CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DOANH THU TỪ CÁC SẢN PHẨM DỊCH VỤ NGOÀI TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG VÀ NGOÀI TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ngân hàng thương mại (NHTM) có nhiều cách khái niệm khác nhau song nhìn chung mọi quốc gia đều thống nhất định nghĩa: Ngân hàng là một tổ chức trung gian tài chính cung cấp các dịch vụ tài chính đa dạng nhất so với bất kỳ một tổ chức kinh doanh nào trong nền kinh tế, đặc biệt là dịch vụ tín dụng, huy động vốn và dịch vụ thanh toán. Với sự phát triển kinh tế và công nghệ hiện nay, hoạt động ngân hàng đã có những bước tiến rất nhanh, đa dạng và phong phú hơn song ngân hàng vẫn duy trì các nghiệp vụ cơ bản như sau. Các hoạt động dịch vụ của Ngân hàng thương mại 1.
Nghiệp vụ huy động vốn Đây là nghiệp vụ cơ bản, quan trọng nhất, ảnh hưởng tới chất lượng hoạt động của ngân hàng .Vốn được ngân hàng huy động dưới nhiều hình thức khác nhau như huy động dưới hình thức tiền gửi, đi vay, phát hành giấy tờ có giá. Mặt khác trên cơ sở nguồn vốn huy động được, ngân hàng tiến hành cho vay phục vụ cho nhu cầu phát triển sản xuất, cho các mục tiêu phát triển kinh tế của địa phương và cả nước. Nghiệp vụ sử dụng vốn Đây là nghiệp vụ trực tiếp mang lại lợi nhuận cho ngân hàng, nghiệp vụ sử dụng vốn của ngân hàng có hiệu quả sẽ nâng cao uy tín của ngân hàng, quyết định năng lực cạnh tranh của ngân hàng trên thị trường. Do vậy ngân hàng cần phải nghiên cứu và đưa ra chiến lược sử dụng vốn của mình sao cho 5 hợp lý nhất.
Bao gồm những nội dung sau: S Ngân hàng tiến hành cho vay Cho vay là hoạt động quan trọng nhất của các NHTM. Theo thống kê, nhìn chung thì khoảng 60%- 75% trong thu nhập của ngân hàng là từ các hoạt động cho vay. Thành công hay thất bại của một ngân hàng phụ thuộc chủ yếu vào việc thực hiện kế hoạch tín dụng và thành công của tín dụng xuất phát từ chính sách cho vay của ngân hàng. Các loại hình cho vay có thể phân loại bằng nhiều cách, bao gồm: mục đích, hình thức bảo đảm, kỳ hạn, nguồn gốc và phuơng pháp hoàn trả.
S Tiến hành đầu tư Đi cùng với sự phát triển của xã hội là sự xuất hiện của hàng loạt những nhu cầu khác nhau. Với tu cách là một chủ thể hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ, yêu cầu Ngân hàng phải luôn nắm bắt đuợc thông tin, đa dạng các nghiệp vụ để cung cấp đầy đủ kịp thời nguồn vốn cho nền kinh tế. Bên cạnh hình thức phổ biến là cho vay, ngân hàng còn sử dụng vốn để đầu tu. Có 2 hình thức chủ yếu mà các ngân hàng thuơng mại có thể thực hiện là: Đầu tu vào mua bán kinh doanh các chứng khoán hoặc đầu tu góp vốn vào các doanh nghiệp, các công ty khác, đầu tu vào trang thiết bị TSCĐ phục vụ cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng.
Nghiệp vụ ngân quỹ Ngoài việc cho vay và đầu tu để thu đuợc lợi nhuận, ngân hàng còn phải sử dụng một phần nguồn vốn huy động đuợc nhằm đảm bảo an toàn về khả năng thanh toán và thực hiện các quy định về dự trữ bắt buộc do Trung uơng đề ra. Nghiệp vụ khác Là trung gian tài chính, ngân hàng có rất nhiều lợi thế. Một trong những lợi thế đó là ngân hàng nhận ủy thác của khách hàng thực hiện thanh toán giá trị hàng hoá và dịch vụ. Với mục đích thanh toán nhanh chóng, thuận tiện và tiết kiệm chi phí, ngân hàng đua ra cho khách hàng nhiều hình thức thanh toán nhu 6 thanh toán bằng séc, uỷ nhiệm chi, nhờ thu, các loại thẻ.
cung cấp mạng luới thanh toán điện tử, kết nối các quỹ và cung cấp tiền giấy khi khách hàng cần. Mặt khác,các ngân hàng thuơng mại còn tiến hành hoạt động môi giới, mua, bán chứng khoán cho khách hàng và làm đại lý phát hành chứng khoán cho các công ty. Ngoài ra ngân hàng còn thực hiện các dịch vụ uỷ thác có thể kể đến nhu uỷ thác cho vay, uỷ thác đầu tu, uỷ thác cấp phát, uỷ thác giải ngân và thu hộ. Trong hoạt động của NHTM bao gồm cả nghiệp vụ Tín dụng và nghiệp vụ phi tín dụng.
Nghiệp vụ tín dụng ngân hàng là quan hệ vay muợn vốn tiền tệ phát sinh giữa các ngân hàng với các chủ thể kinh tế khác trong nền kinh tếtheo nguyên tắc của tín dụng. Các ngân hàng đóng vai trò là tổ chức trung gian trong quá trình huy động vốn và cho vay vốn. Tuy rằng hiện này các sản phẩm tín dụng đóng góp tỷ trọng lớn trong tổng doanh thu của hoạt động ngân hàng nhung khi so sánh hai loại sản phẩm phi tín dụng và tín dụng tại các NHTM thì các sản phẩm ngoài tín dụng mang lại nguồn thu ổn định, vững chắc với độ rủi ro thấp hơn hăn đối với các ngân hàng so với các sản phẩm tín dụng. Chính vì vậy phát triển, mở rộng các sản phẩm dịch vụ ngoài tín dụng chính là điều mà các ngân hàng hiện nay đều huớng đến 1.
Sản phẩm ngoài tín dụng tại ngân hàng thương mại 1. Khái niệm sản phẩm ngoài tín dụng Tại khoản 1 và khoản 7 điều 20 Luật các Tổ chức tín dụng năm 2010 có ghi “hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng” đuợc bao hàm cả 3 nội dung: nhận tiền gửi, cấp tín dụng và cung ứng dịch vụ thanh toán. Điều 98 của luật này cũng quy định các hoạt động của NHTM bao gồm: 1. Nhận tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm và các loại tiền gửi khác.
Phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu, trái phiếu để huy động vốn trong nuớc và nuớc ngoài. Cấp tín dụng duới các hình thức sau đây: 7 a) Cho vay; b) Chiết khấu, tái chiết khấu công cụ chuyển nhuợng và giấy tờ có giá khác; c) Bảo lãnh ngân hàng; d) Phát hành thẻ tín dụng; đ) Bao thanh toán trong nuớc; bao thanh toán quốc tế đối với các ngân hàng đuợc phép thực hiện thanh toán quốc tế; e) Các hình thức cấp tín dụng khác sau khi đuợc Ngân hàng Nhà nuớc chấp thuận. Mở tài khoản thanh toán cho khách hàng. Cung ứng các phuơng tiện thanh toán.
Cung ứng các dịch vụ thanh toán sau đây: a) Thực hiện dịch vụ thanh toán trong nuớc bao gồm séc, lệnh chi, ủy nhiệm chi, nhờ thu, ủy nhiệm thu, thu tín dụng, thẻ ngân hàng, dịch vụ thu hộ và chi hộ; b) Thực hiện dịch vụ thanh toán quốc tế và các dịch vụ thanh toán khác sau khi đuợc Ngân hàng Nhà nuớc chấp thuận. Qua những phân tích trên, chúng ta có thể nêu một khái niệm về sản phẩm dịch vụ đối với khách hàng nhu sau: Dịch vụ ngân hàng ngoài tín dụng (Dịch vụ phi tín dụng) là dịch vụ được ngân hàng cung cấp tới khách hàng để đáp ứng nhu cầu về tài chính, tiền tệ của khách hàng nhằm trực tiếp hoặc gián tiếp đem lại cho ngân hàng khoản thu nhập thông qua việc thu phí, hoa hồng dịch vụ trong đó không bao gồm dịch vụ tín dụng. Đặc điểm dịch vụ ngoài tín dụng tại ngân hàng thương mại Một là, các dịch vụ ngoài tín dụng này hoàn toàn phụ thuộc vào khách hàng: Sản phẩm dịch vụ của NHTM chỉ bắt đầu khi khách hàng đến NHTM đua ra các yêu cầu đuợc phục vụ và kết thúc khi yêu cầu đó đuợc đáp ứng. Khách 8 hàng chỉ có thể đánh giá được chất lượng dịch vụ sau khi đã mua và sử dụng chúng.
Do vậy, khi thực hiện cung cấp các sản phẩm dịch vụ NHTM phải quan tâm trước hết đến nhu cầu của khách hàng, phải xuất phát từ khách hàng. Hai là, các dịch vụ này có mức độ cạnh tranh quyết liệt giữa các NHTM khi cung cấp các sản phẩm dịch vụ: Khi một NHTM này đưa ra một loại sản phẩm được xã hội ưa chuộng thì ngay lập tức các NHTM khác cũng có thể tạo ra sản phẩm đó để cạnh tranh. Như vậy, tính cạnh tranh quyết liệt giữa các NHTM phát sinh từ sự dễ thay đổi của khách hàng trong quan hệ giao dịch với NHTM nhằm mục đích mua sản phẩm dịch vụ nhưng chi phí thấp nhất mà thoả mãn được nhu cầu cao nhất. Ba là, các dịch vụ này phụ thuộc nhiều vào môi trường kinh doanh và công nghệ: NHTM nằm trong số loại hình doanh nghiệp được giám sát chặt chẽ nhất, buộc phải quản lý theo pháp luật và các qui định khác có liên quan.
Hoạt động kinh doanh của NHTM thường xuyên đổi mới cùng với những điều kiện kinh tế năng động và những điều chỉnh của pháp luật. Mặt khác, mối quan hệ giữa NHTM và khách hàng phải là mối quan hệ dựa trên cơ sở tín nhiệm lẫn nhau và tạo thuận lợi cho nhau, do vậy môi trường kinh doanh (điều kiện kinh tế và luật pháp) của mỗi nước đều ảnh hưởng lớn đến việc cung cấp các sản phẩm dịch vụ của NHTM. Dưới tác động mạnh mẽ của cách mạng khoa học kỹ thuật, công nghệ ngân hàng có những bước tiến nhảy vọt và có khuynh hướng quốc tế hoá, trở thành nguồn lực nội tại của mỗi NHTM về tư duy kinh doanh, đưa ra các sản phẩm thích ứng với thị trường. Do vậy, hoạt động của NHTM không thể tách rời với công nghệ ngân hàng.
Phân loại các sản phẩm dịch vụ ngoài tín dụng tại ngân hàng thương mại a, Dịch vụ thanh toán Ngày nay có thể nói dịch vụ thanh toán chiếm vị trí quan trọng trong hoạt 9 động của các NH, nó tạo điều kiện cho nhiều dịch vụ khác của NH phát triển, đồng thời nó là cơ sở để thanh toán không dùng tiền mặt trong nền kinh tế. Nhìn vào hệ thống thanh toán của một NH, nguời ta có thể đánh giá đuợc hoạt động của NH đó có hiệu quả hay không, do vậy dịch vụ thanh toán của NHTM luôn đuợc cải tiến và áp dụng công nghệ mới nhất. Dịch vụ này bao gồm: * Thanh toán chuyển tiền trong nước: Thanh toán trong nuớc là một sản phẩm dịch vụ mà NHTM thực hiện theo lệnh của khách hàng, chuyển tiền cho một nguời thụ huởng nhất định, hay NHTM trích một khoản tiền từ tài khoản theo lệnh của khách hàng, để ghi có cho tài khoản của nguời khác và NHTM thu đuợc một khoản phí nhất định.