CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ THẨM ĐỊNH DỰ ÁN ĐẦU TƯ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Hoạt động tín dụng cuả ngân hàng thương mại 1.1 Khái niệm về ngân hàng thương mại - Khái niệm: Ngân hàng thương mại là một doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ, tín dụng với hoạt động thường xuyên là nhận tiền gửi, cho vay và cung cấp các dịch vụ ngân hàng cho khách hàng trong nền kinh tế quốc dân. - Theo tiêu chí sở hữu vốn của ngân hàng, hiện nay ở Việt Nam có 4 loại hình ngân hàng thương mại đó là: - Ngân hàng thương mại nhà nước: là ngân hàng thuộc sở hữu của nhà nước, được thành lập bằng 100% vốn của ngân sách nhà nước cấp. Hiện nay, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) là ngân hàng thương mại nhà nước duy nhất. - Ngân hàng thương mại cố phần: là ngân hàng được thành lập dưới hình thức một công ty cổ phần, vốn của nó do các cổ đông đóng góp.
- Ngân hàng thương mại liên doanh: là ngân hàng được thành lập dưới hình thức góp vốn liên doanh giữa các đối tác sở hữu khác nhau. - Ngân hàng thương mại nước ngoài: là ngân hàng được thành lập theo pháp luật nước ngoài hoặc Việt Nam, được Chính phủ cấp giấy phép hoạt động. - Với các chức năng là trung gian tín dụng, trung gian thanh toán và đặc biệt là chức năng tạo tiền, NHTM đã đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế, góp phần giải quyết các vấn đề về vốn cho các tổ chức kinh tế. Tuy nhiên trong quá trình hoạt động, các NHTM cũng gặp phải không ít rủi ro, vì vậy các NHTM cần áp dụng các biện 4 Luan van Khóa luận tốt nghiệp Học viện Tài chính pháp quản lý rủi ro thích hợp để bảo đảm an toàn cho hoạt động của ngân hàng.
5 Luan van Khóa luận tốt nghiệp Học viện Tài chính 1.2 Hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại Chức năng cơ bản và đặc trưng nhất của NHTM là trung gian tín dụng và chức năng này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc thúc đẩy nền kinh tế pháttriển. Thực hiện chức năng này, một mặt NHTM huy động và tập trung vốn tiềntệ tạm thời nhàn rỗi trong nền kinh tế để hình thành nguồn vốn cho vay. Mặt khác, trên cơ sở nguồn vốn đã huy động được, ngân hàng sử dụng cho vay để đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế. Khi thực hiện chức năng làm trung gian tín dụng, NHTM đã huy động triệt để được các khoản vốn nhàn rỗi, điều hòa vốn từ nơi thừa đến nơi thiếu, kích thích quá trình luận chuyển vốn của toàn xã hội và thúc đẩy quá trình tái sản xuất của doanh nghiệp.
* Hoạt động cho vay đối với dự án đầu tư. Như đã nói ở trên, nội dung hoạt động tín dụng bao gồm nhiều nghiệp vụ, trong đó có nghiệp vụ cho vay. Đây là một trong các nghiệp vụ kinh doanh cơ bản nhất của mỗi NHTM, thông qua nghiệp vụ này, các NHTM đã trực tiếp hỗ trợ cho việc mở rộng sản xuất kinh doanh, nâng cao năng suất lao động và thúc đẩy sự phát triển chung của nền kinh tế. Đồng thời về phía các ngân hàng thì nghiệp vụ này cũng chính là nguồn tạo ra thu nhập ổn định và rất lớn, đóng góp vào sự tăng trưởng của ngân hàng.
Ngày nay, với sự phát triển của nền kinh tế, hoạt động cho vay đã đa dạng hơn rất nhiều, trong đó có hoạt động cho vay theo dự án đầu tư. Đối với mỗi doanh nghiệp thì nhu cầu đầu tư là một hoạt động diễn ra thường xuyên, nó góp phần nâng cao năng suất lao động hay mở rộng sản xuất, nhằm làm gia tăng giá trị vốn chủ sở hữu. Nhưng trên thực tế không phải bất cứ khi nào doanh nghiệp có nhu cầu đầu tư đều sẵn vốn để thực hiện. Một trong các nguồn mà doanh nghiệp thường xuyên sử dụng và khá quen thuộc đó là nguồn vốn vay từ các NHTM.
Khi các doanh nghiệp đến vay vốn, NHTM thường yêu cầu các doanh nghiệp phải 6 Luan van Khóa luận tốt nghiệp Học viện Tài chính xây dựng các dự án, thể hiện mục đích, kế hoạch đầu tư và tiến trình thực hiện cụ thể. Đồng thời các ngân hàng cũng phải thẩm định dự án mà doanh nghiệp đưa ra nhằm xác minh và khẳng định tính hiệu quả của dự án. Quá trình này ngày càng được các ngân hàng chuẩn hóa và xây dựng thành các phương pháp, quy trình cụ thể. Điều này vừa đảm bảo tính khoa học trong công tác thẩm định vừa tránh được các sai sót do yếu tố chủ quan gây nên,làm ảnh hưởng đến tính an toàn của nguồn vốn cho vay.Thẩm định dự án đầu tư tại ngân hàng thương mại.Khái niệm về thẩm định dự án đầu tư.
Thẩm định dự án đầu tư là việc tổ chức xem xét đánh giá một cách khách quan, khoa học và toàn diện các nội dung cơ bản có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện và hiệu quả của dự án để ra quyết định đầu tư, cho phép đầu tư hoặc tài trợ vốn cho dự án. Đây là một quá trình kiểm tra đánh giá các nội dung cơ bản của dự án một cách độc lập, tách biệt với quá trình soạn thảo dự án.Thẩm định dự án tạo cơ sở vững chắc cho hoạt động đầu tư có hiệu quả. Các kếtluận rút ra từ thẩm định là cơ sở để các đơn vị, cơ sở, cơ quan có thẩm quyền của nhà nước ra quyết định đầu tư, cho phép đầu tư hoặc tài trợ cho dự án.Sự cần thiết về thẩm định dự án đầu tư Đầu tư là một lĩnh vực quan trọng quyết định sự tăng trưởng và phát triển của các thành phần kinh tế cũng như của nền kinh tế quốc dân. Nhưng hoạt động đầu tư sẽ không thể tiến hành được khi không có vốn hay không đủ vốn.
Một câu hỏi là: “Vốn lấy từ đâu?” Ngoài nguồn vốn tự có của mình, các nhà đầu tư thường kêu gọi sự tài trợ từ bên ngoài mà trong đó chủ yếu là nguồn vốn vay của ngân hàng. Tuy nhiên, ngân hàng sẽ không đồng ý cho vay nếu không biết rằng vốn vay có được sử dụng an toàn và hiệu quả hay không. Do đó, không chỉ riêng các nhà đầu tư mà cả ngân 7 Luan van Khóa luận tốt nghiệp Học viện Tài chính hàng và các cơ quan chức hữu quan cũng phải tiến hành thầm định dự án đầu tư tức là đi sâu xem xét, nghiên cứu, đánh giá hàng loạt các vấn đề trên nhiều lĩnh vực khác nhau nhằm đưa ra một quyết định đúng đắn. - Đối với nhà đầu tư: Sự tồn tại và phát triển của mỗi doanh nghiệp là nhờ vào kế hoạch sán xuất kinh doanh đúng đắn mà các kế hoạch này lại được thực hiện bởi các dự án.
Với tư cách là chủ dự án và bên lập dự án, chủ đầu tư biết khá rõ và tương đối tỷ mỷ dự án đầu tư của mình, nắm được những điểm mạnh cũng như điểm yếu, những khó khăn thách thức trong quá trình thực hiện dự án của mình. Trên thực tế, khi đưa ra một quyết định đầu tư, chủ đầu tư thường xây dựng và tính toán các phương án khác nhau. Điều đó có nghĩa là có nhiều dự án khác nhau được đưa ra nhưng không phải dễ dàng gì trong việc lựa chọn dự án này, loại bỏ dự án kia vì nhiều khi khả năng thu thập, năm bắt những thông tin mới của chủ dự án bị hạn chế nhất là đối với các xu hướng kinh tế, chính trị, xã hội mới và điều này sẽ làm nguy cơ rủi ro tăng cao và làm giảm tính chính xác trong phán đoán của họ. Thông qua việc thẩm định dự án đầu tư sẽ giúp nhà đầu tư chọn được dự án tối ưu và thích hợp nhất với năng lực của mình.
- Đối với Ngân hàng: Ngân hàng là một tổ chức trung gian tài chính thực hiện việc nhận tiền gửi và cho vay. Trong quá trình cho vay, không phải bất cứ một doanh nghiệp nào cũng được ngân hàng đáp ứng, ngân hàng chỉ cho vay khi đã biết chắc chắn vốn vay được sử dụng đúng mục đích, mạng lại lợi ích cho cả doanh nghiệp và ngân hàng. ngân hàng sẽ yêu cầu người xin vay lập và nộp cho ngân hàng dự án đầu tư. Trên cơ sở đó, cùng với cac nguồn thông tin khác ngân hàng sẽ tiến hành tổng hợp và thẩm định dự án của chủ đầu tư một cách khách quan hơn.
Việc thẩm định dự án đầu tư còn là 8 Luan van Khóa luận tốt nghiệp Học viện Tài chính cơ sỏ để ngân hàng xác định số tiền vay, thời gian cho vay, mức thu nợ hợp lý, thời điểm bỏ vốn cho dự án và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả trong tương lai. Tóm lại, đối với ngân hàng, công tác thẩm định dự án đầu tư là rất quan trọng, nó giúp cho ngân hàng ra quyết định có bỏ vốn đầu tư hay không? Nếu đầu tư thì đầu tư như thế nào? Mức độ bỏ vốn là bao nhiêu? Điều này sẽ giúp ngân hàng đạt được những chỉ tiêu về an toàn và hiệu quả trong sử dụng vốn, giảm thiểu nợ quá hạn và nợ khó đòi, hạn chế những rủi ro có thể xảy đến với ngân hàng. - Đối với các cơ quan quản lý nhà nước và xã hội: Đầu tư luôn được coi là động lực phát triển nói chung và sự phát triển kinh tế nói riêng của mỗi quốc gia. Nhưng vấn đề quan trọng đặt ra là đầu tư như thế nào cho có hiệu quả, bằng không tác động của đầu tư không hợp lý là rất nguy hại và gây ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế.
Hiệu quả ở đây không đơn thuần là hiệu quả kinh tế nó bao hàm cả các hiệu quả về mặt xã hội như vấn đề giải quyết công ăn việc làm, tăng thu ngân sách, tăng khả năng cạnh tranh trong và ngoài nước, đặc biệt là vấn đề bảo đảm môi trường sinh thái. Ngoài ra, dự án được chọn đầu tư còn phải phì hợp với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của đất nước, của từng địa phương mà dự án này thực hiện và phải hoàn toàn tuân thủ cac quy chế quản lý kinh tế, quản lý đầu tư xây dựng và các quy chế quản lý khác của Nhà nước.Nội dung thẩm định dự án đầu tư của Ngân hàng thương mại.