Luận Văn Thạc Sĩ: Mối Quan Hệ Giữa Tỷ Giá Hối Đoái và Cán Cân Thương Mại Tại Việt Nam

Luận văn thạc sĩ phân tích ueh mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại tại việt nam, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Trần Quốc Bảo
• Người hướng dẫn: Pgs. Lê Phan Thị Diệu Thảo
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Tỷ Giá Hối Đoái Và Cán Cân Thương Mại Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. TÓM TẮT
• 2. GIỚI THIỆU
• 3. MỐI QUAN HỆ GIỮA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀ CÁN CÂN THƢƠNG MẠI – TỪ LÝ THUYẾT ĐẾN BẰNG CHỨNG THỰC NGHIỆM
• 3.1. Cơ sở lý thuyết mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại
• 3.2. Lý thuyết hiệu ứng đường cong J
• 3.3. Hệ số co dãn xuất nhập khẩu và điều kiện Marshall-Lerner
• 4. MÔ HÌNH, DỮ LIỆU, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 6. KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Quan Hệ Giữa Tỷ Giá Hối Đoái và Cán Cân Thương Mại Tại Việt Nam

Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại là một chủ đề quan trọng trong kinh tế học, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ. Tỷ giá hối đoái ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu, từ đó tác động đến cán cân thương mại. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ này và đưa ra những kết luận quan trọng.

1.1. Định Nghĩa Tỷ Giá Hối Đoái và Cán Cân Thương Mại

Tỷ giá hối đoái được định nghĩa là giá trị của một đồng tiền so với đồng tiền khác. Cán cân thương mại là sự chênh lệch giữa giá trị xuất khẩu và nhập khẩu. Sự biến động của tỷ giá hối đoái có thể dẫn đến sự thay đổi trong cán cân thương mại, ảnh hưởng đến nền kinh tế quốc gia.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Này

Nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại giúp các nhà hoạch định chính sách hiểu rõ hơn về tác động của các quyết định kinh tế. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thương mại quốc tế ngày càng gia tăng.

II. Vấn Đề Thách Thức Trong Mối Quan Hệ Giữa Tỷ Giá và Cán Cân Thương Mại

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về mối quan hệ này, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc xác định chính xác tác động của tỷ giá hối đoái đến cán cân thương mại. Các yếu tố như chính sách tiền tệ, tình hình kinh tế toàn cầu và tâm lý người tiêu dùng đều có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ này.

2.1. Tác Động Của Chính Sách Tiền Tệ

Chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước có thể làm thay đổi tỷ giá hối đoái, từ đó ảnh hưởng đến cán cân thương mại. Việc điều chỉnh tỷ giá có thể dẫn đến sự thay đổi trong giá cả hàng hóa xuất khẩu và nhập khẩu.

2.2. Tình Hình Kinh Tế Toàn Cầu

Tình hình kinh tế toàn cầu cũng ảnh hưởng đến mối quan hệ này. Khi nền kinh tế thế giới suy thoái, nhu cầu hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam có thể giảm, dẫn đến thâm hụt cán cân thương mại.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Tỷ Giá và Cán Cân Thương Mại

Để nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại, các phương pháp phân tích đồng tích hợp và mô hình VECM được sử dụng. Những phương pháp này giúp xác định mối quan hệ dài hạn và ngắn hạn giữa các biến.

3.1. Phân Tích Đồng Tích Hợp

Phân tích đồng tích hợp giúp xác định xem các biến có cùng bậc dừng hay không. Điều này rất quan trọng để đảm bảo rằng các kết quả nghiên cứu là chính xác và có thể tin cậy.

3.2. Mô Hình VECM

Mô hình VECM cho phép phân tích mối quan hệ ngắn hạn và dài hạn giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại. Mô hình này giúp xác định cách mà các biến phản ứng với cú sốc từ bên ngoài.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Mối Quan Hệ Giữa Tỷ Giá và Cán Cân Thương Mại

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tồn tại mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại tại Việt Nam. Trong ngắn hạn, sự tác động của tỷ giá hối đoái lên cán cân thương mại có tính chất trễ, trong khi trong dài hạn, tác động này được chuyển dịch hoàn toàn vào cán cân thương mại.

4.1. Phân Tích Kết Quả Ngắn Hạn

Trong ngắn hạn, khi tỷ giá hối đoái tăng, cán cân thương mại có thể bị thâm hụt trong một thời gian trước khi cải thiện. Điều này cho thấy sự tồn tại của hiệu ứng đường cong J trong trường hợp của Việt Nam.

4.2. Phân Tích Kết Quả Dài Hạn

Trong dài hạn, tác động của tỷ giá hối đoái được chuyển dịch hoàn toàn vào cán cân thương mại, cho thấy rằng các chính sách điều chỉnh tỷ giá có thể có tác động tích cực đến cán cân thương mại.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Mối Quan Hệ Giữa Tỷ Giá và Cán Cân Thương Mại

Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại tại Việt Nam là một vấn đề phức tạp nhưng quan trọng. Nghiên cứu này đã chỉ ra rằng việc điều chỉnh tỷ giá có thể ảnh hưởng đến cán cân thương mại, và cần có các chính sách hợp lý để cải thiện tình hình này.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy có sự tồn tại mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại, với các tác động khác nhau trong ngắn hạn và dài hạn.

5.2. Đề Xuất Chính Sách

Cần có các chính sách tiền tệ linh hoạt và hợp lý để điều chỉnh tỷ giá hối đoái, nhằm cải thiện cán cân thương mại và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH  TRẦN QUỐC BẢO MỐI QUAN HỆ GIỮA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀ CÁN CÂN THƢƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP.Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH  TRẦN QUỐC BẢO MỐI QUAN HỆ GIỮA TỶ GIÁ HỐI ĐOÁI VÀ CÁN CÂN THƢƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. LÊ PHAN THỊ DIỆU THẢO TP.Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tác giả dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Lê Phan Thị Diệu Thảo. Các số liệu thống kê được sử dụng trong bài nghiên cứu được thu thập từ nguồn đáng tin cậy, có thể kiểm chứng; nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nào cho tới thời điểm hiện nay. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình. Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2013 Tác giả Trần Quốc Bảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ADF Augmented Dickey - Fuller AIC Tiêu chuẩn Akeike DLN Ký hiệu dạng sai phân bậc 1 của các biến ở dạng log ECM Mô hình hiệu chỉnh sai số (Error Correction Model) GDP Tổng sản phẩm quốc nội (Gross Domestic Product) HQ Tiêu chuẩn Hannan Quinn IC Tiêu chuẩn Information Criterion IMF Quỹ Tiền tệ Quốc tế IRF Impulse Response Function KPSS Kwiatkowski – Phillip – Schmidt – Shin LR Tiêu chuẩn LR NEER Tỷ giá hối đoái danh nghĩa đa phương NHNN Ngân hàng Nhà nước Việt Nam OLS Phương pháp chi bình phương bé nhất (Ordinary least square) PP Phillips – Perron REER Tỷ giá hối đoái thực đa phương SC Tiêu chuẩn Schwarz USD Đô la Mỹ VAR Mô hình véc tơ tự hồi quy (Vector Autorgressive Model) VECM Mô hình véc tơ hiệu chỉnh sai số (Vector Error Correction Model) VND Việt Nam đồng WTO Tổ chức Thương mại Thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG, BIỂU Trang Bảng 4.1: Kiểm định nghiệm đơn vị theo tiêu chuẩn ADF – trường hợp có chặn.2: Kiểm định nghiệm đơn vị theo tiêu chuẩn ADF – trường hợp có chặn và xu hướng .3: Kiểm định nghiệm đơn vị theo tiêu chuẩn PP – trường hợp có chặn .4: Kiểm định nghiệm đơn vị theo tiêu chuẩn PP – trường hợp có chặn và xu hướng .5: Kiểm định nghiệm đơn vị theo tiêu chuẩn KPSS – trường hợp có chặn .6: Kết quả lựa chọn bước trễ tối ưu.7 : Kết quả kiểm định nhân quả Granger .8: Kiểm định đồng tích hợp trường hợp không có xu hướng .9: Kiểm định đồng tích hợp trường hợp có xu hướng .10: Kết quả mô hình VECM– hệ số cân bằng dài hạn .11 : Kết quả mô hình VECM trường hợp không có xu hướng.12 : Kết quả mô hình VECM trường hợp không có xu hướng dạng rút gọn .13 : Kết quả mô hình VECM trường hợp có xu hướng .14 : Kết quả mô hình VECM trường hợp không có xu hướng dạng rút gọn .15: Kiểm định hiện tượng dị phương sai và tương quan chuỗi.16: Kết quả phân tách phương sai trong sự thay đổi của TB .17 : Kết quả hàm phản ứng xung của cán cân thương mại với cú sốc 1% từ REER. 47 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Trang Hình 4.1 : Biểu đồ thể hiện mối quan hệ giữa cán cân thương mại và tỷ giá hối đoái thực đa phương.2 : Đồ thị phần dư của các biến.3 : Phân tách phương sai .4 : Tác động tích lũy do sự thay đổi 1 đơn vị độ lệch chuẩn của REER. 47 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Trang Tóm tắt . Mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thƣơng mại – từ lý thuyết đến bằng chứng thực nghiệm. Cơ sở lý thuyết mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại. Lý thuyết hiệu ứng đường cong J . Hệ số co dãn xuất nhập khẩu và điều kiện Marshall-Lerner. Tổng quan các công trình nghiên cứu trước đây . Các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại ở các nước phát triển . Các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại ở các nước đang phát triển . Các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại ở trong nước . Lựa chọn mô hình . Mô hình, dữ liệu, phƣơng pháp nghiên cứu . Mô hình nghiên cứu . Dữ liệu nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu. Kiểm định tính dừng . Phân tích đồng tích hợp . Mô hình véc tơ hiệu chỉnh sai số (VECM) . Kết quả nghiên cứu. 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Thực trạng mối quan hệ giữa tỷ giá thực đa phương (REER) và cán cân thương mại. Kiểm định nghiệm đơn vị và chọn bước trễ cho mô hình . Kiểm định nghiệm đơn vị. Xác định bước trễ tối ưu. Kiểm định mối quan hệ đồng tích hợp . Kiểm định mô hình VECM . Kết quả ước lượng mô hình VECM . Kiểm định sự phù hợp của mô hình . Kiểm định và phân tích kết quả hiệu ứng đường cong J ở Việt Nam . Phân tách phương sai . Hàm phản ứng xung (Impulse response function) . 48 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Tóm tắt Luận văn được thực hiện nhằm tìm kiếm bằng chứng về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại tại Việt Nam giai đoạn từ quý 1 năm 1999 đến quý 4 năm 2012. Nghiên cứu sử dụng phân tích đồng tích hợp Johansen, kiểm định Engle - Granger để xem xét mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa các biến trong mô hình. Ngoài ra để xem xét trong ngắn hạn tỷ giá hối đoái có quan hệ như thế nào đối với cán cân thương mại trong việc giữ cho mối quan hệ này quy về mối quan hệ cân bằng dài hạn, tác giả sử dụng mô hình VECM, đồng thời sử dụng tính năng quan trọng của mô hình VECM là phân tích cơ chế truyền dẫn sốc thông qua hàm phản ứng xung (IRF) để xem xét mức độ phản ứng của cán cân thương mại khi xảy ra cú sốc đối với tỷ giá hối đoái. Kết quả nghiên cứu, tác giả tìm thấy bằng chứng đáng tin cậy về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại tại Việt Nam trong ngắn hạn và dài hạn. Trong ngắn hạn, sự tác động của tỷ giá hối đoái lên cán cân thương mại có tính chất trễ, khi phá giá sẽ làm cán cân thương mại thâm hụt trong 3 quý đầu và được cải thiện từ quý 4 trở đi và trong dài hạn tác động của tỷ giá hối đoái được chuyển dịch hoàn toàn vào cán cân thương mại. Điều này đồng nghĩa, đường cong J có xuất hiện trong trường hợp của Việt Nam. Từ khóa: Tỷ giá hối đoái, Cán cân thương mại, Mô hình VECM. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Giới thiệu Ở Việt Nam, từ khi chuyển sang kinh tế thị trường, mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế, lĩnh vực thương mại đã có những chuyển biến tích cực, song cũng lộ rõ nhiều thách thức, điều thấy rõ nhất là nền kinh tế đã phải trải qua sự thâm hụt thương mại lớn và dai dẳng trong thời gian dài. Về mặt lý thuyết, cán cân thương mại thâm hụt liên tục gây lãng phí nguồn ngoại tệ trong nước ảnh hưởng xấu tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế. Ngoài ra, cán cân thương mại thâm hụt quá lớn sẽ dẫn đến hoặc là cán cân vốn phải thặng dư một lượng tương ứng để bù đắp, điều này có thể làm gia tăng nợ nước ngoài quá mức đối với một quốc gia; hoặc là Chính phủ sẽ phải tiến hành các biện pháp can thiệp gắt gao trên thị trường ngoại hối, gây khó khăn và ảnh hưởng tới hiệu quả của các chính sách kinh tế vĩ mô khác. Chính vì vậy, cải thiện cán cân thương mại là một vấn đề nên đuợc quan tâm đúng mức tùy theo điều kiện và mục tiêu phát triển kinh tế của mỗi quốc gia. Dưới góc độ thương mại quốc tế, có nhiều nhân tố vĩ mô tác động gây ra thâm hụt hoặc thặng dư thương mại. Trong nghiên cứu này tác giả chỉ xem xét nhân tố là tỷ giá hối đoái, đây là nhân tố được nhiều nghiên cứu trong và ngoài nước ghi nhận là nguyên nhân tác động đến cán cân thương mại. Tỷ giá là một phạm trù kinh tế quan trọng, là công cụ của chính sách tiền tệ quốc gia đã được Ngân hàng Trung ương của các nước điều hành theo điều kiện của mỗi nước, phù hợp với tình hình cụ thể trong từng thời kỳ, và do vậy có tác động như một công cụ cạnh tranh trong thương mại quốc tế, một công cụ quản lý kinh tế, có ảnh hưởng mạnh mẽ tới giá cả, tới mọi hoạt động kinh tế - xã hội của nước đó và các nước có liên quan. Hiện nay, có rất nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề tỷ giá hối đoái, mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại. Tuy nhiên, số lượng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 nghiên cứu ở Việt Nam phần lớn nghiên cứu về tác động của những biến động tỷ giá hối đoái đến giá cả hay các biến số vĩ mô khác, số lượng nghiên cứu về mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại vẫn còn ít, ví dụ như Phan Thanh Hoàn và Nguyễn Đăng Hào (2007), Phạm Hồng Phúc (2009). Luận văn này tiếp tục nghiên cứu mối quan hệ giữa tỷ giá hối đoái và cán cân thương mại tại Việt Nam với số liệu từ quý 1/1999 đến quý 4/2012 trên cơ sở tiếp cận theo phương pháp nghiên cứu sử dụng phân tích đồng tích hợp Johansen, kiểm định Engle - Granger để xem xét mối quan hệ cân bằng dài hạn giữa các biến trong mô hình.