chương 1 còn nêu lên được ý nghĩa thực tiễn và khoa học của đề tài muốn nhắm đến. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 CHƢƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH Dựa trên những nghiên cứu liên quan hệ thống lại cơ sở lý thuyết của đề tài nghiên cứu, trình bày các khái niệm và lý thuyết hành vi tiêu dùng. Các nghiên cứu trước có liên quan đến đề tài nghiên cứu của tác giả. Từ đó tác giả đưa ra mô hình nghiên cứu của đề tài.
Khái niệm Chủ nghĩa quốc tế Sampson và Smith (1957) định nghĩa “chủ nghĩa quốc tế là sự tăng trưởng nhập cư, sự phát triển của việc nhận con nuôi nước ngoài, hay các cuộc hôn nhân đa quốc tịch, và sự biến đổi liên tục bởi công nghệ tạo ra ngày càng nhiều nền văn hóa lai. Các nền văn hóa lai này ngày càng đánh giá cao việc chia sẻ thế giới, phúc lợi chung và sự đồng cảm. Người tiêu dùng mang chủ nghĩa quốc tế có sự đánh giá cao hơn về sản phẩm ngoại nhập; là những người xem trọng cách nhìn của cả thế giới về vấn đề con người”. “Những cá nhân mang chủ nghĩa quốc tế không chỉ thể hiện sự quan tâm hoặc hiểu biết về các vấn đề quốc tế, mà còn quan tâm đến tinh thần thế giới giá trị và phát triển đồng thuận” (Gomberg, 1994) Tea Lee, K., và cộng sự (2014) khái niệm xã hội học của chủ nghĩa quốc tế có thể được xem bắt nguồn từ Merton (1957), người đã phân biệt giữa hai loại người chịu ảnh hưởng khác nhau là dân tộc và quốc tế, và cho rằng người quốc tế có xu hướng tự định hướng vượt ranh giới của dân tộc mình để tham gia vào một xã hội mở rộng.
Chủ nghĩa quốc tế giống như sự cởi mở đối LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 với các nền văn hóa khác nhau, cùng với một số mong muốn hoạt động để tìm kiếm những kinh nghiệm từ các nền văn hóa khác hơn là từ văn hóa của mình (Tae Lee, K., và cộng sự (2014) trích từ Hannerz, 1990; Roudometof, 2005; Thompson và Tambyah, 1999). Sau đó các nhà nghiên cứu tiếp thị đã cố gắng để mở rộng khái niệm chủ nghĩa quốc tế vào bối cảnh tiếp thị. Mặc khác, Tae Lee, K., và cộng sự (2014) nói rằng Cleveland và cộng sự (2011) mô tả người theo chủ nghĩa quốc tế như cá nhân “ủng hộ những câu chuyện văn hóa rộng lớn hơn, hay hơn và đa dạng hơn […], giữ nguyện vọng toàn cầu và họ ít giữ lòng trung thành với bất cứ cộng đồng nào đó”. Người tiêu dùng quốc tế cũng được xem như công dân thế giới, người coi thế giới như một thị trường của họ và có định hướng tiêu dùng vượt qua bất kỳ bối cảnh văn hóa cụ thể nào (Tae Lee, K., và cộng sự (2014) trích từ Caldwell và cộng sự , 2006; Cannon và Yaprak, 2002; Cleveland và cộng sự, 2009).
Còn trong tổng quan về thang đo chủ nghĩa quốc tế, Tae Lee, K., và cộng sự (2014) nhận thấy Riefler và Diamantopoulos (2009) đề xuất rằng người tiêu dùng quốc tế có ba đặc điểm: cởi mở, đánh giá cao sự đa dạng và có hành vi tiêu dùng vượt qua biên giới. Họ mô tả người tiêu dùng có tính quốc tế như các cá nhân cởi mở, những người đánh giá cao sự đa dạng và sẵng sàng thử các sản phẩm từ các nước khác nhau. Trong nghiên cứu của Cao Quốc Việt (2015) nhận định khi vận dụng khái niệm chủ nghĩa quốc tế trong nghiên cứu hành vi tiêu dùng, các nhà nghiên cứu thường theo nhiều hướng tiếp cận khác nhau. Hướng kiểm định, xây dựng và phát triển thang đo ở các thị trường được các nhà nghiên cứu thực hiện như Cannon & Yaprak (2002); Cleveland và cộng sự (2011); Yoon và cộng sự (1996).
Hướng tiếp cận đánh giá sự tác động của chủ nghĩa hướng ngoại đến chủ nghĩa vị chủng và hành vi tiêu dùng (dự định/ sự sẵn lòng/ hành vi) điển hình như Auruskeviciene và cộng sự (2012); Dmitrovic và cộng sự (2009); Parts và Vida (2011); Rawwas và cộng sự (1996); Vida và Reardon (2008), Tuy nhiên các kết quả nghiên cứu còn mâu thuẫn nhau giữa các thị LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 trường. Từ đó, Cao Quốc việt đã sử dụng thang đo từ nghiên cứu của Yoon và cộng sự (1996) cho nghiên cứu của mình, tuy nhiên nhóm thang đo này không có mục hỏi thể hiện hành vi tiêu dùng vượt qua biên giới của người tiêu dùng có tính quốc tế. Ngọc và cộng sự (2017) đã nói rằng “Der-Karabetian và cộng sự (1983) nhận thấy có khả năng là những người trẻ tuổi có xu hướng dễ chấp nhận những nền văn hóa khác nhau và khiến họ để tâm rộng hơn cả những mối quan tâm của dân tộc, khu vực và quốc gia, thái độ này ở người trẻ có thể thúc đẩy chủ nghĩa quốc tế”. Thang đo khái niệm chủ nghĩa quốc tế trong nghiên cứu của Mohammed (1996) đã bao hàm các phát biểu thể hiện được 3 đặc điểm kể trên của người tiêu dùng có chủ nghĩa quốc tế mà Riefler và Diamantopoulos (2009) đã đề xuất, do đó nghiên cứu này sẽ vận dụng lại thang đo chủ nghĩa quốc tế trong công trình Mohammed (1996) và cập nhật thêm các phát biểu thể hiện được sự cởi mở hoặc đánh giá cao sự đa dạng trong nhận thức của người tiêu dùng có chủ nghĩa quốc tế từ nghiên cứu của Cao Quốc Việt (2015) 2.
Chủ nghĩa Dân tộc Kinh tế Theo Smith và Rosen (1958) thì hai khái niệm Chủ nghĩa dân tộc và lòng yêu nước thường được sử dụng thay thế cho nhau và được xem như là ngược nghĩa với “Chủ nghĩa Quốc tế” Han (1988) thì phân biệt hai khái niệm này bằng cách cho rằng: (1) “Chủ nghĩa dân tộc là lòng trung thành tối cao của người tiêu dùng đối với một quốc gia, có ảnh hưởng đáng kể đến thái độ và dự định mua hàng. Người tiêu dùng với chủ nghĩa Dân tộc sẵn sàng hy sinh để mua một thương hiệu trong nước vì họ tin rằng hàng hóa nhập khẩu có thể gây tổn hại kinh tế đất nước của họ”. (2) “Trong mối liên hệ đến tiêu thụ hàng nội, người có tình yêu nước thấy việc tiêu thụ hàng nội như là một phần nhiệm vụ của họ đối với đất LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 nước của họ để bảo vệ nền kinh tế và hỗ trợ sản xuất trong nước. Người tiêu dùng xem xét việc lựa chọn việc mua hàng hóa nội địa như một tác động mạnh mẽ đến đất nước của họ, và họ thể hiện sự thiên vị đối với các sản phẩm nội địa”.
Kosterman và Feshbach (1989) lại phân biệt rõ hai khái niệm Chủ nghĩa Dân tộc và lòng yêu nước trong công trình của mình, đó là không giống như chủ nghĩa dân tộc, lòng yêu nước liên quan đến cảm xúc tích cực đối với đất nước của mình, mà không cần sức mạnh quốc gia và sự thống trị, là hai đặc điểm quan trọng của chủ nghĩa dân tộc. Druckman (1994) cũng phân biệt chủ nghĩa dân tộc và lòng yêu nước bằng cách ghi nhận rằng lòng yêu nước là “cam kết và sẵn sàng hy sinh cho đất nước, trong khi chủ nghĩa dân tộc là cam kết sẵn sàng ủng hộ hàng trong nước bởi sự thù địch đối với nước khác. Người tiêu dùng có chủ nghĩa dân tộc nhận thức rằng việc mua các sản phẩm nhập khẩu là sai bởi nó làm tổn hại nền kinh tế trong nước, gây thiệt hại đến việc làm và là không yêu nước. Người tiêu dùng có tính dân tộc cao thì nghiêng về nhấn mạnh những khía cạnh tích cực của sản phẩm trong nước để giảm các thuộc tính của các mặt hàng của nước ngoài”.
Và ở đây, tác giả nghiên cứu không nhằm phân biệt hai khái niệm “Chủ nghĩa Dân tộc” và “lòng yêu nước” theo các cách trên, mà ở đây tác giả muốn xác định khái niệm Lòng yêu nước có tính kinh tế của người tiêu dùng như một sự tổng hợp của cảm xúc tích cực đối với đất nước của một con người, là một tình cảm tự sản sinh do gắn bó với nơi chôn nhau cắt rốn kết hợp với nhận thức mà họ tích lũy được trong quá trình trưởng thành về nhiệm vụ của họ đối với đất nước là “bảo vệ nền kinh tế và hỗ trợ sản xuất trong nước bằng cách mua hàng nội địa” và họ xem đó là hành động khẳng định lòng yêu nước. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 11 Như vậy, theo định nghĩa của Han (1988) có thể xem như một thể hiện của lòng yêu nước mang định hướng kinh tế. Nên trong nghiên cứu này tác giả vẫn sử dụng khái niệm này và có bổ sung cho thích hợp với việc nghiên cứu là “chủ nghĩa Dân tộc kinh tế” làm thang đo của mình. Khái niệm Chính phủ Chính phủ là một chủ thể có quyền lực để thi hành luật pháp trong một tổ chức quốc gia hay một nhóm người ở tầm quốc gia.
Ngoài ra, Chính phủ còn quản lý hoặc chỉ đạo trong một khu vực, trong một nhóm người. Chính phủ còn là cơ quan được trao quyền hành pháp cùng với nguyên thủ quốc gia. Mặc dù có khá nhiều thuật ngữ khác nhau như Hội đồng bộ trưởng, Hội đồng nhà nước, nội các, hội đồng hành chính. nhưng thuật ngữ “Chính phủ” có ý nghĩa bao quát nhất, hàm ý cơ quan thực hiện quyền hành pháp trong một cơ cấu nhà nước hoặc tương tự nhà nước.
(theo http://daibieunhandan.vn) Tuy nhiên, cách hiểu thuật ngữ này còn phụ thuộc vào hình thức chính thể (tổ chức nhà nước) ở mỗi nước. “Ở các nước cộng hòa tổng thống và quân chủ tuyệt đối, quân chủ nhị nguyên, chính phủ chủ yếu được coi là tập hợp các cố vấn cho người đứng đầu nhà nước với thẩm quyền xuất phát từ thẩm quyền của người đứng đầu nhà nước, mà không tạo thành một tập thể toàn vẹn. Còn ở các nước theo chính thể nghị viện, chính phủ là thiết chế tập thể thực hiện quyền hành pháp, chịu trách nhiệm trước nghị viện về đường hướng chính sách đã đề ra”. (theo https://vi.org) Chức năng của chính phủ: “Phân bổ nguồn lực nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, mục tiêu kinh tế trọng tâm của chính phủ là hỗ trợ việc phân bổ nguồn lực để nâng cao hiệu quả kinh tế đạt mức như xã hội mong muốn”.
Với chức năng này buộc chính phủ phải cung cấp các hàng hóa công cộng điều tiết các luồng đầu tư; Phân phối lại thu nhập đảm bảo công bằng xã hội, để thực hiện chức năng này chính phủ phải tiến hành các chính sách về thuế và LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.