CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ CÔNG TÁC THẨM ĐỊNH TÀI CHÍNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TRONG HOẠT ĐỘNG CHO VAY CỦA NHTM 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan Tác giả Phạm Long (2018) trong cuốn giáo trình: Thẩm định tài chính dự án đầu tư tập trung vào nội dung thẩm định tài chính dự án đầu tư như dự toán vốn đầu tư, phân tích rủi ro của dự án, các chỉ tiêu thẩm định tài chính. Công trình này thiên về giới thiệu lý thuyết thẩm định tài chính dự án đầu tư.
Luận văn thạc sĩ kinh tế (2017) Giải pháp nâng cao chất lượng thẩm định dự án đầu tư tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Hà Nội. Tác giả Nguyễn Quốc Hưng đã chỉ ra 6 chỉ tiêu định tính để đánh giá chất lượng thẩm định dự án đầu tư, cụ thể là: Hồ sơ thủ tục; Thời gian thẩm định; Lãi suất áp dụng; Chất lượng dịch vụ tư vấn, hỗ trợ trong quá trình thẩm định; Thái độ phục vụ của cán bộ Ngân hàng; Những nhận biết, dự đoán rủi ro có thể xảy ra. Khi nhìn lại đề tài nghiên cứu của tác giả, em thấy rằng đối tượng của những báo cáo thẩm định sau quá trình thẩm định là những cán bộ tín dụng, những người trực tiếp tiếp xúc với khách hàng, vì vậy chất lượng của báo cáo này phải được đánh giá qua mức độ hài long của những đối tượng này. Trong khi 6 chỉ tiêu định tính kia được xây dựng cho đối tượng là khách hàng cho vay.
Như vậy công trình nghiên cứu này còn gặp hạn chế ở phần các chỉ tiêu định tính. Luận án tiến sĩ kinh tế (2013) tác giả Diengkham Sengkeomysay: Thẩm định dự án đầu tư vay vốn tại Ngân hàng ngoại thương Lào. Tác giá đã nghiên cứu các nhân tố tác động đến chất lượng công tác thẩm định dự án đầu tư tại NHTM để giảm nợ tồn đọng và chỉ ra ba nhân tố đó là: (1) Nhân tố thuộc về NHTM: Người lãnh đạo, đội ngũ CBTĐ, quy trình, nội dung và phương pháp thẩm định, thông tin phục vụ công tác thẩm định, tổ chức điều hành công tác thẩm định và cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ công tác thẩm định. (2) Nhân tố thuộc về nhà đầu tư: Việc soạn thảo thông tin phục vụ cho lập dự án ban đầu.
(3) Nhân tố vĩ mô: Môi trường pháp lý, cơ chế chính sách nhà nước, tác động của lạm phát, tỷ giá hối đoái, môi trường chính trị, môi trường tự nhiên… nhưng chưa 4 lượng hoá được các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng công tác thẩm định tài chính dự án vay vốn của các NHTM để ra quyết định cho vay. Bàn về thẩm định dự án vay vốn NHTM. Tạp chí công nghệ Ngân hàng số 1/2011, trang 34-35. Tác giả đã phân tích những ưu nhược điểm thực trạng công tác thẩm định dự án đầu tư vay vốn của các NHTM Việt Nam thời bấy giờ.
Trong nhược điểm tác giả chỉ rõ một số nguyên nhẫn dẫn đến chất lượng thẩm định dự án đầu tư chưa đáp ứng yêu cầu như: hệ thống văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động Ngân hàng, đầu tư, xây dựng, đất đai, kinh doanh, môi trường luôn có sự thay đổi chưa có ổn định, văn bản ngân hàng thương mại chậm sửa đổi chưa phù hợp với sự thay đổi của hệ thống pháp luật, vấn đề về nguồn nhân lực Ngân hàng, bộ máy quản lý, năng lực tài chính, thông tin, hiệu quả sự án của chủ đầu tư. Dựa trên phân tích nhược điểm các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động thẩm định dự án đầu tư, tác giả đã đưa ra hệ thống giải pháp logic, khoa học mang tính thực tiễn cao dựa trên tình hình thực tế của các NHTM. Luận án tiến sĩ kinh tế (2006) tác giả Trần Thị Mai Hương: Hoàn thiện công tác thẩm định dự án đầu tư thuộc các Tổng công ty xây dựng trong điều kiện phân cấp quản lý đầu tư hiện nay. Công trình đã đưa ra các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thẩm định dự án đầu tư bao gồm yếu tố chủ quan và yếu tố khách quan.
- Yếu tố chủ quan là những yếu tố thuộc về nội bộ mà Ngân hàng có thể chủ động kiểm soát, điều chỉnh được:Trình độ CBTĐ dự án; Quy trình nội dung và phương pháp thẩm định tài chính dự án; Thông tin là cơ sở cho những phân tích, đánh giá; Tổ chức điều hành. - Các yếu tố khách quan: Hành lang pháp lý, cơ chế chính sách nhà nước; Lạm phát. * Đánh giá chung và đưa ra khoảng trống cần nghiên cứu Các công trình đã nghiên cứu chủ yếu đến nghía cạnh kỹ thuật mà chưa đi sâu vào khía cạnh thẩm định về mặt tài chính dự án đầu tư. Chính vì vây, khi mà những rủi ro của thẩm định dự án đầu tư, những yếu tố ảnh hưởng đến thẩm định dự án đầu tư đã được tập trung phân tích trong các công trình nêu trên thì mức độ ảnh hưởng của từng 5 yếu tố đến chất lượng thẩm định tài chính dự án đầu tư dưới góc độ ngân hàng lại chưa được đưa ra để phân tích cụ thể, chi tiết hơn.
Khoá luận này sẽ tổng hợp các chỉ tiêu đánh giá chất lượng thẩm định tài chính dự án đầu tư; các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng thẩm định tài chính dự án đầu tư, đặc biệt là mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố để đưa ra giải pháp thích hợp nhất nhằm để nâng cao chất lượng thẩm định tài chính dự án đầu tư tai Ngân hàng TMCP Tiên Phong. Khái niệm về dự án đầu tư DAĐT là khái niệm mà ta có thể đứng trên nhiều mặt, nhiều góc độ để định nghĩa. Sau đây là một số khái niệm về DAĐT: - Theo Luật đầu tư năm 2014: Dự án đầu tư là tập hợp các đề xuất bỏ vốn trung và dài hạn để tiến hành các hoạt động đầu tư trên địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định. - Về mặt hình thức: DAĐT là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết và có hệ thống các hoạt động và chi phí theo một kế hoạch nhằm đạt được những kết quả và thực hiện được những mục tiêu nhất định trong tương lai.
- Xét trên góc độ quản lý: DAĐT là một công cụ quản lý việc sử dụng vốn, vật tư, lao động để tạo ra các kết quả tài chính, kinh tế xã hội trong một thời gian dài. - Trên góc độ kế hoạch hóa: DAĐT là một công cụ thể hiện kế hoạch chi tiết của một công cuôc đầu tư sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế xã hội, làm tiền đề cho các quyết định đầu tư và tài trợ. - Xét về mặt nội dung: dự án đầu tư là tổng thể các hoạt động và chi phí cần thiết, được bố trí theo một kế hoạch chặt chẽ với lịch thời gian và địa điểm xác định để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm thực hiện những mục tiêu nhất định trong tương lai. - Trong hoạt động thẩm định cho vay của ngân hàng thì : Dự án đầu tư là một tập hợp những đề xuất về việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải taọ những đối tượng nhất định nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng, cải tiến hoặc nâng cao chất lượng của sản phẩm hay dịch vụ nào đó trong một khoảng thời gian xác định.
Khái niệm về cho vay theo dự án đầu tư của NHTM 1.Khái niệm cho vay Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức tín dụng giao cho khách hang sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào một mục đích nào đó trong một thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi. Thông qua các khoản tín dụng, NHTM đáp ứng nhu cầu tài chính của các chủ thể, nhờ vậy nó thúc đẩy sự tăng trưởng và tạo sức sống cho nền kinh tế. Danh mục cho vay thường chiếm khoảng trên dưới 50% danh mục tài sản và đem lại từ 1/2 đến 2/3 tổng thu nhập của NHTM, do đó nó có vai trò quyết định cho sự tồn tại và phát triển của NHTM 1.Khái niệm cho vay theo dự án đầu tư của NHTM Cho vay theo DAĐT của các NHTM là dự án được tài trợ trên cơ sở nghiệp vụ tín dụng của NHTM hay nói cách khác đó chính là khoản tiền mà NHTM cho các doanh nghiêp hay chủ đầu tư vay theo những điều kiện mà hai bên đã thoả thuận nhằm thực hiện một DAĐT nào đó của chủ đầu tư. Trên thế giới, hoạt động cho vay theo DAĐT đã trở thành một hoạt động tín dụng cơ bản của hầu hết các NHTM.
Với khả năng và uy tín trong lĩnh vực kinh doanh tiền tệ của mình các NHTM có thể thực hiện cho vay đơn lẻ nhưng cũng có thể cho vay theo hình thức đồng tài trợ với những khoản vay lớn nhằm phân tán rủi ro. Thẩm định tài chính dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của các NHTM 1. Thẩm định dự án đầu tư trong hoạt động cho vay của các NHTM a. Khái niệm thẩm định dự án đầu tư Thẩm định dự án đầu tư vay vốn NHTM là quá trình NHTM xem xét, phân tích, đánh giá dự án một cách khách quan và toàn diện trên các nội dung từ đó lựa chọn một dự án đưa ra quyết định đầu tư tối ưu nhất.
Thẩm định dự án là một khâu quan trọng trong giai đoạn chuẩn bị cho vay, có ý nghĩa quyết định tới các giai đoạn sau của chu kỳ dự án, được xem như là một công cụ quản lý để góp phần nâng cao hiệu quả đầu tư. Vì vậy, kết quả của thẩm định phải độc lập với tất cả những ý muốn chủ quan cho dù đến từ bất kỳ phía nào.