Phân lập và khảo sát đặc điểm sinh học nấm Phytophthora gây bệnh cam Cao Phong, Hòa Bình

Phân lập, khảo sát đặc điểm sinh học nấm Phytophthora gây bệnh trên cam Cao Phong, Hòa Bình. Nghiên cứu xác định tác nhân và đặc tính nấm bệnh hại cam.

• Tác giả: Lê Thị Kim Tuyến
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Giang
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Công Nghệ Sinh Học
• Đề tài: Phân Lập Và Khảo Sát Một Số Đặc Điểm Sinh Học Của Nấm Phytophthora Gây Bệnh Ở Cây Cam Cao Phong, Hòa Bình
• Loại tài liệu: Khóa Luận Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• TÓM TẮT KHÓA LUẬN
• 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan về cây cam. Đặc điểm chung
• 1.2. Bệnh lý do vi nấm gây lên trên cây cam
• 1.3. Yếu tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của giống cam
• 1.4. Tổng quan về nấm Phytophthora
• 1.4.1. Đặc điểm chung của nấm Phytophthora
• 1.4.2. Quá trình sinh trưởng và phát triển của nấm Phytophthora
• 1.4.3. Sự xâm nhiễm của nấm Phytophthora
• 1.4.4. Phân biệt nấm Pythium và Phytophthora
• 1.5. Tình trạng bệnh cây nấm Phytophthora gây ra ở Việt Nam
• 1.6. Các biện pháp chữa bệnh cây do nấm Phytophthora gây ra hiện nay
• 1.6.1. Biện pháp hóa học
• 1.6.2. Biện pháp vật lý
• 1.6.3. Biện pháp sinh học
• 2. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Vật liệu, địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2. Môi trường nghiên cứu
• 2.3. Thiết bị - dụng cụ
• 2.4. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 2.5. Nội dung nghiên cứu
• 2.6. Phương pháp nghiên cứu
• 2.6.1. Phương pháp lấy mẫu
• 2.6.2. Phương pháp phân lập nấm Phytophthora
• 2.6.3. Phương pháp nghiên cứu các đặc điểm sinh học: môi trường, PH, nhiệt độ, độ chiếu sáng ảnh hưởng đến sinh trưởng sợi nấm Phytophthora
• 2.6.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả phân lập các nấm Phytophthora
• 3.2. Nghiên cứu các đặc điểm sinh học: môi trường, PH, nhiệt độ, độ chiếu sáng ảnh hưởng đến sinh trưởng sợi nấm Phytophthora
• 3.2.1. Ảnh hưởng của môi trường
• 3.2.2. Ảnh hưởng của pH
• 3.2.3. Ảnh hưởng của nhiệt độ
• 4. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nấm Phytophthora Bệnh Cam Cao Phong

Cây cam Cao Phong, Hòa Bình, nổi tiếng với giá trị dinh dưỡng và kinh tế cao, đang đối mặt với nhiều thách thức từ bệnh hại. Trong số đó, các bệnh do nấm, đặc biệt là nấm Phytophthora, gây ra những thiệt hại đáng kể đến năng suất và chất lượng quả. Bệnh thối gốc chảy mủ cam Cao Phong là một trong những vấn đề nghiêm trọng nhất, ảnh hưởng lớn đến sự phát triển bền vững của ngành trồng cam. Nhiều phương pháp phòng trừ đã được áp dụng, tuy nhiên, các biện pháp vật lý và hóa học thường không mang lại hiệu quả triệt để và có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường. Do đó, việc nghiên cứu sâu về nấm Phytophthora, từ việc phân lập nấm Phytophthora đến khảo sát các đặc điểm sinh học của chúng, là vô cùng cần thiết để tìm ra các giải pháp phòng trừ bệnh hiệu quả và bền vững. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân lập và khảo sát nấm Phytophthora gây bệnh trên cây cam tại Cao Phong, Hòa Bình, nhằm cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển các biện pháp phòng trừ sinh học an toàn và hiệu quả hơn. Theo một nghiên cứu của Học viện Nông nghiệp Việt Nam, từ 16 chủng nấm phân lập được, 2 loài Phytophthora MK1 và DB có khả năng phát triển ở nhiều môi trường khác nhau, cho thấy sự phức tạp và đa dạng của loài nấm này. Hiểu rõ về đặc tính sinh học của chúng là chìa khóa để kiểm soát bệnh nấm trên cây có múi.

1.1. Tầm quan trọng của cây cam Cao Phong thách thức

Cây cam Cao Phong là cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu nhập quan trọng cho người dân địa phương. Tuy nhiên, bệnh thối gốc chảy mủ cam do nấm Phytophthora gây ra đang đe dọa nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng quả. Sự hiểu biết về đặc điểm sinh học của nấm bệnh là yếu tố then chốt để xây dựng chiến lược phòng trừ hiệu quả.

1.2. Mục tiêu nghiên cứu Phân lập khảo sát nấm Phytophthora

Nghiên cứu tập trung vào việc phân lập các chủng nấm Phytophthora gây bệnh trên cây cam tại Cao Phong. Sau đó, tiến hành khảo sát các đặc điểm sinh học như khả năng phát triển trong các điều kiện môi trường khác nhau, ảnh hưởng của độ pH và nhiệt độ đến sự sinh trưởng của nấm. Mục tiêu cuối cùng là cung cấp cơ sở khoa học cho việc phát triển các biện pháp phòng trừ bệnh bền vững.

1.3. Tình hình bệnh Phytophthora trên cây cam ở Việt Nam

Theo các nghiên cứu gần đây, bệnh Phytophthora là một trong những bệnh hại phổ biến và gây nhiều thiệt hại nhất cho các vùng trồng cam trên cả nước. Tỷ lệ nhiễm bệnh Phytophthora cam Cao Phong có thể rất cao, đặc biệt trong điều kiện thời tiết ẩm ướt. Điều này đòi hỏi cần có các biện pháp phòng trừ hiệu quả và bền vững để bảo vệ năng suất và chất lượng của cây cam.

II. Vấn Đề Bệnh Thối Gốc Chảy Mủ Cam Do Nấm Phytophthora

Bệnh thối gốc chảy mủ cam, do nấm Phytophthora citrophthora và các loài Phytophthora khác gây ra, là một trong những bệnh hại nghiêm trọng nhất trên cây cam tại Cao Phong và nhiều vùng trồng cam khác ở Việt Nam. Bệnh gây hại trên rễ, thân, lá và quả, làm giảm năng suất từ 20-25%, ảnh hưởng đến chất lượng quả và thậm chí gây chết cây. Các triệu chứng điển hình của bệnh bao gồm: các vết thối màu nâu trên vỏ thân, các vết nứt dọc thân, chảy nhựa (gôm), vàng lá, rụng lá, thối rễ và thối quả. Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện nhiệt độ thấp (15-25°C), ẩm độ cao, đất trồng ẩm ướt và thoát nước kém. Các biện pháp phòng trừ hiện tại chủ yếu dựa vào việc sử dụng thuốc hóa học, tuy nhiên, việc này có thể gây ra các vấn đề về kháng thuốc của nấm, ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Vì vậy, việc nghiên cứu và phát triển các biện pháp phòng trừ bệnh bền vững, thân thiện với môi trường là vô cùng cần thiết. "Trong những năm gần đây, hiện tượng cây bị rụng quả, bệnh vàng lá, thối rễ và chảy gôm diễn ra rất phổ biến tại các vùng trồng cam trên cả nước. Tại Hòa Bình và Tiền Giang dịch bệnh gây hại nặng làm cho người dân phải mất rất nhiều chi phí cho việc phòng chống, thậm chí một số vườn phải hủy bỏ để trồng cây trồng khác mặc dù cây cam mới trồng được 3 - 4 năm."

2.1. Triệu chứng và tác hại của bệnh thối gốc chảy mủ

Bệnh thường xuất hiện ở phần gốc, cổ rễ hoặc tại các vết ghép. Nấm xâm nhập vào thân gây ra các vết thối màu nâu trên vỏ, các vết nứt dọc thân để lộ ra phần gỗ có màu nâu, chảy nhựa, lúc đầu có màu vàng, sau đó khô lại có màu nâu trong (gôm). Bệnh có thể phát triển nhanh bao quanh thân làm thân xì mủ hoặc trên rễ chính làm rễ bị thối, trên lá làm cho các lá bị vàng, nhất là gân lá, sau đó lá rụng đi, chồi bị xoăn, cành bị khô và chết, tấn công trên trái làm trái bị thối nâu. Làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm

2.2. Điều kiện phát sinh và phát triển bệnh Phytophthora

Bệnh phát triển mạnh trong điều kiện nhiệt độ thấp (15-25°C), ẩm độ cao, đất trồng ẩm ướt thường xuyên, thoát nước kém trong mùa mưa, vườn trồng dầy, ít được tỉa cành tạo tán, bón phân không cân đối. Tạo điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển và lây lan.

2.3. Hạn chế của các biện pháp phòng trừ truyền thống

Các biện pháp phòng trừ hiện tại chủ yếu dựa vào việc sử dụng thuốc hóa học, tuy nhiên, việc này có thể gây ra các vấn đề về kháng thuốc của nấm, ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng. Cần có các biện pháp thay thế, an toàn và hiệu quả hơn.

III. Phương Pháp Phân Lập Nấm Phytophthora Hiệu Quả

Để phân lập nấm Phytophthora từ các mẫu đất và rễ cây cam bị bệnh, nghiên cứu sử dụng phương pháp bẫy nấm bằng cánh hoa hồng và môi trường chọn lọc PSM (Pseudomonas Syringae Medium). Mẫu đất được ngâm trong nước, sau đó cánh hoa hồng được thả vào để thu hút các bào tử nấm. Sau một thời gian, cánh hoa bị mất màu được kiểm tra dưới kính hiển vi để xác định sự có mặt của nấm Phytophthora. Cánh hoa chứa nấm Phytophthora sau đó được chuyển sang môi trường PSM để phân lập và làm thuần chủng nấm. Phương pháp này cho phép thu được các chủng nấm Phytophthora tinh khiết, phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo về đặc điểm sinh học và khả năng gây bệnh của chúng. Việc phân lập nấm Phytophthora thành công là bước quan trọng để xác định tác nhân gây bệnh và nghiên cứu các biện pháp phòng trừ hiệu quả.

3.1. Sử dụng phương pháp bẫy nấm bằng cánh hoa hồng

Phương pháp này dựa trên nguyên tắc thu hút các bào tử nấm Phytophthora bằng cánh hoa hồng. Cánh hoa được thả vào mẫu đất ngâm nước, sau một thời gian sẽ thu hút các bào tử nấm. Sau đó, cánh hoa được kiểm tra dưới kính hiển vi để xác định sự có mặt của nấm Phytophthora.

3.2. Môi trường chọn lọc PSM trong phân lập nấm

Môi trường PSM là môi trường chọn lọc giúp ức chế sự phát triển của các vi sinh vật khác, tạo điều kiện cho nấm Phytophthora phát triển. Cánh hoa chứa nấm Phytophthora được chuyển sang môi trường PSM để phân lập và làm thuần chủng nấm.

3.3. Xác định nấm Phytophthora dưới kính hiển vi

Việc kiểm tra cánh hoa dưới kính hiển vi giúp xác định sự có mặt của nấm Phytophthora dựa trên các đặc điểm hình thái đặc trưng của nấm như hình dạng túi bào tử, nhú gai và kích thước túi bào tử.

IV. Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học Nấm Phytophthora Chi Tiết

Nghiên cứu các đặc điểm sinh học của nấm Phytophthora bao gồm khảo sát ảnh hưởng của các yếu tố môi trường như môi trường dinh dưỡng, độ pH và nhiệt độ đến sự sinh trưởng và phát triển của nấm. Các chủng nấm Phytophthora phân lập được được nuôi cấy trên các môi trường khác nhau (CA, PCA, PDA, CMA, Czapek) để xác định môi trường thích hợp nhất cho sự phát triển của nấm. Ảnh hưởng của độ pH được đánh giá bằng cách nuôi cấy nấm trên môi trường có độ pH khác nhau (4.5, 5, 6, 7, 8). Ảnh hưởng của nhiệt độ được đánh giá bằng cách nuôi cấy nấm ở các nhiệt độ khác nhau (20°C, 30°C, 37°C, 50°C). Kết quả nghiên cứu cho thấy nấm Phytophthora có khả năng phát triển trong một phạm vi môi trường rộng, tuy nhiên, có những điều kiện tối ưu cho sự sinh trưởng và phát triển của nấm. "Đánh giá đặc điểm sinh học của nấm Phytophthora."

4.1. Ảnh hưởng của môi trường dinh dưỡng đến sinh trưởng

Các môi trường khác nhau cung cấp các nguồn dinh dưỡng khác nhau, ảnh hưởng đến tốc độ sinh trưởng và hình thái của nấm Phytophthora. Môi trường PCA được xác định là môi trường thích hợp nhất cho sự phát triển của nấm Phytophthora MK1, trong khi môi trường PDA thích hợp nhất cho nấm Phytophthora DB.

4.2. Độ pH thích hợp cho sự phát triển của nấm

Nấm Phytophthora có khả năng phát triển trong phạm vi pH rộng từ 4.5 đến 8, tuy nhiên, phát triển thích hợp nhất ở độ pH từ 6-7. Mức pH thấp và cao hơn có thể làm chậm sự phát triển của nấm.

4.3. Tác động của nhiệt độ lên sinh trưởng của nấm

Nhiệt độ là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của nấm Phytophthora. Nấm có khả năng phát triển trong phạm vi nhiệt độ từ 20°C đến 37°C, phát triển thích hợp nhất ở khoảng nhiệt độ từ 30°C. Ở nhiệt độ 50°C, nấm không phát triển.

V. Kết Quả Phân Lập Khảo Sát Nấm Phytophthora Thực Tế

Kết quả nghiên cứu cho thấy từ 16 chủng nấm phân lập được từ các mẫu đất trồng cam Cao Phong bị bệnh, đã xác định được 2 loài nấm Phytophthora điển hình là Phytophthora MK1 và Phytophthora DB. Phân tích đặc điểm hình thái nấm Phytophthora cho thấy Phytophthora MK1 có bào tử hình cầu, trong khi Phytophthora DB có túi bào tử hình elip (quả chanh) và nhú gai rõ ràng. Nghiên cứu cũng xác định được môi trường PCA là môi trường thích hợp nhất cho sự phát triển của Phytophthora MK1, trong khi môi trường PDA thích hợp nhất cho Phytophthora DB. Cả hai loài nấm đều có khả năng phát triển trong một phạm vi pH và nhiệt độ rộng, tuy nhiên, phát triển tốt nhất ở độ pH từ 6-7 và nhiệt độ 30°C. Kết quả nghiên cứu cung cấp thông tin quan trọng về đặc điểm sinh học của nấm Phytophthora gây bệnh trên cây cam tại Cao Phong, làm cơ sở cho việc phát triển các biện pháp phòng trừ bệnh hiệu quả và bền vững.

5.1. Phân lập thành công 2 loài Phytophthora gây bệnh

Từ các mẫu đất trồng cam Cao Phong, đã phân lập thành công 2 loài nấm Phytophthora điển hình là Phytophthora MK1 và Phytophthora DB, xác nhận chúng là tác nhân gây bệnh thối gốc chảy mủ trên cây cam.

5.2. So sánh đặc điểm hình thái của Phytophthora MK1 và DB

Phân tích đặc điểm hình thái dưới kính hiển vi cho thấy sự khác biệt về hình dạng bào tử và các đặc điểm khác giữa Phytophthora MK1 (bào tử hình cầu) và Phytophthora DB (túi bào tử hình elip, nhú gai rõ ràng).

5.3. Xác định môi trường pH nhiệt độ tối ưu cho nấm

Nghiên cứu xác định được môi trường PCA (cho MK1) và PDA (cho DB) là tối ưu cho sự phát triển. Cả hai loài đều phát triển tốt nhất ở pH 6-7 và nhiệt độ 30°C.

VI. Ứng Dụng Giải Pháp Phòng Trừ Bệnh Phytophthora Cam Bền Vững

Kết quả nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng các giải pháp phòng trừ bệnh Phytophthora trên cây cam một cách bền vững. Dựa trên các đặc điểm sinh học của nấm Phytophthora đã được xác định, có thể phát triển các biện pháp phòng trừ sinh học hiệu quả, như sử dụng các chủng vi sinh vật đối kháng hoặc các chế phẩm sinh học có khả năng ức chế sự phát triển của nấm. Ngoài ra, việc áp dụng các biện pháp canh tác phù hợp, như cải thiện hệ thống thoát nước, bón phân cân đối và tỉa cành tạo tán, cũng góp phần giảm thiểu nguy cơ nhiễm bệnh. Nghiên cứu cũng đề xuất cần tiếp tục khảo sát bệnh hại cam Cao Phong và định danh Phytophthora citrophthora để xây dựng một hệ thống quản lý dịch hại tổng hợp và hiệu quả hơn, giúp bảo vệ năng suất và chất lượng cây cam Cao Phong.

6.1. Phát triển biện pháp phòng trừ sinh học nấm Phytophthora

Sử dụng các chủng vi sinh vật đối kháng, các chế phẩm sinh học có khả năng ức chế sự phát triển của nấm Phytophthora một cách tự nhiên và an toàn, giảm thiểu sự phụ thuộc vào thuốc hóa học.

6.2. Cải thiện kỹ thuật canh tác để hạn chế bệnh

Áp dụng các biện pháp canh tác như cải thiện hệ thống thoát nước, bón phân cân đối, tỉa cành tạo tán để tạo môi trường không thuận lợi cho sự phát triển của nấm Phytophthora.

6.3. Nghiên cứu sâu hơn về nấm Phytophthora và bệnh hại

Tiếp tục nghiên cứu về đa dạng sinh học của nấm Phytophthora, kháng thuốc của nấm Phytophthora, các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp để xây dựng hệ thống phòng trừ bệnh hiệu quả và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA CÔNG NGHỆ SINH HỌC ---------------- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP PHÂN LẬP VÀ KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA NẤM PHYTOPHTHORA GÂY BỆNH Ở CÂY CAM CAO PHONG, HÒA BÌNH Hà Nội - 2022 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA CÔNG NGHỆ SINH HỌC ------------------------- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐỀ TÀI: PHÂN LẬP VÀ KHẢO SÁT MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA NẤM PHYTOPHTHORA GÂY BỆNH Ở CÂY CAM CAO PHONG, HÒA BÌNH Người thực hiện : LÊ THỊ KIM TUYẾN Mã sinh viên : 637287 Khóa : 63 Chuyên ngành : CÔNG NGHỆ SINH HỌC Giáo viên hướng dẫn : PGS. NGUYỄN VĂNGIANG : CÔNG NGHỆ VI SINH - CÔNG NGHỆ Bộ môn SINH HỌC Hà Nội- 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng, số liệu và kết quả nghiên cứu trong Khóa luận tốt nghiệp này là trung thực và chưa hề được công bố dưới bất kỳ hình thức nào trước đây. Trong quá trình viết Khóa luận có sự tham khảo một số tài liệu có nguồn gốc rõ ràng được ghi trong phần tài liệu tham khảo. Nếu không đúng như đã nêu trên, tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về đề tài của mình.

Hà Nội, ngày 09 tháng 09 năm 22 Người thực hiện Lê Thi Kim Tuyến i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian làm Khóa luận tốt nghiệp, tôi đã nhận được sự quan tâm, giúp đỡ và chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, các cán bộ tại phòng thí nghiệm của Bộ môn. Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cám ơn thầy PGS.TS Nguyễn Văn Giang, người đã nhiệt tình hướng dẫn tôi trong việc lựa chọn đề tài nghiên cứu, hướng tiếp cận, và giúp tôi chỉnh sửa những thiếu sót trong quá trình nghiên cứu. Đồng thời, thầy cũng luôn động viên tôi để tôi hoàn thành báo cáo Khóa luận này tốt nhất. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Bộ môn Công nghệ Vi sinh – Công nghệ sinh học – Học viện Nông nghiệp Việt và Phòng thí nghiệm trung tâm tại khoa Công nghệ sinh học đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian thực tập.

Xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo Học viện Nông nghiệp Việt Nam, cùng toàn thể các thầy cô giáo trong khoa Công nghệ Sinh học đã tạo môi trường học tập cũng như truyền dạy những kiến thức quý báu cho tôi trong những năm học vừa qua. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn tới bố mẹ và những người thân của tôi đã giúp đỡ và động viên tôi rất nhiều trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu. Mặc dù đã rất cố gắng nhưng bản Khóa luận này không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế. Vì vậy kính mong thầy cô và các bạn đóng góp ý kiến để nghiên cứu được tốt hơn.

Hà Nội, Ngày 31 tháng 08 năm 2022 Người thực hiện Lê Thị Kim Tuyến ii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC BẢNG. v DANH MỤC HÌNH.

vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vii TÓM TẮT KHÓA LUẬN. Mục đích – yêu cầu. TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Tổng quan về cây cam. Đặc điểm chung. Bệnh lý do vi nấm gây lên trên cây cam. Yếu tố ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của giống cam.

Tổng quan về nấm Phytophthora. Đặc điểm chung của nấm Phytophthora. Quá trình sinh trưởng và phát triển của nấm Phytophthora. Sự xâm nhiễm của nấm Phytophthora.

Phân biệt nấm Pythium và Phytophthora. Tình trạng bệnh cây nấm Phytophthora gây ra ở Việt Nam. Các biện pháp chữa bệnh cây do nấm Phytophthora gây ra hiện nay. Biện pháp hóa học.

Biện pháp vật lý. Biện pháp sinh học. VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Vật liệu, địa điểm và thời gian nghiên cứu.

Môi trường nghiên cứu. Thiết bị - dụng cụ. Địa điểm, thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp lấy mẫu. Phương pháp phân lập nấm Phytophthora. Phương pháp nghiên cứu các đặc điểm sinh học: môi trường, PH, nhiệt độ, độ chiếu sáng ảnh hưởng đến sinh trưởng sợi nấm Phytophthora.

Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN. Kết quả phân lập các nấm Phytophthora. Nghiên cứu các đặc điểm sinh học: môi trường, PH, nhiệt độ, độ chiếu sáng ảnh hưởng đến sinh trưởng sợi nấm Phytophthora.

Ảnh hưởng của môi trường. Ảnh hưởng của pH. Ảnh hưởng của nhiệt độ. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ.

48 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 49 iv DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Môi trường PSM phân lập. Môi trường PDA giữ giống, nuôi cấy nấm.

Môi trường khảo sát đặc điểm sinh học của nấm Phytophthora.4: Danh sách thiết bị- dụng cụ thực hiện khóa luận.1: Bẫy nấm bằng cánh hoa hồng.5: Morphological characteristics of some Phytophthora species- Đặc điểm hình thái của một số loài Phytophthora- sơ đồ và hình ảnh vi mô sao chép từ Erwin và Ribeiro, 1996 .1: Ảnh hưởng của môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm Phytophthora MK1 gây bệnh của cây cam .2: Ảnh hưởng của môi trường nuôi cấy đến sự phát triển của nấm Phytophthora DB gây bệnh ở cây cam.3: Ảnh hưởng của độ pH đến sự phát triển của nấm Phytophthora MK1 gây bệnh ở cây cam.4: Ảnh hưởng của độ pH đến sự phát triển của nấm Phytophthora DB gây bệnh ở cây cam .5: Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của nấm Phytophthora MK1 gây bệnh ở cây cam.6: Ảnh hưởng của nhiệt độ đến sự phát triển của nấm Phytophthora DB gây bệnh ở cây cam. 47 v DANH MỤC HÌNH Hình 2.1: Cây Cam xoàn (Citrus × sinensis) .2: Rầy chổng cánh Châu Á.3 : Bệnh nhũn quả trên cây cam.4: Vòng đời của nấm Phytophthora.5: Bào tử nấm Phytophthora fungal spores dưới kính hiển vi.6: Thuốc đặc trị các bệnh thối trái, thối thân, thối nhũn, bệnh vàng lá, thối rễ.1: Đặc điểm hình thái nấm Phytophthora BD và Phytophthora MK1 gây bệnh ở cây cam dưới kính hiển vi.2: Đặc điểm của bào tử nang: elip, hình cầu, trứng, elip, bất quy tắc, bào tử nang có hai núm .3: a) Hình ảnh túi bảo tử của nấm Phytophthora DB quan sát được dưới kính hiển vi. b) Hình ảnh bảo tử nấm Phytopthora palmivor. C) Hình ảnh túi bảo tử nấm Phytopthora palmivor .4: Hình ảnh túi bảo tử của nấm Phytophthora MK1 quan sát được dưới kính hiển vi.

b) Hình ảnh bảo tử nấm Phytopthora capsici.5: Sự sinh trưởng của nấm Phytophthora MK1 ở các môi trường lần lượt Czapek, CA, PDA, PCA, CMA. 44 vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Ký hiệu Giải nghĩa BVTV Bảo vệ thực vật CA Certified Agar CMA Certified Management Accountant COI Cytochrome Oxidase 1 HLB Huanglongbing P. Phytophthora PCA Potato Certified Agar PDA Potato Dextrose Agar pH Độ chua PSM Pseudomonas Syringae medium Spp. Species Peronosporales Pythiaceae vii TÓM TẮT KHÓA LUẬN Cam cao phong là cây ăn quản, có giá trị dinh dưỡng cũng như kinh tế cao.

Tuy nhiên hiện nay có rất nhiều bệnh trên cây cam ảnh hưởng nghiệm trọng đến năng suất cây trồng như: bệnh đốm nâu ở lá, bệnh thối quả…. Một trong những nguyên nhân gây lên các bệnh này là nấm Phytophthora. Hiện nay đã có những phương pháp phòng trừ nấm bệnh Phytophthora, tuy nhiên những phương pháp nà chủ yếu là vậy lý, hóa học không triệt để và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của nông nghiệp. Với mục đích phân lập và khảo sát một số đặc điểm sinh học của nấm Phytophthora để phòng trừ bệnh nấm một cách hiệu quả và bền vững, đề tài: “ Phân lập và khảo sát một số đaẹc điểm sinh học của cam Cao Phong, Hòa Bình” đã được tiến hành.

Kết quả thu được từ 16 chủng nấm tuyển chọn được 2 loài nấm Phytophthora MK1 và DB có khả năng phát triển ở nhiều môi trường khác nhau, trong đó DB phát triển tốt nhất ở môi trường PCA còn MK1 phát triển tốt nhất ở môi trường PDA. Nấm Phytophthora có khoảng sinh trưởng rộng, nhiệt độ phát triển tối ưu của 2 loài là 30 độ. Khả năng chịu được khoảng pH rộng. Sinh trưởng rộng trong khoảng từ 4,5 đến 8.

Ở nước ta cây ăn quả có múi cũng được coi là một trong những cây ăn quả chủ lực để phát triển một nền nông nghiệp hàng hóa. Cây cam là cây trồng quan trọng, chủ lực của Việt Nam, với diện tích khoảng gần 100 nghìn ha, sản lượng khoảng 1,1 triệu tấn tính đến năm 2020, cam là cây thích ứng rộng hiện đang được trồng ở nhiều tỉnh thành của cả nước, trải dài từ Bắc tới Nam (Tổng cục thống kê, 2020).000 ha cây có múi ở vùng miền núi phía Bắc, Hà Giang chiếm khoảng trên 5.000 ha, là tỉnh có diện tích cây có múi lớn nhất vùng. Cây có múi ở Hà Giang chủ yếu là Cam Sành, một giống rất nổi tiếng và đã gắn liền với đời sống của bà con nông dân Hà Giang từ rất lâu đời. Hiện viii nay Cam Sành Hà Giang đã và được xác định là cây mũi nhọn trong sản xuất nông nghiệp của tỉnh Hà Giang nói chung và các huyện Bắc Quang, Vị Xuyên, Quang Bình nói riêng.

Năm 2015, diện tích cam ở Hà Giang đã nâng lên 5.730 ha cho thu hoạch với năng suất gần 10 tấn/ha. Cam Sành đang là loại quả rất được ưa chuộng cho nhu cầu ăn tươi của người dân các tỉnh phía bắc. Những năm gần đây, bệnh vàng lá, thối rễ, chảy gôm gây hại khá phổ biến trên cây cam (Dang Vu Thi Thanh et al. Các vườn cam bị bệnh vàng lá thối rễ ảnh hưởng nặng nề đến năng suất, chất lượng cam, cây suy thoái nhanh, phổ biến như cam Cao Phong - Hòa Bình, cam sành - Hà Giang, Tiền Giang, Hậu Giang, Sóc Trăng (Dang Vu Thi Thanh et al.

Nguyên nhân chính gây bệnh vàng lá, thối rễ là do tập đoàn nấm bệnh trong đất: Phytophthora spp. gây ra, trong đó, nấm Phytophthora là đối tượng gây hại rất nguy hiểm và là tác nhân chính gây bệnh chảy gôm. Nấm Phytophthora gây hại trên rễ, thân, lá, quả, làm giảm năng suất 20 - 25%, chất lượng quả cũng như gây suy thoái dẫn đến chết cây (Dang Vu Thi Thanh et al. Trong những năm gần đây, hiện tượng cây bị rụng quả, bệnh vàng lá, thối rễ và chảy gôm diễn ra rất phổ biến tại các vùng trồng cam trên cả nước.

Tại Hòa Bình và Tiền Giang dịch bệnh gây hại nặng làm cho người dân phải mất rất nhiều chi phí cho việc phòng chống, thậm chí một số vườn phải hủy bỏ để trồng cây trồng khác mặc dù cây cam mới trồng được 3 - 4 năm. Vì vậy, việc nghiên cứu đặc điểm sinh học của nấm Phytophthora trên cây cam, làm cơ sở phòng chống một cách hiệu quả, bền vững là rất cần thiết cho sản xuất cam trong giai đoạn hiện nay. Mục đích – yêu cầu 1.