Luận văn thạc sĩ tài chính ngân hàng mở rộng dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng tại ngân hàng thương mại cổ phần sài gòn hà nội

Luận văn thạc sĩ kinh tế phân tích tài chính ngân hàng mở rộng dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng tại ngân hàng thương mại cổ phần, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Thân
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Văn Luyện
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Mở Rộng Dịch Vụ Bảo Hiểm Liên Kết Ngân Hàng Tại Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Sài Gòn - Hà Nội
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về mở rộng dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng

Dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng, hay còn gọi là Bancassurance, đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Sự kết hợp giữa bảo hiểm tài chính và dịch vụ ngân hàng không chỉ giúp nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng mà còn tạo ra nguồn thu nhập bổ sung cho các ngân hàng. Việc mở rộng dịch vụ này là cần thiết trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gia tăng và nhu cầu của khách hàng ngày càng đa dạng. Theo nghiên cứu, bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm phi nhân thọ là hai lĩnh vực chính trong mô hình Bancassurance, với mục tiêu cung cấp các sản phẩm bảo hiểm phù hợp với nhu cầu tài chính của khách hàng. Sự phát triển của dịch vụ này không chỉ mang lại lợi ích cho ngân hàng mà còn cho các công ty bảo hiểm và khách hàng, tạo ra một hệ sinh thái tài chính bền vững.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng

Bancassurance được định nghĩa là sự kết hợp giữa ngân hàng và công ty bảo hiểm nhằm cung cấp các sản phẩm bảo hiểm cho khách hàng của ngân hàng. Đặc điểm nổi bật của dịch vụ này là khả năng phân phối sản phẩm bảo hiểm qua mạng lưới của ngân hàng, giúp tiết kiệm chi phí và thời gian cho khách hàng. Các sản phẩm bảo hiểm được cung cấp thường bao gồm bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm phi nhân thọ, với các hình thức hợp tác đa dạng giữa ngân hàng và công ty bảo hiểm. Sự phát triển của Bancassurance không chỉ giúp tăng trưởng doanh thu cho ngân hàng mà còn nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ bảo hiểm cho người dân, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế đang phát triển mạnh mẽ như hiện nay.

1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng

Dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng đã xuất hiện từ những năm 70, 80 của thế kỷ XX tại châu Âu, với sự phát triển mạnh mẽ ở Pháp và Tây Ban Nha. Tại Việt Nam, Bancassurance bắt đầu hình thành từ giữa những năm 1995 và chính thức ra mắt vào năm 2001. Sự hợp tác giữa các ngân hàng và công ty bảo hiểm đã tạo ra một mô hình kinh doanh mới, giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rằng sự phát triển của dịch vụ này tại Việt Nam vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác, đặc biệt là trong việc mở rộng các sản phẩm và dịch vụ bảo hiểm đến tay người tiêu dùng.

II. Thực trạng mở rộng dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Hà Nội

Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn - Hà Nội (SHB) đã có những bước tiến đáng kể trong việc triển khai dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng. Tuy nhiên, thực trạng hiện tại cho thấy rằng việc mở rộng dịch vụ này vẫn còn nhiều thách thức. Các chỉ tiêu định lượng cho thấy doanh thu từ dịch vụ bảo hiểm vẫn chưa đạt được mức kỳ vọng, trong khi đó, nhu cầu của khách hàng về các sản phẩm bảo hiểm ngày càng tăng cao. Việc xây dựng quy trình thực hiện thủ tục tác nghiệp bảo hiểm và cơ chế cho dịch vụ là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động. SHB cần tập trung vào việc cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng cường đào tạo nhân viên để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.

2.1. Quy trình thực hiện thủ tục tác nghiệp bảo hiểm

Quy trình thực hiện thủ tục tác nghiệp bảo hiểm tại SHB hiện nay còn nhiều bất cập. Việc thiếu sự đồng bộ trong quy trình giữa ngân hàng và công ty bảo hiểm đã dẫn đến sự chậm trễ trong việc cung cấp dịch vụ cho khách hàng. Để khắc phục tình trạng này, SHB cần xây dựng một quy trình rõ ràng và hiệu quả hơn, từ khâu tiếp nhận yêu cầu của khách hàng cho đến việc hoàn tất hợp đồng bảo hiểm. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong ngân hàng và công ty bảo hiểm là yếu tố quyết định để nâng cao chất lượng dịch vụ và sự hài lòng của khách hàng.

2.2. Thực trạng mở rộng dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng tại SHB

Thực trạng mở rộng dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng tại SHB cho thấy rằng ngân hàng đã có những nỗ lực đáng kể trong việc phát triển các sản phẩm bảo hiểm. Tuy nhiên, thị phần của SHB trong lĩnh vực này vẫn còn khiêm tốn so với các đối thủ cạnh tranh. Các chỉ tiêu định tính cho thấy rằng khách hàng vẫn chưa nhận thức đầy đủ về các sản phẩm bảo hiểm mà ngân hàng cung cấp. Để cải thiện tình hình, SHB cần đẩy mạnh các hoạt động marketing và truyền thông, nhằm nâng cao nhận thức của khách hàng về lợi ích của việc sử dụng dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng.

III. Giải pháp mở rộng dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Hà Nội

Để mở rộng dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng, SHB cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Đầu tiên, ngân hàng cần tăng cường hợp tác với các công ty bảo hiểm để phát triển các sản phẩm mới, phù hợp với nhu cầu của khách hàng. Thứ hai, việc đào tạo nhân viên về kiến thức sản phẩm bảo hiểm và kỹ năng bán hàng là rất cần thiết để nâng cao chất lượng dịch vụ. Cuối cùng, SHB cần đẩy mạnh các hoạt động truyền thông để nâng cao nhận thức của khách hàng về các sản phẩm bảo hiểm, từ đó tăng cường doanh thu từ dịch vụ này.

3.1. Các giải pháp trực tiếp

Các giải pháp trực tiếp để mở rộng dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng tại SHB bao gồm việc phát triển các sản phẩm bảo hiểm đa dạng và linh hoạt hơn. Ngân hàng cần nghiên cứu thị trường để hiểu rõ nhu cầu của khách hàng và từ đó thiết kế các sản phẩm phù hợp. Bên cạnh đó, việc cải thiện quy trình bán hàng và chăm sóc khách hàng cũng là yếu tố quan trọng để nâng cao trải nghiệm của khách hàng khi sử dụng dịch vụ bảo hiểm.

3.2. Các giải pháp bổ trợ

Ngoài các giải pháp trực tiếp, SHB cũng cần thực hiện các giải pháp bổ trợ như tăng cường công nghệ thông tin trong quản lý và phân phối sản phẩm bảo hiểm. Việc ứng dụng công nghệ sẽ giúp ngân hàng tối ưu hóa quy trình làm việc và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Đồng thời, ngân hàng cũng nên xem xét việc hợp tác với các đối tác chiến lược trong lĩnh vực bảo hiểm để mở rộng mạng lưới phân phối và gia tăng giá trị cho khách hàng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn 5 đƣợc kết cấu thành 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về mở rộng dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng Chƣơng 2: Thực trạng mở rộng dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội Chƣơng 3: Giải pháp mở rộng dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội.” 6 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ MỞ RỘNG DỊCH VỤ BẢO HIỂM LIÊN KẾT NGÂN HÀNG 1. KHÁI QUÁT VỀ DỊCH VỤ BẢO HIỂM LIÊN KẾT NGÂN HÀNG 1. Lịch sử hình thành và phát triển của dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng 1. Lịch sử hình thành của dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng Dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng (tiếng Pháp là Bancassurance) xuất hiện đầu tiên ở Pháp và Tây Ban Nha vào những năm đầu của thập niên 70, 80 thế kỉ XX.

Tại Pháp vào đầu những năm 70, các“tổ chức ACM (Assurances du Crédit Mutuel), Vie et IARD (bảo hiểm nhân thọ và bảo hiểm chung) chính thức đƣợc phép bắt đầu các hoạt động đƣợc coi là bƣớc ngoặt trong lịch sử bảo hiểm”này. Đó là ý tƣởng bỏ qua ngƣời trung gian để bảo vệ các khoản vay và bảo hiểm cho chính các khách hàng của ngân hàng. Ý tƣởng này đã trở thành tiền thân của cái mà 15 năm sau ngƣời ta gọi là "Bancassurance". Tại Tây Ban Nha,“vào năm 1981, tập đoàn Banco De Bilbao đã giành đƣợc phần lớn cổ phần trong Euroseguros SA (một công ty bảo hiểm và tái bảo hiểm có nguồn gốc là La Vasca Aseguradora SA, thành lập năm 1968)”.

Tuy nhiên, theo quan điểm lịch sử thuần túy, những ngƣời tiên phong thực sự là ngƣời Anh với sự ra đời của Barclays Life vào tháng 9 năm 1965. Tuy nhiên công ty này không thành công lớn ở Anh, và cũng không đƣa ra khái niệm về Bancassurance (Chevalier, Carole Launay, 2005). Quá trình phát triển của dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng Tại Pháp, Crédit Lyonnais mua lại tập đoàn Médicale de France vào năm 1971, đến năm 1993 đã ký kết một thỏa thuận trao cho Union des Assurances Fédérales Group quyền độc quyền bán bảo hiểm nhân thọ thông qua mạng lƣới Crédit Lyonnais. Đến năm 2000, kênh Bancassurance đƣợc 7 giới thiệu.

Các ngân hàng hoạt động nhƣ những ngƣời môi giới phân phối các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ (Chevalier, Carole Launay, 2005). Tại Anh: năm 2001, việc bán bảo hiểm thông qua ngân hàng bắt đầu. Việc bán các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ của nhân viên ngân hàng bị hạn chế bởi các ràng buộc pháp lý vì các cố vấn tài chính chỉ đƣợc cấp phép đủ điều kiện tối thiểu thể bán đƣợc các sản phẩm đầu tƣ cơ bản. Sau khi cải cách chế độ, các ngân hàng sẽ có khả năng trở thành nhà phân phối đa cấp cung cấp một loạt các sản phẩm từ các nhà nguồn khác nhau.

Tây Ban Nha là nƣớc đi đầu trong việc phát triển hình thức phân phối bảo hiểm qua ngân hàng với chất lƣợng dịch vụ cao. Theo số liệu“2019 tại diễn đàn các nhà lãnh đạo khu vực Châu Âu, có đến trên 90% các ngân hàng tại Châu Âu có kinh doanh Bancassurance, doanh thu phí bảo hiểm qua kênh này lên tới 60% tổng doanh thu phí bảo hiểm. Ở Châu Á, Bancassurance đƣợc giới thiệu lần đầu tại Singapore vào năm 1992, ở Malaysia năm 1996, ở Nhật Bản vào năm 2001, Hàn Quốc năm 2003 và Thái Lan năm 2004. Ở Khu vực Châu Á Thái Bình Dƣơng; tại các nƣớc nhƣ Thái Lan, Hàn Quốc, Bacassurance chiếm 20% thị trƣờng, chiếm đến 40-50% các hoạt động kinh doanh mới tại một số nƣớc nhƣ Đài Loan, Malaysia, Singapore và HongKong.

Theo số liệu thống kê gần đây, doanh thu phí bảo hiểm qua kênh Ngân hàng tại HongKong là 45%, Malaysia là 12%, tại Đài Loan là 37%. Tính chung cho cả khu vực Châu Á - Thái Bình Dƣơng thì các bancassurance bán và thu về 13% trên tổng số phí bảo hiểm cho các sản phẩm bảo hiểm Nhân thọ và 6% cho các sản phẩm bảo hiểm phi nhân thọ (Clarence Wong, Mike Bamahan, Lucia Bevere, 2007). Tại Việt Nam, Bancassurance đã nhen nhóm từ giữa những năm 1995 bằng việc các NHTM thực hiện chƣơng trình khuyến mãi sản phẩm BHPNT cho khách hàng của mình. Và chính thức ra mắt ở Việt Nam từ năm 2001 bằng việc ký thỏa thuận hợp tác giữa Công ty Bảo hiểm nhân thọ AIA Việt 8 Nam với Ngân hàng Hồng Kông Thƣợng Hải (HSBC).

Ngoài ra, nhiều ngân hàng cũng bắt đầu nắm giữ cổ phần của các công ty bảo hiểm. Tuy nhiên sự hợp tác của hai bên chỉ mới dừng lại ở mức sơ đẳng, chủ yếu là các NH tạo điều kiện về không gian để các CTBH đến bán tại ngân hàng. Khái niệm và đặc điểm của dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng 1. Khái niệm về dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng Theo từ điểm Oxford “Bancassurance” là sự kết hợp của từ Pháp Banque (ngân hàng) và Assurance (đảm bảo).

Sự xuất hiện và phát triển của bancassurance đã trở thành chủ đề quan tâm của rất nhiều nhà nghiên cứu trong lĩnh vực kinh doanh và quản lý tại nhiều quốc gia. Đứng trên các góc độ nghiên cứu khác nhau, cách nhìn nhận về bancassurance có sự khác biệt nhất định: Trên khía cạnh kinh doanh và quản lý, Swiss Re (1992, tr.5) - Nhà tái bảo hiểm hàng đầu thế giới với hoạt động nghiên cứu, tƣ vấn và tái bảo hiểm phủ rộng khắp các quốc gia, Bancassurance đƣợc mô tả nhƣ là “một chiến lƣợc đƣợc các ngân hàng hoặc các công ty bảo hiểm chấp nhận, nhằm mục đích vận hành thị trƣờng dịch vụ tài chính theo cách thức ít nhiều đƣợc tích hợp hơn”. Nghiên cứu của Swiss Re (1992) cũng nhấn mạnh thuật ngữ "Bancassurance" luôn đƣợc sử dụng để mô tả định hƣớng chiến lƣợc mới của các định chế tài chính trong kinh doanh khách hàng tƣ nhân. Về cơ bản hai nhận định trên đều nhấn mạnh thuật ngữ “Bancassurance” gắn với hoạt động ngân hàng và là sự liên kết các dịch vụ tài chính khác nhau với vấn đề phân phối các dịch vụ thế nào.

Gần đây hơn, Swiss Re (2007) bổ sung “Bancassurance” là nỗ lực chung của các ngân hàng và các công ty bảo hiểm để cung cấp sản phẩm và dịch vụ bảo hiểm cho khách hàng của ngân hàng. Nhìn nhận từ khía cạnh mô hình doanh nghiệp, Artikis và cộng sự (2008) Nguyễn Thị Hải Đƣờng (2012) cho rằng bancassurance là một loại hình cơ 9 cấu lại doanh nghiệp với việc sáp nhập và mua lại. Nói cách khác, nó mô tả giao diện giữa ngân hàng và công ty bảo hiểm với mục tiêu chính là tăng lợi nhuận và giảm chi phí. Trên thực tế, Bancassurance có thể hiểu là sự kết hợp của khả năng phát triển sản phẩm và văn hóa bán hàng của các CTBH với mạng lƣới phân phối và cơ sở KH rộng lớn của các NHTM.

Nhƣ vậy, Bancassurance là sự hợp tác để phát triển và phân phối một cách hiệu quả các sản phẩm/dịch vụ ngân hàng - bảo hiểm cho cùng một cơ sở khách hàng giữa NHTM và CTBH. Hay Bancassurance có thể đƣợc biết đến là việc NHTM tham gia cung cấp các sản phẩm bảo hiểm cho KH của mình. Mức độ tham gia của NHTM phụ thuộc vào hình thức hợp tác triển khai Bancassurance mà NHTM và DNBH đã thỏa thuận với nhau. Đặc điểm của dịch vụ bảo hiểm liên kết ngân hàng Bancassurance cũng đƣợc chia ra làm 2 loại sản phẩm là Bancassurance nhân thọ và Bancassurance phi nhân thọ.

Cụ thể nhƣ sau: - Bancassurance nhân thọ:“là sản phẩm của các công ty bảo hiểm nhằm bảo vệ con ngƣời trƣớc những rủi ro liên quan đến sức khỏe, thân thể, tính”mạng. Đơn giản“là ngƣời tham gia thỏa thuận và ký kết hợp đồng bảo hiểm với công ty bảo hiểm về việc sẽ đóng đúng những khoản phí đều đặn vào quỹ dự trữ tài chính do công ty bảo hiểm quản lý để đƣợc chi trả số tiền nhất định khi không may gặp rủi ro hoặc đến thời điểm đáo”hạn. Có thể“kể đến các SP trong nhóm này nhƣ: bảo hiểm sinh kỳ, bảo hiểm tử kỳ, bảo hiểm trả tiền định kỳ, bảo hiểm hỗn hợp, bảo hiểm trọn đời”… Đây là loại hình bảo hiểm dài hạn. - Bancassurance phi nhân thọ: là sản phẩm “bảo vệ tài sản, trách nhiệm dân sự hay các nghiệp vụ bảo hiểm khác không thuộc nhóm BHNT.

Bancassurance BHPNT bao gồm: BH ô tô, xe máy; BH thân vỏ, BH hàng hóa vận chuyển đƣờng bộ, đƣờng biển, thủy nội địa… BH này thƣờng có thời hạn 10 ngắn (tính theo 1 năm/1 hợp đồng).” Nhƣ vậy, NHTM có thể cung cấp cả hai nhóm sản phẩm BHNT và BHPNT. Tuy nhiên sản phầm BHNT đang có tiềm năng phát triển hơn. Trong phạm vi nghiên cứu của luận văn này, tác giả sẽ phân tích sâu hơn về mảng Bancassurance nhân thọ. Các mô hình dịch vụ Bancassurance Mô hình của bancassurance đƣợc Swiss Re (2007) xác định và tổng kết đƣợc chia thành năm loại, bao gồm: mô hình phân phối thuần tuý, mô hình liên minh chiến lƣợc, mô hình liên doanh dọc: ngân hàng hoặc tập đoàn tài chính/CTBH sở hữu CTBH/NH, mô hình liên doanh và mô hình tập đoàn tài chính.1: Các mô hình bancassurance Nguồn: Swiss Re (2007, tr.5) - Mô hình phân phối thuần tuý: Trƣớc hết, đây là mô hình đầu tiên của bancassurance, có sự tƣơng tác 11 giữa ngân hàng và công ty bảo hiểm, không áp dụng hạn chế và cả hai bên vẫn có thẩm quyền.

Theo đó, các ngân hàng có thể lựa chọn nhiều CTBH (liên minh) để phân phối các sản phẩm bảo hiểm qua chi nhánh của họ, các công ty bảo hiểm phải trả hoa hồng phân phối cho các ngân hàng. Mặt khác, các CTBH cũng có thể tiếp cận với các ngân hàng khác nhau và sau đó, phân phối sản phẩm bảo hiểm của họ thông qua ngân hàng. Với mô hình phân phối thuần túy, NH đƣợc hƣởng hoa hồng dựa trên cơ sở doanh thu phí khai thác qua bancassurance. Lợi thế của mô hình này là nó cung cấp cho khách sự đa dạng về sản phẩm bảo hiểm và cơ hội lựa chọn công ty bảo hiểm (Teunissen, 2008).

Tuy nhiên, trong mô hình này việc các ngân hàng hoặc công ty bảo hiểm có nắm giữ quyền lực cao hơn trong mô hình kết hợp là nhân tố quyết định sự phát triển và hiệu quả của mô hình bancassurance mà hai bên phát triển. Các ngân hàng có thể chỉ cung cấp cho các công ty bảo hiểm một phần của cơ sở dữ liệu khách hàng và điều này dẫn đến việc khó có thể tạo ra các sản phẩm phức tạp đáp ứng nhu cầu thực tế của khách hàng.