Luận văn: Mở rộng tín dụng cho SME tại Ngân hàng Hàng Hải Việt Nam (MSB)

Tổng hợp thực trạng và giải pháp mở rộng tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) tại Ngân hàng Hàng Hải Việt Nam (MSB) giai đoạn 2017-2021.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hương Lan
• Người hướng dẫn: Ts. Bùi Duy Hùng
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Mở rộng hoạt động tín dụng khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng hải Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Thực trạng mở rộng tín dụng SME tại MSB giai đoạn 2017 2021

Mở rộng tín dụng SME tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Hàng hải Việt Nam (MSB) đã đạt những thành tựu đáng kể trong giai đoạn 2017-2021. Hoạt động tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển của ngân hàng. Theo dữ liệu từ Luận văn Thạc sĩ của Nguyễn Thị Hương Lan, MSB đã nâng cao chất lượng dịch vụ tín dụng và mở rộng quy mô hoạt động cho khách hàng SME. Tuy nhiên, ngân hàng vẫn gặp những hạn chế trong việc phát triển phân khúc tín dụng SME, bao gồm quản lý rủi ro tín dụng, cơ cấu tổ chức và nguồn nhân lực. Việc mở rộng hoạt động tín dụng cần được tiến hành một cách có chiến lược, dựa trên các chỉ tiêu đo lường cụ thể và phân tích kỹ lưỡng.

1.1. Những thành tựu đạt được

MSB đã thành công trong việc phát triển sản phẩm tín dụng SME với tỷ lệ tăng trưởng ấn tượng. Ngân hàng mở rộng mạng lưới phục vụ khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các chi nhánh chính. Chất lượng dịch vụ được cải thiện thông qua các quy trình nghiệp vụ tín dụng hiện đại. Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát tốt, cho thấy hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng của MSB.

1.2. Những hạn chế và tồn tại

Mở rộng tín dụng SME tại MSB still faced challenges như: cơ cấu tổ chức chưa tối ưu, năng lực nhân sự hạn chế, quy trình phê duyệt tín dụng còn phức tạp. Phễu bán hàng chưa đủ rộng, khó cạnh tranh với các ngân hàng lớn. Chiến lược Digital Marketing chưa được triển khai hiệu quả để tiếp cận khách hàng SME tiềm năng.

II. Cơ sở lý luận về mở rộng hoạt động tín dụng SME

Mở rộng tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa dựa trên nền tảng lý thuyết vững chắc về vai trò của ngân hàng thương mại trong phát triển kinh tế. Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) đóng góp đáng kể cho GDP quốc gia và tạo việc làm. Tuy nhiên, chúng gặp khó khăn trong việc tiếp cận tín dụng ngân hàng do rủi ro cao, thông tin bất cân xứng. Hoạt động tín dụng SME tại các ngân hàng thương mại là cơ hội để tạo doanh thu ổn định và hỗ trợ phát triển kinh tế. Các chỉ tiêu đo lường như tỷ lệ tín dụng SME/tổng tín dụng, tốc độ tăng trưởng dư nợ, tỷ lệ nợ xấu đều quan trọng để đánh giá hiệu quả mở rộng tín dụng SME.

2.1. Khái niệm mở rộng hoạt động tín dụng SME

Mở rộng tín dụng SME được hiểu là quá trình tăng quy mô, phạm vi và chất lượng các sản phẩm dịch vụ tín dụng dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Bao gồm nâng cao số lượng khách hàng SME, tăng dư nợ tín dụng, diversify các sản phẩm tín dụng và cải thiện quy trình phục vụ.

2.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến mở rộng tín dụng

Các nhân tố chính bao gồm: môi trường kinh tế vĩ mô, chính sách tiền tệ, quy định của ngân hàng Nhà nước, năng lực cạnh tranh của ngân hàng, chất lượng nhân sự, công nghệ thông tin, và hành vi của khách hàng SME. Yếu tố rủi ro tín dụng cũng đóng vai trò quan trọng trong quyết định mở rộng tín dụng SME.

III. Giải pháp mở rộng tín dụng SME tại MSB

Để mở rộng hoạt động tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa, MSB cần triển khai các giải pháp toàn diện. Đầu tiên, mở rộng mạng lưới chi nhánh tại các khu vực có tiềm năng phát triển SME cao. Thứ hai, xây dựng mô hình phân công chức năng rõ ràng tại bộ phận bán hàng với cơ chế khuyến khích hợp lý. Thứ ba, tối ưu hóa phễu bán hàng thông qua các đối tác lớn và phát triển các kênh tiếp cận mới. Thứ tư, nâng cao hiệu quả Digital Marketing để tiếp cận khách hàng SME. Ngoài ra, thiết kế khung năng lực tổng thể, cải tiến quy trình bán hàng, và đánh giá chiến lược cạnh tranh cũng rất cần thiết. Những giải pháp này cần được thực hiện một cách phối hợp để đạt hiệu quả cao nhất.

3.1. Mở rộng mạng lưới và phổ thông hóa sản phẩm

Mở rộng mạng lưới phục vụ khách hàng SME tại các tỉnh thành có tiềm năng cao. Phổ thông hóa các sản phẩm tín dụng để phù hợp với nhu cầu của SME khác nhau. Xây dựng quy trình bán hàng đơn giản, minh bạch, giảm thời gian xử lý hồ sơ. Tăng cường hợp tác với các đối tác chiến lược để mở rộng khách hàng tiềm năng.

3.2. Nâng cao năng lực đội ngũ và ứng dụng công nghệ

Đầu tư đào tạo chuyên sâu cho nhân viên bán hàng về sản phẩm tín dụng SME và kỹ năng đánh giá rủi ro. Ứng dụng công nghệ Digital để tối ưu hóa quy trình tín dụng và giảm chi phí vận hành. Xây dựng hệ thống CRM hiệu quả để quản lý khách hàng SME và tính cá nhân hóa dịch vụ. Triển khai Marketing Digital hiệu quả trên các nền tảng số để tiếp cận khách hàng mục tiêu.

IV. Kiến nghị và hướng phát triển mở rộng tín dụng SME tại MSB

Để thực hiện thành công mở rộng hoạt động tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa, MSB cần có sự hỗ trợ từ Ngân hàng Nhà nước và các cấp chính quyền. Kiến nghị chính là: thứ nhất, các chính sách ưu đãi lãi suất và phí cho tín dụng SME để tăng tính cạnh tranh. Thứ hai, hỗ trợ về thông tin và dữ liệu khách hàng SME từ các cơ quan quản lý. Thứ ba, gỡ bỏ những rào cản về thủ tục, hồ sơ để mở rộng tín dụng dễ dàng hơn. Thứ tư, MSB cần tăng cường kết nối với các tổ chức hỗ trợ SME như hiệp hội, trang thương. Cuối cùng, tinh chỉnh các chỉ tiêu đo lường hoạt động tín dụng theo định hướng dài hạn để mở rộng tín dụng SME bền vững.

4.1. Kiến nghị chính sách từ Nhà nước và cấp chính quyền

Kiến nghị các chính sách ưu đãi tín dụng SME như giảm lãi suất, miễn/giảm phí, hỗ trợ bảo lãnh. Xây dựng quỹ tín dụng chính sách cho SME. Tạo điều kiện thuận lợi về pháp lý cho mở rộng tín dụng doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hỗ trợ MSB trong việc xây dựng hệ thống đánh giá rủi ro phù hợp với đặc điểm SME Việt Nam.

4.2. Định hướng dài hạn và bền vững

MSB cần xây dựng chiến lược mở rộng tín dụng SME dài hạn, gắn với mục tiêu phát triển kinh tế xã hội. Tập trung vào chất lượng dòng tín dụng thay vì chỉ tăng số lượng. Xây dựng hệ thống quản lý rủi ro chặt chẽ để đảm bảo tính bền vững của hoạt động tín dụng SME. Liên tục cải tiến sản phẩm và dịch vụ dựa trên phản hồi của khách hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, mục lục, phụ lục, tài liệu tham khảo, bố cục nội dung của luận văn gồm ba chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về mở rộng hoạt động tín dụng khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Thực trạng mở rộng hoạt động tín dụng khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Hàng hải Việt Nam. Chƣơng 3: Giải pháp mở rộng hoạt động tín dụng khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng thƣơng mại cổ phần Hàng hải Việt Nam. 11 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỞ RỘNG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.

HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về doanh nghiệp nhỏ và vừa 1.1 Khái niệm doanh nghiệp nhỏ và vừa DNNVV đóng một vai trò quan trọng trong hầu hết các nền kinh tế, đặc biệt là ở những nƣớc đang phát triển. DNNVV chiếm phần lớn các doanh nghiệp trên toàn thế giới và là những ngƣời đóng góp quan trọng về tạo việc làm và phát triển kinh tế. DNNVV đại diện khoảng 90% doanh nghiệp và hơn 50% việc làm trên toàn thế giới. Các DNNVV chính thức đóng góp tới 40% thu nhập quốc dân ở các nền kinh tế mới nổi.

Những con số này cao hơn đáng kể khi tính cả các DNNVV phi chính thức. Theo Ngân hàng thế giới (World Bank), dựa vào quy mô, DNNVV gồm ba loại sau: doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa. Tiêu chí để phân loại DNNVV của World Bank chủ yếu dựa vào số lƣợng lao động bình quân, tài sản và doanh thu hàng năm của doanh nghiệp. World Bank còn đƣa thêm tiêu chí về quy mô vay trung bình để phân loại DNNVV.1: Tiêu chí phân loại DNNVV theo Ngân hàng Thế Giới Quy mô công ty Nhân viên T i sản Doan t u n năm Siêu nhỏ <10 <$100,000 <$100.000 Nhỏ <50 <$3 triệu <$3 triệu Vừa <300 <$15 triệu <$ 15 triệu Quy mô vay trung bình Siêu nhỏ <$10.000 Vừa <$ 1 triệu (<$2 triệu đối với một số quốc gia tiên tiến) (Nguồn: Tổng hợp từ Ngân hàng thế giới) 12 Tại châu Âu, tiêu chí để xác định doanh nghiệp có phải là DNNVV phụ thuộc vào quy mô của doanh nghiệp đó bao gồm: nhân viên, doanh thu, tổng tài sản.

Tuy nhiên trên thực tế, một doanh nghiệp có thể rất nhỏ trong những tiêu chí trên, nhƣng doanh nghiệp đó lại có quyền kết nối với các nguồn tài nguyên khác vì doanh nghiệp đó thuộc sở hữu, liên kết, hợp tác về mặt pháp lý/thực tế với những doanh nghiệp lớn hơn, thì lúc đó, doanh nghiệp sẽ không thuộc phân khúc DNNVV nữa. Hoặc với những doanh nghiệp phức tạp hơn, doanh nghiệp đó sẽ đƣợc phân tích cụ thể trƣớc khi xác định doanh nghiệp đó có thuộc phân khúc DNNVV hay không. Các bƣớc để xác định DNNVV trong các trƣờng hợp cụ thể thông qua 4 bƣớc: Bƣớc 1: Tôi có phải là doanh nghiệp hay không? Bƣớc 2: Xác định các tiêu chí cần đƣợc kiểm tra và mức tối đa của từng tiêu chí đó (quy mô của doanh nghiệp về nhân viên, doanh thu, tổng tài sản). Bƣớc 3: Giải thích ý nghĩa của những tiêu chí và cách áp dụng các tiêu chí đó (dữ liệu đƣợc tính toán là những số liệu gần nhất, doanh nghiệp mới thành lập thì dựa trên kê khai, trên cơ sở số liệu trung thực dƣới dạng kế hoạch kinh doanh.

Bƣớc 4: Làm cách nào để tính toán những dữ liệu này (xem doanh nghiệp thành lập là doanh nghiệp tự chủ, hay doanh nghiệp liên doanh, liên kết, đối tác). Theo định nghĩa của châu Âu, DNNVV có tính đến các yếu tố sau theo 3 tiêu chí: Số lƣợng nhân viên; doanh thu hàng năm và tổng tài sản cụ thể nhƣ sau: Bảng 1.2: Tiêu chí phân loại Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Châu Âu. Loại ìn Số lƣợn n n Doan số n Bản c n đối kế doan n iệp vi n (n ƣời) năm toán – Tổn t i sản Trung bình <250 <50 triệu EUR <= 43 triệu EUR Nhỏ <50 <= 10 triệu EUR <=10 triệu EUR Bé <10 <= 2 triệu EUR <= 2 triệu EUR Đối với Mĩ thì DNNVV dựa trên ngành mà họ hoạt động. Ví dụ: nếu một công ty là một phần của ngành sản xuất, thì công ty đó có thể đƣợc phân loại là doanh nghiệp vừa và nhỏ nếu có tối đa 500 nhân viên.

Nhƣng một doanh nghiệp có liên quan ngành thƣơng mại bán buôn chỉ có thể có 100 ngƣời. Sự khác biệt cũng 13 tồn tại giữa các lĩnh vực của một ngành. Ví dụ, trong ngành khai khoáng, các công ty khai thác quặng niken hoặc đồng có thể có tới 1.500 nhân viên, nhƣng một công ty khai thác bạc chỉ có thể có tối đa 250 nhân viên để đƣợc coi là một DNVVN. Tại Canada, các DNNVV là các doanh nghiệp sử dụng ít hơn 500 ngƣời lao động.

Các doanh nghiệp từ 500 nhân viên trở lên đƣợc coi là doanh nghiệp lớn. Công nghiệp Canada – một tổ chức hoạt động để tạo điều kiện thúc đẩy tăng trƣởng kinh tế và công nghiệp tại Canada – coi doanh nghiệp nhỏ có ít hơn 100 nhân viên, áp dụng với công ty sản xuất hàng hóa. Tuy nhiên, với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ, doanh nghiệp nhỏ là doanh nghiệp có 49 nhân viên trở xuống. Một tổ chức khác, Thống kê Canada – thực hiện nghiên cứu và thu thập dữ liệu liên quan đến doanh nghiệp và thƣơng mại trong nƣớc – đồng quan điểm với Công nghiệp Canada rằng các doanh nghiệp vừa và nhỏ có không quá 499 nhân viên.

Tuy nhiên, việc phân loại DNNVV dựa trên nghiên cứu và dữ liệu thu thập đƣợc cũng quy định rằng các doanh nghiệp vừa và nhỏ có tổng doanh thu dƣới 50 triệu đô la. Tại khu vực Châu Á, HongKong phân loại DNNVV theo ngành sản xuất và số lƣợng nhân viên. Trong ngành sản xuất, DNNVV là doanh nghiệp có số nhân viên dƣới 100 ngƣời và ngành phi sản xuất, DNNVV có số nhân viên dƣới 50 ngƣời. Bên cạnh đó, các ngân hàng tại đây cũng đƣa ra việc phân loại theo tiêu chí doanh thu hàng năm, mức độ tập trung tƣ bản, năng lực tín dụng… 14 Tại Trung Quốc, Với Luật Thúc đẩy DNNVV của Trung Quốc có hiệu lực vào năm 2003, định nghĩa mới về DNNVV cũng ra đời.

Các hƣớng dẫn mới dựa trên số lƣợng lao động, doanh thu và tổng tài sản của doanh nghiệp. Định nghĩa về DNNVV ở Trung Quốc khá phức tạp. Chẳng hạn nhƣ các tiêu chí cụ thể về tổng tài sản của các doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp, bao gồm khai thác, chế tạo, điện, khí, nƣớc và sản xuất, cung cấp và xây dựng. Tuy nhiên, trong các ngành nhƣ vận tải, kinh doanh bán buôn và bán lẻ, khách sạn và nhà hàng, không có yêu cầu về tài sản.

Hƣớng dẫn cho lĩnh vực công nghiệp yêu cầu các DNNVV phải sử dụng tối đa 2.000 ngƣời và có doanh thu hàng năm không vƣợt quá 300 triệu RMB. Tổng tài sản của họ không đƣợc vƣợt quá 400 triệu RMB. Cụ thể từng ngành nghề nhƣ sau: Bảng 1.3: Tiêu chí phân loại Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Trung Quốc Loại hình Ngành nghề Số lƣợng lao Tổng tài sản Doanh doanh độn (n ƣời) (Triệu RMB) thu nghiệp Nhỏ Công nghiệp <300 <40 <30 Xây dựng <600 <40 <30 Bán sỉ <100 <30 Bán lẻ <100 <10 Vận chuyển <500 <30 Bƣu kiện <400 <30 Khách sạn, Nhà hàng <400 <30 Trung bình Công nghiệp 300 – 2000 40 – 400 30 – 300 Xây dựng 600 – 3000 40 – 400 30 – 300 Bán sỉ 100 – 200 30 – 300 Bán lẻ 100 – 500 10 – 150 Vận chuyển 500 – 3000 30 – 300 Bƣu kiện 400 – 1000 30 – 300 Khách sạn, Nhà hàng 400 – 800 30 – 300 Tại đất nƣớc Thái Lan, DNNVV gồm doanh nghiệp vừa và doanh nghiệp nhỏ. Việc phân loại dựa vào số lƣợng nhân công, tài sản và ngành hàng kinh doanh.

15 Trong trƣờng hợp số lƣợng lao động phù hợp với một loại hình doanh nghiệp nhƣng doanh thu lại phù hợp với loại hình doanh nghiệp khác thì giá trị nào cao hơn đƣợc sử dụng để xác định loại hình doanh nghiệp.4: Tiêu chí phân loại Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo Thái Lan Loại hình Ngành nghề Số lƣợng lao Doanh thu doanh nghiệp độn (n ƣời) (Triệu Baht) Siêu nhỏ Chế tạo <=5 <=1,8 Dịch vụ và thƣơng mại <=5 <=1,8 Nhỏ Chế tạo <=50 <=100 Dịch vụ và thƣơng mại <=30 <=50 Trung bình Chế tạo <=200 <=500 Dịch vụ và thƣơng mại <=100 <=300 Ở Việt Nam, theo Điều 6, Nghị định số 80/2021/NĐ-CP ngày 26/08/2021 của Chính phủ, quy định: DNNVV đƣợc phân theo quy mô bao gồm doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp vừa. Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và lĩnh vực công nghiệp, xây dựng có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 ngƣời và tổng doanh thu của năm không quá 3 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng. Doanh nghiệp siêu nhỏ trong lĩnh vực thƣơng mại, dịch vụ có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 10 ngƣời và tổng doanh thu của năm không quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng. Doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và lĩnh vực công nghiệp, xây dựng có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 100 ngƣời và tổng doanh thu của năm không quá 50 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 20 tỷ đồng, nhƣng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định tại khoản 1 Điều này.

Doanh nghiệp nhỏ trong lĩnh vực thƣơng mại, dịch vụ có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 50 ngƣời và tổng doanh thu của năm 16 không quá 100 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 50 tỷ đồng, nhƣng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định tại khoản 1 Điều này. Doanh nghiệp vừa trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và lĩnh vực công nghiệp, xây dựng có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 200 ngƣời và tổng doanh thu của năm không quá 200 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng, nhƣng không phải là doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều này.