Hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các trường trung học phổ thông trên địa bàn thị xã hoài nhơn tỉnh bình định

Bài viết phân tích và đề xuất giải pháp hoàn thiện tổ chức công tác kế toán tại các trường trung học phổ thông ở thị xã Hoài Nhơn, Bình Định.

• Tác giả: Nguyễn Đức Trung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Lệ Hằng
• Trường học: Trường Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả công tác kế toán tại các trường trung học phổ thông ở Hoài Nhơn, Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hoài Nhơn

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Kế Toán Trường Học Hoài Nhơn Vai Trò Tầm Quan Trọng

Trong bối cảnh Việt Nam đang phát triển, việc cải cách hệ thống giáo dục là vô cùng quan trọng. Tổ chức công tác kế toán (TCCTKT) đóng vai trò then chốt trong việc quản lý hiệu quả nguồn lực tại các đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL), đặc biệt là các trường THPT. TCCTKT không chỉ là việc thu thập, xử lý thông tin mà còn là công cụ hỗ trợ quản lý và điều hành hoạt động của đơn vị. Hệ thống các trường THPT trên địa bàn thị xã Hoài Nhơn, Bình Định, hoạt động theo cơ chế tự chủ, đòi hỏi TCCTKT phải không ngừng đổi mới để đáp ứng nhu cầu quản lý và phù hợp với các quy định của Nhà nước.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập

Đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL) là tổ chức do Nhà nước thành lập, có chức năng cung cấp dịch vụ công hoặc thực hiện các hoạt động sự nghiệp. Đặc điểm của ĐVSNCL là hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận, nguồn kinh phí hoạt động chủ yếu từ ngân sách nhà nước hoặc các nguồn thu sự nghiệp. Các trường THPT thuộc loại hình ĐVSNCL, chịu sự quản lý của Sở Giáo dục và Đào tạo, có nhiệm vụ đào tạo học sinh THPT theo chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

1.2. Ý nghĩa của tổ chức công tác kế toán trong trường học

TCCTKT trong trường học có ý nghĩa quan trọng trong việc quản lý tài chính, đảm bảo sử dụng hiệu quả nguồn kinh phí. TCCTKT giúp nhà trường nắm bắt được tình hình thu chi, quản lý tài sản, kiểm soát chi phí, từ đó đưa ra các quyết định quản lý phù hợp. TCCTKT cũng là cơ sở để lập báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán, cung cấp thông tin cho các cơ quan quản lý cấp trên.

II. Thách Thức Trong Kế Toán THPT Bình Định Thực Trạng Giải Pháp

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực cải tiến, TCCTKT tại các trường THPT trên địa bàn thị xã Hoài Nhơn, Bình Định vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế. Việc áp dụng các quy định mới theo Thông tư 107/2017/TT-BTC còn gặp nhiều khó khăn. Các trường còn lúng túng trong việc tổ chức bộ máy kế toán, vận dụng hệ thống chứng từ, tài khoản, sổ sách kế toán. Công tác kiểm tra kế toán, lưu trữ tài liệu còn chưa được chú trọng đúng mức. Điều này ảnh hưởng đến tính chính xác, kịp thời của thông tin kế toán, gây khó khăn cho công tác quản lý tài chính của nhà trường.

2.1. Thực trạng tổ chức bộ máy kế toán tại các trường THPT

Theo nghiên cứu của Nguyễn Đức Trung, bộ máy kế toán tại các trường THPT trên địa bàn thị xã Hoài Nhơn còn mỏng, số lượng nhân viên kế toán còn ít, trình độ chuyên môn chưa đồng đều. Nhiều trường chỉ có một kế toán viên, phải đảm nhiệm nhiều công việc khác nhau, dẫn đến quá tải, sai sót. Việc phân công công việc chưa rõ ràng, chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận.

2.2. Hạn chế trong việc áp dụng phần mềm kế toán trường học

Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác kế toán còn hạn chế. Nhiều trường chưa sử dụng phần mềm kế toán hoặc sử dụng phần mềm chưa hiệu quả. Việc nhập liệu, xử lý thông tin còn thủ công, tốn nhiều thời gian, dễ xảy ra sai sót. Việc khai thác các tính năng của phần mềm còn chưa triệt để.

2.3. Bất cập trong quy trình kiểm toán nội bộ trường học

Công tác kiểm tra kế toán chưa được thực hiện thường xuyên, bài bản. Nhiều trường chưa có quy trình kiểm tra kế toán rõ ràng. Việc kiểm tra chủ yếu mang tính hình thức, chưa đi sâu vào các nghiệp vụ kế toán. Việc phát hiện và xử lý sai phạm còn chậm trễ, chưa đủ sức răn đe.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Kế Toán Trường THPT Giải Pháp

Để nâng cao hiệu quả TCCTKT tại các trường THPT trên địa bàn thị xã Hoài Nhơn, Bình Định, cần có các giải pháp đồng bộ, toàn diện. Các giải pháp này phải dựa trên cơ sở lý luận vững chắc, phù hợp với thực tiễn của các trường và đáp ứng yêu cầu của cơ chế tự chủ tài chính. Các giải pháp cần tập trung vào việc hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán, nâng cao trình độ chuyên môn của nhân viên kế toán, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, hoàn thiện quy trình kiểm tra kế toán.

3.1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy kế toán

Cần bố trí đủ số lượng nhân viên kế toán, đảm bảo mỗi người có đủ năng lực để đảm nhiệm công việc được giao. Cần phân công công việc rõ ràng, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận. Cần có kế toán trưởng để chịu trách nhiệm chung về công tác kế toán của nhà trường.

3.2. Đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ kế toán

Cần tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ kế toán cho nhân viên kế toán, giúp họ nắm vững các quy định mới của Nhà nước, nâng cao trình độ chuyên môn. Cần tạo điều kiện cho nhân viên kế toán tham gia các hội thảo, diễn đàn về kế toán để học hỏi kinh nghiệm.

3.3. Ứng dụng phần mềm kế toán vào quản lý tài chính

Cần đầu tư phần mềm kế toán phù hợp với đặc điểm của nhà trường. Cần đào tạo nhân viên kế toán sử dụng thành thạo phần mềm. Cần khai thác tối đa các tính năng của phần mềm để nâng cao hiệu quả công việc.

IV. Hướng Dẫn Kiểm Soát Quy Trình Kế Toán Trường Học Bí Quyết

Kiểm soát quy trình kế toán là yếu tố then chốt để đảm bảo tính chính xác, trung thực của thông tin kế toán. Các trường THPT cần xây dựng quy trình kiểm tra kế toán rõ ràng, bài bản. Việc kiểm tra phải được thực hiện thường xuyên, định kỳ. Cần có bộ phận kiểm tra nội bộ để thực hiện công tác kiểm tra. Việc phát hiện và xử lý sai phạm phải được thực hiện kịp thời, nghiêm minh.

4.1. Xây dựng quy trình kiểm tra kế toán nội bộ

Quy trình kiểm tra kế toán nội bộ cần quy định rõ các bước kiểm tra, nội dung kiểm tra, tần suất kiểm tra, trách nhiệm của các bộ phận liên quan. Quy trình kiểm tra cần được ban hành bằng văn bản và phổ biến đến tất cả nhân viên kế toán.

4.2. Tăng cường kiểm tra chứng từ gốc và sổ sách kế toán

Cần kiểm tra kỹ lưỡng các chứng từ gốc để đảm bảo tính hợp lệ, hợp pháp. Cần kiểm tra sổ sách kế toán để đảm bảo tính chính xác, đầy đủ. Cần đối chiếu số liệu giữa các sổ sách kế toán để phát hiện sai sót.

4.3. Đánh giá hiệu quả công tác kiểm tra kế toán

Cần đánh giá hiệu quả công tác kiểm tra kế toán để có biện pháp cải tiến. Cần xem xét số lượng sai sót được phát hiện, thời gian phát hiện sai sót, mức độ nghiêm trọng của sai sót. Cần đánh giá mức độ tuân thủ quy trình kiểm tra của nhân viên kế toán.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Kế Toán Ngân Sách Trường Học Tại Hoài Nhơn

Việc quản lý kế toán ngân sách hiệu quả là yếu tố quan trọng để đảm bảo nguồn lực tài chính được sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả. Các trường THPT cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về quản lý ngân sách. Cần lập kế hoạch ngân sách chi tiết, cụ thể. Cần kiểm soát chặt chẽ các khoản chi tiêu. Cần báo cáo quyết toán ngân sách đầy đủ, kịp thời.

5.1. Lập kế hoạch ngân sách chi tiết và cụ thể

Kế hoạch ngân sách cần được lập dựa trên nhu cầu thực tế của nhà trường. Kế hoạch ngân sách cần dự kiến các khoản thu, chi một cách chính xác. Kế hoạch ngân sách cần được phê duyệt bởi cấp có thẩm quyền.

5.2. Kiểm soát chặt chẽ các khoản chi tiêu

Các khoản chi tiêu phải được thực hiện theo đúng quy định. Các khoản chi tiêu phải có chứng từ đầy đủ, hợp lệ. Các khoản chi tiêu phải được phê duyệt bởi người có thẩm quyền.

5.3. Báo cáo quyết toán ngân sách đầy đủ và kịp thời

Báo cáo quyết toán ngân sách phải được lập theo đúng mẫu quy định. Báo cáo quyết toán ngân sách phải phản ánh đầy đủ, chính xác tình hình thu, chi ngân sách. Báo cáo quyết toán ngân sách phải được nộp đúng thời hạn.

VI. Tương Lai Của Kế Toán Hành Chính Sự Nghiệp Hội Nhập Phát Triển

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, kế toán hành chính sự nghiệp cần tiếp tục đổi mới để phù hợp với thông lệ quốc tế. Các trường THPT cần chủ động học hỏi kinh nghiệm của các nước tiên tiến. Cần áp dụng các chuẩn mực kế toán quốc tế. Cần tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực kế toán.

6.1. Áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế

Việc áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế sẽ giúp tăng tính minh bạch, so sánh của thông tin kế toán. Việc áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế sẽ giúp thu hút đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực giáo dục.

6.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực kế toán

Việc tăng cường hợp tác quốc tế sẽ giúp các trường THPT học hỏi kinh nghiệm của các nước tiên tiến. Việc tăng cường hợp tác quốc tế sẽ giúp nâng cao trình độ chuyên môn của nhân viên kế toán.

6.3. Đổi mới tư duy về kế toán công

Cần thay đổi tư duy từ kế toán tuân thủ sang kế toán quản trị. Cần coi kế toán là công cụ hỗ trợ quản lý, ra quyết định. Cần chú trọng đến việc phân tích thông tin kế toán để đưa ra các quyết định quản lý hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về TCCTKT trong các ĐVSNCL. Chương 2: Thực trạng TCCTKT tại các trường THPT trên địa bàn thị xã Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện TCCTKT tại các trường THPT trên địa bàn thị xã Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định. 9 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP 1.

KHÁI QUÁT CHUNG VỀ ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP 1. Khái niệm, đặc điểm về đơn vị sự nghiệp công lập  Khái niệm: ĐVSNCL là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước. [11] Theo qui định của Chế độ kế toán HCSN hiện hành: Đơn vị hành chính sự nghiệp do Nhà nước quyết định thành lập nhằm thực hiện một nhiệm vụ chuyên môn nhất định hay quản lý Nhà nước về một lĩnh vực nào đó, hoạt động bằng nguồn kinh phí NSNN cấp, cấp trên cấp toàn bộ hoặc cấp một phần kinh phí và các nguồn khác đảm bảo theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp nhằm thực hiện nhiệm vụ của Đảng và Nhà nước giao cho từng giai đoạn. Theo các chuyên gia nghiên cứu: ĐVSNCL là những đơn vị do Nhà nước thành lập hoạt động công lập thực hiện cung cấp các dịch vụ xã hội công cộng và các dịch vụ nhằm duy trì sự hoạt động bình thường của các ngành kinh tế quốc dân.

Các đơn vị này hoạt động trong các lĩnh vực: Y tế, giáo dục đào tạo, khoa học công nghệ và môi trường, văn học nghệ thuật, thể dục thể thao, sự nghiệp kinh tế, dịch vụ việc làm. [2]  Đặc điểm của đơn vị sự nghiệp công lập: Các ĐVSNCL là tổ chức do cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội thành lập theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, cung cấp dịch vụ công, phục vụ quản lý nhà nước. Nguồn tài chính để đảm bảo hoạt động do NSNN cấp hoặc có nguồn gốc từ ngân sách. Phương thức hoạt động của các ĐVSNCL là rất đa dạng, nhưng dù 10 hoạt động ở các lĩnh vực khác nhau thì các đơn vị này đều mang những đặc điểm cơ bản như sau: Thứ nhất, mục đích hoạt động của các ĐVSNCL là không vì lợi nhuận, chủ yếu phục vụ lợi ích cộng đồng Việc cung ứng các sản phẩm, dịch vụ được tạo ra bởi ĐVSNCL không vì mục đích lợi nhuận.

Sự có mặt của nhà nước trong việc tài trợ cho các hoạt động dịch vụ công vừa để thực hiện vai trò của Nhà nước trong việc phân phối lại thu nhập, thực thi các chính sách phúc lợi công cộng khi can thiệp vào thị trường; mặt khác thúc đẩy hoạt động kinh tế xã hội phát triển, nâng cao đời sống, sức khỏe, văn hóa, tinh thần của nhân dân. Thứ hai, việc quản lý hoạt động của các ĐVSNCL gắn với việc tạo lập và sử dụng các nguồn lực tài chính được tiến hành theo hai phương thức: quản lý đầu vào và quản lý đầu ra Rõ ràng vì mục đích hoạt động của các đơn vị này là cung cấp dịch vụ công cho mọi đối tượng thụ hưởng trong xã hội với mức giá tối thiểu và ổn định, bởi vậy để đảm bảo công bằng cho mọi đối tượng thụ hưởng dịch vụ thông thường ngân sách quốc gia tài trợ cho các đơn vị. Chi phí cho dịch vụ công thường được tính dựa trên số chi ngân sách bình quân đầu người. Nếu kinh phí tài trợ cho hoạt động cung cấp dịch vụ công phụ thuộc hoàn toàn vào NSNN, nhà nước thường áp dụng quản lý hoạt động của đơn vị theo phân cấp kinh phí đầu vào của đơn vị đó vì điều này đồng nghĩ với việc kiểm soát một bộ phận của chi ngân sách.

Khi xã hội phát triển, dịch vụ công dành cho mọi đối tượng người dân được nâng giá trị, cùng tiến trình xã hội hóa dịch vụ công, ảnh hưởng của khu vực tư nhân vào quá trình cung dịch vụ công, xuất hiện các nguồn tài trợ khác ngoài NSNN, nhu cầu quản lý hiệu quả hoạt động cung cấp dịch vụ được đặt ra đối với các nhà đầu tư, phát sinh xu thế cạnh 11 tranh tương tự khu vực dịch vụ tư nhân dẫn đến cách quản lý hoạt động các ĐVSNCL sẽ theo đầu ra. Thứ ba, sản phẩm của các ĐVSNCL là sản phẩm mang lại lợi ích chung có tính bền vững; lâu dài cho xã hội Sản phẩm, dịch vụ do hoạt động sự nghiệp công lập tạo ra chủ yếu là những sản phẩm, dịch vụ có giá trị về sức khỏe, tri thức, văn hóa, đạo đức, xã hội. Đây là những sản phẩm vô hình và có thể dùng chung cho nhiều người, cho nhiều đối tượng trên phạm vi rộng. Mặt khác, sản phẩm của các hoạt động sự nghiệp công lập chủ yếu là các “hàng hóa công cộng” phục vụ trực tiếp hoặc gián tiếp trong quá trình tái sản xuất xã hội.

Nhờ việc sử dụng những “hàng hóa công cộng” do hoạt động sự nghiệp công lập tạo ra làm cho quá trình sản xuất của cải vật chất được thuận lợi và ngày càng đạt hiệu quả cao. Vì vậy, hoạt động sự nghiệp công luôn gắn bó hữu cơ và tác động tích cực đến quá trình tái sản xuất xã hội. Thứ tư, hoạt động của các ĐVSNCL luôn gắn liền và bị chi phối bởi các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước Với chức năng của mình, Chính phủ luôn tổ chức, duy trì và đảm bảo hoạt động sự nghiệp để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Để thực hiện những mục tiêu kinh tế - xã hội nhất định, Chính phủ tổ chức thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia như chương trình chăm sóc sức khỏe cộng đồng, chương trình dân số kế hoạch hóa gia đình, chương trình xóa mù chữ,.

Những chương trình này chỉ có Nhà nước, với vai trò của mình mới có thể thực hiện một cách triệt để và có hiệu quả, nếu để tư nhân thực hiện, mục tiêu lợi nhuận sẽ lấn chiếm mục tiêu xã hội và dẫn đến hạn chế việc tiêu dùng sản phẩm hoạt động sự nghiệp, từ đó kìm hãm sự phát triển kinh tế - xã hội. Phân loại đơn vị sự nghiệp công lập  Theo lĩnh vực hoạt động 12 - ĐVSNCL hoạt động trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, loại đơn vị này bao gồm: Các trường Mầm non, Tiểu học, Trung học cơ sở, Trung học phổ thông, Trung tâm giáo dục thường xuyên, Trường trung học chuyên nghiệp, Trường cao đẳng, Trường đại học, Học viện…. - ĐVSNCL hoạt động trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, đơn vị hoạt động trong lĩnh vực này gồm: Viện chiến lược chính sách khoa học và công nghệ, Tổng cục tiêu chuẩn đo lương, Viện ứng dụng công nghệ, Viện năng lượng nguyên tử Việt Nam, Cục an toàn bức xạ, Tạp chí khoa học và công nghệ, Cục khoa học và sở hữu trí tuệ…. - ĐVSNCL hoạt động trong lĩnh vực văn, hóa thông tin và nghệ thuật, những đơn vị hoạt động trong lĩnh vực này bao gồm: Bảo tàng, Thư viện, Đoàn nghệ thuật, Đài phát thanh, Đài truyền hình, Triển lãm, Nhà văn hóa….

- ĐVSNCL hoạt động trong lĩnh vực y tế bao gồm: các cơ sở khám chữa bệnh như các bệnh viện, phòng khám, trung tâm y tế thuộc các Bộ, ngành và địa phương; cơ sở khám chữa bệnh thuộc các viện nghiên cứu, trường đào tạo y dược; các cơ sở điều dưỡng, phục hồi chức năng,…  Theo phân cấp quản lý ngân sách - Đơn vị dự toán cấp I: là đơn vị trực tiếp nhận dự toán ngân sách hàng năm do Thủ tướng Chính phủ hoặc Ủy ban nhân dân giao, thực hiện phân bổ, giao dự toán ngân sách cho các đơn vị cấp dưới trực thuộc. - Đơn vị dự toán cấp II: là đơn vị cấp dưới đơn vị dự toán cấp I, được đơn vị dự toán cấp I giao dự toán và phân bổ dự toán được giao cho đơn vị dự toán cấp III. - Đơn vị dự toán cấp III: là đơn vị trực tiếp sử dụng ngân sách, được đơn vị dự toán cấp I hoặc cấp II giao dự toán ngân sách. 13 - Đơn vị cấp dưới của đơn vị dự toán cấp III: được nhận kinh phí để thực hiện phần công việc cụ thể, khi chi tiêu phải thực hiện công tác kế toán và quyết toán theo quy định.

 Theo quan điểm về thực hiện quyền tự chủ Theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP của Chính phủ về tự chủ tài chính của các ĐVSNCL, các ĐVSNCL bao gồm: - ĐVSNCL tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư, trong đó nguồn thu từ hoạt động dịch vụ sự nghiệp công, bao gồm cả nguồn NSNN đặt hàng cung cấp dịch vụ sự nghiệp công theo giá tính đủ chi phí. - ĐVSNCL tự bảo đảm chi thường xuyên, trong đó nguồn thu từ hoạt động dịch vụ sự nghiệp công, bao gồm cả nguồn NSNN đặt hàng cung cấp dịch vụ sự nghiệp công theo giá tính đủ chi phí. NSNN không phải cấp kinh phí cho các hoạt động chi thường xuyên của đơn vị. - ĐVSNCL tự bảo đảm một phần chi thường xuyên (do giá, phí dịch vụ sự nghiệp công chưa kết cấu đủ chi phí, được Nhà nước đặt hàng, giao nhiệm vụ cung cấp dịch vụ sự nghiệp công theo giá, phí chưa tính đủ chi phí).

- ĐVSNCL do Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên (theo chức năng, nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao, không có nguồn thu hoặc nguồn thu thấp). Với các cách phân loại trên có thể xác định được vị trí, lĩnh vực hoạt động và cơ chế tài chính mà đơn vị tuân thủ, mô hình hoạt động của đơn vị từ đó xác định được phạm vi, tính chất và đặc điểm của các nghiệp vụ kinh tế phát sinh gắn với từng đối tượng kế toán cụ thể trong mỗi loại đơn vị, qua đó tổ chức phù hợp với mỗi loại hình đơn vị. Tùy theo yêu cầu quản lý khác nhau ở mỗi loại đơn vị, mỗi cấp dự toán khác nhau có thể xây dựng hệ thống BCTC phản ánh thông tin ở các mức độ khác nhau về các đối tượng kế toán. Do vậy, khi tiến hành TCCTKT không thể không nghiên cứu về phân loại ĐVSNCL.

KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN 1.