CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Một số khái niệm 1. Nguồn nhân lực - Khái niệm về nhân lực Theo Mai Quốc Chánh, Trần Xuân Cầu thì “Nhân lực là sức lực con người, nằm trong mỗi con người và làm cho con người hoạt động. Sức lực đó ngày càng phát triển cùng với sự phát triển của cơ thể con người và đến một mức độ nào đó, con người đủ điều kiện tham gia vào quá trình lao động, con người có sức lao động” [2, tr.
- Khái niệm về nguồn nhân lực Có thể thấy khái niệm về nguồn nhân lực hiện nay có khá nhiều khá niệm và những định nghĩa khác nhau, nó cũng không còn xa lạ gì với nền kinh tế của mỗi quốc gia. Tuỳ vào quan điểm cũng như nhận thức của mỗi cá nhân khác nhau mà định nghĩa về nguồn nhân lực cũng khá nhau, dưới đây là một số định nghĩa, khái niệm liên quan về nguồn nhân lực như sau: Theo Liên Hợp quốc thì “Nguồn nhân lực là tất cả những kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, năng lực và tính sáng tạo của con người có quan hệ tới sự phát triển của mỗi cá nhân và của đất nước” [3, tr. Theo Tổ chức Lao động quốc tế, nguồn nhân lực của một quốc gia chính là tổng thể những người nằm trong độ tuổi có đủ sức lực và trình độ chuyên môn một lĩnh vực nào đó để tham gia lao động một ngành nghề nào đó [3, tr. Dưới góc độ kinh tế phát triển: nguồn nhân lực là một bộ phận dân số trong độ tuổi quy định có khả năng tham gia lao động [3, tr.
Từ những khái niệm nói trên về nguồn nhân lực, theo học viên khái niệm về nguồn nhân lực được hiểu là nguồn lực về con người được hội tụ đầy đủ về sức khoẻ, trình độ học vấn, trình độ chuyên môn cũng như có đủ các kỹ năng và đạo đức nghề nghiệp để có thể đảm nhận thực hiện một công việc nào 6 đó trong một tổ chức, một doanh nghiệp nào đó ở một quốc gia nào đó để tạo ra một giá trị về của cải vật chất đóng góp cho sự phát triển chung của xã hội. Chất lượng nguồn nhân lực - Khái niệm về chất lượng Khái niệm về chất lượng hiện nay cũng khá nhiều những cách hiểu khác nhau về chất lượng, cụ thể theo Điều 3.1 của Tiêu chuẩn ISO 9000:2005 khái niệm về chất lượng như sau: Chất lượng chính là mức độ đáp ứng các yêu cầu của một hợp có đặc tính vốn có. - Khái niệm về chất lượng nguồn nhân lực Qua những khái niệm liên quan về nguồn nhân lực và khái niệm về chất lượng đã được nêu ở trên, có thể hiểu khái niệm về chất lượng nguồn nhân lực chính là tổng hợp các yếu tố liên quan đến thể lực, trí lực và tâm lực của người lao động trong một doanh nghiệp, cụ thể: + Thể lực: Thể lực của người lao động được xem là sức lực của những người lao động trong doanh nghiệp, doanh nghiệp không thể hoạt động hiệu quả nếu đội ngũ người lao động không có đủ sức khoẻ, thường xuyên đau ôm. Nhưng nếu ở một doanh nghiệp có đội ngũ lao động có sức khoẻ tốt, hăng hái làm việc thì chắc chắn hiệu quả công việc mang lại sẽ cao hơn những doanh nghiệp ở đó người lao động thường xuyên đau ốm… + Trí lực: Trí lực được nhắc đến ở đây chính là trình độ học vấn, trình độ chuyên môn hay các kỹ năng thực hành một ngành nghề, một lĩnh vực nào đó của mỗi người lao động trong doanh nghiệp, giúp mang lại hiệu quả cao trong hoạt động SXKD của các doanh nghiệp.
Một doanh nghiệp sẽ phát triển bền vững và mạnh mẽ khi ở doanh nghiệp đó có được đội ngũ ngũ người lao động có trình độ chuyên môn, kỹ năng làm việc tốt. Ngược lại, doanh nghiệp sẽ không hoạt động hiệu quả nếu đội ngũ người lao động không được đào taọ bài bản về ngành nghề hay lĩnh vực nghề nghiệp nào đó nhất định cũng như kỹ năng làm việc không tốt. + Tâm lực: Ngoài yếu tố về thể lực chính là sức khoẻ của đội ngũ người lao động và trí lực chính là trình độ chuyên môn hay kỹ năng nghề nghiệp của 7 người lao động thì yếu tố về tâm lực của người lao động cũng góp phần rất quan trọng cho sự phát triển của mỗi doanh nghiệp. Tâm lực được hiểu là yếu tố liên quan đến những phẩm chất đạo đức tốt hay xấu, ý thức thức chấp hành các quy định, nội quy, thái độ làm việc của người lao động… để góp phần nâng cao hiệu quả công việc của doanh nghiệp.
Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Qua các cách hiểu khác nhau về nguồn nhân lực, chất lượng nguồn nhân lực, có thể khái niệm về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chính là các hoạt động của các tổ chức hay các doanh nghiệp nào đó tác động lên đội ngũ người lao động để giúp cho đội ngũ người lao động trong doanh nghiệp có thể có đủ thể lực, có đủ trí lực và có đủ tâm lực để có thể hoàn thành nhiệm vụ, công việc của cá nhân người lao động trong doanh nghiệp đó. Cũng có thể hiểu việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chính là việc tìm ra những sức lực, yếu tố nào đó tìm ẩn bên trong mỗi người lao động đang làm việc trong doanh nghiệp để có khai thác, tác động đến nó để giúp nó sức mạnh tìm ẩn đó thể hiện ra bên ngoài, giúp cho người lao động làm tốt công việc của mình. Tóm lại, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực chính là các hoạt động nâng cao thể lực, trí lực và tâm lực của người lao động trong doanh nghiệp, trong đó: + Hoạt động nâng cao thể lực là hoạt động của các doanh nghiệp để giúp cho việc nâng cao sức khoẻ của người lao động trong doanh nghiệp, các hoạt động này được thể hiện nhiều hoạt động như tổ chức khám sức khoẻ định kỳ hằng năm cho người lao động để người lao động có thể kiểm soát được tình hình sức khoẻ của mình, tổ chức các hoạt động thể dục thể thao trong thể người lao động, đầu tư các sân chơi thể thao giúp nâng cao thể lực cho người lao động… + Hoạt động nâng trí lực là hoạt động mà doanh nghiệp tổ chức để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho người lao động, giúp cho người lao động có thể làm tốt công việc của mình hơn, hoạt động này có thể là cử người lao động đi tham gia các khoá đào tạo ngắn hạn hoặc dài hạn tuỳ vào tình hình của doanh nghiệp, hoặc có thể mời các chuyên gia về lĩnh vực nghề 8 nghiệp nào đó về giảng dạy trực tiếp tại doanh nghiệp nơi NLĐ đang công tác để giúp nâng cao hơn trình độ chuyên môn và nghiệp vụ của NLĐ, từ đó góp phần mang lại hiệu quả cao trong công việc. + Hoạt động nâng cao tâm lực chính những hoạt động của doanh nghiệp nhằm nâng cao ý thức chấp hành tốt các chủ trương, chính sách và nội quy của toàn doanh nghiệp, hoặc có thể là những hoạt động giúp nâng cao tình thần làm việc, nâng cao ý thức và trách nhiệm hơn trong công việc của người lao động.
Qua đó có thể giúp NLĐ có thể chủ động hoàn thành tốt công việc của mình hơn trong doanh nghiệp. Các yếu tố cấu thành và tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực 1. Các yếu tố cấu thành chất lượng nguồn nhân lực 1. Thể lực Con người nói chung hay người lao động trong các tổ chức, các doanh nghiệp nói riêng thì yếu tố quan trọng đầu tiên quyết định sự thành công hay thất bại đó chính là yếu tố về sức khoẻ, hay còn gọi là yếu tố về thể lực.
Thể lực được xem là tổng thể các yếu tố như chiều cao, cân nặng, nhịp tim, huyết áp, đường huyết, các bệnh lý có liên quan. Nếu tất cả các yếu tố đó tốt chứng tỏ đội ngũ NNL có thể lực tốt, điều này giúp cho doanh nghiệp hoạt động hiệu quả và phát triển bền vững hơn những doanh nghiệp mà ở đó nguồn nhân lực không đảm bảo về thể lực, nghĩa là thường xuyên đau ốm, thể lực kém. Thể lực là tình trạng sức khỏe của nhân lực bao gồm nhiều yếu tố cả về thể chất lẫn tinh thần và phải đảm bảo được sự hài hòa giữa bên trong và bên ngoài. Chất lượng nhân lực được cấu thành bởi năng lực tinh thần và năng lực thể chất, tức là nói đến sức mạnh và tính hiệu quả của những khả năng đó, trong đó năng lực thể chất chiếm vị trí vô cùng quan trọng.
Thể lực tốt thể hiện ở sự nhanh nhẹn, tháo vát, bền bỉ, dẻo dai của sức khỏe cơ bắp trong công việc; thể lực là điều kiện quan trọng để phát triển trí lực; bởi nếu không chịu được sức ép của công việc cũng như không thể tìm tòi, sáng tạo ra những nghiên cứu, phát minh mới. Thể lực của nhân lực được hình thành, duy trì và phát triển bởi chế độ dinh dưỡng, chế độ chăm sóc sức khỏe. Vì vậy, thể lực của nhân 9 lực phụ thuộc vào trình độ phát triển kinh tế-xã hội, phân phối thu nhập cũng như chính sách xã hội của mỗi quốc gia. Sức khỏe của con người chịu tác động của nhiều yếu tố như: Yếu tố về thu nhập, mức sống, chế độ ăn uống,làm việc và nghỉ ngơi, chế độ y tế, tuổi tác, thời gian công tác, giới tính… Yêu cầu về sức khỏe của người lao động không chỉ là tiêu chuẩn bắt buộc khi tuyển dụng lao động mà còn là yêu cầu được duy trì trong suốt thời gian làm việc của người lao động.
Trước khi tham gia vào công việc của tổ chức, họ phải đảm bảo đủ sức khỏe để thực hiện nhiệm vụ, công việc mới được dự tuyển dụng. Trong quá trình công tác, họ phải có đủ sức khỏe để duy trì thực hiện nhiệm vụ, công vụ liên tục với áp lực cao. Trí lực Một trong những yếu quan trọng để cấu thành chất lượng nguồn nhân lực ngoài thể lực đó chính là trí lực của con người, trí lực có thể được xem là trí thông minh của con người, là những yếu tố thể hiện sự hiểu biết của con người, trí lực cao được xem là những người thông thái, là những người có khả phân tích và diễn giải các vấn đề rất tốt.