Tài liệu: Mối quan hệ giữa biến động giá dầu và chỉ số cpi trong giai đoạn

Phân tích tác động của biến động giá dầu đến chỉ số CPI tại Việt Nam giai đoạn 2016-2022. Nghiên cứu mối liên hệ giữa giá năng lượng và lạm phát.

• Tác giả: Nguyễn Thị Diệu Linh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Quỳnh Thơ
• Trường học: Học Viện Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Mối quan hệ giữa biến động giá dầu và chỉ số CPI trong giai đoạn 2016 - 2022 tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Đề tài nghiên cứu khoa học sinh viên
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và cơ sở lý thuyết về giá dầu và chỉ số CPI

Mối quan hệ giữa biến động giá dầu và chỉ số CPI là một trong những vấn đề kinh tế học quan trọng được các nhà nghiên cứu quan tâm. Giá dầu là một yếu tố quyết định đối với nền kinh tế hiện đại, ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí sản xuất và tiêu dùng. Chỉ số CPI (Consumer Price Index) hay chỉ số giá tiêu dùng phản ánh mức độ lạm phát trong nền kinh tế. Khi giá dầu tăng, chi phí vận chuyển, sản xuất tăng theo, từ đó làm tăng giá cả hàng hóa dịch vụ và CPI tăng. Ngược lại, khi giá dầu giảm, áp lực lạm phát sẽ giảm bớt. Tại Việt Nam, trong giai đoạn 2016-2022, mối liên hệ này đặc biệt rõ ràng, phản ánh sự phụ thuộc của nền kinh tế vào năng lượng.

1.1. Khái niệm dầu diesel và vai trò của nó

Dầu diesel là một loại nhiên liệu quan trọng trong ngành vận tải và công nghiệp. Giá dầu diesel không chỉ ảnh hưởng đến chi phí xăng dầu mà còn tác động trực tiếp đến chi phí vận chuyển hàng hóa. Sự biến động giá dầu diesel ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng, làm thay đổi giá cả sản phẩm tiêu dùng. Tại Việt Nam, dầu diesel đóng vai trò then chốt trong vận tải và logistics, vì vậy mối quan hệ giữa giá dầu và CPI rất chặt chẽ.

1.2. Chỉ số CPI và đo lường lạm phát

Chỉ số CPI là chỉ số đo lường giá tiêu dùng của các hộ gia đình trung bình. CPI tăng cho thấy mức lạm phát tăng, giảm sức mua của người tiêu dùng. Biến động CPI phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó giá dầu là một trong những chỉ tiêu quan trọng nhất vì nó ảnh hưởng đến toàn bộ chi phí sản xuất và vận chuyển trong nền kinh tế.

II. Thực trạng biến động giá dầu tại Việt Nam 2016 2022

Trong giai đoạn 2016-2022, Việt Nam đã chứng kiến những biến động giá dầu lớn lao. Năm 2016, giá dầu thế giới giảm xuống mức thấp nhất, đạt khoảng 35 USD/thùng, từ đó dần hồi phục. Mối quan hệ giữa giá dầu và CPI tại Việt Nam thể hiện rõ ràng: khi giá dầu tăng, lạm phát tăng theo. Năm 2021-2022, biến động giá dầu tăng mạnh do ảnh hưởng từ dịch bệnh và căng thẳng địa geopolitical, làm chỉ số CPI của Việt Nam tăng đáng kể. Tỷ lệ lạm phát tại Việt Nam chịu ảnh hưởng trực tiếp từ dao động giá dầu trên thị trường thế giới, đặc biệt là dầu diesel sử dụng trong vận tải.

2.1. Xu hướng giá dầu từ 2016 2020

Từ 2016-2020, giá dầu trải qua những biến động từ mức thấp lên cao. Năm 2016-2017, giá dầu hồi phục dần từ mức 35 USD lên 70 USD/thùng. Giai đoạn này, CPI Việt Nam tương đối ổn định với mức lạm phát thấp. Tuy nhiên, sự tăng giá dầu vẫn gây áp lực lên chi phí sản xuất, đặc biệt là trong ngành vận tải.

2.2. Tác động từ 2021 2022

Giai đoạn 2021-2022, giá dầu tăng mạnh do phục hồi kinh tế toàn cầu và xung đột Nga-Ukraine. Biến động giá dầu này gây áp lực lạm phát rất lớn tại Việt Nam. Chỉ số CPI tăng vượt mức 4%, lạm phát tăng ảnh hưởng đến chi phí tiêu dùng của người dân, làm giảm sức mua tiêu dùng.

III. Mối quan hệ định lượng giữa giá dầu và CPI

Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy mối quan hệ giữa giá dầu và CPI là rất chặt chẽ. Sử dụng mô hình VAR (Vector Autoregression) để phân tích dữ liệu từ 2016-2022, kết quả cho thấy tác động của giá dầu đến CPI là có ý nghĩa thống kê. Một tăng 10% giá dầu dẫn đến tăng CPI khoảng 0,5-1% trong ngắn hạn. Mối quan hệ này phản ánh sự phụ thuộc của giá tiêu dùng vào chi phí năng lượng. Hệ số tương quan giữa biến động giá dầu và CPI đạt khoảng 0,6-0,7, cho thấy mối liên hệ mạnh mẽ. Kết quả này giúp dự báo lạm phát và lập chính sách kinh tế hiệu quả hơn.

3.1. Phương pháp đo lường và kết quả

Mô hình VAR được sử dụng để phân tích tác động của giá dầu lên CPI. Kết quả cho thấy độ trễ 1-3 tháng của giá dầu có tác động lớn nhất đến CPI. Impulse response analysis chỉ ra rằng một shock giá dầu dương sẽ tăng CPI trong 3-6 tháng tiếp theo.

3.2. Dự báo và tầm quan trọng

Dự báo mô hình VAR cho thấy giá dầu là một chỉ báo dẫn đầu quan trọng cho lạm phát. Hiểu rõ mối quan hệ này giúp ngân hàng trung ương và chính phủ điều chỉnh chính sách tiền tệ và quản lý lạm phát hiệu quả, bảo vệ sức mua của người tiêu dùng.

IV. Giải pháp chính sách quản lý giá dầu và lạm phát

Để giảm thiểu tác động của biến động giá dầu lên lạm phát, Việt Nam cần triển khai các giải pháp quản lý giá dầu hiệu quả. Chính sách APM (Automatic Price Mechanism) được áp dụng ở Malaysia là một mô hình đáng học hỏi, cho phép giá dầu tự động điều chỉnh theo giá thế giới, tránh sốc giá đột ngột. Việc bãi bỏ kiểm soát giá nhưng hỗ trợ người dân khó khăn là cách cân bằng giữa thị trường và an sinh xã hội. Ngoài ra, đầu tư năng lượng tái tạo giúp giảm phụ thuộc vào dầu, từ đó ổn định CPI và bảo vệ nền kinh tế khỏi sốc giá dầu thế giới.

4.1. Cơ chế định giá tự động APM

Cơ chế APM của Malaysia cho phép giá dầu điều chỉnh tự động theo giá thế giới, giảm bất ngờ giá, giúp người tiêu dùng thích ứng tốt hơn. Việc triển khai APM tại Việt Nam cần hỗ trợ xã hội kèm theo để bảo vệ người dân thu nhập thấp. Chính sách này giúp thị trường ổn định và hạn chế lạm phát.

4.2. Các biện pháp hỗ trợ bổ sung

Chính sách tiền tệ cần được điều chỉnh để kiểm soát lạm phát khi giá dầu tăng. Đầu tư vào năng lượng sạch giảm phụ thuộc dầu mỏ lâu dài. Hỗ trợ vận chuyển công cộng giảm áp lực chi phí cho người tiêu dùng và doanh nghiệp, giảm thiểu tác động lạm phát từ biến động giá dầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TÔNG QUAN VẺ MỐI QUAN HỆ GIỮA GIÁ DẦU DIESEL VÀ CHỈ SỐ 0112 cccccccscessesssesssssessesressessessessssessussvssussrsstessssresisssesivsssssessrssssissssaressesiessessessessssaesenesees 12 1. CƠ SỞ LÝ THUYÊT VỀ GIÁ DẦU DIESEL VÀ CHỈ SỐ CPI. Khái niệm về Dầu Diesel.--2- -- 222221 2 SEE221121221 21 11 1tr re 12 1. Chỉ số CPIH.

Các chính sách can thiệp lên giá dầu ở Việt Nam. TONG QUAN VE MOI QUAN HE CUA GIA DAU DIESEL VA CHI SO CPI TRONG NƯỚC. Thực trạng tác động của biến động giá dầu Diesel và chí số CPI. Thực trạng biến động giá dầu Diesel ở Việt Nam từ năm 2016 — năm 2022 IV 1.

Tổng quan mối quan hệ giữa CPI và giá dầu diesel.- ccc sec cccece 25 1. MOT SO BANG CHUNG THUC NGHIỆM Ở MỘT SO QUOC GIA VA KHU VUC TREN THE GIG. Cac bang chimg thye nghiém 6 trén thé gibi cecceccecesceseeseseeses esses teens 26 1. Khoang trong nghién ctru.ccccccceccssescsscssescesscsessesscssesvssnssesisstsevsevssssteseveneess 28 TOM TAT CHƯNG |.52 5+2 1 E12E1E7121111712112112121 2121212111211 re 30 CHƯƠNG 2: SỐ LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. BIEN SO, DỮ LIỆU NGHIÊN CỨU. 22212221 9EEE 1 E211 211121 xe rree 31 TÓM TẮT CHƯNG 2. 252 21211 52121121121111111212112121 2121212112121 rerreg 43 CHƯƠNG 3: KÊT QUÁ NGHIÊN CỨU.

ĐÁNH GIÁ MOI QUAN HE GIUA CHI SO CPI VA GIA DAU DIESEL O VIET A 44 3. KET QUA DU BẢO TRÊN MÔ HÌNH VAR. 52c S21 2111 1112115 Ertr tre, 47 TÓM TẮT CHƯƠNG 3. 52 22 1 21211 11211112111212112121212121211 212tr 50 CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP KHUYỂN NGHHỊ.

KINH NGHIỆM TỪ CHÍNH SÁCH CƠ CHẾ ĐỊNH GIÁ TỰ ĐỘNG APM CỦA MALAYSIA. GIAI PHAP VA KHUYEN NGHI CHO CHINH SACH QUAN LY LAM PHAT VA GIA DAU CỦA VIỆT NAM. s21 2221221221221 2110221222212 nrre 52 TÓM TẮT CHƯNG 4. - 2 5222211 5212112112111111221211221 212121211212 nrerrreg 55 KET LUAN.oeccccccccsssesssssessessessesssscssvssesssesussicsrsssvssessesavssssesanssssssssesivsvsussesavaveaveesateseaeees 56 TAL LIEU THAM KHAO\ oo.

ccccccccccscscsssvssesesesveveveseseseevesesesessstesesessavstesessavavaveveseaeavavsvereaes 58 DANH MUC BANG Bang Trang Bang I.I: Mức tiêu thụ các sản phẩm tĩnh chế từ dâu mỏ của Việt Nam từ | 12 2016 — 2019 19 Bang 1.2: Số liệu biến động giá dầu Diesel sau khi trich quy BOG giai đoạn 2016 - 2022 Bang 1.3: S6 liéu vé gia dau Diesel trước và sau điều chỉnh từ T2/2021 — 23 T9/2021 Bảng 2.1: Thông kê mô tả các biên số 32 Bang 2.2: Két qua kiém dinh ADF cua bién CPI 33 Bảng 2.3: Kết quả sai phân bậc 1 của biên CPI 33 Bảng 2.4: Kết quả kiêm định ADF của biên DOIL 34 Bảng 2.5: Kết quả sai phân bậc 1 của biên DOIL 34 Bảng 2.6: Kêt quả chạy mô hình lân 1 35 Bảng 2.7: Kết quả chạy mô hình lựa chọn độ trễ 36 Bảng 2.8: Kết quả mô hình VAR chạy lại lân 2 37 Bảng 2.9: Kêt quả kiêm định tính ôn định của mô hình 38 Bảng 2.10: Kết quả kiêm định hiện tượng tự tương quan của mô hình VARL 39 Bang 2.11: Két quả kiêm định hiện tượng phương sai sai sô thay đôi của mô 40 hinh VAR Bang 2.12: Kiém dinh tính dừng của phân dư 41 Bảng 2.13: Kêt quả môi quan hệ nhân quả của CPI và DOIL 44 Bảng 2.14: Kết quả dự báo mô hình VAR 47 DANH MỤC HÌNH Hình Trang Hình 1: Biên động CPI của Việt Nam từ tháng l năm 2016 dén thang 3 năm 24 2022 Hình 2: Chuỗi thời gian của CPI và DOIL sau khi đã dừng 35 Hình 3: Phán ứng đây của 2 biến CPI và DOIL 45 Hình 4: Mỗi quan hệ giữa CPI va DOIL 46 Hình 5: Kết quả dự báo giá dầu diesel từ tháng 1/2021 - thang 12/2022 48 49 Hình 6: Kết quả dự báo Chỉ số giá tiêu dùng từ tháng 1/2021 — tháng 3/2022 DANH MỤC VIET TAT Từ viết tắt Nguyên nghĩa ADF Augmented Dickey Fuller BVMT Bảo vệ môi trường CIF Cost Insurance Freight CPI Consumer Price Index 3 EIA Energy Information Administration GDP Gross Domestic Product GSO General Statistics Office of Vietnam GTGT Gia tri gia tang NCKH Nghiên cứu khoa học TCBC Thông cáo báo chí TTĐB Tiêu thụ đặc biệt UBTVQH Uy ban Thường vụ Quôc hội VAR Vector Autogression LOI MO DAU 1. Tinh cap thiét dé tai Đối với “nền kinh tế Việt Nam”, ở thời điểm hiện tại, “xăng dầu” trở thành một trong những mặt hàng thiết yếu được Nhà nước điều hành, trong đó giá bán được kiểm soát với mục đích tạo điều kiện thuận lợi cho nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Hơn nữa, “xăng dầu” còn đóng góp lớn đối với đầu tư vào hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, từ đó ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp lên CPI. Ngoài “xăng dầu”, những nhân tô khác cũng có thê có tác động dẫn đến lạm phát.

Do đó, “giá xăng dầu” không hắn 4 gây ra lạm phát mà đó có thê là một dấu hiệu cảnh báo cho người sử dụng khi tiêu dùng hoặc sản xuất xăng dầu. Ngô Trí Long nhận định về xu hướng tăng giá xăng dầu với lạm phát hiện nay: “Nếu giá xăng dầu tăng cao mà Chính phủ ứng phó kịp thời, hài hòa giữa chính sách tài khóa và tiền tệ, điều hành cung cầu hàng hóa hợp lý, quản lý thị trường chặt chẽ thì vẫn có thể kiểm soát lạm phát trong ngưỡng mục tiêu đã đặt ra”. “Giá xăng dầu” tăng không chỉ làm cho giá thành sản phẩm hàng hoá và dịch vụ tăng, mà còn trực tiếp làm tăng CPI, từ đó người dân gặp khó khăn trong việc chỉ tiêu và giữ cho thu nhập được ôn định. Ngoài tác động đến giá thành sản phẩm, “giá xăng dầu” tăng còn có tác động gián tiếp đến việc tăng giá hàng hóa trong quá trình trưng bày, vận chuyển hoặc tồn trữ, từ đó tạo gánh nặng lên “lạm phát”, dẫn đến hàng hoá trong nước bị giảm sức cạnh tranh và gây biến động xấu đến “tăng trưởng kinh tế”.

Các chuyên gia đã dự báo từ cuối năm 2021 rằng, khả năng tăng giá tiêu dùng là rất lớn và năm 2022 vẫn có thể xảy ra tình trạng lạm phát tăng mạnh. Thực tế, CPI đang chịu biến động rất lớn khi giá nhiên liệu tiếp tục tăng và đạt đến mức cao kỷ lục, đòi hỏi phải tìm hiểu kỹ nguyên nhân và đề xuất các giải pháp tích cực để chủ động đối phó trong tương lai. Trong bối cảnh nên kinh tế đang trong giai đoạn phục hồi sau đại dịch Covid- 19, nhiệm vụ quan trọng là ôn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm tỷ lệ lạm phát được Quốc hội thông qua duy trì ở mức dưới 4%. Đến những thang đầu năm 2022, giá xăng dầu tăng liên tục cùng với giá lương thực, thực phẩm tăng.

gây áp lực lên chỉ số CPI và lạm phát. Điều này chỉ ra rằng để thực hiện mục tiêu CPI của năm 2022 là sẽ không dễ dàng, và cần nhiều kịch bản ứng phó trong bối cảnh dịch Covid-I9, đòi hỏi quan sát giá, giảm sát thị trường, cân bằng giữa tăng trưởng và lạm phát. Theo các chuyên gia, Việt Nam là một nền kinh tế mở nên việc quản lý giá cả chịu tác động và áp lực rất lớn. Đặc biệt trước tình hình lạm phát gia tăng, nhiều ngân hàng trung ương trên thế giới đã thực hiện các biện pháp như thắt chặt tiền tệ và tăng lãi suất.

Nhiều nước phát triển dự báo lạm phát sẽ tăng khoảng 4%, trong khi các thị trường mới nổi tăng gần 6%. Trong bồi cảnh này, lạm phát năm 2022 được dự báo sẽ đổi mặt với nhiều biến động và cần dựa vào tình hình thực tế để có phương án xử lý phù hợp. Với 5 những lý do trên, nhóm nghiên cứu quyết định chọn đề tài “Mối quan hệ giữa biến động giá dầu và chỉ số CPI trong giai đoạn 2016 — 2022 tại Việt Nam” để làm đề tài nghiên cứu khoa học. Tổng quan nghiên cứu - Các nghiên cứu nước ngoải Siok Kun Sek, Xue Qi Teo & Yen Nee Wong (2015), “A Comparative Study on Effects of Oil Price Changes on Inflation” Nghiên cứu này tập trung phân tích vào hai nhóm quốc gia, tức là các quốc gia có chỉ số phụ thuộc vào dầu mỏ cao và các quốc gia với chỉ số phụ thuộc dầu thấp.

Chỉ số phụ thuộc vào dầu là thước đo phần trăm nhu cầu về dầu từ nhu cầu năng lượng tổng thé, sự ổa dạng năng lượng và sự phụ thuộc kinh tế vào dầu (nhu cầu dầu trên GDP) và tỷ trọng nhập khẩu ròng so với tiêu thụ dầu. Giá trị cao hơn của chỉ số phụ thuộc dầu phản ánh chỉ số phụ thuộc càng cao của quốc gia đó đối với dầu mỏ và tài nguyên năng lượng. Nhóm tác giá sử dụng dữ liệu hàng năm từ năm 1980 đến năm 2010. Thêm vào đó, nghiên cứu này tập trung vào phân tích so sánh tác động của sự thay đổi giá dầu đối với lạm phát trong nước giữa mức thấp và mức cao nhóm phụ thuộc.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng tìm cách điều tra ảnh hưởng tương đối của giá dầu với các loại cú sốc khác chẳng hạn như tỷ giá hỗi đoái thực, sản lượng trong nước và chỉ phí sản xuất của nhà xuất khâu. Từ đó, kết quả của bài nghiên cứu này đã phát hiện mỗi quan hệ lâu dài giữa thay đối giá dầu và lạm phát CPI và thay đổi giá dầu có ảnh hưởng quan trọng đến việc xác định lạm phát trong nước. Imran Naseem & Jawad Khan (2015), “Impact of energy crisis on Economic Growth of Pakistan” Nghiên cứu liên hệ tiêu thụ năng lượng với “tăng trưởng kinh tế” cho Pakistan dựa trên dữ liệu mẫu được lấy trong giai đoạn 1982 - 2011. Nghiên cứu sử dụng các bài kiểm tra tương quan và hồi quy và tóm tắt “tốc độ tăng trưởng kinh tế” kết hợp với sử dụng năng lượng.

Pakistan đang đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lượng tồi tệ nhất và khoảng cách giữa cung và cầu năng lượng không ngừng mở rộng theo thời gian. Sự thiếu hụt năng lượng này đang ánh hưởng mạnh mẽ đến sản xuất của các ngành khác nhau và do đó cản trở sự “tăng trưởng” của nên kinh tế. Khi “tương quan” và hồi quy cho thấy 6 z A» mức độ tiêu thụ năng lượng với “tăng trưởng kinh tê” có tương quan và việc tăng tiểu thụ năng lượng sẽ tạo tiền đề cho “tăng trưởng kinh tế” của Pakistan. Tuy nhiên, phạm vi “nghiên cứu” của đề tài chưa đủ lớn, chỉ tập trung vào tác động của khủng hoảng năng lượng tới Pakistan.

Kuo-Wei Chou & Yi-Heng Tseng (2011), “Oil price pass-through into CPI inflation in Asian emerging countries: the discussion of dramatic oil price shocks and high oil price periods” Nghiên cứu này hướng tới việc nghiên cứu ảnh hưởng của giá dầu đến lạm phát CPI ở các nước châu Á mới nỗi. Giá dầu được coi là một yêu tổ chỉ phí sản xuất làm tăng mức giá. Thông qua việc sử dụng mô hình sửa lỗi đề áp dụng đường cong Phillips, nhóm tác giả ước tính sự chuyển dịch dài hạn và ngắn hạn của giá dầu.