Luận văn: Tỷ giá hối đoái thực và lãi suất thực tại Việt Nam & Châu Á

Luận văn phân tích mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và lãi suất thực, cung cấp bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam và một số nước Châu Á.

• Tác giả: Lê Thị Hiếu Hạnh
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Khắc Quốc Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính-Ngân hàng
• Đề tài: Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực - Bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam và một số nước Châu Á
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• TRANG PHỤ BÌA
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH
• TÓM TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Bố cục bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ MỐI QUAN HỆ DÀI HẠN GIỮA TỶ GIÁ THỰC VÀ CHÊNH LỆCH LÃI SUẤT THỰC
• 2.1. Khung lý thuyết về mối quan hệ giữa lãi suất và tỷ giá
• 2.1.1. Lý thuyết ngang giá sức mua (PPP)
• 2.1.2. Giả định của Fisher
• 2.1.3. Lý thuyết ngang giá lãi suất không phòng ngừa UIP
• 2.2. Các bằng chứng thực nghiệm của mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực
• 2.2.1. Các nghiên cứu tìm kiếm bằng chứng về mối quan hệ giữa tỷ giá thực và chênh lệch lãi suất thực trong trường hợp không xem xét đếm điểm gãy cấu trúc
• 2.2.2. Các nghiên cứu tìm kiếm bằng chứng về mối quan hệ giữa tỷ giá thực và chênh lệch lãi suất thực trong trường hợp có xem xét đếm điểm gãy cấu trúc
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô hình lý thuyết
• 3.2. Phương pháp ước lượng
• 3.2.1. Phương pháp chung của bài nghiên cứu
• 3.2.2. Các phương pháp kiểm định cụ thể
• 3.2.2.1. Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu
• 3.2.2.2. Kiểm định đồng liên kết
• 3.2.3. Mô hình thể hiện mối quan hệ giữa các biến số
• 3.3. Dữ liệu nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực giữa đồng Việt Nam và Dollar Mỹ
• 4.1.1. Kết quả kiểm định tính dừng
• 4.1.2. Kết quả kiểm định đồng liên kết
• 4.1.3. Đánh giá mối quan hệ trong dài hạn và kiểm định tính ổn định của mô hình
• 4.2. Mở rộng nghiên cứu cho các nước trong khu vực
• 4.2.1. Kết quả kiểm định tính dừng
• 4.2.2. Kết quả kiểm định đồng liên kết
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan mối quan hệ tỷ giá và lãi suất thực tại châu Á

Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và lãi suất thực là một trong những chủ đề trọng tâm của tài chính quốc tế. Về mặt lý thuyết, hai biến số này có mối liên kết chặt chẽ, ảnh hưởng trực tiếp đến các quyết định chính sách tiền tệ và sự ổn định kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, các bằng chứng thực nghiệm lại thường không nhất quán, tạo ra một bài toán hóc búa cho các nhà kinh tế. Nghiên cứu của Lê Thị Hiếu Hạnh (2014) đã cung cấp một góc nhìn sâu sắc về vấn đề này tại Việt Nam và một số kinh tế các nước mới nổi châu Á. Nền tảng của mối quan hệ này được xây dựng trên ba lý thuyết kinh điển. Thứ nhất là lý thuyết ngang giá lãi suất không phòng ngừa (UIP), cho rằng chênh lệch lãi suất giữa hai quốc gia sẽ được bù đắp bởi sự thay đổi trong tỷ giá hối đoái kỳ vọng. Thứ hai là giả định Fisher, liên kết lãi suất danh nghĩa với lãi suất thực và tỷ lệ lạm phát. Cuối cùng là lý thuyết ngang giá sức mua (PPP), khẳng định rằng tỷ giá sẽ điều chỉnh để cân bằng giá cả của một rổ hàng hóa giữa các quốc gia. Sự kết hợp của ba lý thuyết này cho thấy chênh lệch lãi suất thực sẽ tác động trực tiếp đến biến động của tỷ giá thực. Hiểu rõ mối liên hệ này không chỉ quan trọng đối với các nhà hoạch định chính sách trong việc điều hành tỷ giá, mà còn giúp các doanh nghiệp và nhà đầu tư quản trị rủi ro tỷ giá hiệu quả hơn. Đặc biệt, đối với các nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam, việc duy trì sự cân bằng giữa hai yếu tố này là chìa khóa để thu hút dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI, FII) và cải thiện cán cân thương mại.

1.1. Nền tảng từ lý thuyết ngang giá lãi suất UIP

Lý thuyết ngang giá lãi suất không phòng ngừa (Uncovered Interest Parity - UIP) là trụ cột đầu tiên giải thích mối quan hệ này. UIP phát biểu rằng, trong một thị trường vốn hoàn hảo và tự do luân chuyển, tỷ suất sinh lợi kỳ vọng từ việc đầu tư vào tài sản của hai quốc gia khác nhau phải bằng nhau khi quy về cùng một đồng tiền. Điều này có nghĩa là sự chênh lệch lãi suất danh nghĩa giữa hai nước sẽ được bù trừ bởi sự thay đổi dự kiến của tỷ giá hối đoái. Khi kết hợp với lạm phát và lãi suất thực, lý thuyết này ngụ ý rằng chênh lệch lãi suất thực sẽ dẫn đến sự thay đổi của tỷ giá thực, tác động đến sức mạnh đồng nội tệ.

1.2. Vai trò của hiệu ứng Fisher quốc tế và PPP

Hiệu ứng Fisher quốc tế (IFE) mở rộng từ giả định Fisher, cho rằng chênh lệch lãi suất danh nghĩa giữa các quốc gia phản ánh chênh lệch lạm phát dự kiến. Khi kết hợp với lý thuyết ngang giá sức mua (Purchasing Power Parity - PPP), vốn cho rằng tỷ giá danh nghĩa sẽ điều chỉnh theo chênh lệch lạm phát, chúng ta có một bức tranh hoàn chỉnh. Theo đó, một quốc gia có lãi suất danh nghĩa cao hơn thường có lạm phát dự kiến cao hơn, và đồng tiền của quốc gia đó được kỳ vọng sẽ giảm giá. Mối liên kết này giúp giải thích tại sao lãi suất thực trở thành một yếu tố quan trọng quyết định xu hướng dài hạn của tỷ giá thực.

1.3. Tầm quan trọng đối với ổn định kinh tế vĩ mô

Việc hiểu và dự báo được mối quan hệ giữa tỷ giá và lãi suất là cực kỳ quan trọng để duy trì ổn định kinh tế vĩ mô. Đối với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, việc điều chỉnh lãi suất là một công cụ chính để kiểm soát lạm phát và ổn định biến động tỷ giá USD/VND. Một chính sách lãi suất phù hợp có thể giúp ổn định thị trường ngoại hối, tăng cường dự trữ ngoại hối và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi. Ngược lại, những biến động bất thường và không lường trước được có thể gây ra rủi ro hệ thống, ảnh hưởng tiêu cực đến thương mại quốc tế và đầu tư.

II. Thách thức khi phân tích tỷ giá và chênh lệch lãi suất

Mặc dù cơ sở lý thuyết rất vững chắc, việc tìm kiếm bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa tỷ giá và lãi suất thực lại gặp rất nhiều thách thức. Nhiều nghiên cứu trước đây như của Campbell & Clarida (1987) hay Meese & Rogoff (1988) đã không tìm thấy mối liên kết thống kê có ý nghĩa. Nghiên cứu của Lê Thị Hiếu Hạnh (2014) chỉ ra ba nguyên nhân chính cho những thất bại này. Thứ nhất, dữ liệu kinh tế vĩ mô thường là chuỗi thời gian không dừng, đòi hỏi các phương pháp kiểm định phức tạp để tránh hồi quy giả mạo. Thứ hai, các phương pháp ước lượng truyền thống thường có hiệu lực thống kê yếu, đặc biệt với các bộ dữ liệu có kích thước nhỏ hoặc trung bình. Nỗ lực khắc phục bằng cách mở rộng dữ liệu theo thời gian hoặc không gian (dữ liệu bảng) đôi khi cũng không mang lại kết quả như mong đợi. Nguyên nhân quan trọng nhất, và cũng là điểm nhấn của các nghiên cứu hiện đại, là sự tồn tại của các điểm gãy cấu trúc (structural breaks). Các cú sốc kinh tế lớn như khủng hoảng tài chính, thay đổi đột ngột trong chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam hoặc tác động của Fed, có thể làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc của mối quan hệ giữa các biến số. Bỏ qua các điểm gãy này khiến các kiểm định nghiệm đơn vị và đồng liên kết truyền thống mất đi tính chính xác, dẫn đến kết luận sai lầm rằng không tồn tại mối quan hệ dài hạn.

2.1. Hạn chế của các phương pháp kinh tế lượng truyền thống

Các phương pháp kinh tế lượng đời đầu, chẳng hạn như kiểm định Engle-Granger hay Johansen, thường giả định rằng mối quan hệ giữa các biến là tuyến tính và ổn định theo thời gian. Tuy nhiên, thực tế kinh tế luôn biến động. Các kiểm định này có xu hướng chấp nhận giả thuyết sai (không có đồng liên kết) khi trong chuỗi dữ liệu tồn tại các cú sốc bất thường hay điểm gãy cấu trúc. Điều này giải thích tại sao nhiều nghiên cứu ban đầu không thể xác nhận mối quan hệ lý thuyết giữa tỷ giá thực và chênh lệch lãi suất thực.

2.2. Vấn đề điểm gãy cấu trúc trong dữ liệu chuỗi thời gian

Điểm gãy cấu trúc là sự thay đổi đột ngột trong cấu trúc của một chuỗi dữ liệu, thường gây ra bởi các sự kiện kinh tế-chính trị trọng yếu. Ví dụ, cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 1997 hay khủng hoảng toàn cầu 2008 đã tạo ra những điểm gãy rõ rệt trong dữ liệu tỷ giá và lãi suất của nhiều quốc gia. Như Perron (1989) đã chỉ ra, việc không tính đến các điểm gãy này có thể khiến một chuỗi dữ liệu thực chất là dừng quanh một xu hướng bị gãy (trend-stationary) bị kết luận nhầm là chuỗi không dừng (non-stationary), làm sai lệch toàn bộ kết quả phân tích về mối quan hệ dài hạn.

2.3. Tác động của các cú sốc kinh tế toàn cầu lên mô hình

Các nền kinh tế mở như Việt Nam và các nước châu Á rất nhạy cảm với các cú sốc từ bên ngoài. Các quyết định về lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (tác động của Fed) có thể gây ra những biến động lớn trên thị trường ngoại hối toàn cầu. Tương tự, sự thay đổi trong dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI, FII) hay giá cả hàng hóa thế giới cũng ảnh hưởng mạnh đến cán cân thương mại và tỷ giá. Những yếu tố này tạo ra sự bất ổn và phi tuyến tính, đòi hỏi các mô hình phân tích phải linh hoạt và có khả năng nhận diện sự thay đổi cấu trúc.

III. Phương pháp S L Cách tiếp cận mới cho mối quan hệ này

Để khắc phục những hạn chế của phương pháp truyền thống, các nghiên cứu gần đây, bao gồm cả luận văn của Lê Thị Hiếu Hạnh (2014), đã áp dụng các kỹ thuật kinh tế lượng tiên tiến hơn. Nổi bật là phương pháp của Saikkonen và Lütkepohl (S&L), được thiết kế để kiểm định tính dừng và đồng liên kết trong bối cảnh có sự xuất hiện của các điểm gãy cấu trúc. Cách tiếp cận này không giả định một mối quan hệ ổn định mà cho phép mô hình nhận diện và tích hợp các thay đổi đột ngột vào trong phân tích. Quy trình nghiên cứu được thực hiện song song theo hai hướng: một là sử dụng các kiểm định truyền thống như ADF, DF-GLS và Johansen Trace Test; hai là áp dụng phương pháp S&L có xét đến điểm gãy. Bằng cách so sánh kết quả từ hai hướng, vai trò của điểm gãy cấu trúc được làm nổi bật. Phương pháp S&L hoạt động bằng cách đưa các biến giả dịch chuyển (shift dummies) vào mô hình tự hồi quy vector (VAR). Những biến giả này sẽ "hấp thụ" tác động của các cú sốc, cho phép phần còn lại của mô hình phản ánh chính xác hơn mối quan hệ cơ bản và dài hạn giữa các biến. Cách tiếp cận này được chứng minh là mạnh mẽ và đáng tin cậy hơn, đặc biệt khi phân tích dữ liệu kinh tế vĩ mô trải qua nhiều giai đoạn biến động, giúp tìm ra bằng chứng thuyết phục về mối liên kết giữa tỷ giá thực và lãi suất thực.

3.1. Giới thiệu kiểm định Saikkonen và Lütkepohl S L

Kiểm định S&L là một hệ thống các phương pháp để kiểm tra mối quan hệ cân bằng giữa các biến dựa trên mô hình tự hồi quy vector (VAR) có tính đến sự thay đổi cấu trúc. Thay vì coi các cú sốc là nhiễu ngẫu nhiên, phương pháp này mô hình hóa chúng một cách tường minh thông qua các hàm dịch chuyển. Điều này cho phép xác định chính xác thời điểm xảy ra điểm gãy và ước lượng mối quan hệ dài hạn một cách nhất quán trước và sau sự kiện đó, mang lại kết quả chính xác hơn so với các kiểm định truyền thống.

3.2. Ưu điểm khi xét đến điểm gãy cấu trúc trong phân tích

Ưu điểm lớn nhất của việc xem xét điểm gãy cấu trúc là tăng cường sức mạnh của các kiểm định thống kê. Nó giúp tránh được kết luận sai lầm về tính không dừng của chuỗi dữ liệu và tính không đồng liên kết giữa các biến. Bằng cách xác định đúng các giai đoạn kinh tế khác nhau, các nhà nghiên cứu có thể hiểu rõ hơn bản chất động của mối quan hệ, chẳng hạn như chính sách tiền tệ có thể tác động khác nhau lên tỷ giá trong giai đoạn khủng hoảng so với giai đoạn ổn định.

IV. Bằng chứng thực nghiệm về tỷ giá và lãi suất tại Việt Nam

Áp dụng các phương pháp phân tích trên vào dữ liệu Việt Nam giai đoạn 1996-2014, nghiên cứu đã phát hiện những bằng chứng quan trọng. Khi sử dụng các kiểm định truyền thống (ADF, DF-GLS), kết quả về tính dừng của chuỗi dữ liệu khá mâu thuẫn và không rõ ràng. Tuy nhiên, khi áp dụng kiểm định S&L có xét đến điểm gãy cấu trúc, kết quả trở nên thuyết phục hơn rất nhiều. Phân tích đã xác định được một điểm gãy cấu trúc quan trọng trong chuỗi biến động tỷ giá USD/VND vào tháng 2/2011. Đây là thời điểm Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thực hiện một đợt điều chỉnh tỷ giá lớn (tăng 9.3%) và thu hẹp biên độ dao động để đối phó với áp lực lạm phát và thâm hụt cán cân thương mại. Tương tự, các điểm gãy trong chuỗi lãi suất được xác định vào cuối năm 2008 và đầu năm 2009, trùng với thời điểm đỉnh điểm của khủng hoảng tài chính toàn cầu và các biện pháp nới lỏng tiền tệ mạnh mẽ của tác động của Fed cũng như các ngân hàng trung ương khác. Khi các điểm gãy này được đưa vào mô hình, kiểm định đồng liên kết S&L đã cho thấy bằng chứng rõ ràng về sự tồn tại của một mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực giữa Việt Nam và Mỹ. Điều này khẳng định rằng, trong dài hạn, các yếu tố nền tảng vẫn chi phối động thái của tỷ giá, nhưng cần phải có một mô hình đủ tinh vi để nhận diện các cú sốc cấu trúc.

4.1. Phân tích biến động tỷ giá USD VND giai đoạn 1996 2014

Giai đoạn 1996-2014 chứng kiến nhiều biến động lớn của tỷ giá USD/VND. Đặc biệt, sự kiện tháng 2/2011 là một bước ngoặt, khi NHNN phá giá mạnh đồng nội tệ để ổn định thị trường ngoại hối. Nghiên cứu của Lê Thị Hiếu Hạnh (2014) xác nhận đây là một điểm gãy cấu trúc, và việc mô hình hóa sự kiện này là chìa khóa để tìm ra mối quan hệ dài hạn. Trước điểm gãy, điều hành tỷ giá mang tính cố định hơn, trong khi sau đó, cơ chế đã trở nên linh hoạt hơn.

4.2. Vai trò của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam trong điều hành

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh vai trò chủ động của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN). Các quyết sách về lãi suất và tỷ giá của NHNN không chỉ phản ứng với các điều kiện thị trường mà còn tạo ra những thay đổi cấu trúc có tác động lâu dài. Việc nhận diện được các điểm gãy trùng với các đợt thay đổi chính sách lớn cho thấy hiệu quả và tầm ảnh hưởng của các công cụ chính sách tiền tệ trong việc định hình các biến số kinh tế vĩ mô quan trọng, bao gồm cả mối liên hệ với trái phiếu chính phủ và thanh khoản hệ thống.

4.3. Kết quả kiểm định đồng liên kết Mối quan hệ dài hạn

Điểm mấu chốt của nghiên cứu là kết luận về sự tồn tại của mối quan hệ đồng liên kết. Trong khi các kiểm định truyền thống thất bại, kiểm định S&L (có xét điểm gãy) đã bác bỏ giả thuyết không có đồng liên kết. Điều này có nghĩa là, dù có những biến động ngắn hạn, tỷ giá thực và chênh lệch lãi suất thực có xu hướng cùng di chuyển về một trạng thái cân bằng trong dài hạn. Đây là một phát hiện có giá trị, cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách nhằm ổn định kinh tế vĩ mô.

V. So sánh mối quan hệ tỷ giá và lãi suất ở các nước châu Á

Nghiên cứu được mở rộng sang các nền kinh tế các nước mới nổi châu Á khác như Malaysia, Indonesia, Philippine, Thái Lan và Hàn Quốc. Kết quả cho thấy một bức tranh tương đồng: vai trò của các điểm gãy cấu trúc là cực kỳ quan trọng. Ở hầu hết các quốc gia này, việc áp dụng phương pháp S&L đã tìm thấy bằng chứng về mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá và lãi suất thực, trong khi các phương pháp truyền thống thì không. Điều này cho thấy vấn đề điểm gãy cấu trúc không phải là hiện tượng riêng lẻ của Việt Nam mà là một đặc tính chung của các thị trường mới nổi, vốn nhạy cảm với các cú sốc toàn cầu và thay đổi chính sách. Các điểm gãy thường liên quan đến các sự kiện như Khủng hoảng tài chính châu Á 1997, bong bóng dot-com 2000, hay Khủng hoảng tài chính toàn cầu 2008. Các yếu tố bên ngoài như tác động của Fed và sự biến động của dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI, FII) có ảnh hưởng mạnh mẽ và đồng bộ đến khu vực. Phát hiện này cung cấp bài học kinh nghiệm quý báu cho các nhà hoạch định chính sách trong khu vực. Việc điều hành tỷ giá và lãi suất cần có một tầm nhìn dài hạn, đồng thời phải đủ linh hoạt để ứng phó với các cú sốc cấu trúc không thể lường trước, nhằm giảm thiểu rủi ro tỷ giá và duy trì sự ổn định.

5.1. Bằng chứng từ các nền kinh tế mới nổi châu Á khác

Phân tích trên bộ dữ liệu của Thái Lan, Malaysia, và Hàn Quốc cũng cho thấy sự tồn tại của mối quan hệ dài hạn khi các điểm gãy cấu trúc được kiểm soát. Các quốc gia này, với độ mở kinh tế cao, chịu ảnh hưởng rõ rệt từ các biến động tài chính toàn cầu. Việc tìm thấy mối quan hệ đồng liên kết củng cố thêm lập luận rằng các lý thuyết kinh tế nền tảng vẫn đúng, miễn là các mô hình thực nghiệm đủ phức tạp để nắm bắt được thực tế.

5.2. Tác động của Fed và dòng vốn đầu tư nước ngoài FDI

Đối với các nền kinh tế châu Á, các quyết định chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) là một yếu tố ngoại sinh cực kỳ quan trọng. Việc Fed tăng hay giảm lãi suất có thể kích hoạt các dòng vốn chảy vào hoặc chảy ra khỏi khu vực một cách ồ ạt, gây áp lực lớn lên tỷ giá và dự trữ ngoại hối. Mô hình có điểm gãy cấu trúc có thể nắm bắt tốt hơn các tác động của Fed trong những giai đoạn thay đổi chính sách đột ngột.

VI. Hàm ý chính sách và dự báo tương lai cho mối quan hệ này

Kết quả nghiên cứu mang lại nhiều hàm ý quan trọng. Đối với các nhà hoạch định chính sách, đặc biệt là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, nghiên cứu khẳng định sự cần thiết phải sử dụng các mô hình kinh tế lượng hiện đại có khả năng nhận diện điểm gãy cấu trúc để phân tích và dự báo. Việc chỉ dựa vào các mô hình tuyến tính truyền thống có thể dẫn đến những đánh giá sai lệch về tác động của chính sách tiền tệ. Chính sách điều hành tỷ giá cần linh hoạt, không chỉ dựa trên các yếu tố cơ bản như lạm phát và lãi suất thực, mà còn phải chuẩn bị cho các cú sốc bất thường. Đối với doanh nghiệp và nhà đầu tư, việc nhận thức được rằng mối quan hệ tỷ giá - lãi suất có thể thay đổi đột ngột sau một cú sốc là rất quan trọng để quản trị rủi ro tỷ giá. Các chiến lược phòng hộ cần được xem xét lại định kỳ, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động. Về hướng nghiên cứu tương lai, việc khám phá các mô hình phi tuyến tính hoặc các mô hình chuyển đổi trạng thái (regime-switching) có thể cung cấp một cái nhìn sâu sắc hơn nữa về bản chất phức tạp của mối quan hệ này. Đồng thời, việc phân tích các yếu tố khác như dòng vốn từ trái phiếu chính phủ hay tâm lý thị trường cũng là những hướng đi đầy hứa hẹn.

6.1. Gợi ý cho việc điều hành tỷ giá và chính sách tiền tệ

Các ngân hàng trung ương cần xây dựng các kịch bản ứng phó với các cú sốc cấu trúc. Thay vì một mục tiêu tỷ giá cứng nhắc, một cơ chế điều hành linh hoạt dựa trên nhiều chỉ số kinh tế vĩ mô sẽ hiệu quả hơn. Việc truyền thông chính sách rõ ràng trong những giai đoạn thay đổi đột ngột cũng giúp ổn định kỳ vọng của thị trường và giảm thiểu biến động tiêu cực trên thị trường ngoại hối.

6.2. Quản trị rủi ro tỷ giá cho doanh nghiệp và nhà đầu tư

Doanh nghiệp có hoạt động xuất nhập khẩu và các nhà đầu tư quốc tế cần hiểu rằng rủi ro tỷ giá không chỉ đến từ biến động hàng ngày mà còn từ những thay đổi cấu trúc mang tính bước ngoặt. Việc sử dụng các công cụ phái sinh và đa dạng hóa danh mục đầu tư theo tiền tệ là cần thiết. Phân tích các sự kiện kinh tế vĩ mô có khả năng gây ra điểm gãy sẽ giúp dự báo và phòng ngừa rủi ro tốt hơn.

6.3. Hướng nghiên cứu tương lai về động lực kinh tế vĩ mô

Các nghiên cứu trong tương lai có thể đào sâu hơn vào nguyên nhân của các điểm gãy cấu trúc. Ngoài các cú sốc kinh tế, các yếu tố như thay đổi thể chế, tự do hóa tài chính, hay sự phát triển của công nghệ tài chính có thể đóng vai trò quan trọng. Việc xây dựng các mô hình dự báo có khả năng cảnh báo sớm về nguy cơ xảy ra điểm gãy sẽ là một đóng góp giá trị cho cả giới học thuật và thực tiễn điều hành tỷ giá và chính sách tiền tệ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH LÊ THỊ HIẾU HẠNH MỐI QUAN HỆ GIỮA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI THỰC VÀ CHÊNH LỆCH LÃI SUẤT THỰC - BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ NƯỚC CHÂU Á LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2014 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH LÊ THỊ HIẾU HẠNH MỐI QUAN HỆ GIỮA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI THỰC VÀ CHÊNH LỆCH LÃI SUẤT THỰC - BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM TẠI VIỆT NAM VÀ MỘT SỐ NƯỚC CHÂU Á Chuyên ngành: Tài chính-Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS.

NGUYỄN KHẮC QUỐC BẢO Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận văn thạc sĩ “Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực - Bằng chứng thực nghiệm tại Việt Nam và một số nước Châu Á” là công trình nghiên cứu cá nhân dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Khắc Quốc Bảo. Các số liệu sử dụng trong bài luận văn là trung thực, có nguồn gốc trích dẫn rõ ràng.

Bên cạnh đó, bài luận văn còn sử dụng một số thông tin, ý kiến đánh từ các nghiên cứu của các tác giả khác và được nêu rõ trong phần tài liệu tham khảo. Kết quả của nghiên cứu này chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2014 Tác giả Lê Thị Hiếu Hạnh MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ DANH MỤC HÌNH TÓM TẮT. Lý do chọn đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Bố cục bài nghiên cứu. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY VỀ MỐI QUAN HỆ DÀI HẠN GIỮA TỶ GIÁ THỰC VÀ CHÊNH LỆCH LÃI SUẤT THỰC.

Khung lý thuyết về mối quan hệ giữa lãi suất và tỷ giá. Lý thuyết ngang giá sức mua (PPP). Giả định của Fisher. Lý thuyết ngang giá lãi suất không phòng ngừa UIP.

Các bằng chứng thực nghiệm của mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực. Các nghiên cứu tìm kiếm bằng chứng về mối quan hệ giữa tỷ giá thực và chênh lệch lãi suất thực trong trường hợp không xem xét đếm điểm gãy cấu trúc……. Các nghiên cứu tìm kiếm bằng chứng về mối quan hệ giữa tỷ giá thực và chênh lệch lãi suất thực trong trường hợp có xem xét đếm điểm gãy cấu trúc……. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Mô hình lý thuyết. Phương pháp ước lượng. Phương pháp chung của bài nghiên cứu. Các phương pháp kiểm định cụ thể.

Kiểm định tính dừng của chuỗi dữ liệu. Kiểm định đồng liên kết. Mô hình thể hiện mối quan hệ giữa các biến số. Dữ liệu nghiên cứu.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực giữa đồng Việt Nam và Dollar Mỹ. Kết quả kiểm định tính dừng. Kết quả kiểm định đồng liên kết.

Đánh giá mối quan hệ trong dài hạn và kiểm định tính ổn định của mô hình……. Mở rộng nghiên cứu cho các nước trong khu vực. Kết quả kiểm định tính dừng. Kết quả kiểm định đồng liên kết .62 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ Bảng Tên bảng Trang Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị ADF trường hợp Việt Nam Bảng 4.1 37 và Mỹ Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị DF-GLS trường hợp Việt Bảng 4.2 38 Nam và Mỹ Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị S&L trường hợp Việt Nam Bảng 4.3 39 và Mỹ Kết quả kiểm định đồng liên kết Johansen Trace Test trường Bảng 4.4 45 hợp Việt Nam và Mỹ Kết quả kiểm định đồng liên kết S&L không xem xét đến Bảng 4.5 47 điểm gãy cấu trúc trường hợp Việt Nam và Mỹ Kết quả kiểm định đồng liên kết S&L có xem xét đến điểm Bảng 4.6 48 gãy cấu trúc trường hợp Việt Nam và Mỹ Kết quả ước lượng phương trình dài hạn giữa tỷ giá thực và Bảng 4.7 52 lãi suất thực trường hợp Việt Nam và Mỹ Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị ADF và DF-GLS trường Bảng 4.8 56 hợp các nước Châu Á và Mỹ Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị S&L trường hợp các nước Bảng 4.9 58 Châu Á và Mỹ Kết quả kiểm định đồng liên kết S&L có xem xét điểm gãy Bảng 4.10 59 cấu trúc trường hợp các nước Châu Á và Mỹ DANH MỤC HÌNH Hình Tên hình Trang Chuỗi tỷ giá thực Việt Nam và Mỹ trong giai đoạn từ Hình 4.1 42 tháng 1/1996 đến tháng 5/2014 Chuỗi lãi suất thực Mỹ trong giai đoạn từ tháng 1/1996 Hình 4.2 43 đến tháng 5/2014 Chuỗi lãi suất thực Việt Nam trong giai đoạn từ tháng Hình 4.3 44 1/1996 đến tháng 5/2014 Kết quả kiểm định đồng liên kết lãi suất thực Việt Nam Hình 4.4 46 và lãi suất thực Mỹ Kết quả kiểm định tính ổn định của mô hình VECM với Hình 4.5 54 lãi suất tiền nghiệm Kết quả kiểm định tính ổn định của mô hình VECM với Hình 4.6 55 lãi suất hậu nghiệm 1 TÓM TẮT Bài nghiên cứu tiến hành nhằm tìm kiếm bằng chứng thực nghiệm về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực trong dài hạn.

Các bằng chứng được tìm kiếm trong mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và lãi suất thực hai nước Việt Nam và Mỹ, sau đó bài viết mở rộng nghiên cứu sang một số quốc gia khác trong khu vực Châu Á bao gồm Malaysia, Indonesia, Philippine, Thái Lan và Hàn Quốc nhằm củng cố kết quả tìm được. Một vấn đề mà bài viết đặc biệt quan tâm là sự xuất hiện của điểm gãy cấu trúc trong chuỗi dữ liệu, và nhân tố này có thể gây ra tác động dẫn đến sự sai lệch của các kết qủa kinh tế lượng. Do đó một điểm đặc biệt của bài nghiên cứu này là sẽ xem xét đến vai trò của điểm gãy cấu trúc trong chuỗi dữ liệu khi tìm kiếm bằng chứng về mối quan hệ giữa giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực. Bài viết tiến hành kiểm định song song hai phương pháp: phương pháp kiểm định truyền thống không xem xét đến điểm gãy cấu trúc và phương pháp mới có xem xét đến sự xuất hiện của điểm gãy cấu trúc trong chuỗi dữ liệu.

Từ đó đưa ra kết quả cuối cùng và làm nổi bật vai trò của việc xem xét đến yếu tố điểm gãy cấu trúc trong quá trình nghiên cứu. Kết quả thu được sau khi tiến hành nghiên cứu thực nghiệm cho thấy rằng tồn tại mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực giữa hai quốc gia. Và điểm gãy cấu trúc đóng vai trò quan trọng trong việc khẳng định mối quan hệ đó ở một số quốc gia trong bộ dữ liệu nghiên cứu. Lý do chọn đề tài Lãi suất và tỷ giá là hai yếu tố nhạy cảm trong nền kinh tế và là các công cụ hữu hiệu của chính sách tiền tệ.

Lãi suất và tỷ giá luôn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, ảnh hưởng lẫn nhau và cùng tác động lên các hoạch định của nền kinh tế. Chính vì thế, những nghiên cứu về tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực giữa hai quốc gia từ lâu đã là một trong những vấn đề trọng tâm của lĩnh vực tài chính quốc tế và được các nhà kinh tế học đặc biệt quan tâm. Mối quan hệ về mặt lý thuyết và thực nghiệm giữa hai biến số này luôn là một câu hỏi được nghiên cứu và tranh luận rất nhiều giữa các nhà kinh tế học. Trong khi hầu hết các mô hình lý thuyết truyền thống ủng hộ cho sự tồn tại mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực, thì các bằng chứng thực nghiệm về sự tồn tại mối quan hệ này còn rất mơ hồ.

Điều này đã đặt ra câu hỏi: Liệu thực tế có tồn tại mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực hay không? Nếu mối quan hệ này thực sự tồn tại, nó sẽ trở thành một công cụ hữu hiệu cho các nhà làm chính sách đưa ra các quyết định hiệu quả trong việc tác động đến các biến số kinh tế nhằm đạt mục tiêu kinh tế-xã hội. Bên cạnh đó, sự biến động của tỷ giá hối đoái thực theo chênh lệch lãi suất thực cũng là một trong những công cụ giúp các nhà quản trị rủi ro tài chính dự đoán chính xác hơn về tỷ giá trong tương lai nhằm hoạch định các chiến lược đề phòng rủi ro và kinh doanh hiệu quả. Vì vậy, hàng loạt các bài nghiên cứu thực nghiệm liên quan đến vấn đề này đã ra đời, ta có thể kể đến các nghiên cứu của Campbell & Clarida (1987), Meese & Rogoff (1988), Edison & Pauls (1993) và nhiều nghiên cứu khác. Tuy nhiên, sau rất nhiều nghiên cứu được tiến hành, người ta vẫn tìm thấy rất ít các bằng chứng ủng hộ cho mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực.

3 Những thất bại trong việc tìm kiếm mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá hối đoái thực và chênh lệch lãi suất thực trong các nghiên cứu trước đó được nhấn mạnh là do ba lý do sau: thứ nhất - khả năng dữ liệu không dừng và nó kéo theo việc xác định các mối quan hệ dài hạn; thứ hai – phương pháp ước lượng không phù hợp và nỗ lực cải thiện khả năng của kiểm định thống kê bằng cách mở rộng bộ dữ liệu; và cuối cùng - vấn đề điểm gãy cấu trúc trong các mô hình chuỗi thời gian (người ta nhận thấy việc mô hình hóa các biến kinh tế thành tuyến tính là không chính xác khi chúng bị lệ thuộc vào cú sốc bất thường, làm ảnh hưởng đến tính hữu dụng của kết quả thống kê. Cụ thể, các phép kiểm định nghiệm đơn vị thông thường và kiểm định đồng liên kết có xu hướng chấp nhận giả thiết H0 khi xuất hiện điểm gãy cấu trúc trong một chuỗi thời gian). Vì thế những nghiên cứu gần đây đã đưa ra những quan điểm mới với các phương pháp thực nghiệm cải tiến nhằm khắc phục những thiếu sót của các phương pháp trước đây, từ đó tìm ra được các bằng chứng cho thấy sự tồn tại mối quan hệ dài hạn giữa tỷ giá hối đoái thực và lãi suất thực, đồng thời nêu bật lên tầm quan trọng của việc kiểm định đối với điểm gãy hoặc phi tuyến tính khi xem xét mối quan hệ này.