CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VE TÍN DUNG CUA NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HOI 1.1 Đối tượng chính sách 1.1 Đối tượng chính sách và đặc điểm của đối tượng chính sách a. Đối tượng chính sách Đối tượng chính sách bao gồm những người gặp khó khăn trong cuộc sống nguyên nhân là do điều kiện sống khó khăn, điều kiện kinh tế còn thiếu thốn hoặc do nhiều nguyên nhân chủ quan khác Theo điều 1, thông tư liên tịch hướng dẫn thi hành Quyết định số 734/TTg (Liên Bộ,1998) các ĐTCS bao gồm: “Người nghèo bao gồm người thuộc hộ đói, nghèo được xác định theo mức thu nhập bình quân đầu người trong hộ/tháng được quy ra gạo và tiền tương ứng theo chuan mực do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội công bố hàng năm, người có công với cách mạng, DB DTTS cư trú ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, hẻo lánh, hải đảo” b. Đặc điêm của Đôi tượng chính sách Đôi tượng chính sách là những người thiêu thôn về kinh tê, họ không có đủ khả năng đáp ứng được các khoản chi trả cho các nhu câu thiêt yêu như: ăn, ở, đi lại.và các khoản như: sản xuât kinh doanh, mua sắm con giông, vật nuôi, cây trồng. Do không có điều kiện kinh tế, bộ phận lớn các đối tượng chính sách là người dân tộc thiểu số tại các vùng sâu, vùng xa trên khắp cả nước nên bị hạn chế về kiến thức và hiểu biết trong xã hội vi vậy các đối tượng này không có đủ khả năng và kiến thức để sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế.
Sự thiếu thốn về kinh tế và cộng thêm điều kiện địa lí gây nên khó khăn trong việc tìm kiếm cơ hội việc làm đã là rào cản để người nghèo vươn lên thoát nghèo. Vì vậy họ mãi rơi vào vòng luân quần, không thé tìm được con đường phát triển kinh tế, nâng cao đời sông. Hạn chế về kiến thức cũng như tài chính là rào cản để người nghèo và các đối tượng chính sách tiếp cận với nguồn vốn vay của Ngân hàng thương mại gây nên hậu quả là tín dụng đen vẫn đang hiện diện trong cuộc sống của họ. Đối với các đối tượng chính sách, khi vay vốn tín dụng thương mại họ không có tài sản thế chấp vì vậy không thể vay vốn Ngân hàng.
Vì vậy, sự ra đời của tín dụng chính sách đã giúp họ tìm ra được nguồn vốn với lãi suất ưu đãi, không phải thế chấp tài sản, có nhiều chương trình cho vay đáp ứng được các nhu cầu của người vay từ các nhu cầu thiết yếu như: cho vay làm nhà ở, cho vay nước sạch,. đến các nhu cầu về cho vay sản xuất kinh doanh nhăm nâng cao đời sống người dân. Từ đó đã dần loại bỏ tín dụng đen. Tầm quan trọng của tín dụng chính sách đối với người nghèo và các đối tượng chính sách Giúp người nghèo vươn lên thoát khỏi nghèo đói: Tín dụng chính sách là tín dụng vì người nghèo.
Tín dụng chính sách đã mang lại hiệu quả thiết thực đối với hộ chính sách. Qua quá trình hình thành và phát triển, tín dụng chính sách đã dần đi sâu vào đời sống người dân. Nguồn vốn chính sách đã giúp họ tìm được con đường mới, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống. Với mạng lưới rộng rãi trên khắp xã, phường cả nước tín dụng chính sách đã và đang làm tốt vai trò của mình.
Nhờ có nguồn von chính sách này mà người nghèo và các đối tượng chính sách đã đứng lên tìm cơ hội thoát nghèo. Họ không còn bị đắm chìm trong vòng luan quan vì nghèo đói nên thiếu vốn làm ăn và tiếp tục không thể thoát khỏi cảnh đói nghèo. Nhờ có Ngân hàng chính sách mà tín dụng chính sách đang dần phát huy vai trò trong nền kinh tế. Với các chương trình vay vốn thiết thực với nhiều mục đích khác nhau ma các hộ chính sách có thé lựa chọn nhiều cách sản xuất kinh doanh và hồ trợ các nhu câu thiết yêu trong cuộc sông.
Qua nguồn vốn chính sách này, các đối tượng chính sách có công ăn việc làm, phát triển kinh tế, tăng thu nhập cho gia đình từ đó các tệ nạn xã hội giảm, kinh tế đất nước ngày càng phát triển, khoảng cách giàu nghèo ngày càng được rút ngăn lại. Chính vì vậy mà Nhà nước ta luôn luôn quan tâm đến phát triển kinh tê đông thời có các chính sách tín dụng ưu đãi đôi với người nghèo. Giảm tình trạng cho vay nặng lãi đặc biệt là ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa: Những người nghèo là đối tượng gặp khó khăn về kinh tế vì vậy họ cần tiền để đảm bảo nhu cầu thiết yếu và thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh. Người nghèo là đối tượng trực tiếp chịu ảnh hưởng của nạn cho vay nặng lãi.
Tín dụng chính sách góp phần quan trọng trong việc giảm nạn cho vay nặng lãi, người nghèo tiêp cận được nguôn vôn chính thông và ưu đãi của nhà nước d. Tầm quan trọng của tín dụng chính sách đối với người nghèo và các ĐTCS Giúp người nghèo vươn lên thoát khỏi nghèo đói: Tín dụng chính sách là tín dụng vì người nghèo. Tín dụng chính sách đã mang lại hiệu quả thiết thực đối với hộ chính sách. Qua quá trình hình thành và phát triển, tín dụng chính sách đã dan đi sâu vào đời sống người dân.
Nguồn vốn chính sách đã giúp họ tìm được con đường mới, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống. Với mang lưới rộng rãi trên khắp xã, phường cả nước tín dụng chính sách đã và đang làm tốt vai trò của mình. Nhờ có nguồn von chính sách này mà người nghèo và các DTCS đã đứng lên tìm cơ hội thoát nghèo. Họ không còn bị đắm chìm trong vòng luan quần vì nghèo đói nên thiếu vốn làm ăn và tiếp tục không thể thoát khỏi cảnh đói nghèo.
Nhờ có NHCS mà tín dụng chính sách đang dần phát huy vai trò trong nền kinh tế. Với các chương trình vay vốn thiết thực với nhiều mục đích khác nhau mà các hộ chính sách có thé lựa chọn nhiều cách sản xuất kinh doanh và hỗ trợ các nhu cầu thiệt yêu trong cuộc sông. Qua nguồn vốn chính sách này, các ĐTCS có công ăn việc làm, phát triển kinh tế, tăng thu nhập cho gia đình từ đó các tệ nạn xã hội giảm, kinh tế đất nước ngày càng phát triển, khoảng cách giàu nghèo ngày càng được rút ngắn lại. Chính vì vậy mà Nhà nước ta luôn luôn quan tâm đến phát triển kinh tế đồng thời có các chính sách tín dụng ưu đãi đôi với người nghèo.
Giảm tình trạng cho vay nặng lãi đặc biệt là ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa: Những người nghèo là đối tượng gặp khó khăn về kinh tế vì vậy họ cần tiền để đảm bảo nhu cầu thiết yếu và thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh. Người nghèo là đối tượng trực tiếp chịu ảnh hưởng của nạn cho vay nặng lãi. Tín dụng chính sách góp phần quan trọng trong việc giảm nạn cho vay nặng lãi, người nghèo tiếp cận được nguồn vốn chính thống và ưu đãi của nhà nước 1.2 Khái niệm và đặc điểm hoạt động về tín dụng đối với người nghèo và ĐTCS khác.1 Khái niệm Theo nghị định của chính phủ về tín dụng đối với người nghèo và các ĐTCS khác: “ Tin dụng đối với người nghèo và các DTCS khác là việc sử dụng các nguôn lực tài chính dé huy động cho người nghèo và các ĐTCS khác vay ưu đãi phục vụ sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm, cải thiện đời sống góp phần thực hiện Chương trình mục tiêu quôc gia xóa đói, giảm nghèo, ôn định xã hội.” NHCSXH không hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận mà vì thế NHCS là trung gian giúp nhà nước thực hiện được các chính sách hỗ trợ cho các DTCS bằng các nguồn vốn hỗ trợ. Các đối tượng được hỗ trợ bao gồm: Hộ nghèo, hộ cận nghèo, HS, SV, giải quyết việc làm, giải quyết vấn đề nước sạch, hỗ trợ doanh nghiệp vừa và nhỏ, người xuât khâu lao động.
NHCSXH hướng tới mục tiêu XĐGN, ổn định xã hội vì vậy mà lãi suất của NHCSXH thấp hơn so với các NHTM khác đề hỗ trợ các ĐTCS trong việc trả lãi. Ngoài lãi suất thấp, NHCSXH còn có thời gian cho vay dài dé hỗ trợ các đối tượng gặp khó khăn muốn vươn lên. Vì vậy mà thời hạn của các khoản vay này được hỗ trợ tối đa về thời hạn trả cả gốc lẫn lãi dé đảm bảo các khoản vay được hoàn trả đầy đủ và làm cho chất lượng tín dụng của ngân hàng tăng lên. Vì tính chất đặc biệt của NHCSXH mà các khoản vay ở đây thường được áp dụng theo hình thức tín chấp (đối với các khoản vay dưới 100 triệu đồng) có nghĩa là người vay có thể vay các khoản vay mà không cần có tài sản đảm bảo hay bảo lãnh khi vay tiền.
Các đối tượng cho vay của NHCS là các đối tượng không có đủ khả năng về tài chính để đáp ứng các yêu càu về tài sản đàm bảo và bảo lãnh vì vậy khi áp dụng hình thức vay tín chấp này sẽ giúp đỡ các ĐTCS tuy nhiên cần áp dụng một số biện pháp khác đề giảm rủi ro của các khoản vay.2 Đặc điểm NHCSXH không hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận. Sự hình thành và phát triển của NHCSXH sắn liền với việc xóa đói giảm nghèo, nâng cao chất lượng cuộc sống cho các ĐTCS vì vậy mục tiêu của NHCS chính là giúp đỡ ĐTCS tìm con đường thoát nghèo, phát triển kinh tế. Với mạng lưới được phủ sóng đến tận các xã, huyện trên toàn quốc đã tạo điều kiện cho họ được tiép cận với nguôn von ưu đãi của chính phủ. Tín dụng chính sách đa dạng về đôi tượng và mục đích cho vay.
Xuất phát từ việc giúp đỡ các ĐTCS bằng nguồn vốn ưu đãi, NHCSXH đã tạo ra nhiều các chương trình cho vay tạo điều kiện cho họ có thể vay vốn theo nhu cầu. Tại NHCSXH, một đối tượng có thể vay nhiều các chương trình khác nhau để phục vụ cuộc sống và sản xuất kinh doanh. Nhu cầu vay vốn của họ phụ thuộc vào nhiêu mục đích khác nhau nhăm phù hợp với điêu kiện của từng đôi tượng vay von dé tôi ưu hóa chat lượng nguồn vay, mang lai lợi nhuận kinh tê cao nhất. Tín dụng chính sách thường được cho vay theo các to, nhóm.
Đây là một hình thức vay vốn vừa nhằm quản lí các thành viên vay vốn vừa nhằm nâng cao chất lượng sử dụng nguồn vốn.