Luận văn thạc sĩ sự tham gia của nam giới vùng cao trong việc thực hiện kế hoạch hóa gia đình nghiên cứu trường hợp xã cẩm ân huyện yên bình tỉnh yên bái

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu sự tham gia của nam giới vùng cao trong việc thực hiện kế hoạch hóa gia đình nghiên cứu trường hợp, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Nga
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Bạch Thành
• Trường học: Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Xã hội học
• Đề tài: Nam Giới Vùng Cao Và Kế Hoạch Hóa Gia Đình
• Loại tài liệu: luận văn thực sự
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Phương pháp luận Mác – xít
• 1.2. Chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác DS - KHHGĐ. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 1.3. Vài nét về địa bàn nghiên cứu và đối tượng khảo sát
• 1.4. Đối tượng khảo sát
• 1.5. Các khái niệm cũng cố
• 2. CHƯƠNG 2: CÁC KHÍA CẠNH VỀ SỰ THAM GIA CỦA NAM GIỚI VÙNG CAO TRONG VIỆC THỰC HIỆN KHHGĐ
• 2.1. Thực trạng sự tham gia của nam giới trong việc thực hiện KHHGĐ
• 2.2. Nhận thức của nam giới về chủ trương, chính sách, chương trình KHHGĐ
• 2.3. Thái độ của nam giới đối với việc thực hiện KHHGĐ
• 2.4. Người quyết định số con và khoảng cách giữa các lần sinh con trong gia đình
• 2.5. Người quyết định việc lựa chọn và sử dụng biện pháp tránh thai
• 2.6. Nam giới với việc lựa chọn và sử dụng biện pháp tránh thai
• 2.7. Lựa chọn và sử dụng biện pháp tránh thai
• 2.8. Lý do sử dụng các biện pháp tránh thai
• 2.9. Cách xử lý của nam giới trong trường hợp vợ gặp khó khăn khi sử dụng các biện pháp tránh thai
• 2.10. Lý do không sử dụng các biện pháp tránh thai
• 2.11. Một số nhân tố ảnh hưởng đến sự tham gia của nam giới vùng cao trong việc thực hiện KHHGĐ hiện nay
• 2.12. Nhằm những nhân tố thúc đẩy sự tham gia của nam giới
• 2.13. Chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước về công tác DS - KHHGĐ
• 2.14. Truyền thông đại chúng
• 2.15. Nhằm những nhân tố hạn chế sự tham gia của nam giới
• 2.16. Hệ thống cung cấp dịch vụ KHHGĐ
• 2.17. Sự cần thiết của việc nam giới tham gia vào thực hiện KHHGĐ
• 2.18. Tầm quan trọng của việc thực hiện KHHGĐ
• 3. KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Tổng quan về Nam giới vùng cao và kế hoạch hóa gia đình

Nam giới vùng cao đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện kế hoạch hóa gia đình (KHHGĐ). Họ không chỉ là người quyết định trong gia đình mà còn là những người tham gia tích cực vào các hoạt động liên quan đến sức khỏe sinh sản. Việc hiểu rõ vai trò của nam giới trong KHHGĐ là cần thiết để nâng cao hiệu quả của các chương trình này.

1.1. Định nghĩa và vai trò của nam giới trong KHHGĐ

Nam giới không chỉ là người tham gia mà còn là người quyết định trong việc sinh con và nuôi dạy con cái. Họ có trách nhiệm chia sẻ thông tin và thực hiện các biện pháp tránh thai.

1.2. Tình hình hiện tại của KHHGĐ tại vùng cao

Tình hình KHHGĐ tại vùng cao còn nhiều thách thức. Nhiều nam giới chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của mình trong việc thực hiện KHHGĐ, dẫn đến việc sử dụng các biện pháp tránh thai chưa hiệu quả.

II. Thách thức trong việc thực hiện KHHGĐ cho nam giới vùng cao

Việc thực hiện KHHGĐ cho nam giới vùng cao gặp nhiều thách thức. Những yếu tố như văn hóa, giáo dục và điều kiện kinh tế ảnh hưởng lớn đến sự tham gia của họ trong các chương trình KHHGĐ.

2.1. Văn hóa và truyền thống ảnh hưởng đến KHHGĐ

Văn hóa truyền thống tại vùng cao thường coi trọng việc sinh con nhiều. Điều này tạo ra áp lực cho nam giới trong việc quyết định số lượng con cái.

2.2. Thiếu thông tin và giáo dục về sức khỏe sinh sản

Nhiều nam giới vùng cao thiếu thông tin về sức khỏe sinh sản và các biện pháp tránh thai. Điều này dẫn đến việc họ không biết cách thực hiện KHHGĐ hiệu quả.

III. Phương pháp nâng cao sự tham gia của nam giới trong KHHGĐ

Để nâng cao sự tham gia của nam giới trong KHHGĐ, cần có các phương pháp hiệu quả. Việc giáo dục và truyền thông là rất quan trọng để thay đổi nhận thức và hành vi của họ.

3.1. Tăng cường giáo dục về sức khỏe sinh sản

Cần tổ chức các buổi tuyên truyền và giáo dục về sức khỏe sinh sản cho nam giới. Điều này giúp họ hiểu rõ hơn về vai trò của mình trong KHHGĐ.

3.2. Khuyến khích sự tham gia của nam giới trong các chương trình KHHGĐ

Cần có các chương trình khuyến khích nam giới tham gia vào các hoạt động KHHGĐ, từ đó tạo ra sự thay đổi tích cực trong nhận thức và hành động của họ.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về KHHGĐ

Nghiên cứu cho thấy sự tham gia của nam giới trong KHHGĐ có thể cải thiện đáng kể hiệu quả của các chương trình này. Các mô hình thành công từ các địa phương khác có thể được áp dụng tại vùng cao.

4.1. Các mô hình thành công trong KHHGĐ

Nhiều mô hình thành công đã được triển khai tại các vùng khác nhau, cho thấy sự tham gia của nam giới có thể làm tăng hiệu quả của KHHGĐ.

4.2. Kết quả nghiên cứu về vai trò của nam giới

Nghiên cứu chỉ ra rằng nam giới tham gia tích cực vào KHHGĐ giúp giảm tỷ lệ sinh con và nâng cao chất lượng cuộc sống cho gia đình.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho KHHGĐ tại vùng cao

KHHGĐ tại vùng cao cần có sự tham gia tích cực của nam giới. Việc nâng cao nhận thức và tạo điều kiện cho họ tham gia là rất quan trọng để đạt được mục tiêu KHHGĐ.

5.1. Tầm quan trọng của việc nâng cao nhận thức

Nâng cao nhận thức cho nam giới về KHHGĐ là cần thiết để họ có thể thực hiện trách nhiệm của mình trong gia đình.

5.2. Đề xuất các giải pháp cho tương lai

Cần có các giải pháp cụ thể để khuyến khích nam giới tham gia vào KHHGĐ, từ đó góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho cộng đồng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam đang đứng trước những thách thức lớn về vấn đề dân số khi quy mô dân số dự báo đạt khoảng 120 triệu người vào năm 2035 nếu thực hiện tốt chương trình Dân số - Kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ), với GDP bình quân đầu người tăng gấp 31,2 lần so với năm 1990. Ngược lại, nếu không kiểm soát dân số hiệu quả, quy mô có thể lên tới 160 triệu người và GDP chỉ tăng 25 lần, gây áp lực lớn lên phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, nam giới vùng cao đóng vai trò rất quan trọng trong việc thực hiện KHHGĐ nhưng lại chưa phát huy hết vai trò, với tỷ lệ tham gia vào các biện pháp tránh thai hiện đại còn thấp (ví dụ, tỷ lệ nam giới sử dụng biện pháp tránh thai hiện đại chỉ chiếm gần 10%).

Nghiên cứu này thực hiện khảo sát tại xã Cẩm Ân, huyện Yên Bình, tỉnh Yên Bái trong tháng 11 năm 2006 nhằm hiểu rõ thực trạng nhận thức và vai trò tham gia của nam giới vùng cao vào việc thực hiện KHHGĐ. Mục tiêu của nghiên cứu là đánh giá mức độ nhận thức về chính sách, chương trình KHHGĐ; khảo sát thái độ và hành vi của nam giới trong việc tham gia thực hiện các biện pháp tránh thai, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả tham gia của họ, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống và thúc đẩy phát triển bền vững.

Việc tập trung nghiên cứu nam giới vùng cao - một nhóm có điều kiện tự nhiên, xã hội, kinh tế khó khăn, đa số là dân tộc thiểu số sống xen kẽ - có ý nghĩa lớn trong việc lấp đầy khoảng trống nghiên cứu về nhóm này, từ đó giúp bổ sung chính sách hỗ trợ phù hợp, thúc đẩy bình đẳng giới trong KHHGĐ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng hai lý thuyết chủ đạo trong xã hội học: lý thuyết hành động xã hội và lý thuyết vai trò xã hội.

• Lý thuyết hành động xã hội của Max Weber nhấn mạnh rằng hành động của con người có ý thức và được định hướng nhằm đạt mục đích cụ thể, trong đó hành vi tránh thai không chỉ là phản ứng tự nhiên mà còn mang ý thức xã hội, chịu ảnh hưởng bởi các quy chuẩn và tương tác với người khác.

• Lý thuyết vai trò xã hội (Ralph Linton, Herbert Mead) tập trung làm rõ các vai trò xã hội mà cá nhân đảm nhận trong đời sống cộng đồng, đặc biệt là vai trò của nam giới trong gia đình và xã hội liên quan đến việc thực hiện KHHGĐ, nghĩa là nam giới vừa có trách nhiệm vừa có quyền lợi trong việc quyết định các biện pháp kế hoạch hóa sinh sản.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: tham gia xã hội, nhận thức chính sách, kế hoạch hóa gia đình, biện pháp tránh thai hiện đại, vai trò nam giới trong KHHGĐ, vùng cao và dân tộc thiểu số.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu thực hiện khảo sát định lượng kết hợp phỏng vấn sâu tại xã Cẩm Ân, huyện Yên Bình vào tháng 11 năm 2006.

• Nguồn dữ liệu: Chủ yếu thu thập từ phỏng vấn 209 nam giới đã lập gia đình, được chọn theo phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên. Ngoài ra, tiến hành 15 phỏng vấn sâu với cán bộ xã, cán bộ dân số và người dân nhằm bổ sung thông tin chi tiết, diển giải thêm các kết quả định lượng.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS để xử lý thống kê mô tả, kiểm định chéo (Cross-tab), phân tích tương quan giúp làm rõ mối quan hệ giữa nhận thức chính sách, thái độ và hành vi tham gia KHHGĐ của nam giới.

• Timeline nghiên cứu: Tiến hành khảo sát trong tháng 11/2006, thu thập và xử lý dữ liệu trong vòng ba tháng tiếp theo để kịp tổng hợp, phân tích trước khi hoàn thiện luận văn.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp phương pháp phân tích tài liệu từ các văn bản pháp luật như Luật Hôn nhân và Gia đình (2000), Pháp lệnh Dân số (2003), nghị quyết của Đảng và Chính phủ về chính sách DS-KHHGĐ, cùng các báo cáo ngành để xây dựng cơ sở dữ liệu và bối cảnh thực trạng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ nhận thức về chính sách KHHGĐ: Trong 209 nam giới được khảo sát, có 65,1% cho biết họ biết và hiểu rõ các chính sách, chương trình KHHGĐ, 32% biết nhưng chưa hiểu rõ; chỉ 2,9% tỏ ra không quan tâm. Tỷ lệ nam giới tại xã Cẩm Ân được đánh giá có nhận thức chính sách cao hơn đáng kể so với một số vùng miền khác (ví dụ tại tỉnh Bắc Ninh chỉ khoảng 54 - 60%).

2. Nguồn thông tin chính về KHHGĐ: 88% nam giới nhận thông tin qua các buổi tuyên truyền của cán bộ dân số, 76,5% qua hội phụ nữ, 56% qua truyền hình, gần 50% từ trạm y tế xã. Ngược lại, chỉ dưới 5% nhận thông tin qua bạn bè hoặc loa truyền thanh thôn bản. Đây là minh chứng cho thấy việc sử dụng cán bộ chuyên trách và hội phụ nữ là biện pháp truyền thông hiệu quả với nhóm nam giới vùng cao.

3. Hiểu biết về các biện pháp tránh thai hiện đại: Hầu hết nam giới biết biện pháp bao cao su (100%), đặt vòng tránh thai (86%), thuốc tiêm (70%). Tuy nhiên, kiến thức về các biện pháp khác như thuốc viên ngừa thai, thuốccấy da, hay triệt sản nam còn hạn chế, với tỉ lệ nhận biết chỉ dưới 30%. So với các kết quả nghiên cứu tại các vùng đồng bằng, kiến thức của nam giới vùng cao còn thấp hơn, thể hiện khoảng cách về tiếp cận thông tin.

4. Thái độ tham gia thực hiện KHHGĐ: 75,6% nam giới thể hiện đồng thuận, tích cực tham gia vào KHHGĐ; 24,4% không có ý kiến rõ ràng và không phản đối. Không có trường hợp nam giới phản đối hoàn toàn. Trong đó, tỷ lệ đồng thuận của nhóm dân tộc Kinh cao hơn dân tộc Tày (83,9% so với 63,5%).

5. Thực tế tham gia KHHGĐ: Mặc dù có nhận thức khá tốt, nhưng tỷ lệ sử dụng biện pháp tránh thai của nam giới còn thấp, ví dụ chỉ khoảng 9,7% nam giới trong độ tuổi sinh đẻ sử dụng bao cao su. Việc sử dụng các biện pháp tránh thai nam khác như triệt sản rất hiếm gặp. Phân tích so sánh cũng cho thấy khoảng cách giữa nhận thức và hành vi do các rào cản về tâm lý, xã hội và điều kiện vật chất.

Thảo luận kết quả

Nghiên cứu chỉ ra rằng nam giới vùng cao tại xã Cẩm Ân có nhận thức về chính sách KHHGĐ tương đối tốt, chủ yếu do sự quan tâm tuyên truyền chính sách của địa phương và sự vào cuộc của các tổ chức hội phụ nữ. Mặc dù vậy, hạn chế về kiến thức chi tiết biện pháp tránh thai, đặc biệt là các biện pháp hiện đại dành cho nam giới, vẫn còn rõ nét, làm ảnh hưởng đến mức độ tham gia thực sự.

Sự khác biệt về nhận thức và thái độ giữa dân tộc Kinh và Tày phản ánh tác động của điều kiện kinh tế - xã hội và truyền thống văn hóa - tín ngưỡng vùng cao. Đây cũng là thực trạng phổ biến trên nhiều vùng dân tộc thiểu số khác.

Hiện tượng khoảng cách giữa nhận thức và thực tế sử dụng biện pháp tránh thai của nam giới có thể được lí giải bởi các yếu tố: hạn chế tiếp cận dịch vụ y tế, tâm lý e dè, thiếu sự hỗ trợ từ gia đình và cộng đồng, cũng như các bất cập trong hệ thống cung ứng dịch vụ.

Nghiên cứu cũng phù hợp và tương đồng với những phát hiện trong ngành dân số quốc tế về vai trò dưới mức trung bình của nam giới trong kế hoạch hóa gia đình, nhưng nhấn mạnh sự cần thiết của việc tăng cường vai trò này đặc biệt ở khu vực vùng cao.

Biểu đồ thể hiện mức độ nhận thức các biện pháp tránh thai và tỷ lệ sử dụng sẽ giúp minh họa rõ nét khoảng cách hiện tại, cũng như so sánh với vùng đồng bằng và các nhóm dân tộc khác. Bảng phân tích thái độ theo dân tộc làm nổi bật ảnh hưởng của văn hóa đến sự tham gia, tạo cơ sở để đề xuất chính sách phù hợp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường truyền thông và giáo dục nam giới về KHHGĐ: Phát động các chiến dịch truyền thông chuyên biệt, cung cấp thông tin đầy đủ về các biện pháp tránh thai hiện đại dành cho nam giới, sử dụng đa kênh truyền thông như đài truyền thanh địa phương, hội thảo cộng đồng, đặc biệt bám sát các phong tục văn hóa vùng cao. Mục tiêu nâng tỷ lệ nam giới nhận thức chính xác về biện pháp tránh thai lên trên 90% trong 2 năm, do UBND xã và phòng dân số chủ trì thực hiện.

2. Phát triển dịch vụ KHHGĐ thân thiện, dễ tiếp cận tại vùng cao: Xây dựng mô hình tư vấn và cung cấp dịch vụ kế hoạch hóa gia đình phù hợp với đàn ông, như cấp phát bao cao su miễn phí, triển khai dịch vụ triệt sản nam tại các trung tâm y tế xã, phối hợp cùng cán bộ dân số để tiếp cận hiệu quả. Mục tiêu tăng tỷ lệ tham gia sử dụng biện pháp tránh thai nam lên 15% trong 3 năm, dưới sự chỉ đạo của Trung tâm Y tế huyện và phòng dân số.

3. Xây dựng mô hình hỗ trợ đồng đẳng giới trong gia đình: Thúc đẩy vai trò nam giới tham gia chia sẻ trách nhiệm chăm sóc sức khỏe sinh sản trong gia đình, thông qua các nhóm sinh hoạt cộng đồng và câu lạc bộ nam giới. Tăng cường đối thoại để giảm rào cản tâm lý, nâng cao sự đồng thuận giữa vợ chồng. Mục tiêu tăng tỷ lệ nam giới đồng thuận và tham gia trên 80% trong vòng 3 năm, do các tổ chức xã hội, Hội Liên hiệp Thanh niên phối hợp cùng chính quyền địa phương thực hiện.

4. Đào tạo, bồi dưỡng năng lực cho cán bộ dân số và y tế: Nâng cao kiến thức chuyên môn, kỹ năng giao tiếp để phục vụ nhóm nam giới vùng cao tốt hơn, đặc biệt đào tạo về tư vấn biện pháp tránh thai phù hợp với đặc điểm dân tộc thiểu số. Mục tiêu 100% cán bộ y tế xã được tập huấn trong vòng 1 năm, do Sở Y tế phối hợp với huyện tổ chức.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước ngành dân số và y tế: Nghiên cứu cung cấp số liệu và phân tích chi tiết về nhận thức, thái độ và hành vi của nam giới vùng cao, là cơ sở khoa học để xây dựng các chính sách nâng cao hiệu quả chương trình KHHGĐ ở vùng có điều kiện đặc thù.

2. Các nhà nghiên cứu xã hội học, dân số học: Luận văn cung cấp góc nhìn thực tiễn về hành vi xã hội trên nhóm dân cư đặc thù, đồng thời áp dụng khung lý thuyết hành động xã hội và vai trò xã hội, giúp phát triển nghiên cứu về giới và kế hoạch hóa gia đình.

3. Các tổ chức phi chính phủ và dự án phát triển cộng đồng: Dữ liệu nghiên cứu và đề xuất giải pháp giúp các tổ chức thiết kế các chương trình can thiệp phù hợp, tăng cường vai trò nam giới trong kế hoạch hóa gia đình, góp phần cải thiện sức khỏe sinh sản và phát triển bền vững.

4. Cán bộ y tế và truyền thông cộng đồng địa phương: Tham khảo để tổ chức các hoạt động tuyên truyền, tư vấn phù hợp với đặc thù vùng cao, từ đó nâng cao hiểu biết và nâng cao sự tham gia của nam giới vào các biện pháp tránh thai, góp phần kiểm soát mức sinh.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nghiên cứu tập trung vào nam giới vùng cao trong KHHGĐ?
Nam giới đóng vai trò quan trọng trong quyết định sinh con và sử dụng biện pháp tránh thai. Vùng cao đặc thù với điều kiện kinh tế, văn hóa khác biệt, nên mức độ nhận thức và tham gia của nam giới còn hạn chế hơn các vùng khác, gây ảnh hưởng tới thành công của chương trình KHHGĐ.

2. Các biện pháp tránh thai hiện đại nào dành cho nam giới phổ biến?
Bao cao su là biện pháp phổ biến nhất, theo sau là triệt sản nam. Tuy nhiên, tại vùng cao, bao cao su chiếm tỷ lệ thấp, việc hiểu biết và sử dụng triệt sản và các biện pháp khác còn ít do hạn chế về thông tin và dịch vụ.

3. Những rào cản nào ảnh hưởng đến việc tham gia KHHGĐ của nam giới?
Rào cản bao gồm nhận thức hạn chế về chính sách và biện pháp KHHGĐ, tâm lý ngại ngùng, quan niệm văn hóa truyền thống trọng nam khinh nữ, cùng điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, thiếu dịch vụ y tế thuận tiện.

4. Làm sao để nâng cao nhận thức và sự tham gia của nam giới?
Thông qua các hoạt động truyền thông giáo dục phù hợp, tổ chức tập huấn cán bộ y tế, xây dựng mạng lưới hỗ trợ cộng đồng, đồng thời phát triển dịch vụ kế hoạch hóa gia đình thân thiện và dễ tiếp cận với nam giới.

5. Tầm quan trọng của việc kết hợp với gia đình và cộng đồng trong KHHGĐ là gì?
Gia đình và cộng đồng có ảnh hưởng lớn đến quyết định và hành vi sinh sản của các cặp vợ chồng. Việc xây dựng sự đồng thuận và chia sẻ trách nhiệm giữa nam và nữ, cũng như hỗ trợ từ cộng đồng góp phần tối ưu hóa hiệu quả của chương trình KHHGĐ.

Kết luận

• Nghiên cứu đã cung cấp một cái nhìn sâu sắc về nhận thức, thái độ và thực tế tham gia của nam giới vùng cao xã Cẩm Ân, huyện Yên Bình vào KHHGĐ.
• Nam giới có nhận thức tương đối tốt về chính sách và biện pháp tránh thai nhưng hiệu quả tham gia còn hạn chế.
• Các yếu tố như trình độ học vấn, dân tộc, truyền thống văn hóa ảnh hưởng đến thái độ và mức độ tham gia thực tế của nam giới.
• Các nguồn thông tin hiệu quả nhất đối với nhóm này là buổi tuyên truyền của cán bộ dân số và các tổ chức hội phụ nữ.
• Giải pháp chính bao gồm tăng cường truyền thông chuyên biệt, mở rộng dịch vụ thân thiện với người nam, đào tạo cán bộ y tế, xây dựng mô hình chia sẻ trách nhiệm trong gia đình.

Tiếp theo, cần triển khai các đề xuất giải pháp trong vòng 1-3 năm và tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi sân chơi nhằm đánh giá tác động lâu dài. Khuyến khích các tổ chức liên quan tham khảo và vận dụng kết quả nghiên cứu để tăng cường vai trò của nam giới trong công tác KHHGĐ vùng cao.

Trích đoạn nội dung tài liệu

§¹I HäC QUèC GIA Hµ NéI TR¦êNG §¹I HäC KHOA HäC X· HéI Vµ NH¢N V¡N KHOA X· HéI HäC ------ (0) ------ nguyÔn hoµng nga §Ò Tµi: Sù tham gia cña nam giíi vïng cao trong viÖc thùc hiÖn kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh (Nghiªn cøu tr-êng hîp x· CÈm ¢n - HuyÖn Yªn B×nh - tØnh Yªn B¸i) luËn v¨n th¹c sü x· héi häc Ng-êi h-íng dÉn khoa häc: TS. hoµng b¸ thÞnh Môc lôc Hµ néi - 2007 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LuËn v¨n th¹c sü Häc viªn: NguyÔn Hoµng Nga Lêi c¶m ¬n §Ó hoµn thµnh luËn v¨n nµy, t«i ®· nhËn ®-îc sù quan t©m, gióp ®ì tõ rÊt nhiÒu phÝa. Tr-íc hÕt, t«i xin göi lêi c¶m ¬n s©u s¾c tíi c¸c thÇy c« gi¸o trong khoa X· héi häc ®· truyÒn ®¹t tri thøc cho t«i trong suèt thêi gian t«i ®-îc häc tËp nghiªn cøu t¹i khoa. §Æc biÖt, t«i xin bµy tá sù biÕt ¬n tíi thÇy gi¸o - TS Hoµng B¸ ThÞnh - ng-êi ®· trùc tiÕp h-íng dÉn t«i hoµn thµnh luËn v¨n cña m×nh.

T«i còng xin c¶m ¬n sù céng t¸c nhiÖt t×nh cña c¸c c¸n bé, ng-êi d©n x· CÈm ¢n - huyÖn Yªn B×nh - tØnh Yªn B¸i ®· cung cÊp cho t«i nh÷ng th«ng tin hÕt søc quÝ b¸u. Cuèi cïng, t«i xin göi lêi c¶m ¬n tíi gia ®×nh vµ b¹n bÌ - nh÷ng ng-êi ®· lu«n lu«n ñng hé, ®éng viªn vµ gióp ®ì t«i trong suèt thêi gian qua. Trong luËn v¨n cña t«i, ch¾c ch¾n sÏ kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt vµ h¹n chÕ v× vËy t«i rÊt mong nhËn ®-îc sù ®ãng gãp cña c¸c thÇy c«, gia ®×nh vµ toµn thÓ c¸c häc viªn cao häc trong khoa, gióp cho t«i v÷ng vµng h¬n trªn mét chÆng ®-êng khoa häc míi. Hµ néi, ngµy 20/11/2007 Häc viªn thùc hiÖn NguyÔn Hoµng Nga Kho¸: 2004 - 2007 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LuËn v¨n th¹c sü Häc viªn: NguyÔn Hoµng Nga Danh môc tõ viÕt t¾t BiÖn ph¸p tr¸nh thai : BPTT Cao ®¼ng/®¹i häc/trung cÊp chuyªn nghiÖp : C§/§H/TCCN D©n sè - kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh : DS - KHHG§ KÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh : KHHG§ Kinh tÕ - x· héi : KT - XH Søc kháe sinh s¶n : SKSS Trung häc c¬ së : THCS Trung häc phæ th«ng : THPT Kho¸: 2004 - 2007 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LuËn v¨n th¹c sü Häc viªn: NguyÔn Hoµng Nga Môc lôc Më ®Çu 1.

ý nghÜa khoa häc vµ ý nghÜa thùc tiÔn. ý nghÜa thùc tiÔn. Môc ®Ých vµ nhiÖm vô nghiªn cøu. Môc ®Ých nghiªn cøu.

NhiÖm vô nghiªn cøu. §èi t-îng, kh¸ch thÓ vµ ph¹m vi nghiªn cøu. §èi t-îng nghiªn cøu. Kh¸ch thÓ nghiªn cøu.

LÜnh vùc nghiªn cøu. Ph¹m vi nghiªn cøu. ph-¬ng ph¸p nghiªn cøu. Gi¶ thuyÕt nghiªn cøu vµ khung lý thuyÕt.

Gi¶ thuyÕt nghiªn cøu. 12 Néi dung chÝnh Ch-¬ng 1: C¬ së lÝ luËn vµ thùc tiÔn cña ®Ò tµi. Ph-¬ng ph¸p luËn Mac – xit. Chñ tr-¬ng, chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ Nhµ n-íc vÒ c«ng t¸c DS - KHHG§.

Tæng quan vÒ vÊn ®Ò nghiªn cøu. Vµi nÐt vÒ ®Þa bµn nghiªn cøu vµ ®èi t-îng kh¶o s¸t. §èi t-îng kh¶o s¸t. C¸c kh¸i niÖm c«ng cô.

36 Ch-¬ng 2: C¸c khÝa c¹nh vÒ sù tham gia cña nam giíi vïng cao trong viÖc thùc hiÖn KHHG§. Thùc tr¹ng sù tham gia cña nam giíi trong viÖc thùc hiÖn KHHG§. Vµi nÐt vÒ t×nh h×nh sö dông c¸c BPTT, thùc hiÖn KHHG§ trong c¶ n-íc hiÖn nay.39 Kho¸: 2004 - 2007 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LuËn v¨n th¹c sü Häc viªn: NguyÔn Hoµng Nga 2. NhËn thøc cña nam giíi vÒ chñ tr-¬ng, chÝnh s¸ch, ch-¬ng tr×nh KHHG§ vµ th¸i ®é cña hä ®èi víi viÖc thùc hiÖn KHHG§.

NhËn thøc cña nam giíi vÒ chñ tr-¬ng, chÝnh s¸ch, ch-¬ng tr×nh KHHG§40 2. Th¸i ®é cña nam giíi ®èi víi viÖc thùc hiÖn KHHG§. Sù tham gia cña nam giíi trong viÖc thùc hiÖn KHHG§. Ng-êi quyÕt ®Þnh sè con vµ kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c lÇn sinh con trong gia ®×nh.

Ng-êi quyÕt ®Þnh viÖc lùa chän vµ sö dông BPTT. Nam giíi víi viÖc lùa chän vµ sö dông BPTT. Lùa chän vµ sö dông BPTT. Lý do sö dông c¸c BPTT.

C¸ch xö lý cña nam giíi trong tr-êng hîp vî gÆp khã kh¨n khi sö dông c¸c BPTT. Lý do kh«ng sö dông c¸c BPTT. Mét sè nh©n tè ¶nh h-ëng ®Õn sù tham gia cña nam giíi vïng cao trong viÖc thùc hiÖn KHHG§ hiÖn nay. Nhãm nh÷ng nh©n tè thóc ®Èy sù tham gia cña nam giíi.

Chñ tr-¬ng, chÝnh s¸ch cña §¶ng vµ nhµ n-íc vÒ c«ng t¸c DS - KHHG§. TruyÒn th«ng ®¹i chóng. Nhãm nh÷ng nh©n tè h¹n chÕ sù tham gia cña nam giíi. HÖ thèng cung cÊp dÞch vô KHHG§.

Sù cÇn thiÕt cña viÖc nam giíi tham gia vµo thùc hiÖn KHHG§. TÇm quan träng cña viÖc thùc hiÖn KHHG§. Sù cÇn thiÕt cña viÖc nam giíi tham gia vµo thùc hiÖn KHHG§ .115 KÕt luËn vµ khuyÕn nghÞ 1.126 Kho¸: 2004 - 2007 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LuËn v¨n th¹c sü Häc viªn: NguyÔn Hoµng Nga më ®Çu 1. LÝ do chän ®Ò tµi VÊn ®Ò d©n sè - kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh (DS - KHHG§) lµ mét vÊn ®Ò ®-îc quan t©m nghiªn cøu trong giai ®o¹n hiÖn nay.

NghÞ quyÕt 04 - NQ/HNT¦ còng ®± khµng ®Þnh “c«ng t¸c DS - KHHG§ lµ mét bé phËn cña chiÕn l-îc ph¸t triÓn ®Êt n-íc, lµ mét trong nh÷ng vÊn ®Ò kinh tÕ - x· héi (KT - XH) hµng ®Çu, lµ yÕu tè c¬ b¶n ®Ó n©ng cao chÊt l-îng cuéc sèng cña tõng ng-êi, tõng gia ®×nh vµ cña toµn x· héi” [26]. Së dÜ vÊn ®Ò d©n sè ®-îc nhiÒu ng-êi quan t©m lµ bëi nã cã ¶nh h-ëng nhÊt ®Þnh ®Õn qu¸ tr×nh ph¸t triÓn KT - XH cña ®Êt n-íc. “Theo dù b¸o cða Liªn Hîp Quèc, nÕu ViÖt Nam thùc hiÖn tèt ch-¬ng tr×nh DS - KHHG§ th× quy m« d©n sè sÏ æn ®Þnh ë møc 120 triÖu ng-êi vµo n¨m 2035 vµ GDP b×nh qu©n ®Çu ng-êi sÏ b»ng 31,2 lÇn GDP b×nh qu©n ®Çu ng-êi n¨m 1990. Ng-îc l¹i, nÕu kh«ng thùc hiÖn tèt ch-¬ng tr×nh DS - KHHG§ th× quy m« d©n sè sÏ ë møc 160 triÖu ng-êi vµo n¨m 2035 vµ GDP b×nh qu©n ®Çu ng-êi chØ b»ng 25 lÇn b×nh qu©n ®Çu ng­êi cða n¨m 1990“[38].

PhÐp so s¸nh trªn ®Ó chóng ta thÊy r»ng c«ng t¸c DS - KHHG§ cã t¸c ®éng ®Õn qu¸ tr×nh ph¸t triÓn KT - XH cña ®Êt n-íc. ChÝnh v× thÕ, môc tiªu tæng qu¸t cña ch-¬ng tr×nh d©n sè quèc gia thêi kú 2001 - 2010 lµ: "Thùc hiÖn gia ®×nh Ýt con, khoÎ m¹nh, tiÕn tíi æn ®Þnh quy m« d©n sè ë møc hîp lý ®Ó cã cuéc sèng Êm no, h¹nh phóc. N©ng cao chÊt l-îng d©n sè, ph¸t triÓn nguån nh©n lùc chÊt l-îng cao ®¸p øng nhu cÇu c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸ gãp phÇn vµo sù ph¸t triÓn nhanh vµ bÒn v÷ng trong ®Êt n-íc”[21]. §Ó cã thÓ thùc hiÖn ®-îc nh÷ng môc tiªu cña ch-¬ng tr×nh quèc gia nh- ®· ®Ò cËp ë trªn th× kÕ ho¹ch ho¸ gia ®×nh (KHHG§) ®ãng mét vai trß rÊt quan träng bëi thùc hiÖn "KHHG§ chÝnh lµ ®iÒu chØnh møc sinh gi¶m tû lÖ gia t¨ng d©n sè gãp phÇn n©ng cao chÊt l-îng d©n sè tiÕn tíi b¶o ®¶m mét cuéc sèng no Êm, b×nh ®¼ng, tiÕn bé, h¹nh phóc"[29].

HiÖn nay, n-íc ta ®-îc xÕp vµo mét trong nh÷ng n-íc ®«ng d©n trªn thÕ giíi víi kho¶ng 83 triÖu ng-êi (d©n sè ViÖt Nam n¨m 2006 lµ 83, 892, 2 ngµn ng-êi) [33,15]. MÆc dï trong thËp kû qua, chiÕn l-îc DS - KHHG§ Kho¸: 2004 - 2007 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LuËn v¨n th¹c sü Häc viªn: NguyÔn Hoµng Nga cña ViÖt Nam ®· cã nhiÒu thµnh tùu næi bËt trong viÖc lµm gi¶m møc sinh vµ ®ang tiÕn ®Õn gÇn møc sinh thay thÕ. Song kÕt qu¶ gi¶m sinh nµy vÉn ch-a thùc sù v÷ng ch¾c vµ ®ång ®Òu gi÷a c¸c vïng. V× vËy ®Èy m¹nh thùc hiÖn KHHG§ gi¶m møc sinh tiÕn tíi æn ®Þnh quy m« d©n sè lµ c«ng viÖc v« cïng cÇn thiÕt.

Cã thÓ nãi r»ng, nhËn ®-îc sù quan t©m s©u s¾c cña c¸c cÊp ñy §¶ng, chÝnh quyÒn, c¸c ®oµn thÓ vµ sù h-ëng øng m¹nh mÏ cña nh©n d©n, chÝnh s¸ch DS - KHHG§ ë n-íc ta ®· thùc sù ®i vµo cuéc sèng vµ ®¹t ®-îc nh÷ng kÕt qu¶ rÊt ®¸ng khÝch lÖ; quy m« gia ®×nh cã mét hoÆc hai con ®-îc chÊp nhËn ngµy cµng réng r·i. "Sè con b×nh qu©n cña mét ng-êi phô n÷ trong ®é tuæi sinh ®Î gi¶m tõ 2,25 con n¨m 2001 ®Õn 2,11 con n¨m 2005. Tû lÖ c¸c cÆp vî chång sö dông c¸c biÖn ph¸p tr¸nh thai (BPTT) ®Æc biÖt lµ c¸c BPTT hiÖn ®¹i tiÕp tôc t¨ng tõ 61,1% n¨m 2001 lªn 65,7% n¨m 2005" [34,17]. Nh÷ng thµnh tùu cña c«ng t¸c DS - KHHG§ ë trªn hÕt søc Ên t-îng nh-ng nh- thÕ kh«ng ph¶i lµ kh«ng cßn tån t¹i mét sè bÊt cËp vÝ nh- nh÷ng con sè ®· ®-îc ®Ò cËp ë trªn lµ rÊt kh¸c nhau gi÷a c¸c vïng miÒn, ®Þa ph-¬ng.

§Æc biÖt cã mét vÊn ®Ò mµ chóng ta cÇn ph¶i quan t©m t×m hiÓu trong giai ®o¹n hiÖn nay ®ã lµ bÊt b×nh ®¼ng giíi trong viÖc thùc hiÖn KHHG§. T¹i sao chóng ta l¹i ph¶i quan t©m ®Õn vÊn ®Ò nµy? Lµ bëi vai trß cña ng-êi nam giíi trong viÖc thùc hiÖn KHHG§ cßn nhiÒu h¹n chÕ. Nam giíi - mét trong hai chñ thÓ chÝnh tham gia vµo hµnh vi sinh s¶n cÇn ph¶i ®-îc cung cÊp th«ng tin vµ thùc hiÖn vai trß, chia sÎ tr¸ch nhiÖm víi ng-êi vî trong viÖc thùc hiÖn KHHG§. Quan t©m ®Õn vÊn ®Ò giíi trong viÖc thùc hiÖn KHHG§, ®· cã nhiÒu ch-¬ng tr×nh hµnh ®éng ®-îc ®-a ra nh»m thu hót sù tham gia cña nam giíi ch¼ng h¹n nh- trong ch-¬ng tr×nh hµnh ®éng ®-îc nhÊt trÝ th«ng qua t¹i Héi nghÞ quèc tÕ vÒ d©n sè vµ ph¸t triÓn t¹i Cairo - Ai CËp n¨m 1994 ®· nhÊn m¹nh tÇm quan träng vÒ quyÒn sinh s¶n vµ søc kháe sinh s¶n (SKSS) cña nam vµ n÷ b»ng c¸ch nhÊn m¹nh sù cÇn thiÕt vÒ b×nh ®¼ng nam n÷ vµ hµnh vi t×nh dôc cã tr¸ch nhiÖm: "Nam giíi ®ãng vai trß chñ chèt trong viÖc ®em l¹i b×nh ®¼ng vÒ giíi, v× ®a sè trong c¸c x· héi th× quyÒn lùc lu«n lu«n thuéc vÒ nam giíi trªn mäi khÝa c¹nh cña cuéc sèng, tõ viÖc quyÕt ®Þnh quy m« gia ®×nh cho ®Õn c¸c quyÕt ®Þnh vÒ chÝnh s¸ch trong ch-¬ng tr×nh ë mäi cÊp ®é.

Sù tham gia b×nh ®¼ng cña phô n÷ vµ nam giíi trong mäi khÝa Kho¸: 2004 - 2007 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LuËn v¨n th¹c sü Häc viªn: NguyÔn Hoµng Nga c¹nh cña tr¸ch nhiÖm gia ®×nh, bao gåm KHHG§, nu«i d¹y con c¸i trong c«ng viÖc gia ®×nh cÇn ®-îc t¨ng c-êng vµ khuyÕn khÝch bëi c¸c chÝnh phñ"[19, 268].