Khóa luận mối quan hệ giữa phát triển tài chính, nhà đầu tư định chế và tăng trưởng kinh tế - HUB

Luận văn tốt nghiệp kinh tế nghiên cứu 0821 mối quan hệ giữa phát triển tài chính nhà đầu tư định chế và tăng trưởng kinh tế khóa luận, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề

• Tác giả: Phạm Việt Trinh
• Người hướng dẫn: Th.S Trần Minh Tâm
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng TP.Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Phát Triển Tài Chính và Tăng Trưởng Kinh Tế
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Kết quả của bài nghiên cứu
• 1.6. Cấu trúc bài nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY
• 2.1. Cơ sở lý thuyết
• 2.1.1. Lý thuyết về phát triển tài chính
• 2.1.2. Đo lường phát triển tài chính
• 2.1.3. Lý thuyết về tăng trưởng kinh tế
• 2.2. Vai trò của các nhà đầu tư định chế
• 2.2.1. Vai trò của công ty bảo hiểm
• 2.2.2. Vai trò của quỹ tương hỗ
• 2.2.3. Vai trò của quỹ hưu trí
• 2.3. Tổng quan các nghiên cứu thực nghiệm trước đây
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô tả dữ liệu
• 3.2. Đo lường biến
• 3.2.1. Biến phụ thuộc
• 3.2.2. Biến kiểm soát
• 3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Các kiểm định mô hình
• 3.4.2. Cách xác định ngưỡng
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ THẢO LUẬN KẾT QUẢ
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.2. Kiểm định tương quan
• 4.3. Kiểm định đa cộng tuyến
• 4.4. Phân tích hồi quy
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Hàm ý chính sách
• 5.2. Hạn chế và hướng đi tiếp theo cho bài nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Quan Hệ Giữa Phát Triển Tài Chính và Tăng Trưởng Kinh Tế

Mối quan hệ giữa phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế đã thu hút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng sự phát triển của hệ thống tài chính có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thông qua việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn và tối ưu hóa phân bổ nguồn lực. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều tranh cãi về mức độ và cách thức mà tài chính ảnh hưởng đến kinh tế.

1.1. Định Nghĩa Phát Triển Tài Chính và Tăng Trưởng Kinh Tế

Phát triển tài chính thường được hiểu là sự mở rộng và cải thiện của các dịch vụ tài chính, trong khi tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng sản lượng hàng hóa và dịch vụ trong một nền kinh tế. Hai khái niệm này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau.

1.2. Lịch Sử Nghiên Cứu Về Mối Quan Hệ Này

Nhiều nghiên cứu từ các học giả như Schumpeter và Kuznets đã chỉ ra rằng sự phát triển của hệ thống tài chính có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, một số nghiên cứu gần đây lại cho thấy rằng phát triển tài chính quá mức có thể gây ra những tác động tiêu cực.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Này

Mặc dù có nhiều nghiên cứu về mối quan hệ kinh tế, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc xác định chính xác cách thức mà phát triển tài chính ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế. Các yếu tố như chính sách tài chính, môi trường kinh doanh và sự tham gia của các nhà đầu tư định chế đều có thể làm phức tạp thêm mối quan hệ này.

2.1. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Mối Quan Hệ

Các yếu tố như chính sách tài chính, lạm phát và sự ổn định của thị trường tài chính có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế. Việc hiểu rõ các yếu tố này là rất quan trọng để đưa ra các chính sách hiệu quả.

2.2. Những Tranh Cãi Trong Nghiên Cứu

Một số nghiên cứu cho rằng phát triển tài chính có thể dẫn đến tăng trưởng bền vững, trong khi những nghiên cứu khác lại cho rằng nó có thể tạo ra những rủi ro và bất ổn cho nền kinh tế. Sự khác biệt này cần được làm rõ hơn trong các nghiên cứu tiếp theo.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Tài Chính và Kinh Tế

Để nghiên cứu mối quan hệ giữa phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế, nhiều phương pháp đã được áp dụng, bao gồm hồi quy và phân tích dữ liệu bảng. Các phương pháp này giúp xác định mối quan hệ nhân quả và mức độ ảnh hưởng của các yếu tố khác nhau.

3.1. Phương Pháp Hồi Quy

Phương pháp hồi quy được sử dụng để phân tích mối quan hệ giữa các biến tài chính và kinh tế. Điều này cho phép các nhà nghiên cứu xác định mức độ ảnh hưởng của phát triển tài chính đến tăng trưởng kinh tế.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Bảng

Phân tích dữ liệu bảng giúp các nhà nghiên cứu xem xét mối quan hệ giữa các biến theo thời gian và không gian, từ đó đưa ra những kết luận chính xác hơn về mối quan hệ giữa tài chính và kinh tế.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Về Tài Chính và Kinh Tế

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế có thể cung cấp những thông tin quý giá cho các nhà hoạch định chính sách. Việc hiểu rõ mối quan hệ này có thể giúp tối ưu hóa các chính sách tài chính nhằm thúc đẩy tăng trưởng bền vững.

4.1. Chính Sách Tài Chính Hiệu Quả

Các chính sách tài chính cần được thiết kế để khuyến khích sự phát triển của hệ thống tài chính, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Điều này bao gồm việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa.

4.2. Vai Trò Của Các Nhà Đầu Tư Định Chế

Các nhà đầu tư định chế đóng vai trò quan trọng trong việc phân bổ vốn và quản lý rủi ro. Họ có thể giúp tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực tài chính, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Nghiên Cứu Về Tài Chính và Kinh Tế

Kết luận từ các nghiên cứu cho thấy rằng phát triển tài chính có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng cần phải có các chính sách hợp lý để đảm bảo sự phát triển bền vững. Tương lai của nghiên cứu này sẽ tiếp tục khám phá các yếu tố ảnh hưởng và cách thức tối ưu hóa mối quan hệ này.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa tài chính và kinh tế không chỉ có ý nghĩa lý thuyết mà còn có giá trị thực tiễn cao. Nó giúp các nhà hoạch định chính sách đưa ra các quyết định đúng đắn.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Các nghiên cứu trong tương lai cần xem xét sâu hơn về vai trò của các nhà đầu tư định chế và các yếu tố khác ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Tăng trưởng kinh tế là mục tiêu trọng tâm trong chiến lược phát triển quốc gia, chịu sự chi phối của nhiều yếu tố vĩ mô, vi mô, thể chế chính trị và văn hóa xã hội. Trong các động lực kinh tế, sự phát triển của hệ thống tài chính giữ vai trò quan trọng trong việc huy động, phân bổ vốn và chia sẻ rủi ro. Mối quan hệ giữa phát triển tài chính và tăng trưởng kinh tế đã được khởi xướng từ nghiên cứu kinh điển của Schumpeter (1911) và tiếp tục được khẳng định qua các công trình của Goldsmith (1969), McKinnon và Shaw (1973). Tuy nhiên, các bằng chứng thực nghiệm vẫn tồn tại nhiều tranh luận trái chiều: một số tác giả như Kaminsky và Reinhart (1999), Cecchetti và cộng sự (2012), Arcand và cộng sự (2015) cho rằng sự phát triển tài chính vượt ngưỡng có thể gây méo mó phân bổ nguồn lực và gia tăng rủi ro hệ thống. Đồng thời, sự hiện diện và vai trò của các nhà đầu tư định chế (công ty bảo hiểm, quỹ tương hỗ, quỹ hưu trí) đối với tăng trưởng kinh tế vẫn chưa được khảo sát chuyên sâu trong mối liên hệ tổng thể với phát triển tài chính.

Khóa luận tập trung giải quyết hai câu hỏi và nhiệm vụ nghiên cứu chính:

1. Xác định liệu phát triển tài chính có tác động đến tăng trưởng kinh tế hay không, và mức độ tác động giữa nhóm các nước đang phát triển với các nước phát triển có sự khác biệt hay không.
2. Xác định liệu các nhà đầu tư định chế có ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế hay không, và mức độ ảnh hưởng giữa hai nhóm quốc gia đang phát triển và phát triển có sự tương đồng hay dị biệt.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là mối quan hệ tác động giữa phát triển tài chính, quy mô tài sản của các nhà đầu tư định chế và tăng trưởng kinh tế. Phạm vi nghiên cứu bao gồm mẫu dữ liệu thu thập tại 64 quốc gia trên thế giới (gồm 33 quốc gia đang phát triển và 31 quốc gia phát triển theo phân loại của IMF năm 2017) trong giai đoạn 10 năm từ 2007 đến 2016.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập nền tảng lý luận dựa trên các lý thuyết phát triển tài chính và mô hình tăng trưởng kinh tế kinh điển:

• Khung lý thuyết về phát triển tài chính: Định nghĩa theo Hartmann (2007) về cải thiện hiệu quả và giảm bất cân xứng thông tin; quan điểm của Levine (2008) về chức năng phân bổ vốn và tối ưu hóa đầu tư; thước đo độ sâu tài chính qua cung tiền $M2/M1$ của Liu và Woo (1994) và các tiêu chí phân loại của World Bank (2016) bao gồm tiếp cận tài chính, độ sâu tài chính, tính hiệu quả và tính ổn định.
• Khung lý thuyết về tăng trưởng kinh tế: Mô hình phát triển tư bản dựa trên tích lũy của Adam Smith; mô hình Harrod - Domar; mô hình hàm sản xuất mở rộng Cobb - Douglas; mô hình tăng trưởng ngoại sinh tân cổ điển của Solow (1966); mô hình tăng trưởng nội sinh của Lucas (1988) gắn với tích lũy vốn con người và đổi mới công nghệ; các công trình thực nghiệm của Barro (1996) và Acemoglu cùng cộng sự (2003).
• Lý thuyết về nhà đầu tư định chế: Cơ chế phân bổ vốn gián tiếp thông qua ủy thác và chia sẻ rủi ro thị trường của 3 định chế: Công ty bảo hiểm (Insurance Companies - IC), Quỹ tương hỗ (Mutual Funds - MF) và Quỹ hưu trí (Pension Funds - PF).

Về phương pháp nghiên cứu, tác giả sử dụng kỹ thuật kinh tế lượng cho dữ liệu bảng không cân (unbalanced panel data). Để kiểm tra tính phi tuyến và ngưỡng tác động, nghiên cứu ứng dụng phương pháp hồi quy ngưỡng dữ liệu bảng (Panel Threshold Regression) dựa trên nền tảng mô hình của Hansen (1999), Law và Singh (2014), Rioja và Valev (2004), José Ruiz-Vergara (2017).

Mô hình hồi quy thực nghiệm tổng quát: $$\text{GROWTH}{it} = \alpha_i + \beta_1 \text{FIN}{it} I(\text{FIN}{it} \le \gamma) + \delta_1 I(\text{FIN}{it} \le \gamma) + \beta_2 \text{FIN}{it} I(\text{FIN}{it} > \gamma) + X_{it}\theta + \epsilon_{it}$$

Trong đó:

• $\text{GROWTH}_{it}$ là tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đầu người của quốc gia $i$ tại năm $t$.
• $\text{FIN}_{it}$ là biến phát triển tài chính, được đại diện bởi tín dụng ngân hàng cho khu vực tư nhân (CB) hoặc tín dụng trong nước cho khu vực tư nhân (DCPS).
• $\gamma$ là giá trị ngưỡng cần ước lượng. Hàm chỉ thị $I(\cdot)$ nhận giá trị bằng 1 khi mệnh đề đúng và bằng 0 khi sai.
• Do dữ liệu về nhà đầu tư định chế tại các nước đang phát triển không cân bằng, tác giả áp dụng phương pháp ước lượng OLS kết hợp quy trình nội suy (interpolation), loại bỏ giá trị cực đại/cực tiểu và thử lần lượt các giá trị ngưỡng $\gamma$ để tìm giá trị tối ưu có ý nghĩa thống kê.
• $X_{it}$ là vector biến độc lập và biến kiểm soát.

Tên biến	Ký hiệu	Loại biến	Thước đo và nguồn gốc
Tăng trưởng kinh tế	GROWTH	Biến phụ thuộc	Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đầu người hàng năm (%)
Tín dụng ngân hàng tư nhân	CB	Biến nghiên cứu	Tín dụng ngân hàng dành cho khu vực tư nhân (% GDP)
Tín dụng trong nước tư nhân	DCPS	Biến nghiên cứu	Tín dụng trong nước dành cho khu vực tư nhân (% GDP)
Tài sản công ty bảo hiểm	IC	Biến nghiên cứu	Tổng tài sản của các công ty bảo hiểm (% GDP)
Tài sản quỹ tương hỗ	MF	Biến nghiên cứu	Tổng tài sản của các quỹ tương hỗ (% GDP)
Tài sản quỹ hưu trí	PF	Biến nghiên cứu	Tổng tài sản của các quỹ hưu trí (% GDP)
Thu nhập ban đầu	INIC	Biến kiểm soát	Thu nhập gốc (% GDP năm 2010) (Ruiz-Vergara, 2017)
Chi tiêu Chính phủ	GVE	Biến kiểm soát	Tổng chi tiêu công của Chính phủ (% GDP)
Lạm phát	INFL	Biến kiểm soát	Tỷ lệ lạm phát hàng năm tính theo chỉ số CPI (%)
Tổng vốn đầu tư	GCF	Biến kiểm soát	Tổng vốn tích lũy tài sản cố định (% GDP)
Độ mở thương mại	TRADE	Biến kiểm soát	Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ (% GDP)
Tăng trưởng dân số	PPT	Biến kiểm soát	Tốc độ tăng dân số hàng năm (%)

Nguồn dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ cơ sở dữ liệu của Ngân hàng Thế giới (World Bank - WDI) và Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Federal Reserve Economic Data - FRED).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan đề tài

Chương mở đầu trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh các nghiên cứu về vai trò của thị trường tài chính và các định chế phi ngân hàng còn nhiều điểm chưa đồng thuận. Tác giả xác định mục tiêu làm rõ mối liên hệ giữa phát triển tài chính, nhà đầu tư định chế và tăng trưởng kinh tế, đồng thời so sánh giữa 33 quốc gia đang phát triển và 31 quốc gia phát triển. Chương này cũng phác thảo phương pháp nghiên cứu định lượng dữ liệu bảng, đối tượng khảo sát và cấu trúc toàn bộ khóa luận gồm 5 chương.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan về các nghiên cứu trước đây

Chương 2 hệ thống hóa các trường phái lý thuyết kinh tế về phát triển tài chính và tăng trưởng. Tác giả tổng hợp các quan điểm từ Schumpeter (1911), Kuznets (1955), Lewis (1956), Patrick (1966), Goldsmith (1969), McKinnon và Shaw (1973), King và Levine (1993), Pagano (1993) cho đến các mô hình phi tuyến hiện đại của Deidda và Fattouh (2002), Rioja và Valev (2004), Cecchetti và Kharroubi (2012), Law và Singh (2014), Mishra và Narayan (2015). Đồng thời, chương làm rõ cơ chế vận hành kinh tế của ba nhóm định chế tài chính trung gian: công ty bảo hiểm thực hiện bảo vệ rủi ro tổn thất và tái đầu tư phí bảo hiểm ngắn hạn; quỹ tương hỗ huy động vốn nhỏ lẻ phát hành chứng chỉ quỹ để đa dạng hóa danh mục; quỹ hưu trí quản lý nguồn tích lũy hưu trí tự nguyện dài hạn nhằm tối ưu hóa tỷ suất sinh lợi và phân bổ vốn vĩ mô.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết mẫu nghiên cứu 64 quốc gia, chia thành hai nhóm:

• Nhóm 33 quốc gia đang phát triển: Argentina, Albania, Brazil, Bosnia and Herzegovina, Bulgaria, China, Croatia, Chile, Costa Rica, Egypt, Hungary, Indonesia, India, Kazakhstan, Kenya, Morocco, Mexico, Malaysia, Nigeria, Panama, Peru, Pakistan, Poland, Philippines, Russian, Romania, South Africa, Thailand, Tunisia, Turkey, Uruguay, VietNam,...
• Nhóm 31 quốc gia phát triển: Austria, Australia, Belgium, Czech Republic, Canada, Denmark, Estonia, France, Finland, Greece, Germany, Hong Kong SAR, Ireland, Israel, Italy, Iceland, Korea, Japan, Lithuania, Latvia, Norway, Netherlands, Portugal, Switzerland, Singapore, Sweden, Slovak Republic, Spain, Slovenia, United Kingdom, United States.

Chương này định nghĩa tường minh các biến phụ thuộc, biến nghiên cứu và biến kiểm soát; thiết lập mô hình hồi quy ngưỡng và quy trình kiểm định khuyết tật mô hình (đa cộng tuyến VIF, mô hình tác động cố định FEM, tự tương quan và phương sai thay đổi).

Chương 4: Phân tích dữ liệu và thảo luận kết quả

Chương 4 cung cấp kết quả thống kê mô tả, ma trận tương quan, kiểm định VIF và bảng ước lượng hồi quy ngưỡng theo hai biến đo lường $CB$ và $DCPS$:

Chỉ tiêu thống kê mô tả	Nhóm đang phát triển (Mean)	Nhóm phát triển (Mean)	Giá trị Min / Max đáng chú ý
Tăng trưởng GDP bình quân (GROWTH)	2,22%	1,06%	Max: Ireland (24,38%), Romania (10,08%)
Tín dụng ngân hàng tư nhân (CB)	49,xx% GDP	104,44% GDP	Max: Iceland (250,45%), Malaysia (125,02%)
Tổng tài sản công ty bảo hiểm (IC)	8,xx% GDP	40,xx% GDP	Max: Denmark (144,43%), South Africa (69,05%)
Tổng tài sản quỹ tương hỗ (MF)	9,xx% GDP	71,09% GDP	Max: Ireland (776,43%), South Africa (63,48%)
Tổng tài sản quỹ hưu trí (PF)	15,xx% GDP	37,06% GDP	Max: Netherland (183,71%), South Africa (99,66%)
Chi tiêu Chính phủ (GVE)	14,98% GDP	19,53% GDP	Max: Denmark (27,94%), Bosnia & Herz. (23,46%)
Độ mở thương mại (TRADE)	77,xx% GDP	109,xx% GDP	Max: Hong Kong (442,62%), Malaysia (192,47%)

Kết quả kiểm định ma trận tương quan chỉ ra biến chi tiêu Chính phủ (GVE) có tương quan nghịch có ý nghĩa thống kê với tăng trưởng. Kiểm định đa cộng tuyến cho thấy giá trị VIF trung bình là 7, trong đó 3 biến $CB$ (VIF = 11,31), $DCPS$ và $PF$ có hệ số vượt 10, nhưng mô hình không bị sai lệch nghiêm trọng, khoảng tin cậy và kiểm định $t$ vẫn giữ nguyên ý nghĩa thống kê.

Kết quả hồi quy ngưỡng khẳng định:

• Khi đo bằng tín dụng ngân hàng ($CB$), giá trị ngưỡng $\gamma$ của nhóm đang phát triển ở cả 3 mô hình định chế ($IC, MF, PF$) đều ở mức 51,59% GDP; trong khi ở nhóm phát triển, ngưỡng $\gamma$ đạt mức trên 101% GDP (mô hình $IC$ là 101,xx%, số quan sát $OBS$ từ 237 đến 291).
• Khi đo bằng tín dụng trong nước ($DCPS$), giá trị ngưỡng $\gamma$ của nhóm đang phát triển là 49,89% GDP; trong khi nhóm phát triển có ngưỡng lên tới 117,xx% GDP.
• Ở phía trên ngưỡng ($\text{FIN} > \gamma$), hệ số phát triển tài chính tác động dương và đồng biến mạnh mẽ với tăng trưởng kinh tế.

Chương 5: Kết luận

Chương tổng kết các phát hiện thực nghiệm, rút ra hàm ý chính sách về việc kiểm soát tăng trưởng tín dụng vượt ngưỡng an toàn và thúc đẩy các kênh định chế phi ngân hàng. Chương 5 cũng nêu rõ các giới hạn dữ liệu và định hướng các nghiên cứu tiếp theo.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các kết quả thực nghiệm với số liệu cụ thể:

1. Mối quan hệ phi tuyến và hiệu ứng ngưỡng: Tác động của phát triển tài chính lên tăng trưởng kinh tế không mang tính tuyến tính thuần nhất mà phụ thuộc vào ngưỡng phát triển của quy mô tín dụng. Tại mức giá trị dưới ngưỡng, tín dụng tư nhân tác động ngược chiều hoặc không có ý nghĩa; khi vượt qua ngưỡng, tín dụng kích thích tăng trưởng rõ nét.
2. Sự phân hóa ngưỡng giữa hai nhóm quốc gia: Ngưỡng phát triển tài chính của nhóm các nước đang phát triển thấp hơn đáng kể so với nhóm phát triển (ngưỡng $CB$ là 51,59% GDP so với >101% GDP; ngưỡng $DCPS$ là 49,89% GDP so với >117% GDP).
3. Vai trò tích cực của nhà đầu tư định chế: Quy mô tài sản của quỹ tương hỗ ($MF$) và quỹ hưu trí ($PF$) có mối tương quan dương có ý nghĩa thống kê với tăng trưởng kinh tế ở cả hai nhóm nước. Đối với các công ty bảo hiểm ($IC$), tác động cùng chiều thể hiện rõ ở các nước phát triển, trong khi ở các nước đang phát triển hệ số mang dấu âm nhưng không có ý nghĩa thống kê trong mô hình $DCPS$.

Tác giả giải thích cơ chế đóng góp của hệ thống tài chính phát triển vào tăng trưởng kinh tế dựa trên ba trụ cột:

• Gia tăng tỷ lệ tiết kiệm xã hội, tạo nguồn tích lũy mở rộng quy mô đầu tư.
• Nâng cao hiệu quả phân bổ vốn đầu tư thông qua năng lực xử lý thông tin và quy mô vốn vượt trội của các nhà đầu tư định chế.
• Giảm chi phí giao dịch, nâng cao tỷ suất sinh lợi thực tế và phân tán rủi ro thông qua các hợp đồng bảo hiểm và thị trường công cụ phái sinh, từ đó khuyến khích đầu tư vào các dự án đổi mới công nghệ.

Về mặt đóng góp học thuật, khóa luận kết hợp đồng thời cả ba yếu tố: phát triển tài chính, nhà đầu tư định chế và tăng trưởng kinh tế trong một khung phân tích dữ liệu bảng có kiểm định ngưỡng, bổ sung bằng chứng thực nghiệm về sự khác biệt thể chế giữa thị trường phát triển và thị trường mới nổi giai đoạn hậu khủng hoảng tài chính 2007-2016.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tự chỉ ra hai hạn chế chính trong quá trình thực hiện:

• Thời gian nghiên cứu tương đối ngắn: Mẫu dữ liệu quan sát chỉ kéo dài 10 năm (2007 - 2016), chưa bao quát được các chu kỳ kinh tế dài hạn hơn.
• Dữ liệu chưa toàn diện và thiếu vắng biến đại diện: Dữ liệu về các định chế tài chính tại các thị trường đang phát triển còn khuyết thiếu dẫn đến dữ liệu bảng không cân; nghiên cứu mới chỉ tiếp cận được 3 loại hình nhà đầu tư định chế cơ bản ($IC, MF, PF$) mà chưa bao quát được toàn bộ cấu trúc định chế tài chính phức hợp.

Hướng nghiên cứu mở rộng được tác giả đề xuất:

• Mở rộng phạm vi mẫu nghiên cứu cả về độ dài chuỗi thời gian và số lượng quốc gia khảo sát.
• Bổ sung thêm các loại hình nhà đầu tư định chế khác ngoài bảo hiểm, tương hỗ, hưu trí; đưa thêm các biến tương tác và biến kiểm định mới nhằm phân tích sâu hơn cơ chế truyền dẫn giữa tài chính và tăng trưởng.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu học thuật hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế học, Kinh tế phát triển khi xây dựng đề cương nghiên cứu về trung gian tài chính và tăng trưởng kinh tế.
• Các nhà nghiên cứu thực nghiệm cần tham khảo phương pháp xử lý dữ liệu bảng không cân kết hợp tìm điểm ngưỡng (threshold regression) bằng kỹ thuật nội suy và kiểm định chẩn đoán mô hình (VIF, FEM, ma trận tương quan).
• Phần đáng tham khảo nhất là bảng tổng hợp các công trình nghiên cứu trước đây (Chương 2), khung phân loại 12 biến vĩ mô chuẩn hóa theo World Bank/FRED (Chương 3) và các kết quả hồi quy ngưỡng phân nhóm quốc gia (Chương 4).

Câu hỏi thường gặp

1. Mẫu dữ liệu của nghiên cứu được phân chia như thế nào?
Nghiên cứu sử dụng mẫu dữ liệu gồm 64 quốc gia trong giai đoạn 2007-2016, được phân thành 2 nhóm theo báo cáo IMF 2017: nhóm 33 quốc gia đang phát triển (như Việt Nam, Trung Quốc, Malaysia, Nam Phi, Brazil,...) và nhóm 31 quốc gia phát triển (như Hoa Kỳ, Anh, Đức, Nhật Bản, Singapore, Đan Mạch,...).

2. Phương pháp nào được sử dụng để xác định giá trị ngưỡng khi dữ liệu bảng không cân?
Do dữ liệu các nhà đầu tư định chế ở các nước đang phát triển bị khuyết thiếu (bảng không cân), tác giả áp dụng phương pháp ước lượng OLS theo mô hình Hansen (1999), loại bỏ các giá trị cực đại và cực tiểu, sau đó sử dụng phương pháp nội suy để thử lần lượt các giá trị ngưỡng $\gamma$ cho đến khi biến ngưỡng $\text{FIN}_{it}$ phân tách thành hai vùng tác động thỏa mãn điều kiện có ý nghĩa thống kê.

3. Giá trị ngưỡng phát triển tài chính cụ thể ở hai nhóm quốc gia là bao nhiêu?
Khi đo bằng biến tín dụng ngân hàng cho khu vực tư nhân ($CB$), ngưỡng của nhóm đang phát triển là 51,59% GDP và nhóm phát triển là trên 101% GDP. Khi đo bằng biến tín dụng trong nước cho khu vực tư nhân ($DCPS$), ngưỡng của nhóm đang phát triển là 49,89% GDP và nhóm phát triển là trên 117% GDP.

4. Mô hình có gặp hiện tượng đa cộng tuyến nghiêm trọng không?
Kiểm định VIF cho thấy giá trị trung bình là 7. Có ba biến có hệ số VIF vượt 10 gồm tín dụng ngân hàng tư nhân ($CB = 11,31$), tín dụng trong nước ($DCPS$) và tài sản quỹ hưu trí ($PF$). Tuy nhiên, do các biến kiểm soát khác có VIF thấp, hiện tượng đa cộng tuyến không làm gia tăng sai số chuẩn nghiêm trọng, khoảng tin cậy và kiểm định $t$ của các hệ số hồi quy vẫn đảm bảo ý nghĩa thống kê.

5. Kết quả tác động của các nhà đầu tư định chế lên tăng trưởng kinh tế ra sao?
Tài sản của các quỹ tương hỗ ($MF$) và quỹ hưu trí ($PF$) đều thể hiện mối quan hệ đồng biến tích cực với tăng trưởng kinh tế ở cả hai nhóm nước. Tài sản công ty bảo hiểm ($IC$) tác động tích cực ở các nước phát triển, nhưng thể hiện hệ số âm không có ý nghĩa thống kê trong mô hình đo lường $DCPS$ tại các nước đang phát triển.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Việt Trinh đã chứng minh sự tồn tại của mối quan hệ phi tuyến tính và hiệu ứng ngưỡng giữa phát triển tài chính đối với tăng trưởng kinh tế trên mẫu 64 quốc gia giai đoạn 2007-2016. Nghiên cứu chỉ ra ngưỡng phát triển tín dụng tại các nước đang phát triển (khoảng 49,89% - 51,59% GDP) thấp hơn rõ rệt so với các nước phát triển (trên 101% - 117% GDP) để phát huy tác động cùng chiều lên tăng trưởng GDP bình quân đầu người. Đồng thời, công trình khẳng định vai trò thúc đẩy phân bổ vốn hiệu quả của các nhà đầu tư định chế, đặc biệt là quỹ tương hỗ và quỹ hưu trí, cung cấp cơ sở thực nghiệm cho việc hoạch định chính sách phát triển thị trường tài chính cân bằng và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu về đề tài nguyên cứu. Chương 1 đưa ra một cái nhìn tổng quát về bài nghiên cứu, giúp người đọc hiểu rõ được các vấn đề của bài nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan về các nghiên cứu trước đây. Chương 2 sẽ đưa ra các cơ sở lý thuyết và tóm tắt các nghiên cứu đã được thực hiện trước đây.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu Chương 3 sẽ trình bày về mẫu dữ liệu, nguồn dữ liệu, giới thiệu về các biến đồng thời đưa ra mô hình cũng như phương pháp của bài nghiên cứu. Chương 4: Kết quả mô hình 4 Chương 4 sẽ trình bày chi tiết về thống kê mô tả, các loại kiểm định cũng như kết quả của bài nghiên cứu. Chương 5: Kết luận Chương 5 sẽ tóm tắt lại mục tiêu và kết quả đạt được của bài nghiên cứu từ đó đưa ra các hàm ý chính sách. Bên cạnh đó, phần này cũng sẽ trình bày về những hạn chế và hướng phát triển cho bài nghiên cứu.

5 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ TỔNG QUAN VỀ CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY Trong chương 2, tác giả tóm tắt một số nghiên cứu trước đây về ba nội dung chủ yếu: phát triển tài chính, tăng trưởng kinh tế và các nhà đầu tư định chế. Nhằm hiểu rõ về nguồn gốc, ý nghĩa cũng như chức năng của các thuật ngữ trên. Từ đó có cách nhìn đa chiều để đánh giá mối liên kết giữa ba nhân tố trên.1 Lý thuyết về phát triển tài chính Phát triển tài chính có thể được hiểu theo nhiều nghĩa khác nhau. Vì vậy, tác giả xin đưa ra những khái niệm phổ biến nhất của phát triển tài chính được sử dụng trong các bài nghiên cứu về phát triển tài chính hiện nay: Theo Hartmann (2007): Phát triển tài chính là quá trình cải thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động của các định chế tài chính trong hệ thống tài chính nhằm tăng tính hoàn hảo của thị trường, giảm bất cân xứng thông tin làm cho các đối tượng trong nền kinh tế có thể dễ dàng thực hiện các giao dịch tài chính với chi phí giao dịch thấp hơn, tính cạnh tranh giữa các định chế tài chính cao hơn.

Levine (2008) cho rằng: Phát triển tài chính là thực hiện tốt các chức năng của hệ thống tài chính như đầu tư và phân bổ vốn, giảm chi phí cho việc đa dạng hóa danh mục và thu hút tiết kiệm, tăng hiệu quả đầu tư. Phát triển tài chính sẽ giúp kích thích tiết kiệm, tăng hiệu quả phân bổ vốn, khuyến khích chuyên môn hóa trong sản xuất, phát triển tinh thần kinh doanh, áp dụng công nghệ mới và giúp tăng trưởng kinh tế. Theo Chu Minh Hội (2013): Phát triển tài chính là sự phát triển của các hệ thống tín dụng, trong đó chủ yếu là các ngân hàng thương mại được phản ánh qua sự thu hẹp và mở rộng các tiêu thức sau: quy mô tín dụng cho khu vực kinh tế tư nhân; khả năng tiếp cận tín dụng và các dịch vụ tài chính khác của hộ gia đình/doanh nghiệp; sự giảm/tăng can thiệp của nhà nước trong điều kiện dòng vốn tín dụng trên thị trường tín dụng. Theo Worldbank (2016): phát triển khu vực tài chính là khắc phục các “chi phí” phát sinh trong hệ thống tài chính.

Quá trình giảm chi phí thu thập thông tin, thực thi hợp 6 đồng và thực hiện giao dịch này đã dẫn đến sự xuất hiện của các hợp đồng tài chính, thị trường và trung gian. Các loại và sự kết hợp thông tin, thực thi và chi phí giao dịch khác nhau cùng với các hệ thống pháp luật, quy định và thuế khác nhau đã thúc đẩy các hợp đồng tài chính, thị trường và trung gian khác nhau giữa các quốc gia và trong suốt lịch sử.2 Đo lường phát triển tài chính Dựa trên cơ sở định nghĩa về phát triển tài chính có thể xây dựng nhiều chỉ số khác nhau để đo lường phát triển tài chính. Theo World Bank, hiện nay có hơn 100 chỉ số khác nhau được dùng để đo lường mức độ phát triển tài chính. Các chỉ số sẽ được chia thành 4 nhóm khác nhau với các tiêu chí: Tiếp cận tài chính, độ sâu tài chính, tính hiệu quả và tính ổn định.

Thứ nhất, tiếp cận tài chính là tiêu chí để phản ánh sự phát triển của các trung gian tài chính. Các tiêu chí thường dùng để đo lường tiếp cận tài chính gồm có: - Số lượng chi nhánh ngân hàng thương mại/số người trong độ tuổi trưởng thành. - Tỷ lệ doanh nghiệp được cấp hạn mức tín dụng. - Tỷ lệ cá nhân/hộ gia đình sử dụng các dịch vụ tài chính.

Thứ hai, độ sâu tài chính sẽ phản ánh quy mô của hệ thống tài chính so với quy mô của nền kinh tế. Độ sâu tài chính thường được đo lường thông qua một số tiêu chí như: - Dư nợ tín dụng khu vực tư nhân trên GDP. - Dư nợ huy động tiết kiệm trên GDP. - Cung tiền M2 trên GDP.

Thứ ba, tính hiệu quả là khả năng đảm bảo khách hàng sẽ được hưởng lợi nhờ quá trình tư vấn và quản lý dòng tiền của ngân hàng. Cuối cùng, tính ổn định là đảm bảo hệ thống tài chính sẽ được diễn ra đều đặn, xuyên suốt theo thời gian, ít hoặc không gặp phải các sự cố và qua đó tác động tính cực đến nền kinh tế. Theo Levine (2008), phát triển tài chính có thể được đo lường dựa trên quy mô và mức độ của hệ thống tài chính. 7 - Theo quy mô: Sự phát triển của các định chế tài chính, cơ sở hạ tầng tài chính, tốc độ di chuyển vốn, tín dụng nội địa cho khu vực tư nhân và khối lượng của các tài sản tài chính.

- Theo mức độ: Tín dụng dành cho khu vực tư nhân trên tổng tín dụng; tín dụng khu vực tư nhân trên GDP, vốn hóa của thị trường tài chính, quy mô của các định chế tài chính so với nền kinh tế quốc gia và chỉ số tự do hóa khu vực tài chính, ngân hàng. Liu và Woo (1994) sử dụng tỷ số giá trị tài sản dài hạn trên giá trị tài sản ngắn hạn để đo lường mức độ phức tạp của tài chính. Cụ thể, cung tiền M1 được xem là công cụ tài chính ngắn hạn và M2 được xem là công cụ tài chính dài hạn. Tỷ số cung tiền dài hạn trên cung tiền ngắn hạn (M2/M1) đồng biến với mức độ phát triển tài chính của mỗi quốc gia.

Theo World Bank, tỷ số tổng tiền gửi trong hệ thống ngân hàng trên GDP hoặc tỷ số tài sản của các định chế tài chính trên GDP cũng có thể được sử dụng làm thước đo phát triển tài chính.3 Lý thuyết về tăng trưởng kinh tế Tăng trưởng kinh tế là sự gia tăng về sản lượng của một quốc gia hoặc sản lượng bình quân đầu người của một nền kinh tế. Theo Soubbotina (2004), tăng trưởng kinh tế có thể đến từ 2 nguồn là tăng trưởng theo chiều rộng và tăng trưởng theo chiều sâu. Tăng trưởng theo chiều rộng là nhờ sử dụng nhiều hơn các nguồn lực như vốn vật chất, vốn con người, lao động,. Trong khi đó, tăng trưởng theo chiều sâu đạt được nhờ sử dụng các nguồn lực một cách có hiệu quả hơn.

Chúng ta có thể đo lường tăng trưởng kinh tế bằng các chỉ tiêu cụ thể như: tổng sản phẩm quốc nội (GDP); tổng sản phẩm quốc dân (GNP); thu nhập bình quân đầu người. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) là giá trị thị trường của tất cả các hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất trên phạm vi lãnh thổ của một quốc gia trong một khoảng thời gian nhất định (thường là một năm). GDP thường được tính theo phương pháp sau: GDP = C + I + G + X – M. Trong đó: C là tiêu dùng của hộ gia đình, I là chi đầu tư, G là chi tiêu Chính phủ, X giá trị xuất khẩu và M là giá trị nhập khẩu.

8 Tổng sản phẩm quốc dân (GNP) là giá trị thị trường của tất cả hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được tạo ra bởi công dân của một quốc gia trong một khoảng thời gian nhất định (thường là một năm). GNP thường được tính bằng phương pháp sau: GNP = GDP + IFFI – OFFI Trong đó: GDP là tổng sản phẩm quốc nội; IFFI là thu nhập của công dân trong nước ở nước ngoài; OFFI là thu nhập của công dân nước ngoài ở trong nước. Thu nhập bình quân đầu người được tính bằng cách lấy GDP hoặc GNP chia cho tổng dân số tương ứng. Đã rất nhiều các lý thuyết và nghiên cứu thực nghiệm về mô hình tăng trưởng kinh tế như: lý thuyết tăng trưởng kinh tế cổ điển, mô hình tăng trưởng kinh tế theo trường phái Keynes, mô hình tăng trưởng tân cổ điển, mô hình tăng trưởng nội sinh.

Vào thế kỷ XVII, Adam Smith đưa ra mô hình phát triển tư bản chủ nghĩa dựa trên tiết kiệm và đầu tư. Ông cho rằng muốn phát triển kinh tế thì phải đầu tư nhiều hơn, dựa vào việc cắt giảm tiêu dùng. Adam Smith với lý thuyết bàn tay vô hình đã ủng hộ cạnh tranh tự do và giảm thiểu sự can thiệp của Chính phủ. Mô hình tăng trưởng cổ điển của Harrod và Domar dựa trên một nền kinh tế đóng, yếu tố đầu vào chỉ có vốn.

Mô hình này nhấn mạnh mối quan hệ giữa tiết kiệm và sản lượng đầu ra (tăng trưởng kinh tế). Theo mô hình này, muốn tăng trưởng kinh tế thì phải gia tăng tiết kiệm để đi đầu tư và nhờ đó gia tăng sản lượng đầu ra. Tuy nhiên, mô hình của Harrod và Domar cũng có một số hạn chế nhất định khi ấn định khối lượng vốn đầu tư cần thiết cho tăng trưởng theo mục tiêu định trước. Do đó, mô hình này sẽ thiếu chính xác trong khoảng thời gian dài, nhất là khi các yếu tố đầu vào thay đổi.

Phát triển mô hình của Harrod và Domar, Cobb – Douglas đã cho ra mô hình tăng trưởng với hai yếu tố đầu vào là lao động và vốn với nền kinh tế mở. Đồng thời, Cobb – Douglas cũng đưa vào mô hình các hệ số co giãn của lao động và vốn. Mô hình Cobb – Douglas giúp ta thấy được các nhân tố ảnh hưởng như thế nào đến tăng trưởng kinh tế, từ đó có thể tìm ra các biện pháp điều chỉnh phù hợp và kịp thời để giúp nền kinh tế tăng trưởng bền vững. Tiếp nối Cobb – Douglas, mô hình tân cổ điển của Solow (1966) ra đời với sự có mặt của yếu tố công nghệ và được gọi là mô hình tăng trưởng ngoại sinh.