CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỰ ÁN VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG QUẢN LÝ THỰC HIỆN DỰ ÁN ĐẦU TƯ XÂY DỰNG CƠ BẢN CỦA BAN QUẢN LÝ DỰ ÁN HUYỆN DẦU TIẾNG, TỈNH BÌNH DƯƠNG. Dự án đầu tư xây dựng cơ bản 1. Khái niệm chất lượng thực hiện quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình - Dự án (DA) là một quá trình gồm các công việc, nhiệm vụ có liên quan với nhau, được thực hiện nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra trong điều kiện ràng buộc về thời gian, nguồn lực và ngân sách. - Công trình xây dựng là một loại công việc có đặc trưng điển hình của một dự án.
Cho dù đó là một khu tập thể, một tòa nhà văn phòng hay là một chiếc cầu thì cũng đều là một nhiệm vụ mang tính một lần, đều có chức năng và tiêu chuẩn chất lượng nhất định, đều có yêu cầu về kỳ hạn của công trình và có dự toán đã phê duyệt, vì vậy, nó đều có thể trở thành đối tượng của quản lý dự án. Mỗi DAXDCT được lập ra cần phải được thẩm định. Mục đích của việc lập, thẩm định DAĐT là nhằm giúp chủ đầu tư, giúp các cơ quan có thẩm quyền ra quyết định đầu tư, cấp giấy phép đầu tư, lựa chọn phương án đầu tư tốt nhất, quyết định đầu tư đúng hướng và đạt được lợi ích KT- XH mà dự án đầu tư mang lại. Phân loại dự án đầu tư xây dựng công trình - Theo nguồn vốn, DAĐTXD công trình được phân thành: Dự án sử dụng vốn NSNN; Dự án sử dụng vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước; DA sử dụng vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp Nhà nước; DA sử dụng vốn khác bao gồm cả vốn tư nhân hoặc sử dụng hỗn hợp nhiều nguồn vốn.
- Theo yêu cầu QLDA đầu tư XD công trình được phân thành 3 loại: Nhóm dự án phải lập báo cáo đầu tư; Nhóm dự án lập dự án đầu tư; Nhóm dự án chỉ phải lập báo cáo kinh tế kĩ thuật -Theo tính chất và quy mô đầu tư, dự án đầu tư xây dựng công trình: Dự án cấp quốc gia; Nhóm A; Nhóm B; Nhóm C 2. Việc đầu tư xây dựng công trình phải phù hợp với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch nghành, quy hoạch xây dựng, bảo đảm an 5 ninh, an toàn xã hội và an toàn môi trường, phù hợp với các quy định của pháp luật về đất đai và pháp luật khác có liên quan. Tuỳ theo nguồn vốn sử dụng cho dự án, Nhà nước còn quản lý theo quy định sau đây: a) Đối với các DA sử dụng vốn ngân sách Nhà nước kể cả các DA thành phần, Nhà nước quản lý toàn bộ quá trình ĐTXD từ việc xác định chủ trương đầu tư, lập DA, quyết định đầu tư, lập thiết kế, dự toán, lựa chọn nhà thầu, thi công xây dựng đến khi nghiệm thu, bàn giao và đưa CT vào khai thác sử dụng; b) Đối với DA của doanh nghiệp sử dụng vốn tín dụng do Nhà nước bảo lãnh, vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước và vốn đầu tư phát triển của doanh nghiệp Nhà nước. Nhà nước quản lý về chủ trương và quy mô đầu tư.
Doanh nghiệp có DA tự chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện và QLDA theo các quy định của Nghị định này và các quy định khác của pháp luật có liên quan; c) Đối với các dự án sử dụng vốn khác bao gồm cả vốn tư nhân, CTĐ tự quyết định hình thức và nội dung QLDA. Đối với các dự án sử dụng hỗn hợp nhiều nguồn vốn khác nhau thì các bên góp vốn thỏa thuận về phương thức quản lý hoặc quản lý theo quy định đối với nguồn vốn có tỷ lệ phần trăm (%) lớn nhất trong tổng mức đầu tư. Đối với dự án quan trọng Quốc gia hoặc dự án nhóm A gồm nhiều dự án thành phần, nếu từng dự án thành phần có thể độc lập vận hành, khai thác hoặc thực hiện theo phân kỳ đầu tư thì mỗi dự án thành phần có thể được quản lý, thực hiện như một dự án độc lập. Việc phân chia dự án thành các dự án thành phần do người quyết định đầu tư quyết định.
6 Dự án XDCT Theo nguồn vốn DA sử dụng vốn DA sử dụng vổn tín ngân sách Nhà dụng do Nhà nước Nước bảo lãnh. DA sử dụng vốn DA sử dụng vốn đầu tư phát triển của khác. DN Nhà nước. Theo yêu cầu quản lý Nhóm dự án phải Nhóm dự án phải lập báo cáo đầu tư lập dự án đầu tư Nhóm dự án chỉ phải lập báo cáo kinh tế-kỹ thuật Theo tính chất và quy mô đầu tư Dự án cấp Quốc gia Nhóm A Nhóm B Nhóm C Hình 1.
Phân loại các dự án đầu tư.3 Đặc điểm dự án đầu tư xây dựng công trình ảnh hưởng đến công tác quản lý dự án. Dự án đầu tư xây dựng công trình có đặc điểm cơ bản sau: - Mục tiêu của dự án đầu tư xây dựng công trình xây dựng cơ bản phải vì mục đích kinh doanh đơn thuần để thu lợi nhuận, mà quan trọng hơn là để tạo tiền đề cho 7 các ngành sản xuất khác phát triển và phục vụ nhu cầu sinh sống của nhân dân, là điều kiện ổn định để phát triển toàn bộ nền kinh tế quốc dân ở thời điểm hiện tại cũng như trong tương lai. Bởi vậy việc đầu tư xây dựng phát triển xây dựng cơ bản phải luôn đi trước về năng lực, trình độ công nghệ. - Dự án đầu tư xây dựng công trình đòi hỏi quy mô đầu tư ban đầu lớn, có chu kỳ kinh doanh dài, gặp phải nhiều yếu tố bất định và thường nằm ngoài khả năng tự điều tiết của các nhà đầu tư, dễ gây rủi ro vì vậy nhất thiết phải có sự can thiệp của Nhà nước.
- Sản phẩm xây dựng công trình được mua trước theo yêu cầu định trước với giá định trước: các yêu cầu định trước như yêu cầu về kỹ thuật, chất lượng công trình, tiến độ bàn giao công trình, giá cả của công trình. Các yêu cầu này được thể hiện trên hợp đồng kinh tế giữa chủ đầu tư và nhà thầu xây dựng. Từ đặc điểm này các nhà thầu xây dựng phải đặc biệt chú ý đến biện pháp kỹ thuật xây dựng để đảm bảo chất lượng xây dựng công trình, rút ngắn thời gian thi công, hạ giá thành sản phẩm. - Sản phẩm xây dựng công trình có tính đơn chiếc và chịu ảnh của điều kiện địa lý, tự nhiên, kinh tế-xã hội của nơi tiêu thụ: trong khi sản phẩm của ngành công nghiệp và các ngành khác sản xuất hàng loạt với các điều kiện ổn định trong nhà xưởng, về chủng loại, kích thước, mẫu mã, kỹ thuật và công nghệ được tiêu chuẩn hóa.
Sản phẩm xây dựng giao thông thường được sản xuất theo đơn đặt hàng đơn chiếc, được sản xuất tại những địa điểm và điều kiện khác nhau, chi phí cũng thường khác nhau đối với cùng một loại hình sản phẩm. Khả năng trùng lặp về mọi phương diện kỹ thuật, công nghệ, chi phí, môi trường. + Sản phẩm xây dựng công trình bao giờ cũng gắn liền với một địa điểm, một địa phương nhất định. Công trình xây dựng chủ yếu thi công ngoài trời.
Vì vậy phải phù hợp với đặc điểm, điều kiện cụ thể của địa phương đó. Những điều kiện đó bao gồm: địa lý, khí hậu, thời tiết, môi trường, tập quán phong tục của địa phương.Đặc điểm đó chi phối tới việc thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh như: khảo sát thiết kế, lựa chọn phương án thi công. Sản phẩm có liên quan đến nhiều ngành cả về phương diện cung cấp các yếu tố đầu vào và cả về phương diện khai thác sử dụng công trình. 8 + Tính chất đơn chiếc và chịu ảnh hưởng của nơi xây dựng làm cho chi phí sản xuất từng sản phẩm xây dựng rất khác nhau: Ngay cùng một loại sản phẩm có kết cấu giống nhau thì cũng có sự khác nhau về chi phí sản xuất đó là các hao phí về lao động, chi phí máy, điều kiện thi công của từng công trình.
Vì thế việc xác định chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm xây dựng giao thông phải tiến hành riêng biệt đối với từng loại sản phẩm. + Sản phẩm xây dựng công trình được sản xuất ra tại nơi tiêu thụ: Các công trình giao thông được sản xuất tại một địa điểm mà nơi đó đồng thời gắn liền với việc tiêu thụ và thực hiện giá trị sử dụng của sản phẩm. Địa điểm tiêu thụ sản phẩm sẽ do người chủ sở hữu quyết định. Vì vậy nếu được định nơi tiêu thụ sản phẩm thì đồng thời cũng xác định nơi sản xuất sản phẩm.
Do đó khi tiến hành xây dựng phải chú ý ngay từ khâu lập dự án để chọn địa điểm xây dựng, khảo sát thiết kế và tổ chức thi công xây dựng công trình sao cho hợp lý, tránh phải phá đi làm lại, hoặc sửa chữa gây thiệt hại vốn đầu tư và giảm tuổi thọ công trình. - Thời gian sử dụng dài, trình độ kỹ thuật, mỹ thuật cao: Yêu cầu về độ bền vững, thời gian sử dụng của sản phẩm xây dựng công trình thường rất lớn, một số loại sản phẩm xây dựng công trình có thể lên tới hàng trăm năm hoặc lâu hơn nữa. Mặt khác, một sản phẩm xây dựng giao thông sau khi hoàn thành đưa vào sử dụng còn có tác dụng tô điểm thêm vẽ đẹp cho vùng nơi nó được xây dựng và nó cũng là một trong những cơ sở quan trọng để đánh giá trình độ phát triển kinh tế, khoa học - kỹ thuật của từng giai đoạn phát triển của một quốc gia. - Chi phí sản xuất sản phẩm lớn và khác biệt theo từng công trình: Giá trị của sản phẩm xây dựng công trình thường rất lớn hơn rất nhiều so với những sản phẩm hàng hóa thông thường.
Chi phí đầu tư cho công trình thường kéo dài trong một thời kỳ dài. Nhà thầu nhiều khi phải có một lượng vốn đủ lớn để đảm bảo hoạt động trong một thời gian chờ vốn thanh toán của chủ đầu tư. Mỗi công trình xây dựng giao thông được thực hiện theo một đơn đặt hàng của chủ đầu tư thông qua đấu thầu, do vậy mang tính chất đơn chiếc, riêng lẻ, đòi hỏi công tác quản lý thi công phải luôn được hoàn thiện, sáng tạo để phù hợp với từng dự án tại các địa điểm thi công cụ thể. Đặc điểm này ảnh hưởng nhiều đến công tác quản lý thi công xây dựng công trình.