PHẦN MỞ ĐẦU 1. L do chọn đề tài Ngày nay, công nghệ thông tin đang đƣợc ứng dụng rộng rãi trong mọi lĩnh vực, ngành nghề của đời sống xã hội. Việc ứng dụng công nghệ thông tin không chỉ góp phần tích cực giúp tăng trƣởng, chuyển dịch cơ cấu kinh tế mà còn làm thay đổi cả phƣơng thức quản lý, học tập và làm việc của con ngƣời cũng nhƣ phƣơng thức kinh doanh của doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp khai thác tối đa năng lực sản xuất kinh doanh. Ứng dụng công nghệ thông tin cho ra đời các hệ thống thông tin khác nhau, chẳng hạn nhƣ: Hệ thống thông tin kế toán (AIS), hệ thống hoạch định nguồn lực sản xuất (MRP), hệ thống nguồn nhân lực (HRM) để quản lý các khía cạnh các nhau của một doanh nghiệp (Theo Kharuddin, Ashari, và Nassir, 2010).
Bên cạnh đó, hệ thống thông tin cũng cung cấp cơ hội để nâng cao hiệu quả, giá trị của doanh nghiệp, và thậm chí có đƣợc lợi thế cạnh tranh (Kimberly & Evanisko, 1981). Việc sử dụng hệ thống thông tin kế toán cung cấp thông tin kế toán cho nhà quản lý các cấp trong doanh nghiệp, hội đồng quản trị và những ngƣời bên ngoài cần sử dụng thông tin doanh nghiệp để họ ra quyết định phù hợp. Hơn nữa, trong xu thế hội nhập nhƣ hiện nay, khi Việt Nam đã chính thức là thành viên của Tổ chức Thƣơng mại thế giới WTO, tất cả các doanh nghiệp Việt Nam nói chung và DNNVV nói riêng đều bị chi phối bởi “bàn tay vô hình” phải tham gia vào sân chơi chung của nền kinh tế toàn cầu, đồng nghĩa với việc phải đối mặt với những thách thức cũng nhƣ cơ hội cho cuộc cạnh tranh gay gắt để tồn tại và phát triển trong môi trƣờng kinh doanh phức tạp, thay đổi liên tục. Điều đó đòi hỏi các DNNVV phải ứng dụng công nghệ thông tin vào việc tổ chức thực hiện công tác kế toán nhằm tạo ra một hệ thống thông tin kế toán hợp lý, đƣợc kiểm soát chặt chẽ, cung cấp thông tin trung thực và đáng tin cậy với những kỹ thuật xử lý thông tin kế toán mới.
Tuy nhiên, nhìn chung các nghiên cứu trƣớc đây tại Việt Nam và nƣớc ngoài, tác giả thấy rằng các nghiên cứu trƣớc chỉ khảo sát, nhận định tổng quát thực trạng ứng dụng hệ thống thông tin kế toán tại các doanh nghiệp, phân tích sự phù hợp giữa nhu cầu thông tin kế toán của ngƣời sử dụng và khả năng đáp ứng các nhu cầu thông tin của hệ thống thông tin kế toán, chƣa phân tích chuyên sâu, nghiên 2 cứu thực nghiệm tại các DNNVV tỉnh Bình Phƣớc, nhằm nâng cao hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán. Điều này là quan trọng vì sự mất cân bằng giữa các yêu cầu thông tin về tổ chức và năng lực xử lý thông tin của nó có xu hƣớng gây ra chi phí không cần thiết cho tổ chức. Trong trƣờng hợp này, không chỉ là nguồn lực công nghệ thông tin tốn kém, lãng phí mà ngay cả nguồn nhân lực đang quản lý cũng yếu kém (Gorry and Scott Morton, 1971). Mặt khác, việc cung cấp cho các nhà quản lý những thông tin không cần thiết sẽ lần lƣợt gây ra tình trạng quá tải thông tin, mà cuối cùng có thể cản trở hiệu quả của các tổ chức (Gul, 1991).
Vì vậy, Luận văn này sẽ nghiên cứu cách nâng cao hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán và nghiên cứu thực nghiệm tại các DNNVV, nhằm tìm ra nhân tố có tác động đáng kể đến hiệu quả kinh doanh của DNNVV, giúp các DNNVV tự đánh giá đƣợc mức độ hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán trong các Doanh nghiệp, từ đó có những bƣớc thay đổi phù hợp. Xác định đƣợc khoảng trống nghiên cứu này, tác giả đã chọn đề tài nghiên cứu cho Luận Văn thạc sĩ của mình là “Nâng cao hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán- nghiên cứu thực nghiệm tại các Doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Bình Phƣớc”.2 Mục tiêu nghiên cứu 1.1 Mục tiêu tổng quát: Xem xét và tìm giải pháp nâng cao hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán tại các Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Bình Phƣớc.2 Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu về hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán tại các DNNVV tỉnh Bình Phƣớc. - Tìm hiểu các nghiên cứu trƣớc đây với mục đích xem xét các mô hình nghiên cứu, các kết quả nghiên cứu trong và ngoài nƣớc liên quan để xác định các nhân tố ảnh hƣởng đến hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán tại các Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Bình Phƣớc. - Căn cứ vào thực trạng và kết quả kiểm định mô hình nghiên cứu tác giả đƣa ra giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán tại các DNNVV tỉnh Bình Phƣớc, giúp doanh nghiệp thấy đƣợc tầm quan trọng của hiệu 3 quả do hệ thống thông tin kế toán mang đến để từ đó hoàn thiện hoặc đầu tƣ hệ thống thông tin kế toán trong doanh nghiệp, khai thác triệt để khả năng đáp ứng nhu cầu của hệ thống thông tin kế toán, giúp doanh nghiệp đạt đƣợc thành quả hoạt động tốt hơn.3 Câu hỏi nghiên cứu Để thực hiện đề tài này, nghiên cứu cần trả lời những câu hỏi sau: - Những nhân tố nào ảnh hƣởng đến hiệu quả thông tin kế toán tại các DNNVV tỉnh Bình Phƣớc? - Mức độ ảnh hƣởng của từng nhân tố nhƣ thế nào đến hiệu quả thông tin kế toán tại các DNNVV tỉnh Bình Phƣớc? - Giải pháp nào là cần thiết để nâng cao hiệu quả thông tin kế toán tại các DNNVV tỉnh Bình Phƣớc? 1.4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 1.1 Đối tƣợng nghiên cứu: Là hệ thống thông tin kế toán tại các DNNVV tỉnh Bình Phƣớc.2 Phạm vi nghiên cứu + Thời gian nghiên cứu: từ tháng 12/2016 đến tháng 7/2017 + Không gian nghiên cứu: tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong phạm vi tỉnh Bình Phƣớc.5 Phƣơng pháp nghiên cứu Phƣơng pháp nghiên cứu đƣợc sử dụng là phƣơng pháp nghiên cứu định tính kết hợp định lƣợng.1 Nghiên cứu định tính Nghiên cứu định tính dùng để khám phá, điều chỉnh và bổ sung các thành phần của các nhân tố.
Nghiên cứu định tính đƣợc thực hiện thông qua các tài liệu đã nghiên cứu trƣớc đây của các chuyên gia sau đó thống kê, tổng hợp phân tích các tài liệu: các lý thuyết về hệ thống thông tin kế toán, lý thuyết về hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán, lý thuyết xử lý thông tin, và kế thừa các nghiên cứu khảo sát các nhân tố cơ bản ảnh hƣởng đến mức độ phù hợp của hệ thống thông tin kế toán tại các DNNVV tỉnh Bình Phƣớc. Từ đó xác định mô hình, xây dựng bảng câu hỏi khảo sát, thang đo đối với các nhân tố và chọn mẫu. 4 Đồng thời tham khảo ý kiến của các chuyên gia đang làm việc, giảng dạy trong lĩnh vực hệ thống thông tin kế toán cho doanh nghiệp.2 Nghiên cứu định lƣợng Sau khi nghiên cứu định tính, tác giả tiến hành nghiên cứu định lƣợng. Nghiên cứu định lƣợng dùng để đánh giá, kiểm định thang đo về sự phù hợp của mô hình nghiên cứu với dữ liệu nghiên cứu.
Nghiên cứu định lƣợng thực hiện thông qua phƣơng pháp phỏng vấn trực tiếp từ các nhà quản lý, các kế toán viên trong các DNNVV trên địa bàn Bình Phƣớc, những giảng viên có chuyên môn giảng dạy môn hệ thống thông tin kế toán và đƣợc sử dụng để kiểm định lại mô hình và các giả thuyết.6 Ý nghĩa của đề tài 1.1 Về khía cạnh khoa học - Tác giả đã xây dựng đƣợc mô hình nghiên cứu về các nhân tố tác động việc nâng cao hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán trong DN nói chung và Doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Bình Phƣớc nói riêng. - Tác giả xác định mức độ tác động của 6 nhân tố tác động đến việc nâng cao hiệu quả hệ thống thông tin kế toán đó là các nhân tố: Sự tham gia của nhà quản lý về việc thực hiện AIS; Kiến thức của nhà quản lý về AIS; Kiến thức kế toán của nhà quản lý; Khả năng vận dụng chế độ kế toán trong các DNNVV; Mức độ ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác kế toán; Hiệu quả tƣ vấn từ chuyên gia bên ngoài. Trong đó tác động mạnh nhất là nhân tố - Tác giả đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán tại các Doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn tỉnh Bình Phƣớc 1.2 Về khía cạnh thực tiễn - Thông qua nghiên cứu giúp ngƣời đọc có cái nhìn tổng quan về việc các DNNVV tại Bình Phƣớc về việc áp dụng hệ thống thông tin kế toán, cũng nhƣ mức độ phù hợp trong việc tổ chức hệ thống thông tin kế toán nhằm cung cấp thông tin kinh tế, tài chính chính hiệu quả và phù hợp cho các đối tƣợng sử dụng. - Nghiên cứu này giúp cho các tổ chức nhận thức về tầm quan trọng của hệ thống thông tin kế toán và cũng để nâng cao hiệu quả của hệ thống thông tin kế toán trong các tổ chức, nơi nó đang đƣợc sử dụng.
Từ đó, tạo nền tảng cho việc xây dựng 5 và tổ chức hệ thống thông tin kế toán đạt hiệu quả để cung cấp thông tin chính xác, kịp thời và giúp nhà quản trị đƣa ra quyết định đúng đắn. - Các nghiên cứu trong nƣớc về hệ thống thông tin kế toán chủ yếu là nghiên cứu định tính hoặc định lƣợng. Nên đề tài chọn phƣơng pháp nghiên cứu kết hợp định tính và định lƣợng, để kết quả nghiên cứu đƣợc chính xác, đáng tin cậy và thuyết phục hơn. Do đó về mặt thực tiễn, nghiên cứu này sẽ là một tham khảo hữu ích cho các nhà quản lý doanh nghiệp tổ chức hệ thống thông tin kế toán cho doanh nghiệp phù hợp và hiệu quả nhất.7 Cấu trúc luận văn: Cấu trúc luận văn gồm 5 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan các nghiên cứu Chƣơng 2: Cơ sở lý luận Chƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 4: Kết quả nghiên cứu và bàn luận Chƣơng 5: Kết luận và kiến nghị.
6 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU Chƣơng này sẽ trình bày các vấn đề tổng quát về những nghiên cứu trên thế giới và tại Việt Nam có liên quan đến vấn đề nghiên cứu. Từ đó tác giả sẽ xác định đƣợc khe hổng và đƣa ra đƣợc vấn đề nghiên cứu cho đề tài.