BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ------oOo------ BÙI THỊ KIM HIỆP MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA QUẢN TRỊ CÔNG TY VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP - BẰNG CHỨNG Ở VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh - Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM ------oOo------ BÙI THỊ KIM HIỆP MỐI TƯƠNG QUAN GIỮA QUẢN TRỊ CÔNG TY VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP - BẰNG CHỨNG Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: GS -TS: TRẦN NGỌC THƠ TP. Hồ Chí Minh - Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Chân thành cảm ơn Ban Giám hiệu và Khoa Đào tạo Sau Đại học Trƣờng Đại học Kinh Tế Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi học tập và nghiên cứu trong suốt thời gian qua. Chân thành cảm ơn các Thầy Cô Trƣờng Đại học Kinh Tế Thành phố Hồ Chí Minh đã nhiệt tình giảng dạy cho tôi trong suốt quá trình tham gia học tập tại Trƣờng.
Chân thành cảm ơn Thầy GS-TS Trần Ngọc Thơ đã tận tình chỉ bảo, góp ý và động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn. Chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi nhất để tôi hoàn thành luận văn này. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn “MỐI TƢƠNG QUAN GIỮA QUẢN TRỊ CÔNG TY VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP- BẰNG CHỨNG Ở VIỆT NAM” là công trình nghiên cứu của chính tác giả, nội dung đƣợc đúc kết từ quá trình học tập và các kết quả nghiên cứu thực tiễn trong thời gian qua, các số liệu sử dụng là trung thực và có nguồn gốc trích dẫn rõ ràng. Luận văn đƣợc thực hiện dƣới sự hƣớng dẫn khoa học của Thầy GS - TS Trần Ngọc Thơ.
Tác giả luận văn Bùi Thị Kim Hiệp LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG BIỂU DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ TÓM TẮT. TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 XÂY DỰNG CÁC BIẾN SỐ .1 Biến phụ thuộc: Giá trị doanh nghiệp (Firm value) .2 Biến độc lập .1 Tỷ lệ sở hữu cổ phiếu của Cổ đông lớn (Large shareholding ownership) .2Biến giả xem xét công ty có bị nắm quyền kiểm soát hay không (Wedge).4 Quy mô công ty (Firm size) .5 Tuổi của công ty (Firm age) .6 Đòn bẩy tài chính (Financial leverage) .7 Chi phí vốn (Capital expenditure) .8 Số lƣợng thành viên Hội đồng quản trị (Board size) .9 Chỉ số quản trị công ty (Corporate governance index) .1 Quyền cổ đông (Shareholders’ rights) .2 Đối xử bình đẳng với cổ đông (Equitable treatment of shareholders) .3 Vai trò của các bên liên quan (Role of stakeholders) .4 Minh bạch và công bố thông tin (Disclosure and transparency) .5 Trách nhiệm của Hội đồng quản trị (Board responsibilities) .2 MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU .3 NGUỒN SỐ LIỆU VÀ PHƢƠNG PHÁP THU THẬP SỐ LIỆU .13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.
MỘT SỐ THỐNG Ê SƠ Ộ VỀ M U TỔNG QUÁT. HỆ SỐ TƢƠNG QUAN GIỮA CÁC IẾN. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. CÁC PHÁT HIỆN MỚI TỪ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .29 TÀI LIỆU THAM HẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Tóm tắt các nhân tố tác động đến giá trị doanh nghiệp đƣợc rút ra từ các nghiên cứu thực nghiệm trƣớc đây .1: So sánh tình hình thực hiện quản trị công ty ở Việt Nam .1: Tóm tắt chỉ tiêu thống kê mô tả của các biến .2: Hệ số tƣơng quan giữa các biến .3: Kết quả chạy hồi qui theo mô hình 1 .4: Kết quả chạy hồi qui theo mô hình 2 .5: Kết quả chạy hồi qui theo mô hình 3 .6: Kết quả kiểm định về tính độc lập của sai số của mô hình 3 .7: Kết quả kiểm định về phƣơng sai của sai số không đổi của mô hình 3 .8: Kết quả chạy hồi qui khắc phục phƣơng sai thay đổi theo biến CAPEX của mô hình 3 .9: Kết quả kiểm định khắc phục phƣơng sai thay đổi của mô hình 3 .10: Kết quả chạy hồi qui theo mô hình 4 .11: Kết quả kiểm định về tính độc lập của sai số của mô hình 4 .12: Kết quả kiểm định về phƣơng sai của sai số không đổi của mô hình 4 .13: Kết quả chạy hồi qui khắc phục phƣơng sai thay đổi theo biến LS của mô hình 4 .14: Kết quả kiểm định khắc phục phƣơng sai thay đổi của mô hình 4 .15: Tổng hợp các giả thuyết và kết quả nghiên cứu thực nghiệm các nhân tố tác động đến Giá trị doanh nghiệp.
28 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 4.1: Đồ thị phần dƣ của mô hình 3 .2: Đồ thị phần dƣ của mô hình 4. 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 MỐI TƢƠNG QUAN GIỮA QUẢN TRỊ CÔNG TY VÀ GIÁ TRỊ DOANH NGHIỆP - ẰNG CHỨNG Ở VIỆT NAM TÓM TẮT: Các nghiên cứu thực nghiệm gần đây cho thấy quản trị công ty có mối tƣơng quan dƣơng với giá trị doanh nghiệp. Tác giả sử dụng chỉ số quản trị công ty và các biến nhƣ số lƣợng thành viên Hội đồng quản trị, tỷ lệ sở hữu cổ phiếu của Cổ đông lớn và đặc tính công ty để đánh giá một cách toàn diện về tình hình thực hiện quản trị công ty ở Việt Nam. Kết quả của bài nghiên cứu cho thấy chỉ số quản trị công ty có mối tƣơng quan dƣơng với giá trị doanh nghiệp (được đo lường bằng Tobin Q).
Ngoài ra, Tác giả cũng tìm thấy quy mô công ty, lợi nhuận có mối tƣơng quan âm với giá trị doanh nghiệp. Từ khóa: quản trị công ty, giá trị doanh nghiệp, Việt Nam. GIỚI THIỆU Nghiên cứu này là một trong những nghiên cứu xem xét ảnh hƣởng của quản trị công ty đến giá trị doanh nghiệp. Về mặt lý thuyết, những công ty thực hiện tốt việc quản trị công ty sẽ làm gia tăng giá trị doanh nghiệp.
Các công ty thực hiện những biện pháp quản trị công ty hiệu quả thƣờng hấp dẫn hơn trong con mắt của các nhà đầu tƣ, những ngƣời sẵn sàng cung cấp vốn cho công ty với chi phí thấp hơn. Các công ty này thƣờng đạt đƣợc hiệu quả hoạt động cao hơn so với các công ty khác. Về mặt thực nghiệm, nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy quản trị công ty có mối tƣơng quan dƣơng với giá trị doanh nghiệp. Các nghiên cứu đáng chú ý về vấn đề này là Gompers et al.
(2003), Bebchuk et al. (2009), Brown và Caylor (2006) đã xem xét ảnh hƣởng của quản trị công ty đến giá trị doanh nghiệp của các công ty Mỹ; trong khi Drobetz et al. (2003) đã xem xét ảnh hƣởng của quản trị công ty đến giá trị doanh nghiệp của các LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 công ty Đức. Các tác giả này đều cho thấy quản trị công ty tốt sẽ làm gia tăng giá trị doanh nghiệp.
Mục tiêu của bài nghiên cứu này là để kiểm tra mối tƣơng quan giữa quản trị công ty và giá trị doanh nghiệp ở Việt Nam. Dựa trên nghiên cứu của Connelly et al. Dữ liệu của chỉ số quản trị công ty đƣợc lấy từ Báo cáo Thẻ điểm quản trị công ty (được xây dựng bởi Tổ chức Tài chính Quốc tế và Ủy ban Chứng khoán Nhà nước). Chỉ số quản trị này đƣợc xây dựng dựa trên năm nguyên tắc quản trị doanh nghiệp của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD, 2004): quyền cổ đông, đối xử bình đẳng với cổ đông, vai trò của các bên liên quan, minh bạch và công bố thông tin, trách nhiệm của Hội đồng quản trị.
Kết quả của bài nghiên cứu cho thấy chỉ số quản trị công ty có mối tƣơng quan dƣơng với giá trị doanh nghiệp. Ngoài ra, kết quả cũng cho thấy quy mô công ty, lợi nhuận có mối tƣơng quan âm với giá trị doanh nghiệp. Phần còn lại của bài nghiên cứu đƣợc tổ chức nhƣ sau: Phần 2 tổng quan các kết quả nghiên cứu trƣớc đây. Phần 3 trình bày phƣơng pháp nghiên cứu.
Phần 4 trình bày nội dung và kết quả nghiên cứu. Phần 5 kết luận bài nghiên cứu, thảo luận về giới hạn của đề tài và hƣớng nghiên cứu tiếp theo trong l nh vực này. TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƢỚC ĐÂY Gompers et al. (2003) xây dựng chỉ số quản trị (G-Index) để đại diện cho quyền cổ đông của 1.500 công ty lớn giao dịch trên thị trƣờng chứng khoán Mỹ trong những năm 1990.
Dựa trên chỉ số này, Gompers et al phân loại các doanh nghiệp trong mẫu thành hai danh mục đầu tƣ riêng biệt, các doanh nghiệp với quyền cổ đông mạnh nhất và các doanh nghiệp với quyền cổ đông yếu nhất. Một chiến lƣợc đầu tƣ mua các công LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 ty với quyền cổ đông mạnh nhất và bán các công ty với quyền cổ đông yếu nhất đã kiếm đƣợc lợi nhuận bất thƣờng là 8,5%/năm trong thời gian nghiên cứu. Gompers et al cũng tìm thấy quản trị công ty tốt sẽ làm gia tăng giá trị doanh nghiệp đƣợc đo bằng Tobin Q. Drobetz et al.
(2003) xây dựng chỉ số quản trị (CGR) cho các công ty công chúng Đức. Drobetz et al cho thấy có mối quan hệ cùng chiều giữa quản trị công ty và giá trị doanh nghiệp. Ngoài ra, Drobetz et al còn cho thấy lợi nhuận cổ phiếu (Stock returns) tƣơng quan âm với quản trị công ty nếu tỷ lệ chi trả cổ tức (Dividend yields) đƣợc sử dụng tƣơng đƣơng chi phí vốn (Cost of capital). Một chiến lƣợc đầu tƣ mua các công ty có chỉ số CGR cao và bán các công ty có chỉ số CGR thấp thu đƣợc lợi nhuận bất thƣờng (Abnormal returns) khoảng 12%/năm trong khoảng thời gian nghiên cứu.
Brown và Caylor (2006) xây dựng chỉ số quản trị (Gov-Score) dựa trên 51 yếu tố đƣợc lấy từ dữ liệu của ISS (Institutional Shareholder Services) năm 2002. Brown và Caylor kiểm tra mối quan hệ giữa chỉ số Gov-Score và giá trị doanh nghiệp (đo bằng Tobin Q). Kết quả cho thấy rằng chỉ số Gov-Score có mối quan hệ mạnh mẽ hơn với giá trị doanh nghiệp so với chỉ số G-Index đƣợc xây dựng bởi Gompers et al. Aggarwal et al.
(2007) sử dụng dữ liệu của ISS (Institutional Shareholder Services) năm 2005 để so sánh hoạt động quản trị các công ty nƣớc ngoài với hoạt động quản trị của các công ty Mỹ.