BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM --------------- LÊ NGUYỄN QUỲNH PHƯƠNG MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI, ĐẦU TƯ TRONG NƯỚC VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI VIỆT NAM LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HCM --------------- LÊ NGUYỄN QUỲNH PHƯƠNG MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI, ĐẦU TƯ TRONG NƯỚC VÀ TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ TẠI VIỆT NAM Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 60340201 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS NGUYỄN NGỌC ĐỊNH TP.
Hồ Chí Minh – Năm 2013 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng luận văn “Mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Dữ liệu được sử dụng trong luận văn là trung thực được thu thập từ những nguồn đáng tin cậy và các kết quả trình bày trong luận văn chưa được công bố tại bất kỳ công trình nghiên cứu nào trước đây. Nếu phát hiện có bất kỳ gian lận nào, tôi xin chịu toàn bộ trách nhiệm trước Hội đồng.HCM, tháng năm 2013 Tác giả luận văn Lê Nguyễn Quỳnh Phương LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các cụm từ viết tắt Danh mục các bảng, biểu Danh mục các hình vẽ, đồ thị Tóm tắt. Tổng quan những nghiên cứu trước đây.
Những nghiên cứu về mặt lý thuyết. Những nghiên cứu về mặt thực nghiệm. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.
Dữ liệu nghiên cứu. Nội dung và các kết quả nghiên cứu. Kiểm định nghiệm đơn vị (Unit root Test). Độ trễ tối ưu mô hình VAR.
Hồi quy mô hình VAR. Kiểm định tự tương quan phần dư. Kiểm định tính ổn định của mô hình VAR. Quan hệ nhân quả Granger.
Hàm phản ứng xung (IRF – Impulse Response Function). Phân rã phương sai (Variance Decomposition) .49 Tài liệu tham khảo Phụ lục LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT Cụm viết tắt Tên đầy đủ tiếng Anh Tên đầy đủ tiếng Việt Outward Foreign Direct FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài Investment DI Domestic Investment Đầu tư trong nước GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội Real gross fixed capital GFCF Tổng vốn cố định formation Vector Autoregression VAR Mô hình tự hồi quy vector Model Phương pháp OLS Ordinary Least Squares bình phương nhỏ nhất ECM Error Correction Model Mô hình hiệu chỉnh sai số Mô hình vector VECM Var Error Correction Model hiệu chỉnh sai số Autoregressive Phương pháp ARDL Distributed Lag phân phối trễ tự hồi quy FEM Fixed Effects Model Mô hình hiệu ứng cố định Mô hình hiệu ứng REM Random Effects Model ngẫu nhiên United Nations Conference Hội nghị liên hiệp quốc tế UNCTAD on Trade and Development về thương mại và phát triển WB World Bank Ngân hàng thế giới LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU Bảng 2.1: Tóm tắt các công trình nghiên cứu trước đây Bảng 3.1: Tóm tắt các biến nghiên cứu Bảng 4.1: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị cho biến lnGDP Bảng 4.2: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị cho biến lnFDI Bảng 4.3: Kết quả kiểm định nghiệm đơn vị cho biến lnDI Bảng 4.2: Lựa chọn độ trễ tối ưu cho mô hình Bảng 4.3: Hồi quy VAR Bảng 4.4: Kiểm định tự tương quan Bảng 4.5: Tính ổn định mô hình VAR Bảng 4.6: Kiểm định quan hệ nhân quả Bảng 4.1: Phản ứng xung của cú sốc trong GDP lên DI Bảng 4.2: Phản ứng xung của cú sốc trong DI lên GDP Bảng 4.3: Phản ứng xung của cú sốc trong FDI lên GDP Bảng 4.4: Phản ứng xung của cú sốc trong FDI lên DI Bảng 4.8: Kết quả phân rã phương sai của biến GDP Bảng 4.1: Phân rã phương sai của biến GDP LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Hình 4.5: Tính ổn định mô hình VAR Hình 4.1: Phản ứng xung của cú sốc trong GDP lên DI Hình 4.2: Phản ứng xung của cú sốc trong DI lên GDP Hình 4.3: Phản ứng xung của cú sốc trong FDI lên GDP Hình 4.4: Phản ứng xung của cú sốc trong FDI lên DI Hình 4.1: Biểu đồ phân rã phương sai của biến GDP LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 1 Tóm tắt Bài nghiên cứu xác định mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài FDI, đầu tư trong nước DI và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 1988 đến năm 2012. Bài nghiên cứu sử dụng mô hình tự hồi quy vector VAR thông qua các kiểm định thực nghiệm như kiểm định nghiệm đơn vị, quan hệ nhân quả Granger, hàm phản ứng xung và phân rã phương sai nhằm thực hiện mục tiêu và trả lời các câu hỏi nghiên cứu xoay quanh đề tài. Kết quả nghiên cứu cho thấy trong ngắn hạn có một mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa DI và tăng trưởng kinh tế, FDI có vai trò thúc đẩy DI và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam.
Nắm bắt mối quan hệ giữa hai nguồn vốn DI, FDI với tăng trưởng tại Việt Nam giúp chính phủ xây dựng các chính sách khuyến khích và sử dụng nguồn vốn đầu tư có hiệu quả cho từng thời kỳ. Nguồn vốn đầu tư trong điều kiện hơn 10 năm đổi mới và vốn FDI 25 năm qua đã thu được những thành tựu quan trọng và trong xu thế toàn cầu hóa đối với Việt Nam nói riêng cũng như các quốc gia đang phát triển nói chung, việc tận dụng nội lực và ngoại lực vượt qua khủng hoảng và duy trì mục tiêu tăng trưởng ổn định là một trong những mục tiêu hàng đầu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Giới thiệu Toàn cầu hoá nền kinh tế thế giới là một trong những xu hướng vận động chủ yếu của nền kinh tế, mở cửa và hội nhập các nền kinh tế quốc gia và khu vực trở thành điều kiện bắt buộc của sự phát triển.
Vấn đề tăng trưởng lâu bền, tốc độ cao và dịch chuyển cơ cấu trở thành quản lý phát triển cho mọi nền kinh tế hiện đại. Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng ấy, đầu tư trong nước luôn là nguồn đóng góp to lớn vào tăng trưởng kinh tế của quốc gia chủ nhà, là nguồn vốn cơ bản, có vai trò quyết định chi phối mọi hoạt động đầu tư phát triển trong nước, DI được xem là nguồn lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng, đặc biệt DI cũng là một công cụ hiệu quả trong việc tạo ra công ăn việc làm cho nền kinh tế… Bên cạnh yếu tố quyết định của nội lực thì nguồn vốn FDI trong 25 năm qua (Luật Đầu tư nước ngoài tại Việt Nam được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa VIII, kỳ họp thứ 2 thông qua vào ngày 29/12/1987. Hiệu lực: 09/01/1988) đóng vai trò hết sức quan trọng tạo nên đà tăng trưởng kinh tế, nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đã đóng góp đáng kể vào sự tăng trưởng kinh tế của Việt Nam nói riêng và các quốc gia trên thế giới nói chung. Có rất nhiều nghiên cứu tranh luận về mối quan hệ giữa FDI và DI, FDI và tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, các bằng chứng thực nghiệm cho thấy rằng mối quan hệ nhân quả giữa FDI, DI và tăng trưởng kinh tế vẫn còn là một câu hỏi không rõ ràng, trong khi đó, nghiên cứu các mối quan hệ nhân quả giữa các nhân tố này cho một phân tích cụ thể với một quốc gia là rất quan trọng đối với các nhà hoạch định chính sách nhằm thiết kế các chính sách đầu tư thích hợp. Tuy nhiên, có rất ít nghiên cứu tập trung vào mối quan hệ nhân quả đồng thời của ba nhân tố FDI, DI và tăng trưởng kinh tế, hầu hết các nghiên cứu chỉ tập trung vào nghiên cứu mối quan hệ của hai trong ba nhân tố. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 3 Chính vì thế, tôi chọn đề tài “Mối quan hệ giữa đầu tư trực tiếp nước ngoài, đầu tư trong nước và tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam” để nghiên cứu trong luận văn của mình. Tôi thực hiện bài nghiên cứu với mục tiêu xác định mối quan hệ của nguồn vốn FDI, DI và tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam.
Vai trò của từng loại hình đầu tư đối với tăng trưởng kinh tế tại Việt Nam cũng như mối quan hệ giữa hai loại hình đầu tư chủ yếu này. Nghiên cứu sẽ lần lượt giải quyết các câu hỏi xoay quanh mối quan hệ nhân quả của nguồn vốn FDI, DI và tăng trưởng kinh tế: Có mối quan hệ giữa hai loại hình đầu tư FDI, DI tại Việt Nam hay không? FDI thúc đẩy hay ấn át DI tại Việt Nam? Có hay không mối quan hệ giữa DI với tăng trưởng kinh tế và giữa FDI với tăng trưởng kinh tế? FDI, DI tác động đến tăng trưởng kinh tế của Việt Nam như thế nào? Đề tài sẽ thông qua phân tích thực nghiệm bằng mô hình VAR cho dữ liệu chuỗi thời gian hằng năm nghiên cứu tác động của các biến kinh tế FDI, DI và tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong khoảng thời gian từ năm 1988 - 2012. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 4 Cấu trúc của luận văn gồm những phần chủ yếu sau: Phần 2: tổng quan về các bài ngiên cứu trước đây mối quan hệ giữa nguồn vốn FDI, DI và tăng trưởng kinh tế. Phần 3: trình bày phương pháp nghiên cứu, lựa chọn mô hình, trình bày về kỹ thuật VAR cùng những ưu và nhược điểm, giải thích các biến và nguồn dữ liệu dùng trong mô hình.
Phần 4: nội dung và các kết quả thực nghiệm tại Việt Nam. Phần 5: kết luận, khuyến nghị chính sách và hạn chế của bài nghiên cứu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tổng quan những nghiên cứu trước đây 2.
Những nghiên cứu về mặt lý thuyết Trong lịch sử phát triển các nước và trên phương diện lý luận chung, bất kỳ một quốc gia nào cũng phải sử dụng chủ yếu nguồn lực nội bộ để phát triển kinh tế. Bằng cách sử dụng nguồn vốn trong nước có hiệu quả mới nâng cao được vai trò của nó và thực hiện được các mục tiêu quan trọng đề ra của quốc gia. Nguồn vốn trong nước là nguồn có tính chất quyết định, có vai trò chủ yếu thì nguồn vốn nước ngoài là nguồn bổ sung quan trọng trong những bước đi ban đầu cho sự phát triển.