CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHẤT LƯỢNG VÀ HOẠT ĐỘNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÁN BỘ, CÔNG CHỨC HÀNH CHÍNH CỦA ĐỊA PHƯƠNG CẤP THÀNH PHỐ TRỰC THUỘC TỈNH 1. Khái quát về chất lượng cán bộ, công chức hành chính 1. Khái niệm, đặc điểm, vị trí, vai trò của cán bộ, công chức hành chính 1. Khái niệm về cán bộ, công chức hành chính Mỗi quốc gia khác nhau đều có quan niệm về cán bộ, công chức khác nhau, đa số các nước đều giới hạn cán bộ, công chức trong phạm vi bộ máy hành chính Nhà nước.
Ở nước ta, để phù hợp với thể chế chính trị và tổ chức bộ máy của cả hệ thống chính trị chúng ta dùng khái niệm “cán bộ, công chức”. Ở Việt Nam, khái niệm về cán bộ, công chức được quy định tại “Luật cán bộ, công chức năm 2008” và “Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật cán bộ, công chức và Luật viên chức năm 2019”. Trong đó quy định: Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, ở huyện, huyện, thành phố thuộc tỉnh, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước (Luật Cán bộ, công chức, 2008, Khoản 1, Điều 4, tr. Công chức theo nghĩa chung là những người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào các chức danh trong các cơ quan nhà nước, đó là những người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào các chức danh trong các cơ quan nhà nước để thực thi hoạt động công vụ và được hưởng lương và các khoản thu từ ngân sách nhà nước.
Công chức của một quốc gia thường là công dân, người có quốc tịch của nước sở tại và thường nằm trong biên chế. Phạm vi làm việc của công chức là các cơ quan nhà nước. Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân 10 quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp và trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước; đối với công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý của đơn vị sự nghiệp công lập thì lương được bảo đảm từ quỹ lương của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định của pháp luật. (Luật Cán bộ, công chức, 2008, Khoản 2, Điều 4 tr.
Như vậy, cán bộ cấp xã, phường có các chức vụ: Bí thư, phó bí thư Đảng uỷcấp xã, phường, Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân cấp xã, phường, Chủ tịch, Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã, phường, Chủ tịch uỷ ban mặt trận Tổ quốc cấp xã, phường, Bí thư Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh cấp xã, phường, Chủ tịch hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam cấp xã, phường, Chủ tịch hội nông dân Việt Nam cấp xã, phường, Chủ tịch hội cựu chiến binh cấp xã, phường. Công chức cấp xã, phường là công dân Việt Nam được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước. Công chức xã, phường được tuyển dụng và phụ trách những lĩnh vực chuyên môn, nghiệp vụ cụ thể tại UBND cấp xã, phường trực tiếp tham mưu cho lãnh đạo UBND cấp xã trong, phường việc điều hành, chỉ đạo công tác, thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đặc điểm công việc của cán bộ, công chức hành chính Đội ngũ cán bộ công chức cấp thành phố nói riêng và ở Việt Nam nói chung được hình thành và phát triển gắn liền với quá trình cách mạng nước ta, qua các thời kỳ khác nhau.
Ngoài những đặc điểm chung, do đặc thù nghề nghiệp, lĩnh vực công tác, đội ngũ cán bộ công chức có một số những đặc điểm công việc như sau: - Thứ nhất, cán bộ công chức hành chính là những người làm việc trong cơ quan hành chính nhà nước và phải chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật của Nhà nước: Luật cán bộ công chức, Bộ luật Lao động, Bộ luật Dân sự,…Trong đó, cán bộ công của UBND thành phố không những là người chấp hành luật và các văn bản 11 quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên mà còn là người thực thi và bảo vệ pháp luật. Họ là những người thuộc phạm vi điều chỉnh trực tiếp của Luật cán bộ, công chức và hệ thống luật pháp có liên quan, như Luật Hành chính, Luật Phòng chống tham nhũng, Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí… - Thứ hai, trên địa bàn thành phố thường có rất nhiều tổ chức, ngành nghề cùng hoạt động lĩnh vực sản xuất kinh doanh cũng rất đa dạng. Thành phần dân cư sinh sống tại các thành phố hiện nay cũng rất phực tạp, người tạm trú khá đông, đây là điều kiện dễ làm phát sinh những tệ nạn xã hội. Do đó, cán bộ công chức trên địa bàn thành phố thường rất sát sao trong việc quản lý những người dân sống trên địa bàn, quản lý dân số, hay xử lý những vụ việc như gây mất trật tự xã hội,… - Thứ ba, cán bộ công chức hành chính có mối quan hệ công tác phức tạp với các cơ quan nhà nước cấp trên, với các lãnh đạo của UBND tỉnh, các phòng ban thuộc UBND thành phố.
Do đặc thù công việc, cán bộ công chức còn phải có quan hệ nghiệp vụ với các cơ quan nhà nước khác, như thuế, quản lý thị trường và người dân buôn bản nhỏ. Như vậy, khi thực thi công vụ cán bộ công chức thường có sự khéo léo, bình tĩnh và các kỹ năng giao tiếp tốt để giải quyết các vấn đề phức tạp. - Thứ tư, về trình độ, năng lực và kỹ năng làm việc của cán bộ công chức hành chính trên địa bàn thành phố. Cán bộ công chức hành chính là những người trực tiếp đưa đường lối, chủ trương, chính sách pháp luật của Đảng và Nhà nước vào trong cuộc sống.
Sự pháp triển của địa phương, mức độ giải quyết nhu cầu của người dân trên địa bàn, trật tự an toàn đều phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng, trình độ cũng như năng lực của đội ngũ cán bộ công chức hành chính của thành phố. - Thứ năm, về tính chất công việc của cán bộ công chức hành chính, đòi hỏi phải đề cao đạo đức công vụ. Cán bộ công chức hành chính quản lý các lĩnh vực của đời sống kinh tế- xã hội trên địa bàn thành phố, thường xuyên phải giải quyết các yêu cầu của người dân. Cán bộ công chức hành chính trong công việc phải luôn đề cao phẩm chất đạo đức công vụ, kiên định, vững vàng trong mọi tình huống, giữ vững uy tín của những người cán bộ công chức, đặt lợi ích của nhân dân trên hết, luôn là người tiên phong, trung thực, liêm chính, chí công vô tư.
Vị trí, vai trò cán bộ, công chức hành chính a. Vị trí của cán bộ, công chức hành chính Hồ Chí Minh cũng đã khẳng định “cán bộ là cái gốc của mọi công việc và việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”. Trong hoạt động của bộ máy chính quyền cấp huyện, đội ngũ công chức chuyên môn có một vị trí vô cùng quan trọng: - Đội ngũ cán bộ, công chức chuyên môn nghiệp vụ cấp huyện là người đại diện cho nhà nước thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo đúng chính sách và thẩm quyền được giao. Đối với các huyện miền núi đặc biệt khó khăn, đội ngũ công chức chuyên môn có vai trò quan trọng trong việc đưa chính sách dân tộc và miền núi của Đảng và Nhà nước vào đời sống của đồng bào.
Đấy là nhiệm vụ hết sức nặng nề vì nhìn chung trình độ phát triển kinh tế- xã hội và trình độ dân trí ở đây vẫn còn rất thấp. - Cán bộ, công chức chuyên môn cấp thành phố là cầu nối giữa Nhà nước với nhân dân. Thông qua đội ngũ cán bộ này, Đảng và Nhà nước đánh giá được tính đúng đắn của đường lối, chính sách, kịp thời phát hiện những thiếu sót của bản thân chính sách và những nhu cầu phát sinh từ thực tế khách quan để kịp thời bổ sung chính sách. Với vai trò là cầu nối và cũng là cơ sở để nâng cao chất lượng đào tạo xây dựng đội ngũ công chức chuyên môn từng bước khắc phục những thiếu sót trong việc thực hiện của Đảng và Nhà nước.
Có thể thấy rằng, công chức chuyên môn có tầm quan trọng bậc nhất trong đội ngũ công chức hành chính nhà nước bốn cấp của nước ta, vì vậy nếu đội ngũ này thiếu những phẩm chất, năng lực sẽ gây những hậu quả tức thời và nghiêm trọng cho địa phương nói riêng và cả nước nói chung. Vai trò của cán bộ, công chức hành chính Cán bộ, công chức là lực lượng tinh tuý nhất của xã hội, có vai trò cực kỳ quan trọng của hệ thống chính trị nước ta. Thực tiên cho thấy, đội ngũ cán bộ, công chức hành chính có vai trò như sau: 13 Một là, cán bộ, công chức hành chính đóng vai trò chủ đạo trong công cuộc đổi mới và xây dựng đất nước. Một đất nước có đội ngũ công chức đầy đủ phẩm chất, có trình độ chuyên môn và năng lực cao, có tinh thần trách nhiệm tốt, sẵn sàng cống hiến cho sự nghiệp xây dựng của đất nước là một đất nước mạnh.
Bởi vì, đội ngũ công chức hành chính là lực lượng nòng cốt, đóng vai trò chủ đạo để thực hiện các nhiệm vụ quan trọng trong từng giai đoạn lịch sử. Hai là, công chức, cán bộ hành chính là lực lượng nòng cốt trong hệ thống chính trị, có nhiệm vụ hoạch định các chính sách, đường lối và thực hiện các chính sách của Đảng, giúp Đảng và Nhà nước đề ra những chủ trương và chính sách sát thực tiễn. Ba là, đội ngũ cán bộ, công chức hành chính là nguồn nhân lực quan trọng có vai trò quyết định trong việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả của bộ máy hành chính nhà nước, là một trong những nguồn nhân lực quan trọng trong việc thực hiện công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa của đất nước.