Chương 1: Giới thiệu về đề tài nghiên cứu. Chương 2: Một số nghiên cứu trước liên quan đến đề tài. Chương 3: Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Thủ Đức. Chương 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận về thực trạng hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Thủ Đức.
Chương 5: Kết luận và kiến nghị cho việc hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Thủ Đức. 5 CHƯƠNG 2: MỘT SỐ NGHIÊN CỨU TRƯỚC LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI Khi nền kinh tế càng phát triển, số lượng doanh nghiệp cũng gia tăng, dẫn đến tăng nhu cầu về thông tin tài chính minh bạch. Nhất là đối với lĩnh vực Ngân hàng, một lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro, phức tạp và có tính cạnh tranh cao. Từ đó, nền tảng lý thuyết về KSNB nước ta ngày càng được phát triển và hoàn thiện.
Các chuẩn mực kiểm toán Việt Nam dần được xây dựng và ban hành. Việc nghiên cứu về KSNB ở các trường đại học cũng được quan tâm. Để có cái nhìn toàn diện hơn về đề tài này, sau đây sẽ là một số nghiên cứu liên quan. Khuôn khổ hệ thống kiểm soát nội bộ.
Tại nhiều quốc gia khác nhau trên thế giới, có nhiều khuôn khổ hệ thống KSNB khác nhau được sử dụng. Hai khuôn khổ được công nhận và sử dụng phổ biến nhất hiện nay là khuôn khổ hệ thống KSNB theo COSO và khuôn khổ Basel cho hệ thống KSNB trong ngân hàng. Khuôn khổ hệ thống KSNB theo COSO. COSO (Committee of Sponsoring Organizations), hay còn gọi là Ủy ban các Tổ chức Bảo trợ.
Năm 1992, Ủy ban đã cho phát hành khung kiểm soát nội bộ COSO, đây là khuôn khổ để làm tiêu chuẩn cho việc thiết lập và vận hành các hệ thống KSNB. Báo cáo này đã được cập nhật gần nhất vào năm 2013. Theo COSO, hệ thống KSNB được chia làm 5 thành phần và phát triển thành 17 nguyên tắc. Đây là khuôn khổ được sử dụng rộng rãi cho những loại hình công ty, và cho đến nay, khuôn khổ hệ thống KSNB COSO vẫn được áp dụng rộng rãi cho nghiên cứu và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ trên nhiều quốc gia.
Khuôn khổ hệ thống KSNB trong NHTM của Basel. Ủy ban Basel về Giám sát ngân hàng (Basel Committee on Banking Supervision), thành lập vào năm 1974 tại thành phố Basel, Thụy Sỹ. Năm 1988, khuông khổ Basel về hệ thống KSNB được công bố, hay còn gọi là Basel I, vận dụng 6 các lý luận cơ bản của COSO (1992) vào lĩnh vực ngân hàng. Basel I được sử dụng phổ biến ở các nước có ngân hàng hoạt động quốc tế, nhưng vẫn có một vài hạn chế.
Basel II được ban hành năm 2004, trở thành khuôn khổ được sử dụng nhiều nhất tại Việt Nam hiện nay. Basel III (2010) được tạo ra để khắc phục những hạn chế của Basel trước đó, tuy nhiên nó có nhu cầu cao và phức tạp hơn nên vẫn chưa được phổ biến tại Việt Nam. Basel đã đưa ra 13 nguyên tắc thiết kế và đánh giá hệ thống KSNB tại ngân hàng tương tự theo khung COSO. Nghiên cứu trong nước.
Nguyễn Đình Vinh và Nguyễn Quế Lâm (2022), tác giả của “Hoàn thiện hoạt động kiểm soát nội bộ tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Công thương Việt Nam”, tạp chí Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (Tháng 4/ 2022). Huỳnh Đoan Trang (2018), tác giả Luận văn thạc sĩ Tài chính – ngân hàng Trường Đại học Kinh Tế, đề tài “Hoàn thiện công tác kiểm soát nội bộ tại các chi nhánh ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín - Khu vực Bắc Trung Bộ” đã giải đáp cho câu hỏi, đặc điểm kinh doanh của các chi nhánh Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín - Khu vực Bắc Trung Bộ đã chịu tác động của hoạt động kiểm soát nội bộ ra sao và hoạt động kiểm soát nội bộ đã có những tác động tích cực nào đến mục tiêu hoạt động của Ngân hàng. Bùi Thanh Sơn (2020), tác giả Luận án Tiến sĩ kinh tế đề tài “Kiểm soát nội bộ trong các ngân hàng thương mại Việt Nam” phát triển lý luận KSNB dựa trên khung COSO cho các ngân hàng thương mại, nghiên cứu HTKSNB trong NHTM dưới góc độ quản lý Nhà nước và quản trị doanh nghiệp với những đặc thù của ngành Ngân hàng. Bổ sung cơ sở lý luận cho công tác hoàn thiện HTKSNB trên cơ sở rủi ro trong các NHTM Việt Nam theo thông lệ quốc tế.
Trần Thị Huyền Trang (2017), tác giả Luận văn thạc sĩ Kế Toán “Hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam chi nhánh 7 Hoàng Mai” dựa vào cơ sở lý luận về HTKSNB tại NHTM để phân tích và nghiên cứu thực trạng tại ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam chi nhánh Hoàng Mai, từ đó tìm ra nguyên nhân dẫn đến các hạn chế trong bộ máy KSNB, rồi đưa ra giải pháp nhằm mục đích hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại chi nhánh. Nghiên cứu nước ngoài. Philip Ayagre (2014) đã trả lời câu hỏi nghiên cứu: "Môi trường kiểm soát và hoạt động kiểm soát của HTKSNB tại lĩnh vực ngân hàng ở Ghana có hiệu quả hay không?" để chứng minh rằng việc hiểu biết rõ thành phần Môi trường kiểm soát và Hoạt động kiểm soát của HTKSNB sẽ đem đến hiệu quả chung cho toàn bộ hệ thống. Lỗ hổng nghiên cứu.
Những nghiên cứu trên, và còn nhiều những nghiên cứu khác về đề tài KSNB gắn với NH và những đặc thù đơn vị khác nhau được công bố. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu nào ứng dụng khung COSO (2013) vào việc đánh giá hệ thống KSNB nhằm hoàn thiện HTKSNB tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Thủ Đức trong thời đại hiện nay. Vì vậy, đề tài Hoàn thiện HTKSNB tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam hi vọng sẽ đóng góp được phần nào vào lỗ hổng nghiên cứu này. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 8 Việc nghiên cứu hoạt động KSNB ở các trường đại học ngày càng được quan tâm và hoàn thiện, cũng vì đó mà có một lượng lớn các báo cáo nghiên cứu liên quan ra đời.
Em chọn những nghiên cứu trên để khảo lược vì đó là những nghiên cứu có nền tảng lý thuyết sát nhất với lý thuyết mà em được học ở trường, đồng thời giúp em xác định rõ ràng phạm vi và hướng đi của đề tài hiện tại. Qua những nghiên cứu trên, em có thể nhận biết được nên áp dụng các phương pháp nghiên cứu nào cho đề tài của mình, nên tham khảo những giải pháp kiến nghị nào, điều chỉnh và cải tiến những gì cho phù hợp với đặc thù của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - Chi nhánh Thủ Đức, từ đó đề xuất các giải pháp thực tế và khả thi. Qua những nghiên cứu trên, có thể thấy được tầm quan trọng của việc hoàn thiện Hệ thống KSNB đối với NHTM, có ý nghĩa to lớn với nền kinh tế của đất nước như thế nào. Thực hiện tốt việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống KSNB đúng hướng, đúng phương pháp và phù hợp sẽ giúp cho Ngân hàng phát triển bền vững, mang đến nhiều hiệu quả kinh tế cho chính Ngân hàng nói riêng, và cho cả nền kinh tế đất nước nói chung.
Tại chương sau, tác giả sẽ trình bày những cơ sở lý luận chung về HTKSNB tại NHTM, đồng thời chỉ ra những đặc điểm chung nào của ngành Ngân hàng sẽ ảnh hưởng đến việc thiết kế và vận hành HTKSNB. 9 CHƯƠNG 3: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VỀ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI. Khái quát chung về hệ thống kiểm soát nội bộ tại NHTM. Khái niệm Hệ thống kiểm soát nội bộ.
Theo COSO (2013), “Hệ thống KSNB là một tiến trình do ban giám đốc, nhà quản lý và các nhân viên của công ty chi phối, được thiết kế để cung cấp một sự đảm bảo hợp lý nhằm đạt được các mục tiêu sau đây: Sự hữu hiệu và hiệu quả của hoạt động; Sự tin cậy của báo cáo tài chính; Sự tuân thủ các luật lệ và quy định. Khái niệm Hệ thống kiểm soát nội bộ trong NHTM. Theo thông tư 06/2020/TT-NHNN, “Hệ thống kiểm soát nội bộ Ngân hàng Nhà nước là tổng thể các cơ chế, chính sách, quy trình, quy định nội bộ, cơ cấu tổ chức được thiết lập và triển khai thực hiện trong các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước phù hợp với quy định của pháp luật, của Ngân hàng Nhà nước và quy định tại Thông tư này nhằm kiểm soát, phòng ngừa, phát hiện, xử lý kịp thời các rủi ro có thể xảy ra, đảm bảo hoạt động của đơn vị được an toàn, hiệu quả và đạt được các mục tiêu đề ra.” Theo Ủy ban BASEL (1998), “KSNB là quá trình được thực hiện bởi Hội đồng quản trị, ban điều hành và toàn thể nhân viên. Đó không chỉ là một thủ tục hoặc một chính sách được thực hiện tại một thời điểm nào đó, mà còn tiếp diễn ở tất cả các cấp trong ngân hàng.” Từ những khái niệm trên, ta có thể rút ra được một số điểm cơ bản của hệ thống KSNB trong NHTM: KSNB là một quá trình, có mặt trong tất cả các hoạt động của NHTM, NHTM phải kiểm soát các hoạt động của mình sao cho đạt được mục tiêu hoạt động đã đề ra, và đảm bảo tuân thủ Pháp luật, cũng như các quy định nội bộ của ngân hàng.
KSNB được thiết kế và chi phối bởi con người. 10 KSNB chỉ có thể đem lại sự đảm bảo hợp lý, tương đối, không thể đảm bảo tuyệt đối. Mục tiêu của kiểm soát nội bộ trong NHTM. Báo cáo COSO (2013) cho rằng, hoạt động KSNB có 3 mục tiêu chính : Mục tiêu hoạt động: Đảm bảo NHTM hoạt động có hữu hiệu và hiệu quả.
Sử dụng tối ưu các nguồn lực và đạt được các mục tiêu đề ra. KSNB góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động, giảm thiểu chi phí và tăng lợi nhuận cho NHTM. Mục tiêu thông tin: Đảm bảo tính chính xác, trung thực và đáng tin cậy của các thông tin, báo cáo tài chính, phản ánh đúng tình hình tài chính của NHTM. Nâng cao uy tín của NHTM đối với các nhà đầu tư, khách hàng và các bên liên quan khác.
Mục tiêu tuân thủ: Tuân thủ luật pháp và quy định hiện hành, các quy định, chính sách, thủ tục của ngân hàng và NHNN. Giảm thiểu rủi ro vi phạm pháp luật và các chế tài xử phạt cho NHTM, bảo vệ quyền lợi và danh tiếng của NHTM. Hạn chế của kiểm soát nội bộ.