Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Chi Đầu Tư Chính Phủ và Tăng Trưởng Kinh Tế Tại 5 Nước ASEAN

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh mối quan hệ giữa chi đầu tư của chính phủ và tăng trưởng kinh tế nghiên cứu trường hợp 5 nước, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Lê Thị Thùy Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Vũ Thị Minh Hằng
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Mối Quan Hệ Giữa Chi Đầu Tư Của Chính Phủ Và Tăng Trưởng Kinh Tế - Nghiên Cứu Trường Hợp 5 Nước Asean
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 0.3. Tổng quan lý thuyết
• 0.4. Phƣơng pháp nghiên cứu
• 0.5. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
• 0.6. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 0.7. Bố cục của luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ ĐẦU TƢ CÔNG VÀ TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ
• 1.1. Cơ sở lý thuyết về đầu tƣ công
• 1.1.1. Khái niệm và quan điểm chung về đầu tư công
• 1.1.2. Cơ sở lý thuyết về đầu tư công
• 1.1.3. Mối quan hệ tác động của đầu tư công và tăng trưởng kinh tế
• 1.2. Các nghiên cứu thực nghiệm về mối quan hệ giữa đầu tƣ công và tăng trƣởng kinh tế
• 1.2.1. Các nghiên cứu thực nghiệm ở các nước phát triển
• 1.2.2. Các nghiên cứu thực nghiệm ở các nước đang phát triển
• 1.2.3. Các nghiên cứu thực nghiệm ở trong nước
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ ĐẦU TƢ CÔNG VÀ TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ Ở VIỆT NAM VÀ CÁC NƢỚC ASEAN
• 2.1. Tình hình kinh tế ở các nƣớc ASEAN
• 2.2. Thực trạng đầu tƣ công và tăng trƣởng kinh tế ở Việt Nam và một số nƣớc ASEAN
• 2.2.1. Tác động của đầu tư công đến tăng trưởng
• 2.2.2. Thu và chi ngân sách nhà nước
• 2.2.3. Đánh giá hiệu quả đầu tƣ công
• 2.2.3.1. Đầu tư công đối với tăng trưởng kinh tế
• 2.2.3.2. Thước đo hiệu quả của vốn đầu tư
• 3. CHƯƠNG 3: PHƢƠNG PHÁP LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 3.1. Phƣơng pháp luận
• 3.2. Mô hình nghiên cứu
• 3.2.1. Kiểm định tính dừng của các chuỗi thời gian
• 3.2.2. Mô hình hiệu chỉnh sai số (Error Correction Model)
• 3.2.3. Kiểm định tính nhân quả Granger
• 4. CHƯƠNG 4: DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU VÀ KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM
• 4.1. Dữ liệu nghiên cứu thực nghiệm
• 4.2. Các iể định trị riêng nghiệp đơn vị ảng
• 4.3. Áp dụng mô hình hiệu chỉnh sai số (ECM)
• 4.3.1. Phương trình hồi qui các biến trong dài hạn
• 4.3.2. Phương trình hồi qui các biến trong ngắn hạn
• 4.4. Kiể định mối quan hệ nhân quả Granger giữa đầu tƣ công và tăng trƣởng kinh tế
• 4.5. Tổng hợp kết quả và một số gợi ý về mặt chính sách công
• 4.5.1. Tổng hợp kết quả nghiên cứu
• 4.5.2. Ý nghĩa về mặt chính sách công liên quan đến tăng trưởng kinh tế và đầu tư công ở các nước ASEAN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mối Quan Hệ Giữa Chi Đầu Tư Chính Phủ và Tăng Trưởng Kinh Tế

Mối quan hệ giữa chi đầu tư chính phủ và tăng trưởng kinh tế đã thu hút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu. Đặc biệt, trong bối cảnh các nước ASEAN, việc hiểu rõ mối quan hệ này là rất quan trọng để phát triển chính sách hiệu quả. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến mối quan hệ này, từ đó đưa ra những khuyến nghị cho các chính phủ trong khu vực.

1.1. Khái Niệm Về Chi Đầu Tư Chính Phủ

Chi đầu tư chính phủ được hiểu là các khoản chi tiêu của chính phủ nhằm phát triển cơ sở hạ tầng và dịch vụ công cộng. Điều này bao gồm xây dựng đường xá, trường học và bệnh viện. Nguồn vốn cho các dự án này thường đến từ ngân sách nhà nước và các khoản vay.

1.2. Tăng Trưởng Kinh Tế Ở Các Nước ASEAN

Tăng trưởng kinh tế ở các nước ASEAN thường được đo bằng GDP. Các yếu tố như đầu tư công, tiêu dùng và xuất khẩu đều có tác động lớn đến sự phát triển kinh tế. Việc phân tích mối quan hệ giữa chi đầu tư và tăng trưởng sẽ giúp hiểu rõ hơn về động lực phát triển của khu vực.

II. Vấn Đề và Thách Thức Trong Chi Đầu Tư Chính Phủ

Mặc dù chi đầu tư chính phủ có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như quản lý kém, tham nhũng và thiếu minh bạch có thể làm giảm hiệu quả của đầu tư công. Nghiên cứu này sẽ chỉ ra những thách thức chính mà các nước ASEAN đang phải đối mặt.

2.1. Quản Lý Kém Trong Đầu Tư Công

Quản lý kém có thể dẫn đến lãng phí nguồn lực và không đạt được mục tiêu đề ra. Các dự án đầu tư công thường gặp khó khăn trong việc thực hiện đúng tiến độ và ngân sách.

2.2. Tham Nhũng và Thiếu Minh Bạch

Tham nhũng trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư công có thể làm giảm hiệu quả và gây mất lòng tin từ phía người dân. Thiếu minh bạch trong quản lý ngân sách cũng là một vấn đề nghiêm trọng.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Đầu Tư Công và Tăng Trưởng Kinh Tế

Để phân tích mối quan hệ giữa đầu tư công và tăng trưởng kinh tế, nghiên cứu này áp dụng mô hình hiệu chỉnh sai số (ECM). Phương pháp này cho phép đánh giá tác động của các biến đầu tư công đến tăng trưởng kinh tế trong ngắn hạn và dài hạn.

3.1. Mô Hình Hiệu Chỉnh Sai Số ECM

Mô hình ECM giúp xác định mối quan hệ dài hạn giữa các biến. Bằng cách sử dụng dữ liệu bảng từ 5 nước ASEAN, nghiên cứu sẽ phân tích tác động của chi đầu tư công đến tăng trưởng kinh tế.

3.2. Kiểm Định Nhân Quả Granger

Kiểm định nhân quả Granger sẽ được sử dụng để xác định xem đầu tư công có ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh tế hay không. Phương pháp này giúp làm rõ mối quan hệ hai chiều giữa các biến.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp những thông tin quý giá cho các nhà hoạch định chính sách. Việc hiểu rõ mối quan hệ giữa chi đầu tư chính phủ và tăng trưởng kinh tế sẽ giúp các chính phủ đưa ra các quyết định đúng đắn hơn trong việc phân bổ ngân sách.

4.1. Tác Động Của Đầu Tư Công Đến Tăng Trưởng Kinh Tế

Nghiên cứu cho thấy rằng đầu tư công có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế, nhưng hiệu quả của nó phụ thuộc vào cách thức quản lý và thực hiện các dự án.

4.2. Khuyến Nghị Chính Sách Đầu Tư Công

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các khuyến nghị sẽ được đưa ra nhằm cải thiện hiệu quả của đầu tư công, bao gồm việc tăng cường minh bạch và quản lý tốt hơn các dự án.

V. Kết Luận và Tương Lai Của Chi Đầu Tư Chính Phủ

Mối quan hệ giữa chi đầu tư chính phủ và tăng trưởng kinh tế là một chủ đề quan trọng trong nghiên cứu kinh tế. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp các nước ASEAN cải thiện chính sách đầu tư công, từ đó thúc đẩy tăng trưởng bền vững trong tương lai.

5.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng đầu tư công có tác động tích cực đến tăng trưởng kinh tế, nhưng cần có các biện pháp quản lý hiệu quả để tối ưu hóa kết quả.

5.2. Triển Vọng Tương Lai Của Đầu Tư Công

Trong tương lai, các nước ASEAN cần tiếp tục cải cách chính sách đầu tư công để đảm bảo rằng nguồn lực được sử dụng hiệu quả và bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Đông Nam Á đang chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình phụ thuộc xuất khẩu sang mở rộng thị trường nội địa, đầu tư cơ sở hạ tầng được xem là đòn bẩy then chốt để duy trì nhịp độ tăng trưởng. Giai đoạn 2000 - 2009, tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội bình quân của Việt Nam đạt 7,3%/năm và tiếp tục duy trì mức 6,8%/năm trong giai đoạn 2006 - 2011. Động lực thúc đẩy mức tăng trưởng này phần lớn dựa vào tích lũy vốn, khi yếu tố vốn đóng góp tới 76,8% vào tăng trưởng kinh tế giai đoạn 2006 - 2010, trong khi tỷ trọng đóng góp của khoa học công nghệ chỉ chiếm khoảng 7,5%.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là làm rõ tính chất tác động của chi đầu tư chính phủ lên tăng trưởng kinh tế: liệu sự gia tăng này tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực hay gây hiện tượng chèn lấn đầu tư tư nhân, đặc biệt khi mức nợ công tại các nước đang phát triển tiệm cận ngưỡng rủi ro 50% - 60% GDP. Mục tiêu của luận văn là xác định định lượng tác động của đầu tư công, chi tiêu công và nguồn thu thuế lên tăng trưởng kinh tế trong ngắn hạn và dài hạn, đồng thời kiểm định mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa các biến số.

Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu hàng năm của 5 quốc gia ASEAN gồm Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Việt Nam và Campuchia trong chuỗi thời gian 29 năm, từ năm 1983 đến năm 2011. Kết quả nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp cơ sở khoa học để các nhà hoạch định chính sách cơ cấu lại nguồn vốn ngân sách, hướng đến mục tiêu hạ hệ số ICOR từ mức 5,2 giai đoạn 2000 - 2007 về ngưỡng tối ưu 3,0 theo khuyến nghị của Ngân hàng Thế giới.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết kinh tế học vĩ mô và quản trị công hiện đại:

• Lý thuyết quan hệ người chủ - người thừa hành (Principal - Agent Theory): Phân tích quan hệ ủy thác giữa người dân đóng thuế và chính quyền các cấp trong việc quản lý, phân bổ nguồn lực công. Sự bất đối xứng thông tin là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng chi phí dự án bị đội lên, lãng phí và thất thoát vốn đầu tư.
• Lý thuyết tăng trưởng tân cổ điển và hàm sản xuất Cobb - Douglas: Xác định vai trò của vốn công như một yếu tố đầu vào cơ bản của tổng cung, giúp mở rộng năng lực sản xuất quốc gia và gia tăng năng suất biên của vốn tư nhân.
• Lý thuyết tổng cầu Keynes: Giải thích tác động kích thích kinh tế ngắn hạn của chi tiêu chính phủ thông qua phương trình tổng cầu, khẳng định đầu tư công là công cụ quan trọng để kích hoạt sản xuất trong các giai đoạn suy giảm tăng trưởng.
• Hiệu ứng lan tỏa và hiệu ứng chèn lấn: Đánh giá hai mặt tác động của đầu tư nhà nước; đầu tư hạ tầng tạo hiệu ứng tích cực cho doanh nghiệp tư nhân, nhưng sự mở rộng quá mức của các doanh nghiệp nhà nước sẽ cạnh tranh gay gắt nguồn vốn và lao động với khu vực tư.
• Giả thuyết dự án kém hiệu quả (White Elephant Hypothesis): Luận giải hiện tượng đầu tư công tại các nền kinh tế đang phát triển bị suy giảm hiệu quả do rót vốn vào các công trình thiếu tính khả thi thương mại.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ báo cáo Chỉ số phát triển chính ở khu vực Châu Á - Thái Bình Dương (Key Indicators for Asia and the Pacific 2012) do Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) công bố.
• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu: Cỡ mẫu bao gồm 133 quan sát từ 5 quốc gia ASEAN (Malaysia, Thái Lan, Indonesia, Việt Nam, Campuchia) với thời gian quan sát trung bình T-bar đạt 26,6 năm. Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu bảng không cân bằng (Unbalanced Panel Data) có chủ đích, loại trừ 5 quốc gia thành viên khác do dữ liệu chuỗi thời gian không đầy đủ.
• Phương pháp phân tích:
  • Kiểm định tính dừng Fisher thuộc tính Phillips-Perron: Được lựa chọn vì tính ưu việt vượt trội trong việc xử lý chuỗi dữ liệu bảng không cân bằng, giúp kiểm soát hiện tượng hồi quy giả mạo.
  • Mô hình hiệu chỉnh sai số (ECM) kết hợp Tác động cố định (Fixed Effects): Cho phép kiểm soát các đặc tính không quan sát được nhưng bất biến theo thời gian của từng quốc gia, đo lường chính xác tốc độ hiệu chỉnh từ mất cân bằng ngắn hạn về trạng thái cân bằng dài hạn.
  • Kiểm định nhân quả Granger dạng ràng buộc: Xác định chiều tác động thực sự giữa đầu tư công và tăng trưởng GDP với độ trễ tối ưu được kiểm chứng qua kiểm định Wald.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Bậc tích hợp và tính đồng liên kết của chuỗi dữ liệu: Kết quả kiểm định Fisher Phillips-Perron có xu thế cho thấy các biến GDP thực (lnRGDP), đầu tư công thực (lnRGI) và chi tiêu công thực (lnRGC) dừng ở bậc I(0) với mức ý nghĩa 1% (p-value = 0,0005 đối với lnRGDP và p-value = 0,0013 đối với lnRGI). Riêng biến thu thuế thực (lnRTR) dừng ở sai phân bậc nhất I(1) với mức ý nghĩa 1% (p-value = 0,0000), khẳng định các biến số tồn tại mối quan hệ đồng tích hợp bền vững trong dài hạn.
• Quy mô đầu tư công vượt trội nhưng hiệu quả biên thấp: Tỷ trọng vốn đầu tư từ ngân sách của Việt Nam đạt 9,8% GDP vào năm 2007, cao hơn rất nhiều so với Indonesia (1,6%), Philippines (1,8%) và Thái Lan (3,2%). Tính toàn bộ khu vực nhà nước, tổng vốn đầu tư chiếm 17,3% GDP năm 2009. Tuy nhiên, hệ số ICOR giai đoạn 2000 - 2007 lên tới 5,2, phản ánh tình trạng để tạo ra 1 đồng tăng trưởng GDP cần tới 5,2 đồng vốn đầu tư, cao gấp đôi so với mức ICOR 2,7 của Đài Loan hay 3,2 của Hàn Quốc trong các giai đoạn cất cánh kinh tế tương đương.
• Gánh nặng tài khóa và áp lực nợ công: Thu ngân sách từ thuế của Việt Nam năm 2008 chiếm 27,7% GDP và chi tiêu ngân sách đạt 29,4% GDP, thuộc nhóm cao nhất khu vực ASEAN-5, làm thu hẹp không gian tài chính và hạn chế khả năng tự tích lũy tái đầu tư của khu vực tư nhân.
• Chiều hướng quan hệ nhân quả Granger: Kiểm định thực nghiệm xác nhận tồn tại quan hệ nhân quả hai chiều giữa đầu tư công và tăng trưởng kinh tế tại nhóm nước ASEAN khảo sát, chứng minh đầu tư công vừa là động lực vừa là kết quả của tiến trình mở rộng quy mô kinh tế.

Thảo luận kết quả

Kết quả thực nghiệm tương thích với các nghiên cứu kinh điển của Barro (1991) và Devarajan (1996), chỉ ra rằng đầu tư công tại các quốc gia đang phát triển thường mang lại năng suất biên thấp hơn khu vực tư nhân nếu cơ chế phân bổ bị phân tán. Sự chênh lệch lớn về GDP thực giữa nhóm thu nhập trung bình khá (Malaysia, Thái Lan) và nhóm thu nhập trung bình thấp (Việt Nam, Campuchia) bắt nguồn từ chất lượng quản trị dự án công.

Dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa thông qua hệ thống đồ thị chuỗi thời gian GDP thực và chi tiêu công giai đoạn 1983 - 2011, kết hợp cùng các bảng phân tích hồi quy thực nghiệm. Bảng thống kê mô tả (với giá trị trung bình lnRGDP đạt 374,27 và lnRGI đạt 69,23) cùng đồ thị phân tán nguồn thu thuế đã minh họa rõ nét hiện tượng thâm hụt ngân sách kéo dài, khi nợ công tại phần lớn các quốc gia tiếp cận ngưỡng 50% - 60% GDP. Tình trạng này lý giải vì sao đầu tư công sau các giai đoạn tăng nóng thường có xu hướng bị thắt chặt để bảo đảm an toàn nợ quốc gia.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tái cấu trúc danh mục đầu tư công: Chính phủ và Bộ Kế hoạch và Đầu tư cần kiên quyết cắt giảm từ 15% đến 20% các dự án đầu tư công phân tán, kém hiệu quả; tập trung nguồn vốn ngân sách vào các dự án hạ tầng giao thông và năng lượng trọng điểm nhằm hạ hệ số ICOR từ mức 5,2 xuống dưới 3,5 trong giai đoạn trung hạn 5 năm.
• Mở rộng phương thức đối tác công tư (PPP): Bộ Tài chính và các bộ ngành liên quan cần nhanh chóng hoàn thiện khung pháp lý cho các dự án PPP, bảo đảm tỷ suất sinh lời của nhà đầu tư tư nhân cao hơn lãi suất trái phiếu chính phủ, phấn đấu nâng tỷ trọng vốn tư nhân tham gia các dự án kết cấu hạ tầng lên mức 30% - 40% tổng vốn đầu tư toàn xã hội vào năm 2020.
• Thiết lập cơ chế giám sát độc lập và minh bạch thông tin: Quốc hội và các cơ quan thanh tra nhà nước cần thành lập các đơn vị kiểm định độc lập cho từng dự án quy mô lớn, áp dụng hình thức đấu thầu công khai 100% trên nền tảng số nhằm hạn chế tối đa chi phí phát sinh do bất đối xứng thông tin giữa chủ đầu tư và nhà thầu.
• Kiểm soát thâm hụt ngân sách và trần nợ công: Bộ Tài chính cần duy trì tỷ lệ thâm hụt ngân sách nhà nước dưới mức 5% GDP hàng năm và giữ tỷ lệ nợ công không vượt quá 60% GDP thông qua việc tinh giản chi thường xuyên và tối ưu hóa nguồn thu thuế nội địa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Nhà hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô và tài chính công: Luận văn cung cấp luận cứ khoa học định lượng giúp các cơ quan quản lý nhà nước xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn và kiểm soát an toàn nợ công quốc gia.
• Lãnh đạo doanh nghiệp và các nhà đầu tư tư nhân: Giúp các nhà đầu tư nắm bắt quy luật dịch chuyển dòng vốn nhà nước, xu hướng phát triển cơ sở hạ tầng khu vực ASEAN để định vị chiến lược tham gia các dự án PPP.
• Giảng viên và chuyên gia nghiên cứu học thuật: Là tài liệu tham khảo chuyên sâu về phương pháp ứng dụng mô hình hiệu chỉnh sai số (ECM) trên dữ liệu bảng không cân bằng và kiểm định nhân quả Granger.
• Học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp phương pháp luận chuẩn mực về xử lý dữ liệu vĩ mô quốc tế từ ADB, kiểm định nghiệm đơn vị Fisher và kỹ thuật viết báo cáo kinh tế lượng.

Câu hỏi thường gặp

• Gia tăng đầu tư công có luôn đem lại tăng trưởng kinh tế cao hơn không? Không hoàn toàn. Mặc dù đầu tư công cung cấp hạ tầng nền tảng, nhưng nếu tỷ lệ đầu tư công vượt ngưỡng kiểm soát (như mức 17,3% GDP tại Việt Nam năm 2009) đi kèm quản lý kém, nó sẽ gây thất thoát vốn, gia tăng hệ số ICOR lên 5,2 và chèn lấn nguồn lực phát triển của khu vực tư nhân.

• Hệ số ICOR ở mức 5,2 phản ánh điều gì về hiệu quả sử dụng vốn? Hệ số ICOR bằng 5,2 cho thấy nền kinh tế cần chi ra 5,2 đồng vốn đầu tư mới tạo ra được 1 đồng tăng trưởng GDP. Mức này cao hơn đáng kể so với chuẩn mực đầu tư hiệu quả bền vững (ICOR xấp xỉ 3,0 theo khuyến nghị của Ngân hàng Thế giới), chứng tỏ hiệu quả sinh lời của đồng vốn xã hội còn thấp.

• Vì sao nghiên cứu lại áp dụng kiểm định nghiệm đơn vị Fisher Phillips-Perron? Do bộ dữ liệu gồm 5 quốc gia ASEAN trong 29 năm có tính chất không cân bằng (tổng 133 quan sát, T-bar đạt 26,6 năm), kiểm định Fisher Phillips-Perron là phương pháp tối ưu nhất để kiểm tra tính dừng, giúp loại bỏ nguy cơ kết luận sai lệch do hiện tượng gãy cấu trúc dữ liệu.

• Mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa đầu tư công và GDP có ý nghĩa gì trong điều hành chính sách? Kết quả khẳng định tăng trưởng GDP tạo nguồn thu để mở rộng đầu tư công, đồng thời đầu tư công đóng vai trò đòn bẩy kích cầu kinh tế. Điều này đòi hỏi chính phủ phải điều tiết nhịp độ giải ngân vốn công nhịp nhàng theo chu kỳ kinh tế để tránh gây áp lực lạm phát và nợ công.

• Mô hình PPP mang lại lợi ích cụ thể nào cho việc cắt giảm gánh nặng ngân sách? Mô hình PPP giúp chính phủ huy động 30% - 40% vốn ngoài ngân sách từ khối tư nhân, chuyển giao rủi ro vận hành cho các đơn vị có năng lực chuyên môn, từ đó giảm áp lực vay nợ nước ngoài và duy trì trần nợ công dưới ngưỡng an toàn 60% GDP.

Kết luận

• Luận văn xác lập thành công mô hình định lượng phân tích mối quan hệ giữa chi đầu tư của chính phủ và tăng trưởng kinh tế cho 5 quốc gia ASEAN giai đoạn 1983 - 2011 với quy mô 133 quan sát.
• Khẳng định tính đồng liên kết dài hạn giữa GDP thực, đầu tư công thực, chi tiêu công thực và nguồn thu ngân sách từ thuế thông qua kiểm định nghiệm đơn vị Fisher ở mức ý nghĩa 1%.
• Chứng minh mối quan hệ nhân quả hai chiều giữa đầu tư công và tăng trưởng kinh tế bằng kiểm định Granger dạng ràng buộc trên dữ liệu bảng tác động cố định.
• Chỉ rõ thực trạng thâm hụt ngân sách và hiệu quả đầu tư công chưa cao tại Việt Nam khi hệ số ICOR đạt 5,2 và tỷ trọng chi ngân sách lên tới 29,4% GDP năm 2008.
• Đóng góp hệ thống 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm chuyển dịch mô hình tăng trưởng từ thâm dụng vốn sang nâng cao năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) trong giai đoạn 2015 - 2025.

Các cơ quan quản lý và giới nghiên cứu kinh tế cần tiếp tục khai thác khung phân tích kinh tế lượng này để xây dựng chính sách phân bổ ngân sách tối ưu, bảo đảm mục tiêu phát triển kinh tế nhanh và bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Trình bày tổng quan lý thuyết về đầu tư công và tăng trưởng kinh tế, làm rõ khái niệm và quan điểm chung về đầu tư công, cơ sở lý thuyết về đầu tư công cũng như mối quan hệ tác động của đầu tư công lên tăng trưởng kinh tế. Ghi nhận các nghiên cứu trước đó ở trong và ngoài nước về mối quan hệ giữa đầu tư công và tăng trưởng kinh tế. Chương 2: Phân tích thực trạng đầu tư công và tăng trưởng kinh tế cũng như khái quát tình hình kinh tế ở Việt Nam và so sánh với một số nước ASEAN, qua đó đánh giá hiệu quả đầu tư công và nêu một số vấn đề tồn tại của đầu tư công hiện nay. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 Chương 3: Trình bày phương pháp luận và mô hình nghiên cứu trong đó mô tả chi tiết về cách thực hiện mô hình hiệu chỉnh sai số (ECM) và mô hình kiểm định tính nhân quả Granger.

Chương 4: Mô tả dữ liệu nghiên cứu và kết quả thực nghiệm trong đó chỉ rõ cách thức lấy số liệu, xử lý số liệu, kết quả đạt được thông qua phân tích hồi qui và bàn luận cho phần gợi ý chính sách công. Phần Kết luận, xác định lại những phát hiện của đề tài nghiên cứu và các đề xuất được đưa ra cho các chính sách của Chính phủ, đặc biệt là Chính phủ Việt Nam liên quan đến đầu tư công trong tương lai. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 CHƢƠNG I TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ ĐẦU TƢ CÔNG VÀ TĂNG TRƢỞNG KINH TẾ 1.1 Cơ sở lý thuyết về đầu tư công 1.1 Khái niệm và quan điểm chung về đầu tư công ầu tư công (thuần) được hiểu như là phần chi tiêu công được thêm vào lượng vốn vật chất để tạo ra các dịch vụ xã hội, chẳng hạn xây dựng đường xá, cầu cảng, trường học, bệnh viện v.v… Nguồn vốn đầu tư công thường bao gồm ngân sách nhà nước, trái phiếu chính phủ hoặc viện trợ phát triển của nước ngoài. Tùy theo quan niệm của từng quốc gia mà đầu tư công có thể bao gồm các dự án cho các mục đích kinh doanh (qua khu vực DNNN) hoặc các dự án chỉ thuần túy mục đích công ích.

Ở Việt Nam, đầu tư công được hiểu theo nghĩa hẹp. ầu tư công là đầu tư từ nguồn vốn của Nhà nước vào các lĩnh vực phục vụ lợi ích chung, không nhằm mục đích kinh doanh (Nguyễn Xuân Tự, 2010). Các nghiên cứu gần đây cho thấy đầu tư công ảnh hưởng tới đầu tư của khu vực tư nhân theo nhiều kênh khác nhau (Blejer và Khan, 1984; Aschauer, 1989). ầu tư công thúc đẩy đầu tư tư nhân nếu nó có tính bổ trợ cho đầu tư tư nhân.

iều này chỉ xảy ra nếu đầu tư công tạo ra được các hiệu ứng lan tỏa (spillover effect) đối với nền kinh tế. Doanh nghiệp tư nhân sẽ thu được lợi nhuận cao hơn khi có đầu tư công, do vậy thúc đẩy đầu tư tư nhân. Tuy nhiên, đầu tư công có thể dẫn đến hiện tượng chèn ép đầu tư tư nhân nếu như nó cạnh tranh nguồn lực với đầu tư tư nhân. Khả năng chèn ép đầu tư tư nhân sẽ lớn nếu như đầu tư công được thực hiện bởi các doanh nghiệp nhà nước hoặc thông qua hình thức doanh nghiệp nhà nước.

Dịch vụ cung cấp từ khu vực doanh nghiệp nhà nước sẽ cạnh tranh với khu vực tư nhân, làm giảm động cơ tham gia đầu tư của khu vực tư nhân. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Như vậy, về cơ bản, các quốc gia đều hướng đến quản lý đầu tư công để hỗ trợ tăng năng suất cho khu vực tư nhân và toàn bộ nền kinh tế. Ngoài ra, nó có thể dùng để bù đắp thất bại của thị trường trong một số thị trường đặc biệt.2 Cơ sở lý thuyết về đầu tư công Vài nét về lý thuyết quan hệ người chủ - người thừa hành (principal - agent theory) ầu tư công là một điển hình của quan hệ người chủ - người thừa hành. Người dân và người đóng thuế trao tiền và ủy thác cho chính quyền các cấp trung ương và/hoặc địa phương (dưới hình thức các khoản thu ngân sách từ thuế và khai thác tài nguyên) để thực hiện các dự án cung cấp dịch vụ công cộng.

Chính quyền cấp trung ương sau đó lại có thể ủy thác cho chính quyền cấp địa phương để thực hiện các dự án cung cấp dịch vụ công cộng. Bởi các cơ quan chính quyền không thể trực tiếp thực hiện việc này nên đến lượt các cơ quan này lại ủy thác cho các nhà thầu dự án để xây dựng công trình, sau khi công trình hoàn thành, nó sẽ được bàn giao cho một đơn vị khác của chính quyền quản lý. Bản chất của quan hệ người chủ - người thừa hành là bất đối xứng thông tin. Người chủ muốn người thừa hành nỗ lực thực hiện hết mình công việc được giao.

Nhưng vì người thừa hành có thông tin riêng về chi phí sản xuất mà người chủ không biết nên người thừa hành thường có xu hướng “bịp” người chủ. ể giải quyết vấn đề này, các lý thuyết gia chỉ ra rằng người chủ sẽ thực hiện các biện pháp khác nhau, phụ thuộc vào từng tình huống hay từng dự án. - Trường hợp có thể giám sát: tăng cường minh bạch thông tin thông qua các hình thức khuyến khích để giảm thông tin riêng. - Trong trường hợp không thể giám sát tốt nhưng có thể đưa ra một hợp đồng rõ ràng về trách nhiệm của mỗi bên: người chủ sẽ khoán cho người thừa hành một hợp đồng với chi phí cố định (Holmstrom, 1982; Baron và Myerson, 1982).

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 - Trong trường hợp không thể hình thành được hợp đồng rõ ràng: người chủ sẽ đề nghị người thừa hành hợp đồng hợp tác dạng đồng chủ sở hữu để tăng trách nhiệm và chia sẻ rủi ro (Grossman và Hart, 1986).1 Các quan hệ ngƣời chủ - ngƣời thừa hành trong đầu tƣ công Mối quan hệ người chủ - người thừa hành trên rất hữu ích để bàn luận về cơ chế đầu tư công. Về mặt lý thuyết cơ chế đầu tư công bao gồm hai nhóm cơ chế liên quan đến hai giai đoạn của đầu tư công. Nhóm thứ nhất là cơ chế xác định cách thức phân bổ các nguồn vốn của nhà nước sao cho hiệu quả. Nhóm thứ hai là cơ chế thực hiện các dự án đầu tư công.

Bên cạnh cơ chế ra quyết định và cơ chế thực hiện tại hai giai đoạn là các cơ chế giám sát để đảm bảo rằng việc ra quyết định và thực hiện các dự án đầu tư công đạt được mục tiêu đề ra với mức thất thoát là thấp nhất. * Cơ chế phân bổ nguồn vốn: Trên bình diện lý thuyết người chủ - người thừa hành, cơ chế phân bổ nguồn vốn phản ánh mối quan hệ giữa người dân ủy thác cho chính quyền các cấp thực hiện LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 việc xác định các dự án cung cấp dịch vụ công cộng cho người dân. Trong mối quan hệ này, chính quyền các cấp có lợi thế hoàn toàn về thông tin. Giữa người dân và chính quyền cũng không thể hình thành được hợp đồng rõ ràng.

Vì vậy, cách thức để giải quyết mối quan hệ này là tập trung vào việc giảm thông tin riêng cũng như tăng cường sự tham gia của người dân vào quá trình ra quyết định. Cách giải quyết tổng quát vấn đề này là phân quyền. ây là xu hướng chung trên thế giới kể từ thập niên 1980. Các dự án đầu tư công có qui mô vùng hoặc quốc gia thì do chính quyền trung ương quyết định trong khi các dự án đầu tư công có qui mô địa phương thì do địa phương quyết định.

Mục đích của việc phân quyền là tăng hiệu quả phân bổ đầu tư dựa trên nguồn tri thức mà các cấp có thể biết tốt hơn cũng như được nhiều người dân biết đến hơn. Trung ương hiểu biết rõ về tổng thể nền kinh tế, mối liên kết giữa các vùng miền, xây dựng kế hoạch về cơ sở hạ tầng cũng như các vùng kinh tế để tăng hiệu ứng hợp trội (synergy effects). Dự án có qui mô quốc gia cũng nhận được sự quan tâm của nhiều người dân. Mức độ phản biện những lý lẽ phân bổ của chính quyền trung ương sẽ đa dạng hơn.

Trong khi đó người dân địa phương được coi như là đối tượng hiểu nhu cầu ở địa phương mình nhất, họ cũng hiểu biết rõ các nguồn lực đặc thù của địa phương. Khi được phân quyền, họ sẽ có khả năng đưa ra quyết định đúng đắn hơn ngay cả khi là không đúng từ quan điểm của chính quyền trung ương (Bird và Vaillancourt, 1998). Ngoài ra để tăng cường sự tham gia đóng góp của người dân địa phương vào kiểm soát rủi ro, kinh nghiệm thế giới cho thấy việc phân quyền đầu tư công cần phải tương ứng với nguồn thu của chính quyền địa phương. Nếu địa phương đóng góp ít hoặc không có đóng góp cho các dự án đầu tư thuộc địa phương mình thì sẽ thiếu trách nhiệm trong việc kiểm soát rủi ro.

Vì vậy, việc phân quyền đầu tư công cho địa phương nên cân bằng với khả năng huy động ngân sách của địa phương. * Cơ chế thực hiện đầu tư công: LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 Một khi dự án đầu tư được quyết định, tùy theo tính chất của dự án, chính quyền sẽ quyết định thực hiện dự án theo hình thức sở hữu nào. - Hình thức sở hữu thứ nhất là nhà nước nắm 100% vốn chủ sở hữu dự án và thuê các doanh nghiệp thực hiện. Thông thường đây là những dự án ít phức tạp, có thời gian thực hiện ngắn; hoặc đó là các dự án không tạo ra dịch vụ có tính thương mại.

Trong trường hợp này, chính quyền và doanh nghiệp có thể đưa ra được một hợp đồng tương đối đầy đủ về trách nhiệm gánh chịu rủi ro của các bên liên quan đến dự án. Chính quyền sẽ chọn nhà thầu có khả năng thực hiện dự án với chi phí đầu tư cố định thấp nhất. - Hình thức sở hữu thứ hai là chia sẻ sở hữu dự án với khu vực tư nhân. ây là các loại dự án có thời gian kéo dài và tương đối phức tạp, chứa đựng nhiều rủi ro trong quá trình thực hiện.

Tuy nhiên, lợi ích của dự án lại có tính thương mại có khả năng hấp dẫn tư nhân tham gia.