MỞ ĐẦU Luận văn nghiên cứu ảnh hƣởng của việc điều chỉnh tỷ giá thực tác động đến tài khoản vãng lai để cho tài khoản này luôn cân bằng ở các thị trƣờng kinh tế mới nổi. Trong nền kinh tế của các thị trƣờng mới nổi, việc tài khoản vãng lai đạt đƣợc trạng thái cân bằng là rất quan trọng quan trọng và từ đây giúp duy trì ổn định về tài chính và kinh tế vĩ mô cho các nƣớc này. Bằng chứng từ phân tích nghiên cứu sự kiện cho 16 nƣớc của các thị trƣờng mới nổi khu vực Châu Á Thái Bình Dƣơng trong giai đoạn 1985-2015 cho thấy việc điều chỉnh tỷ giá thực đã góp phần đáng kể cho việc giảm sự mất cân bằng tài khoản vãng lai. Việc lựa chọn chế độ tỷ giá thực linh hoạt cố đinh để điều chỉnh sự mất cân bằng tài khoản vãng lai dễ dàng và ít tốn kém chi phí hơn.
Ứng dụng mô hình hiệu chỉnh sai số vector VECM trong phân tích dữ liệu theo từng quý của tỷ giá hối đoái thực, số dƣ tài khoản vãng lai và tổng sản phẩm quốc nội đã hỗ trợ những phát hiện của nghiên cứu sự kiện trong ngắn hạn và dài hạn. Kết quả của ứng dụng mô hình cho thấy thay đổi của tỷ giá thực thật sự tác động đến sự điều chỉnh tài khoản vãng lai, cũng nhƣ mối quan hệ cân bằng trong dài hạn của tỷ giá thực và tài khoản vãng lai. Từ khóa: VECM, phân tích sự kiện, tỷ giá thực, tài khoản vãng lai, tổng sản phẩm quốc nội. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 2 CHƢƠNG 1.
GIỚI THIỆU CHUNG 1. Lý do chọn đề tài Sự mất cân bằng tài khoản vãng lai với quy mô lớn của các nƣớc trên toàn cầu thƣờng đƣợc xem là yếu tố góp phần quan trọng vào khủng hoảng tài chính thế giới và suy thoái kinh tế trong thời gian gần đây. Sự thiếu điều chỉnh tỷ giá đối với sự mất cân bằng này có một phần vai trò trách nhiệm. Cán cân vãng lai là chỉ số quan trọng phản ánh môi trƣờng kinh tế vĩ mô của một quốc gia, cụ thể là tình hình của khu vực kinh tế đối ngoại.
Với một nƣớc có tình trạng cán cân vãng lai thâm hụt lớn và kéo dài, những biến động của khu vực kinh tế đối ngoại sẽ tạo ra những tác động nhất định đối với khu vực tài chính tiền tệ. Theo kinh nghiệm quốc tế cũng nhƣ lý thuyết kinh tế, khi thâm hụt tài khoản vãng lai lớn và kéo dài mà không có các biện pháp cần thiết (nhƣ tăng lãi suất, cắt giảm chi tiêu chính phủ) thì nền kinh tế có thể sẽ gặp phải nguy cơ khủng hoảng tiền tệ. Thâm hụt tài khoản vãng lai không phải là một vấn đề mới, nghiên cứu của Edwards và Levy Yeyati (2003), đƣa ra kết quả rằng những nền kinh tế với tỷ giá cố định có khuynh hƣớng chịu bất ổn tăng trƣởng cao hơn, điều này hàm ý rằng các nền kinh tế với tỷ giá hối đoái linh hoạt thì sẽ có mức độ bất ổn tăng trƣởng thấp hơn. Tuy nhiên, khi những nƣớc có chế độ tỷ giá cố định tích lũy đƣợc lƣợng dự trữ ngoại hối lớn, có khả năng giảm bất ổn tăng trƣởng.
Obstfeld và Rogoff (2010) cung cấp một nghiên cứu gần đây cho thấy mối quan hệ giữa mất cân bằng và khủng hoảng tài chính thế giới, và lập luận rằng chúng có liên quan. García-Herrero và Koivu (2007) cho rằng tỷ giá danh nghĩa linh hoạt hơn sẽ giúp cho sự điều chỉnh cân bằng thƣơng mại. Các vấn đề liên quan đến thâm hụt tài khoản vãng lai có những hàm ý quan trọng đối với chính sách dài hạn có tính sống còn đối với quốc gia. Thâm hụt tài khoản vãng lai dai dẳng gây nhiều bất lợi cho nền kinh tế bởi liên quan đến việc chuyển giao tài sản ra bên ngoài và gánh nặng nợ áp đặt cho thế hệ tƣơng lai.
Ngoài ra, để cân bằng tài khoản vãng lãi thì tỷ giá hối đoái có thể LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 đóng vai trò nhƣ là một công cụ có hiệu lực khi có thể tác động tƣơng đối đến giá cả hàng hóa trong nƣớc và hàng hóa nƣớc ngoài. Trong khi đó, từ sau cuộc khủng khoảng 2008-2009, các nền kinh tế mới nổi đang có hoạt động tồi tệ nhất, tăng trƣởng chậm, thoái vốn …, và điều đáng lo ngại là tình trạng này có nguy cơ lan sang các nƣớc phát triển khác. Vì vậy, phân tích mối quan hệ giữa tài khoản vãng lai và tỷ giá hối đoái, đặc biệt là tỷ giá hối đoái thực, tác động điều chỉnh tại các thị trƣờng mới nổi, cụ thể là các nƣớc thuộc khu vực Châu Á Thái Bình Dƣơng, có thể tìm kiếm đƣợc giải pháp cân bằng tài khoản vãng lai, góp phần vào tăng trƣởng kinh tế, ổn định tài chính thế giới. Đây chính là lý do để tác giả thực hiện đề tài “MỐI QUAN HỆ GIỮA TỶ GIÁ THỰC VÀ CÂN BẰNG TÀI KHOẢN VÃNG LAI CỦA CÁC THỊ TRƢỜNG MỚI NỔI KHU VỰC CHÂU Á THÁI BÌNH DƢƠNG”.
Mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực nghiệm tác động của tỷ giá thực đến tài khoản vãng lai của các nƣớc có nền kinh tế thị trƣờng mới nổi khu vực Châu Á Thái Bình Dƣơng để cán cân tài khoản vãng lai của các nƣớc luôn cân bằng trong dài hạn và liên quan đến sự lựa chọn chế độ tỷ giá linh hoạt hay thả nổi để điều chỉnh sự mất cân bằng tài khoản vãng lai dễ dàng hơn. Cụ thể, bài nghiên cứu sẽ tập trung giải quyết hai câu hỏi quan trọng dƣới đây: - Đầu tiên, một tỷ giá thực có tác động đến sự điều chỉnh mất cân bằng của tài khoản vãng lai ? - Nếu thế, chế độ tỷ giá linh hoạt có làm tăng sự linh hoạt của tỷ giá thực và do đó thúc đẩy sự điều chỉnh tài khoản vãng lai dễ dàng hơn? LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối tƣợng và phạm vị nghiên cứu - Đối tƣợng của đề tài tập trung chủ yếu vào mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái thực và sự cân bằng của tài khoản vãng lai, từ đó, duy trì ổn định về tài chính và kinh tế vĩ mô. - Phạm vi của đề tài giới hạn trong 16 nƣớc có nền kinh tế thị trƣờng mới nổi ở Châu Á Thái Bình Dƣơng trong khoảng thời gian từ năm 1985 đến 2015.
Phƣơng pháp nghiên cứu - Đề tài luận văn thuộc loại nghiên cứu thực nghiệm. Để nghiên cứu mối quan hệ giữa tài khoản vãng lai và tỷ giá hối đoái thực, trƣớc hết tác giả sử dụng nghiên cứu sự kiện để đánh giá hành vi của tỷ giá thực trong từng phần của sự biến chuyển tài khoản vãng lai. Sau đó tác giả sử dụng mô hình hiệu chỉnh vector sai số (VECM) để kiểm tra vai trò linh hoạt của tỷ giá hối đoái thực trong sự điều chỉnh tài khoản vãng lai. Bố cục bài nghiên cứu Chƣơng 1: Giới thiệu chung.
Chƣơng 2: Cơ sở lý thuyết và các nghiên cứu thực nghiệm. Chƣơng 3: Mô tả dữ liệu và phƣơng pháp nghiên cứu. Chƣơng 4: Phân tích dữ liệu và các kết quả nghiên cứu Chƣơng 5: Kết luận và đề xuất ý kiến. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 5 CHƢƠNG 2.
CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ CÁC NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM 2. Lý thuyết liên quan đến mối quan hệ giữa tài khoản vãng lai và tỷ giá thực Khi chính phủ một quốc gia vì để thực hiện một chính sách để cải thiện tình trạng không tốt của cán cân tài khoản vãng lai của nƣớc mình họ đã thực hiện phá giá đồng nội tệ làm cho tỷ giá thực tăng. Tỷ giá thực tăng làm cho hàng hóa xuất khẩu trở nên rẻ hơn hàng hóa nhập khẩu trở nên mắc hơn lúc này xuất khẩu tăng nhập khẩu giảm dẫn đến cải thiện cán cân vãng lai. Thực tế thì không phải nhƣ mong muốn của chính phủ các nƣớc, chính sách này đã tác động ngƣợc làm cho cán cân tài khoản vãng lai bị sụt giảm và cần một khoảng thời gian sau chính sách này mới giúp phục hồi và cải thiện cán cân tài khoản vãng lai.
Đó là lý do xuất hiện hiệu ứng đƣờng cong chữ J. Có nhiều nguyên nhân làm cho việc giảm giá đồng nội tệ không có tác động tức thời lên cán cân thƣơng mại để tác động đến tài khoản vãng lai mà phải đợi một khoảng thời gian thì cán cân thƣơng mại cải thiện dễn đến tài khoản vãng lai cải thiện. Có hai hiệu ứng tác động lên cán cân thƣơng mại dẫn đến tài khoản vãng lai thay đổi khi thay đổi tỷ giá thực là hiệu ứng giá cả và hiệu ứng số lƣợng. Cả hai hiệu ứng này đều làm cản thiện cán cân thƣơng mại.
Trên thực tế số lƣợng hàng nhập khẩu xuất khẩu vẫn chƣa thể thay đổi ngay trong ngắn hạn vì các hợp đồng thƣơng mại xuất nhập khẩu đã đƣợc ký kết từ trƣớc với tỷ giá thực cũ không thể hủy bỏ đƣợc, và do thay đổi đột ngột nhà xuất khẩu chƣa thể chuẩn bị nguồn lực cho lƣợng hàng hóa xuất khẩu tăng đột biến và hàng sản xuất trong nƣớc không thể giảm giá ngay lập tức nên tại thời điểm này hàng nhập khẩu vẫn chiếm ứu thế. Dẫn đến cán cân thƣơng mại thâm hụt và tài khoản vãng lai vẫn bị thâm hụt. Trong dài hạn những hợp đồng xuất khẩu ký kết với tỷ giá mới lúc LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 này các nhà xuất khẩu chuẩn bị đủ nguồn lực cho việc tăng lƣợng hàng xuất khẩu, hàng sản xuất trong nƣớc cũng rẻ hơn dẫn đến xuất khẩu tăng nhập khẩu giảm cải thiện cán cân thƣơng mại và tài khoản vãng lai. Đƣờng cong J là một đƣờng mô tả hiện tƣợng cán cân vãng lai bị xấu đi trong ngắn hạn và chỉ cải thiện trong dài hạn.
Nguyên nhân xuất hiện đƣờng cong J là do trong ngắn hạn hiệu ứng giá cả có tính trội hơn hiệu ứng số lƣợng nên làm xấu đi cán cân thƣơng mại, ngƣợc lại trong dài hạn, hiệu ứng số lƣợng có tính trội hơn hiệu ứng giá cả làm cán cân thƣơng mại đƣợc cải thiện. and Clark, Andrew, 2009. Testing the J-Curve Hypothesis: Case studies from Around the World. Phản ứng của cán cân thƣơng mại theo hiệu ứng đƣờng cong J 2.