Chương 1: Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý về đào tạo, bồi dưỡng viên chức y tế dự phòng. Chương 2: Thực trạng đào tạo, bồi dưỡng viên chức y tế dự phòng tại trung tâm kiểm soát bệnh tật Thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam. Chương 3: Một số giải pháp và khuyến nghị nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng viên chức y tế dự phòng tại trung tâm kiểm soát bệnh tật Thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam. 6 PHẦN NỘI DUNG Chƣơng 1.
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ VỀ ĐÀO TẠO, BỒI DƢỠNG VIÊN CHỨC Y TẾ DỰ PHÒNG 1. Một số khái niệm liên quan 1. Khái niệm viên chức Thuật ngữ “viên chức” nên trong Điều 8 Hiến pháp năm 1992 được hiểu theo nghĩa rất rộng gồm tất cả những người trong biên chế của các cơ quan, tổ chức sự nghiệp của nhà nước thực hiện các công việc của cơ quan, tổ chức đó: “Các cơ quan nhà nước, cán bộ, viên chức nhà nước phải tôn trọng nhân dân, tận tụy phục vụ nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến của nhân dân…”. [17] Theo quy định tại Điều 4 Luật Viên chức 2010 đã làm rõ: “Hoạt động nghề nghiệp của viên chức là việc thực hiện công việc hoặc nhiệm vụ trong đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật về viên chức và các pháp luật có liên quan”.
[18] Căn cứ theo quy định tại Điều 2 Luật Viên chức 2010 sửa đổi bổ sung năm 2019. Như vậy: “Viên chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng theo vị trí việc làm, làm việc tại đơn vị sự nghiệp công lập theo chế độ hợp đồng làm việc, hưởng lương từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật. Khái niệm viên chức y tế dự phòng Y tế dự phòng hay còn gọi là y học dự phòng thuộc lĩnh vực y tế thực hiện các biện pháp phòng bệnh. Y tế dự phòng gồm các lĩnh vực như: dịch tễ học, quản lý y tế, y học dự phòng, khoa học tăng cường sức khỏe và sức khỏe môi trường - nghề nghiệp.
Y tế dự phòng có các đặc trưng như: - Chịu trách nhiệm triển khai thực hiện, đẩy mạnh các hoạt động nghiên cứu và chính sách thúc đẩy và bảo vệ sức khỏe để giảm bệnh tật hoặc ngăn chặn và kiểm soát sự tiến triển, giám sát vấn đề sức khỏe, - Xác định nhu cầu sức khỏe và lập kế hoạch, quản lý và đánh giá các dịch vụ y tế. Theo định nghĩa tại Khoản 3 Điều 3 Thông tư 22/2013/TT-BYT hướng dẫn đào tạo liên tục trong lĩnh vực y tế do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành “Viên chức y tế là công chức, viên chức, người đang làm chuyên môn nghiệp vụ trong các cơ sở y tế” [6] 7 Như vậy Viên chức y tế dự phòng là những chuyên gia, chuyên viên y tế có trình độ chuyên môn, đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực y tế dự phòng, bao gồm: bác sĩ dự phòng, y sĩ dự phòng, chuyên viên y tế môi trường, chuyên viên dinh dưỡng, chuyên viên y tế công cộng, chuyên viên truyền thông y tế, chuyên viên quản lý y tế dự phòng, chuyên viên nghiên cứu y tế dự phòng. Các viên chức hoạt động tại các cơ quan y tế, bệnh viện, trung tâm y tế dự phòng các tổ chức y tế, và các đơn vị liên quan đến lĩnh vực y tế. Khái niệm đào tạo Theo Từ điển Bách khoa Việt Nam xuất bản năm 2000, Tập 1, tr.735: Đào tạo là “quá trình tác động đến con người, nhằm làm cho người đó lĩnh hội và nắm vững những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo.
một cách có hệ thống nhằm chuẩn bị cho người đó thích nghi với cuộc sống và khả năng nhận được một sự phân công lao động nhất định, góp phần của mình vào việc phát triển xã hội, duy trì và phát triển nền văn minh của loài người” [16.735] Theo tác giả Nguyễn Minh Đường: “Đào tạo là quá trình hoạt động có mục đích, có tổ chức, nhằm hình thành và phát triển có hệ thống các tri thức, kỹ năng, kỹ xảo, thái độ… để hoàn thiện nhân cách cho mỗi cá nhân, tạo tiền đề cho họ có thể vào đời hành nghề một cách có năng suất và có hiệu quả” [2] Như vậy theo quy định tại Khoản 1 Điều 3 Quy chế đào tạo, bồi dưỡng công chức, viên chức Bộ Tư pháp ban hành kèm theo Quyết định 273/QĐ-BTP năm 2018: “Đào tạo là quá trình truyền thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng theo quy định của từng cấp học, bậc học”. Tóm lại, đào tạo là quá trình giảng dạy các kỹ năng thực hành, kiến thức, nghề nghiệp,… cụ thể. Từ đó sẽ lĩnh hội, nắm vững được tri thức một cách hệ thống giúp dễ dàng thích nghi, đảm nhiệm công việc. Khái niệm bồi dưỡng Theo tạp chí Quản lý nhà nước, bồi dưỡng là “thực hiện khóa học ngắn hạn nhằm nâng cao nghiệp vụ (theo vị trí công tác, theo ngạch, theo chức danh…) và được ghi nhận hoàn thành bằng chứng nhận, chứng chỉ”.
Theo UNESCO bồi dưỡng là “nâng cao trình độ nghề nghiệp”. Như vậy, “Bồi dưỡng là hoạt động trang bị, cập nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc” - Theo quy định tại Khoản 2 Điều 3 Quy chế đào tạo, bồi dưỡng công 8 chức, viên chức Bộ Tư pháp ban hành kèm theo Quyết định 273/QĐ-BTP năm 2018 [5] Theo từ điển Tiếng Việt, bồi dưỡng được định nghĩa là làm cho ai giỏi hơn, tốt hơn, là tái đào tạo hay đào tạo. Bồi dưỡng là một quy trình thông qua giảng dạy nhằm mục đích nâng cao những kỹ năng và kiến thức mới cho những công nhân viên đang giữ chức vụ hoặc đang thực thi công tác làm việc của bậc – ngành nào đó nhất định. Khái niệm đào tạo, bồi dưỡng viên chức y tế dự phòng Qua việc phân tích các khái niệm về đào tạo, bồi dưỡng, viên chức y tế dự phòng thì như vậy Đào tạo, bồi dưỡng viên chức y tế dự phòng là quá trình trang bị, cập nhật, truyền thụ, tiếp nhận có hệ thống những tri thức, kỹ năng làm việc cho viên chức y tế đang làm việc, công tác trong lĩnh vực y tế dự phòng tại các phòng tiêm chủng vắc xin, trung tâm phòng chống dịch bệnh.
Làm nhân viên chăm sóc sức khỏe cũng như nâng cao sức khỏe cho các bệnh nhân. Làm chuyên viên tư vấn, tuyên truyền và giáo dục sức khỏe cho các bệnh viện, trường học hoặc các cơ quan nhà nước. Nguyên tắc của hoạt động đào tạo Căn cứ theo văn bản hợp nhất số 6/VBHN-BNV ngày 16/8/2022 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ xác thực Nghị định về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức: - Đào tạo, bồi dưỡng phải căn cứ vào tiêu chuẩn ngạch công chức, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức; tiêu chuẩn chức vụ lãnh đạo, quản lý; vị trí việc làm; gắn với công tác sử dụng, quản lý cán bộ, công chức, viên chức, phù hợp với kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và nhu cầu xây dựng, phát triển nguồn nhân lực của cơ quan, đơn vị. - Thực hiện phân công, phân cấp trong tổ chức bồi dưỡng theo tiêu chuẩn ngạch công chức, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức, tiêu chuẩn chức vụ lãnh đạo, quản lý; kết hợp phân công và cạnh tranh trong tổ chức bồi dưỡng theo yêu cầu của vị trí việc làm.
- Đề cao ý thức tự học và việc lựa chọn chương trình bồi dưỡng theo yêu cầu vị trí việc làm của cán bộ, công chức, viên chức. - Bảo đảm công khai, minh bạch, hiệu quả. Vai trò, ý nghĩa của đào tạo, bồi dƣỡng viên chức Y tế dự phòng 9 Đào tạo, bồi dưỡng viên chức y tế dự ph luôn là một trong những nhiệm vụ quan trọng, được thực hiện liên tục và thường xuyên trong suốt quá trình xây dựng, củng cố và nâng cao hiệu quả, chất lượng hoạt động của bộ máy các cơ quan nhà nước. Công tác đào tạo, bồi dưỡng ở mỗi giai đoạn, thời kỳ khác nhau cần phải đáp ứng các yêu cầu, đòi hỏi khác nhau.
Trong giai đoạn hiện nay, khi đất nước đang ngày càng phát triển và tham gia sâu, rộng vào công cuộc hội nhập thế giới thì nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng viên chức lại càng đóng vai trò quan trọng. Nó không chỉ có vai trò quan trọng đối với các tổ chức y tế dự phòng mà còn có vai trò đặc biệt quan trọng đối với nhà nước và xã hội, cụ thể: Đối với tổ chức y tế dự phòng, việc tổ chức có các hoạt động đào tạo, bồi dưỡng viên chức y tế dự phòng cho thấy tổ chức đấy đang sử dụng tốt và hiệu quả tối đa sức lao động, tạo tiền đề cho chiến lược tái đầu tư cho sức lao động. Qua hoạt động này cũng giúp cho viên chức được hiểu rõ hơn về bản chất của công việc, nghề nghiệp mình đang làm, để có thể dễ dàng thích ứng tốt với những thách thức, biến động của công việc trong tương lai. Từ đây góp phần làm cho tổ chức nâng cao tính ổn định và linh hoạt hơn trong mọi hoạt động.
Đặc biệt hoạt động đào tạo, bồi dưỡng sẽ giúp tổ chức duy trì và nâng cao được chất lượng, trình độ chuyên môn của đội ngũ viên chức. Đối với Nhà nước, việc đào tạo, bồi dưỡng viên chức y tế dự phòng sẽ mang đến một bộ máy y tế chuyên nghiệp để phục vụ tốt cho các đối tượng như người dân đồng thời mang đến niềm tin của người dân chính là tiêu chí phục vụ của ngành y tế dự phòng. Đối với xã hội, giúp nâng cao sức khỏe cộng đồng, phòng tránh và dự báo được những dịch bệnh cũng những căn bệnh nguy hiểm đối với cộng đồng. Như vậy có thể thấy, đào tạo, bồi dưỡng viên chức y tế dự phòng có vai trò quan trọng, góp phần nâng cao năng lực, hiệu quả, hiệu lực thực thi công vụ thông qua việc trang bị kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm, rcách thức hoạt động công vụ cũng như giáo dục ý thức, trách nhiệm và thái độ trong thực hiện công việc.
Cơ sở pháp lý của đào tạo, bồi dƣỡng viên chức y tế.