phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày theo 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu. Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động dạy học và công tác quản lý quá trình dạy học hệ Đại học tại Trung tâm giáo dục thường xuyên tỉnh Vĩnh Phúc Chƣơng 3: Biện pháp quản lý nâng cao chất lượng dạy học hệ Đại học tại Trung tâm giáo dục thường xuyên tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Vài nét về lịch sử của vấn đề đào tạo liên kết Giáo dục giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển của mỗi quốc gia. Do vậy bất cứ nước nào, dù lớn hay nhỏ, dù giàu hay nghèo, dù phát triển hay đang phát triển và trong bất cứ hoàn cảnh nào, tất cả đều phải quan tâm đến giáo dục và phải tư duy cho giáo dục.
Tư duy giáo dục phải phù hợp với từng thời kỳ phát triển KT-XH của đất nước, do vậy tư duy cho giáo dục luôn cần được đổi mới. Nói cách khác: Những suy nghĩ, những ý tưởng về giáo dục cần được nghiên cứu, lập luận lôgíc, hệ thống, có chứng cứ thực tiễn, sáng tạo từ thực tiễn giáo dục để giải quyết các vấn đề giáo dục cũng chính từ thực tiễn giáo dục đặt ra. Như chúng ta đã biết: Luật giáo dục được quốc hội nước Cộng hoà XHCN Việt Nam thông qua ngày 14/6/2005 và có hiệu lực thi hành từ 01/01/2006 đã khẳng định: “Hệ thống giáo dục quốc dân gồm giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên”. Ra đời ngay sau khi nước nhà giành độc lập, trải qua hơn 60 năm xây dựng và phát triển, GDTX mang trong mình một hành trang đầy giá trị, rất phong phú, đa dạng và tiến bước theo lộ trình xây dựng đất nước.
Khởi đầu là phong trào bình dân học vụ để xoá nạn mù chữ cho hơn 90% dân số khỏi vòng ngu dốt của chế độ thực dân phong kiến để lại, rồi đến xây dựng hệ thống trường bổ túc văn hoá các cấp, trường vừa học vừa làm, bổ túc công nông, đến phổ cập giáo dục tiểu học cho các Xã, Huyện, Tỉnh, tiến đến phổ cập giáo dục THCS và tiến tới phổ cập giáo dục THPT. Một bước tiến quan trọng mà cũng là khởi nguồn cho GDTX được đưa vào 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com luật giáo dục là việc hình thành hệ thống Trung tâm GDTX từ Huyện, Thị lên Tỉnh, Thành được tổ chức và hoạt động theo quy chế ban hành từ quyết định số 2461/QĐ-BGD ngày 07/11/1992 đến quyết định số 43/2000/QĐ-BGD&ĐT ngày 25/9/2000 và này là quyết định số 01/2007/QĐ-BGDĐT ngày 02/01/2007 của Bộ trưởng Bộ GD - ĐT. Từ đây, các hình thức thực hiện của GDTX thực sự đa dạng, phong phú, linh hoạt, phù hợp và đáp ứng cho phát triển nguồn nhân lực tại địa phương ở các lĩnh vực: Kinh tế, văn hoá, xã hội., phục vụ đắc lực cho việc phát triển KT-XH, cho sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước và hội nhập quốc tế. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III (năm 1960) đề ra chủ trương “vừa đào tạo tập trung, vừa đào tạo Tại chức”.
Thuật ngữ “Đại học Tại chức” được sử dụng với nghĩa là học không tập trung toàn thời gian, vừa làm vừa học, có các văn bằng Đại học với từ ghi Hệ đào tạo: Tại chức. Năm 1975 đất nước được thống nhất. Đại hội IV (năm 1975) của Đảng đã chỉ rõ: “Phải tích cực xây dựng hệ thống đào tạo bồi dưỡng tại chức với nhiều hình thức học tập đảm bảo cho mọi người lao động có thể suốt đời tham gia học tập, trau dồi nghề nghiệp mở rộng kiến thức” [8, tr. Công tác đào tạo Đại học Tại chức được phát triển mạnh mẽ và có sự quản lý chặt chẽ.
Nghị quyết XIV của Bộ Chính trị về cải cách giáo dục (1979) đã nhấn mạnh: “Hệ thống mạng lưới tại chức phải được tổ chức rộng khắp, bao gồm nhiều hình thức học tập linh hoạt thuận tiện cho người học. Hệ thống đó phải gắn liền với hệ thống đào tạo tập trung nhưng có tổ chức và người phụ trách riêng” [299]. Trong 10 năm 1975-1985, theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo tuyển vào hệ Đại học Tại chức khoảng 60.000 Học viên và 80% số tỉnh từ Bắc chí Nam có Trung tâm GDTX Tỉnh hoặc Trung tâm đào tạo bồi dưỡng Tại chức, trạm đào tạo Đại học Tại chức. Như vậy đã xuất hiện cụm từ “Đào tạo và bồi dưỡng tại chức”, “Mạng lưới tại chức” với nghĩa là học không tập trung, có thể cấp hoặc không cấp văn bằng.
7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Nghị quyết 73 năm 1983 của Hội đồng Bộ trưởng đã cho phép thành lập Trung tâm GDTX Tỉnh, Trung tâm đào tạo bồi dưỡng Tại chức Tỉnh trên cơ sở các tổ chức đa dạng ở địa phương đã hình thành từ trước. Đây là một mô hình cơ sở giáo dục mới dựa trên sự liên kết của các trường Đại học với các Tỉnh, thường là một Trung tâm GDTX Tỉnh liên kết với nhiều trường Đại học. Đây là một sáng kiến rất quan trọng, tạo một bước tiến cao trong công tác đào tạo Đại học Tại chức tại địa phương (các Tỉnh). Sự liên kết này đã tạo điều kiện cho người học, đồng thời nâng cao vai trò của các Trung tâm GDTX cấp Tỉnh trong đào tạo liên kết ở các bậc học, cấp học, hình thức học khác nhau.
Tháng 12/1986, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đã đề ra công cuộc đổi mới toàn diện đất nước. Đối với lĩnh vực GD-ĐT, Nghị quyết đã nêu: “Phải bố trí hợp lý cơ cấu hệ thống giáo dục, thể hiện tính thống nhất của quá trình giáo dục, bao gồm nhiều hình thức đào tạo và bồi dưỡng: Chính quy và không chính quy, tập trung và bán tập trung. Cơ chế quản lý thay đổi, ngành GD-ĐT thực hiện chủ trương đa dạng hoá các loại hình trường lớp nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài. Bước chuyển đổi quan trọng của các Trung tâm GDTX cấp Tỉnh giai đoạn này là: Chuyển từ quan hệ hợp tác, giúp đỡ các trường Đại học, Cao đẳng trước đây sang quan hệ liên kết đào tạo, thông qua các hợp đồng có tính đến chi phí.
Quá trình chuyển đổi sang quan hệ liên kết đào tạo vừa thể hiện sự bình đẳng, vừa thể hiện sự gắn kết nghĩa vụ, trách nhiệm giữa địa phương, với đơn vị liên kết (giữa trung tâm GDTX cấp Tỉnh với các Trường Đại học Trung ương và khu vực). Ngoài việc liên kết đào tạo Đại học Tại chức, từ những năm 1988-1991 đã thí điểm đào tạo Đại học không chính quy với những hình thức mới đi đôi với những tên gọi mới như: Đại học mở rộng, tự học có hướng dẫn, đào tạo Từ xa. Đến nay hình thức đào tạo Từ xa đã phát triển rất nhanh. Theo số liệu thống kê tại Hội nghị tổng kết 10 năm đào tạo Từ xa ngày 27/4/2005 ta thấy thị phần đào tạo Từ xa mang tính tập trung cao tại 3 cơ sở đào 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com tạo là: Đại học Huế, ĐHSP Hà Nội và Viện ĐH mở Hà Nội.
Riêng viện ĐH mở Hà Nội từ 2003-2007 có 30.314 HV theo học hệ ĐH Từ xa. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã chỉ rõ: “Chuyển dần mô hình giáo dục hiện nay sang mô hình mở - Mô hình xã hội học tập, với hệ thống học tập suốt đời, đào tạo liên tục, liên thông giữa các bậc học, ngành học, xây dựng và phát triển hệ thống học tập cho mọi người và những hình thức học tập, thực hành linh hoạt, đáp ứng nhu cầu học tập thường xuyên, tạo nhiều khả năng, cơ hội khác nhau cho người học, đảm bảo công bằng xã hội trong giáo dục” [63]. Luật giáo dục đã được quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 14/6/2005 và có hiệu lực thi hành ngày 01/01/2006 đã khẳng định: “Cơ sở giáo dục Đại học khi thực hiện chương trình GDTX lấy bằng tốt nghiệp Cao đẳng, bằng tốt nghiệp Đại học chỉ được liên kết với cơ sở giáo dục tại địa phương là trường Đại học, trường Cao đẳng, trường Trung cấp, Trung tâm GDTX Tỉnh với điều kiện cơ sở tại địa phương đảm bảo các yêu cầu về vật chất, thiết bị và cán bộ quản lý cho việc đào tạo trình độ Cao đẳng, trình độ Đại học” [Điều 46]. Nhà nước có chính sách phát triển GDTX, thực hiện giáo dục cho mọi người, xây dựng xã hội học tập.
Báo cáo của Chính phủ trước Quốc hội tháng 10/2004 đã nêu: “Các chương trình giáo dục Từ xa vẫn đang trong quá trình xây dựng, tiến độ còn chậm, chất lượng còn thấp, cơ sở vật chất còn nghèo nàn, điều kiện tổ chức thực hành thực nghiệm còn hạn chế. Việc quản lý lỏng lẻo đối với các hệ đào tạo liên kết có cấp văn bằng đã dẫn đến tình trạng “học giả bằng thật”. Đây là một khâu yếu nghiêm trọng của giáo dục KCQ ở nước ta”. Những năm gần đây, trong các báo, tạp chí thuộc chuyên ngành giáo dục như: Báo Giáo dục thời đại, tạp chí giáo dục, nghiên cứu giáo dục, thông tin khoa học - giáo dục, giáo dục Từ xa và Tại chức, tạp chí dạy và học.
hay trong các báo cáo tổng kết công tác GDTX hàng năm của Bộ GD - ĐT, hội thảo hàng năm của Giám đốc các Trung tâm GDTX - Cơ sở đào tạo không chính quy Tỉnh, Thành 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com phố (các Trung tâm GDTX Tỉnh trong cả nước. Mỗi năm tổ chức tại 1 Tỉnh). đã đề cập rất nhiều tới công tác quản lý nâng cao chất lượng đào tạo các lớp Đại học theo hình thức liên kết, nhưng hiện nay còn có rất ít công trình nghiên cứu có hệ thống, có thực nghiệm tại một cơ sở đào tạo cụ thể. Lê Đức Phúc- Viện KHGD có bài viết: “ Về đánh giá chất lượng giáo dục Đại học” ( Tạp chí khoa học giáo dục tháng 5/ 2000 ).