Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYÊN GIÁO 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Tuyên giáo Theo chủ nghĩa Mác Lê-nin, thì cần tổ chức hai lĩnh vực sản xuất là sản xuất vật chất và sản xuất tinh thần để thỏa mãn hai nhu cầu vật chất và nhu cầu tinh thần. Trong đó, vật chất có tính chất quyết định tinh thần, tuy nhiên tinh thần có sự độc lập nhất định là có tác động ngược lại đối với lĩnh vực vật chất.Ăngghen viết: "Nhân tố lịch sử nếu như có các nhân tố kinh tế, nói tới cùng là yếu tố con người, làm phát sinh ra những nhân tố lịch sử thì cũng có thể tác động ngược lại đối với môi trường sinh thái của xã hội và thậm chí cả các nhân tố đã sinh ra nó" [9, tr 778].
Như vậy, tinh thần và tư tưởng là một bộ phận của lĩnh vực tinh thần đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong cuộc sống của con người. Trong quá trình phát triển của loài người, ban đầu con người tiến hành các hoạt động sản xuất vật chất nhằm đáp ứng các nhu cầu cơ bản sống của bản thân, sau đó sản xuất vật chất trong xã hội thường kết hợp với những hoạt động sản xuất tinh thần và phục vụ cho nhu cầu tinh thần của con người.Ăngghen viết: "Con người trước hết cần có ăn và ngủ, phải ở và mặc đã thì mới có thể làm chính trị, văn hoá, xã hội và tôn giáo. Tuyên giáo là công tác tư tưởng của Đảng nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong các lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật và khoa giáo. Tuyên giáo không đơn giản chỉ có công tác tư tưởng; mặt khác, công tác tuyên giáo cũng không làm chức năng quản lý đối với lĩnh vực văn hóa - nghệ thuật và khoa giáo, mà đó là nhiệm vụ của các cơ quan quản lý nhà nước.
Trong bộ máy tuyên giáo có thể có nhiều bộ phận khác nhau, song cùng phục vụ cho công tác lãnh đạo và giúp đỡ cấp ủy về lĩnh vực công tác tư tưởng, văn hoá-văn nghệ và khoa giáo. Công tác tuyên giáo là tên gọi chung của nhiều mảng công tác khác nhau, nên khó có thể đưa ra một định nghĩa hoàn chỉnh mang tính khoa học. Từ sự phân tích nêu trên, bước đầu có thể quan niệm: Tuyên giáo là toàn bộ các hoạt động tư tưởng của Đảng, bao gồm việc xây dựng, phát triển, truyền bá chủ nghĩa Mác Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của 7 Đảng, Nhà nước cho cán bộ, đảng viên và nhân dân; đồng thời, bảo đảm sự lãnh đạo vững chắc của Đảng đối với các lĩnh vực văn hóa - văn nghệ và khoa giáo[1]. Công tác tuyên giáo của đảng bộ cấp huyện 1.
Công tác tuyên giáo Hiện nay, quan niệm công tác tuyên giáo có hai cách hiểu: - Cách hiểu theo nghĩa rộng: Quá trình sản xuất và truyền bá hệ tư tưởng làm phát sinh các quan hệ xã hội, như quan hệ giữa người với người trong quá trình sản xuất và truyền bá tư tưởng (các quan hệ xã hội là sự biến đổi về bản chất của các quan hệ sản xuất) và những quá trình lý luận, như quá trình xây dựng hệ tư tưởng (hình thành và truyền bá các tư tưởng lý luận) quá trình tái sản xuất hệ tư tưởng (truyền bá hệ tư tưởng) và quá trình biến hệ tư tưởng thành sức mạnh vật chất và thành sức mạnh của tinh thần (phát triển "hệ tư tưởng ") [30]. - Cách hiểu theo nghĩa hẹp: Có một số người hiểu công tác tuyên giáo theo một nghĩa hẹp hơn. Với nghĩa hẹp, người ta quan niệm công tác tuyên giáo chỉ là hoạt động tuyên truyền tư tưởng và quan điểm, đường lối, chính sách của đảng trong quần chúng; đoàn kết, tập hợp quần chúng tham gia xây dựng xã hội chủ nghĩa. Thực chất của quan niệm này không coi công tác tư tưởng là một bộ phận cấu thành của công tác tuyên giáo, gắn công tác tuyên giáo với công tác tư tưởng và công tác tuyên giáo.
Đây là quan niệm sai lầm và thiếu căn cứ khoa học trong công tác tuyên giáo.2 Công tác tuyên giáo của đảng bộ cấp huyện Công tác tuyên giáo của đảng bộ cấp huyện là việc tổ chức nghiên cứu, quán triệt, tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; xác định nghĩa vụ, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Chỉ đạo giáo dục truyền thống lịch sử, giáo dục chủ nghĩa yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tuyên truyền những nhân tố mới, tiến hành sơ kết, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn ở địa phương. Khi xảy ra mất ổn định, công tác tuyên giáo, lý luận tập trung làm rõ bản chất tình hình, phân tích những nguyên 8 nhân, mâu thuẫn, đề ra các chủ trương, giải pháp nhằm sớm ổn định tình hình. Công tác tuyên giáo ở đảng bộ cấp huyện là việc dự báo, nắm diễn biến tình hình tư tưởng, dư luận xã hội, phản ảnh thông tin hai chiều.
Tập trung nghiên cứu, tìm hiểu, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhân dân; từng bước nâng cao chất lượng công tác tiếp dân, đối thoại trực tiếp với các tầng lớp nhân dân, làm hạn chế đáng kể bệnh quan liêu, hình thức. Việc nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, nghiên cứu đề tài khoa học để đúc kết thực tiễn thành lý luận phục vụ sự lãnh đạo, chỉ đạo của huyện, của tỉnh đồng thời đóng góp cho việc nghiên cứu lý luận của Trung ương [2]. Công tác tuyên giáo của đảng bộ cấp huyện là việc cung cấp thông tin, định hướng dư luận cho cơ sở. Triển khai và thực hiện Chỉ thị 11-CT/TW của Bộ Chính trị về mua và đọc báo, tạp chí của Đảng, tiến hành cấp báo cho các chi bộ nông thôn, Bản tin nội bộ của tỉnh, cho tất cả chi bộ trong toàn huyện.
Củng cố và kiện toàn đội ngũ báo cáo viên để chuyển tải các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các nghị quyết của Tỉnh ủy, Huyện ủy các quyết định của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp tới cán bộ, đảng viên và nhân dân. Chú trọng các hoạt động văn hóa, văn nghệ quần chúng, phát thanh truyền thanh đáp ứng được một phần nhu cầu đời sống tinh thần của nhân dân, từng bước tạo lập môi trường văn hóa lành mạnh, có trật tự, kỷ cương [18]. Các yếu tố trong công tác tuyên giáo của đảng bộ cấp huyện - Chủ thể công tác tuyên giáo của đảng bộ cấp huyện bao gồm toàn bộ đảng viên trên các cương vị công tác của Đảng và cả hệ thống chính trị (Huyện uỷ, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Mặt trận tổ quốc và đoàn thể chính trị xã hội) , trong đó có Ban Tuyên giáo cùng cấp là một trong các cơ quan nòng cốt chuyên về công tác tuyên giáo. - Khách thể của công tác tuyên giáo là đối tượng chịu sự tác động về mặt nhận thức của chủ thể.
Khách thể của công tác tuyên giáo của đảng bộ cấp huyện theo nghĩa rộng trước hết là tư tưởng, nhận thức, niềm tin và hành động của từng cơ quan, đơn vị, cán bộ đảng viên và nhân dân trong huyện. Nguyên tắc, nội dung, phương thức công tác tuyên giáo của đảng bộ cấp huyện 9 1. Nguyên tắc công tác tuyên giáo của đảng bộ cấp huyện Nguyên tắc công tác tuyên giáo là những quy định mà chủ thể công tác tuyên giáo phải thực hiện trong quá trình tiến hành công tác tuyên giáo. Nó là những căn cứ để kiểm tra, xem xét đánh giá chính xác chất lượng và hiệu quả công tác tuyên giáo.
Chủ thể tiến hành công tác tuyên giáo ở cấp huyện là Huyện ủy và giống như công tác tuyên giáo của Đảng nói chung công tác tuyên giáo của đảng bộ huyện cũng có những nguyên tắc sau: Thứ nhất, nguyên tắc tính đảng. Tính Đảng là nguyên tắc quan trọng nhất của công tác tuyên giáo, biểu hiện ở việc lãnh đạo công tác tuyên giáo nói chung và công tác tuyên giáo của đảng bộ cấp huyện nói riêng luôn giữ vững trên quan điểm của giai cấp công nhân và quan điểm, tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam; bảo vệ tư tưởng lý luận; chống với các quan điểm tư tưởng lệch lạc, sai trái, đi ngược với lợi ích quốc gia và lợi ích dân tộc. Công tác tuyên giáo là một bộ phận cấu thành sự nghiệp cách mạng của Đảng, nằm dưới sự lãnh đạo trực tiếp và đấu tranh, thường xuyên và rộng khắp của Đảng. Sự chỉ đạo của Đảng đối với công tác tuyên giáo "càng triệt để càng tốt" và "không có một ngoại lệ nào".
Thứ hai, nguyên tắc tính khoa học. Tính khoa học của công tác tuyên giáo của đảng bộ cấp huyện biểu hiện ở việc, công tác tuyên giáo phải tiến hành trên cơ sở khoa học, thuận theo những sự phát triển và biến đổi của khoa học tư tưởng và phải biết dựa trên các tiến bộ khoa học thế giới, đặc biệt là khoa học xã hội và nhân văn. Nguyên tắc tính khoa học yêu cầu công tác tuyên giáo của đảng bộ thành phố Phú Quốc phải được tiến hành theo quan điểm lịch sử - hiện đại, phù hợp với thực tiễn, đáp ứng yêu cầu và định hướng tư tưởng của cán bộ, đảng viên và nhân dân trên địa bàn. Công tác tuyên giáo phải áp dụng những phương tiện công tác rất hiện đại.
Tổng kết thực tiễn trong công tác tuyên giáo nhằm hoàn thiện cơ sở lý luận, nâng cao trình độ khoa học của công tác tuyên giáo, là cách tốt nhất đảm bảo sự thống nhất lý luận với thực tiễn. Chỉ khi nào công tác tuyên giáo được đặt 10 trên cơ sở khoa học thì sự thống nhất lý luận và thực tiễn trong bản thân nó mới được thể hiện trên thực tế. Nội dung công tác tuyên giáo của đảng bộ cấp huyện Công tác tuyên giáo của đảng bộ cấp huyện có những nội dung chủ yếu sau: Thứ nhất, công tác giáo dục lý luận chính trị và giáo dục truyền thống cách mạng là nội dung cơ bản nhất, nhằm củng cố và nâng cao nhận thức lý luận chính trị, tinh thần yêu nước và đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân, thông qua việc tổ chức tuyên truyền, học tập, các đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước. Thứ hai, công tác tuyên truyền bao gồm những việc truyền bá các kiến thức lý luận chính trị và các thông tin cần thiết phục vụ cho công tác học tập lý luận và giáo dục tư tưởng, chính trị, pháp luật cho quần chúng.