CHƯƠNG I CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHÍNH SÁCH TÀI CHÍNH VỀ ƯU ĐÃI NCC VỚI CÁCH MẠNG 1. Một số lý luận cơ bản về NCC với đất nước 1. Khái niệm Quan điểm của thế giới Ở các nước dù có chế độ chính trị khác nhau nhưng ở bất kỳ quốc gia nào cũng có những NCC với đất nước và có những chính sách đối với họ. Để hiểu được khái niệm về NCC theo quan điểm của thế giới, ta có thể nghiên cứu kinh nghiệm của một số quốc gia về giải quyết vấn đề ưu đãi NCC như: Đối với các nước phát triển như Anh, Mỹ, Pháp, Úc…thực hiện ưu đãi đối với quân nhân còn đang công tác thông qua chế độ tiền lương cho quân nhân, cho sỹ quan khi tại ngũ.
Nếu bị thương sẽ được hưởng trợ cấp hàng tháng tùy theo mức độ thương tật. Nếu lập thành tích xuất sắc trong chiến đấu sẽ được tôn vinh và được thưởng khỏan tiền lớn. Chế độ này cũng áp dụng cho cả quân nhân các nước thuộc địa hay lính đánh thuê. Quân nhân khi hết tuổi phục vụ trong quân ngũ sẽ hưởng chế độ hưu bổng, những quân nhân tham gia chiến trận còn được hưởng thêm hệ số phụ cấp.
Những quân nhân mất khả năng lao động thì được hưởng chế độ phụ cấp suốt đời… Ở Trung quốc, luật BHXH có quy định chế độ ưu đãi đối với anh hùng có công trong chiến tranh và xây dựng đất nước. Họ được nhận trợ cấp cao hơn những người bình thường khi nghỉ hưu khỏang 15%. Luật bảo trợ tàn tật cũng thực hiện đảm bảo ưu đãi và trợ cấp đối với TB, nhân viên bị tàn tật vì lợi ích của Nhà nước và của nhân dân. Ở Liên Xô cũ có nhiều hình thức như bảo hiểm tuổi già, bệnh tật, về tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, nuôi dưỡng người tàn phế, v.v…Trong đó TB trong chiến tranh vệ quốc được trợ cấp nâng lên 10% so với những quân nhân bị tai nạn lao động khi thực hiện nhiệm vụ quân sự có cùng hạng thương tật.
Các TB sống LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 cùng gia đình được giảm 50% tiền nhà ở, tiền lò sưởi, chất đốt, tiền điện, nước, được miễn phí khi đi lại trên các phương tiện giao thông trong thành phố (trừ taxi). Gia đình liệt sĩ được hưởng trợ cấp đặc biệt. Ở I rắc, sau chiến tranh vùng Vịnh, các quân nhân tham gia chiến tranh, khi giải ngũ sẽ được cấp một căn hộ và 60. Những người lính chết trận sẽ được ghi công và thân nhân của họ được trợ cấp suốt đời [13].
Như vậy theo quan niệm của một số nước trên thế giới, NCC với đất nước là những quân nhân tham gia chiến tranh bị tử trận, bị thương, bị tai nạn lao động vì lợi ích của quốc gia. Tùy từng điều kiện chính trị, kinh tế, xã hội và hòan cảnh của mỗi nước, những NCC sẽ được hưởng những chế độ ưu đãi khác nhau về trợ cấp vật chất, chăm sóc sức khỏe, đảm bảo việc làm…, việc tổ chức thực hiện những ưu đãi này chủ yếu là do Nhà nước đảm nhiệm và nằm trong những chính sách chung về BHXH, không tách ra thành một bộ phận riêng biệt như ở Việt Nam. Quan điểm của Việt Nam Do đặc điểm lịch sử dân tộc, từ trước đến nay chưa có một văn bản pháp luật nào nêu rõ khái niệm NCC nói chung. Khi nói đến khái niệm này thường hiểu theo nghĩa hẹp đó là NCC với CM.
Căn cứ vào đối tượng được hưởng và các tiêu chuẩn chế độ mà Nhà nước đã quy định thì có thể hiểu NCC với CM là những người không phân biệt dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, nam nữ, tuổi tác,…đã cống hiến sức lực, tài năng, trí tuệ cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, làm nghĩa vụ quốc tế. Họ là những người hy sinh cả cuộc đời cho sự nghiệp vẽ vang của dân tộc hoặc bị mất một phần xương máu, có người đã lập nhiều thành tích hoặc cống hiến xuất sắc,…và được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền công nhận theo quy định của pháp luật [24]. Phân loại NCC với CM Các đối tượng là NCC với CM bao gồm: * Người hoạt động CM trước Tổng khởi nghĩa 19 tháng Tám năm 1945: là người được cơ quan, tổ chức có thẩm quyền công nhận đã tham gia tổ chức CM trước ngày 01/01/1945 hoặc đứng đầu một tổ chức quần chúng CM cấp xã hoặc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 thoát ly hoạt động CM kể từ ngày 01/01/1945 đã tham gia tổ chức CM trước ngày 01/01/1945 đến trước Tổng khởi nghĩa 19 tháng Tám năm 1945. * LS: là người đã hy sinh vì sự nghiệp CM giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế hoặc vì lợi ích của Nhà nước, của nhân dân được Nhà nước truy tặng Bằng “Tổ quốc ghi công”.
* Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động trong kháng chiến: là người được Nhà nước tặng hoặc truy tặng danh hiệu "Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân" theo quy định của pháp luật; người được Nhà nước tuyên dương Anh hùng Lao động vì có thành tích đặc biệt xuất sắc trong lao động, sản xuất phục vụ kháng chiến. * TB, người hưởng chính sách như TB, TB lọai B bao gồm: - TB là quân nhân, công an nhân dân bị thương làm suy giảm khả năng lao động từ 21% trở lên, được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền cấp "Giấy chứng nhận TB" và "Huy hiệu TB". - Người hưởng chính sách như TB là người không phải là quân nhân, công an nhân dân, bị thương làm suy giảm khả năng lao động từ 21% trở lên, được cơ quan có thẩm quyền cấp "Giấy chứng nhận người hưởng chính sách như TB". - TB loại B là quân nhân, công an nhân dân bị thương làm suy giảm khả năng lao động từ 21% trở lên trong khi tập luyện, công tác đã được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền công nhận trước ngày 31 tháng 12 năm 1993.
* BB bao gồm: - BB là quân nhân, công an nhân dân mắc bệnh làm suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên khi xuất ngũ về gia đình được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền cấp "Giấy chứng nhận BB". - BB là quân nhân, công an nhân dân mắc bệnh làm suy giảm khả năng lao động từ 41% đến 60% đã được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền công nhận. * Người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học là người được cơ quan có thẩm quyền công nhận đã tham gia công tác, chiến đấu, phục vụ chiến đấu tại các vùng mà quân đội Mỹ đã sử dụng chất độc hóa học, bị mắc bệnh làm suy LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 giảm khả năng lao động, sinh con dị dạng, dị tật hoặc vô sinh do hậu quả của chất độc hóa học. * Người hoạt động CM hoặc hoạt động kháng chiến bị địch bắt tù, đày là người được cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền công nhận trong thời gian bị tù, đày không khai báo có hại cho CM, cho kháng chiến, không làm tay sai cho địch.
* Người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế là người tham gia kháng chiến được Nhà nước tặng Huân chương kháng chiến, Huy chương kháng chiến. * NCC giúp đỡ CM là người đã có thành tích giúp đỡ CM trong lúc khó khăn, nguy hiểm, bao gồm: - Người hoặc người trong gia đình được tặng Kỷ niệm chương "Tổ quốc ghi công" hoặc Bằng "Có công với nước" trước CM tháng Tám năm 1945; - Người hoặc người trong gia đình được tặng Huân chương kháng chiến hoặc Huy chương kháng chiến; * Bà mẹ Việt Nam anh hùng là những bà mẹ có nhiều cống hiến, hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế thuộc một trong các trường hợp sau đây: - Có 2 con là LS và có chồng hoặc bản thân là LS; - Có 2 con mà cả 2 con là LS hoặc chỉ có 1 con mà người con đó là LS; - Có từ 3 con trở lên là LS; - Có 1 con là LS, chồng và bản thân là LS. * Thân nhân NCC là những người có quan hệ, huyết thống với NCC hoặc nuôi dưỡng NCC. Đây không phải là đối tượng NCC theo đúng nghĩa nhưng sự ưu đãi của nhà nước và xã hội đối với họ là rất cần thiết.
Bởi vì thân nhân NCC là những người chịu nhiều thiệt thòi nhất về tinh thần cũng như tình cảm, phải chịu nhiều khó khăn, mất mát do sự cống hiến, hy sinh của người thân cho đất nước. Với ý nghĩa đó ưu đãi đối với thân nhân NCC cũng chính là ưu đãi NCC 1. Các Nguyên tắc ưu đãi NCC với CM Thực hiện CSƯĐ đối với NCC phải tôn trọng các nguyên tắc sau: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 13 Đảm bảo việc làm cho NCC, nhằm đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của NCC gắn với những đặc thù về mặt thể chất (sức khỏe, thương tật…) của họ. Đây là nguyên tắc có ý nghĩa quan trọng nhất đối với NCC còn khả năng lao động và có nhu cầu làm việc.
Đảm bảo chăm sóc sức khỏe và đời sống tinh thần cho NCC. Nguyên tắc này nhằm tạo điều kiện cho NCC được chăm sóc sức khỏe tốt hơn thông qua các dịch vụ y tế, được chăm sóc sức khỏe ở cộng đồng và các khu điều dưỡng của Nhà nước. Quy định các loại trợ cấp ƯĐXH đối với NCC phải góp phần cải thiện đời sống, nâng cao mức sống cho NCC [24]. Chính sách tài chính về ưu đãi NCC với CM 1.
Lý thuyết về ASXH 1. Khái niệm về ASXH Theo quan niệm của Tổ chức lao động quốc tế (ILO), trong công ước số 102 thì ASXH “.là sự bảo vệ của xã hội đối với các thành viên của mình thông qua hàng loạt các biện pháp công cộng nhằm chống lại tình cảnh khốn khổ về kinh tế và xã hội gây ra bởi tình trạng bị ngừng hoặc giảm sút đáng kể về thu nhập do ốm đau, thai sản, thương tật trong lao động, thất nghiệp, tàn tật, tuổi già, tử vong, sự cung cấp về chăm sóc y tế và cả sự cung cấp các khoản tiền trợ cấp cho các gia đình đông con” Ở Việt Nam, theo PGS. TS Đỗ Minh Cương thì ASXH (bảo đảm xã hội): .