Nghiên Cứu Mô Hình Trường Đại Học Định Hướng Ứng Dụng Phù Hợp Với Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU nghiên cứu mô hình trường đại học định hướng ứng dụng phù hợp với bối cảnh Việt Nam, nâng cao chất lượng giáo dục.

• Tác giả: Nhữ Thị Việt Dung
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thu Hƣơng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Đo lƣờng và Đánh giá trong giáo dục
• Đề tài: Nghiên Cứu Xây Dựng Mô Hình Trƣờng Đại Học Định Hƣớng Ứng Dụng Phù Hợp Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỤC LỤC
• DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn
• 0.4. Đối tượng và khách thể nghiên cứu
• 0.5. Câu hỏi nghiên cứu
• 0.6. Phương pháp nghiên cứu
• 0.7. Phạm vi nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
• 1.1. Tổng quan nghiên cứu
• 1.2. Xu hướng phát triển các mô hình trường đại học trên thế giới và ở Việt Nam
• 1.3. Tổng quan các nghiên cứu về đại học định hướng ứng dụng
• 1.4. Xu thế phát triển của hệ thống giáo dục đại học trên thế giới
• 1.5. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.6. Một số khái niệm cơ bản về trường đại học
• 1.7. Một số mô hình trường đại học trên thế giới
• 1.8. Hướng tiếp cận nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: TỔ CHỨC VÀ THỰC HIỆN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp thực hiện
• 2.2. Căn cứ xây dựng mô hình trường Đại học Khoa học ứng dụng tại Việt Nam
• 2.3. Cơ sở khoa học
• 2.4. Cơ sở thực tiễn
• 2.5. Các bước xây dựng mô hình
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đề xuất mô hình trường đại học định hướng ứng dụng
• 3.2. Một số mô hình chi tiết
• 3.3. Mô hình tổ chức bộ máy
• 3.4. Mô hình chương trình đào tạo
• 3.5. Mô hình phương pháp giảng dạy và học tập
• 3.6. Mô hình phương pháp kiểm tra đánh giá
• 3.7. Mô hình tổ chức hoạt động nghiên cứu khoa học
• 3.8. Mô hình tổ chức hợp tác với doanh nghiệp
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• PHỤ LỤC 1: VÍ DỤ NGÀNH XÂY DỰNG DÂN DỤNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình trường đại học định hướng ứng dụng tại Việt Nam

Mô hình trường đại học định hướng ứng dụng tại Việt Nam đang trở thành một xu hướng quan trọng trong hệ thống giáo dục đại học. Mô hình này không chỉ đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Các trường đại học định hướng ứng dụng tập trung vào việc phát triển kỹ năng thực tiễn cho sinh viên, giúp họ sẵn sàng hơn khi bước vào thị trường lao động. Theo nghiên cứu của Nhữ Thị Việt Dung (2015), mô hình này đã được áp dụng thành công tại nhiều quốc gia và đang dần được Việt Nam tiếp nhận.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của mô hình trường đại học định hướng ứng dụng

Mô hình trường đại học định hướng ứng dụng (ĐHĐHƯD) là loại hình giáo dục tập trung vào việc trang bị cho sinh viên các kỹ năng và kiến thức thực tiễn. Đặc điểm nổi bật của mô hình này là sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành, giúp sinh viên có thể áp dụng kiến thức vào thực tế công việc. Mô hình này cũng nhấn mạnh vào việc hợp tác với doanh nghiệp để đảm bảo chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế.

1.2. Lịch sử phát triển mô hình trường đại học định hướng ứng dụng tại Việt Nam

Mô hình trường đại học định hướng ứng dụng tại Việt Nam bắt đầu phát triển từ những năm 2000, khi nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng tăng. Các trường đại học đã nhận thức được tầm quan trọng của việc đào tạo sinh viên có khả năng làm việc ngay sau khi tốt nghiệp. Nhiều trường đã áp dụng các chương trình đào tạo theo tiêu chuẩn quốc tế, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục.

II. Vấn đề và thách thức trong mô hình trường đại học định hướng ứng dụng

Mặc dù mô hình trường đại học định hướng ứng dụng mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự thiếu hụt nguồn lực và cơ sở vật chất để triển khai các chương trình đào tạo chất lượng. Ngoài ra, sự hợp tác giữa các trường đại học và doanh nghiệp vẫn còn hạn chế, dẫn đến việc chương trình đào tạo chưa thực sự đáp ứng được nhu cầu của thị trường.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và cơ sở vật chất

Nhiều trường đại học định hướng ứng dụng tại Việt Nam vẫn chưa có đủ cơ sở vật chất và trang thiết bị hiện đại để phục vụ cho việc giảng dạy và học tập. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo và khả năng thực hành của sinh viên. Việc đầu tư vào cơ sở vật chất là cần thiết để nâng cao chất lượng giáo dục.

2.2. Hạn chế trong hợp tác với doanh nghiệp

Sự hợp tác giữa các trường đại học và doanh nghiệp còn nhiều hạn chế, dẫn đến việc chương trình đào tạo không đáp ứng được nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Cần có những chính sách khuyến khích và tạo điều kiện cho các trường đại học hợp tác chặt chẽ hơn với doanh nghiệp để nâng cao chất lượng đào tạo.

III. Phương pháp xây dựng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng hiệu quả

Để xây dựng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại và tích cực. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành là rất quan trọng, giúp sinh viên có thể áp dụng kiến thức vào thực tế. Ngoài ra, cần có sự tham gia của các chuyên gia trong ngành để đảm bảo chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế.

3.1. Áp dụng phương pháp giảng dạy hiện đại

Các trường đại học cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại như học tập dựa trên dự án, học tập trải nghiệm và học tập kết hợp. Những phương pháp này giúp sinh viên phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo.

3.2. Tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp

Cần có sự tham gia tích cực của doanh nghiệp trong quá trình xây dựng chương trình đào tạo. Doanh nghiệp có thể cung cấp thông tin về nhu cầu nhân lực, từ đó giúp các trường đại học điều chỉnh chương trình đào tạo cho phù hợp. Sự hợp tác này cũng giúp sinh viên có cơ hội thực tập và làm việc thực tế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu mô hình trường đại học định hướng ứng dụng

Nhiều trường đại học tại Việt Nam đã áp dụng mô hình định hướng ứng dụng và đạt được những kết quả tích cực. Sinh viên tốt nghiệp từ các trường này thường có khả năng làm việc tốt hơn và được các doanh nghiệp đánh giá cao. Các nghiên cứu cho thấy rằng mô hình này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giáo dục mà còn góp phần phát triển kinh tế xã hội.

4.1. Kết quả từ các trường đại học áp dụng mô hình

Các trường đại học như Đại học Khoa học Ứng dụng đã áp dụng mô hình định hướng ứng dụng và đạt được nhiều thành công. Sinh viên tốt nghiệp từ các trường này thường có tỷ lệ việc làm cao và được các doanh nghiệp đánh giá cao về kỹ năng và kiến thức.

4.2. Tác động đến thị trường lao động

Mô hình trường đại học định hướng ứng dụng đã góp phần làm giảm tỷ lệ thất nghiệp trong giới trẻ. Sinh viên tốt nghiệp từ các trường này thường có khả năng thích ứng nhanh với môi trường làm việc và đáp ứng tốt các yêu cầu của nhà tuyển dụng.

V. Kết luận và tương lai của mô hình trường đại học định hướng ứng dụng tại Việt Nam

Mô hình trường đại học định hướng ứng dụng đang trở thành một phần quan trọng trong hệ thống giáo dục đại học tại Việt Nam. Để phát triển mô hình này, cần có sự đầu tư mạnh mẽ từ cả nhà nước và các doanh nghiệp. Tương lai của mô hình này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều cơ hội cho sinh viên và góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

5.1. Định hướng phát triển mô hình trong tương lai

Trong tương lai, mô hình trường đại học định hướng ứng dụng cần được mở rộng và phát triển hơn nữa. Cần có những chính sách hỗ trợ từ chính phủ để khuyến khích các trường đại học áp dụng mô hình này.

5.2. Vai trò của doanh nghiệp trong việc phát triển mô hình

Doanh nghiệp sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển mô hình trường đại học định hướng ứng dụng. Sự hợp tác chặt chẽ giữa các trường đại học và doanh nghiệp sẽ giúp nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của thị trường lao động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2001 - 2011, hệ thống giáo dục đại học Việt Nam chứng kiến sự mở rộng nhanh chóng với tốc độ tăng trưởng quy mô sinh viên bình quân 9% mỗi năm. Tỷ lệ sinh viên trên một vạn dân tăng vọt từ 162 năm 2001 lên 251 năm 2011, và đến năm 2013 cả nước đã có 421 trường đại học và cao đẳng với quy mô đào tạo trên 2 triệu sinh viên. Dù gia tăng mạnh về số lượng, mô hình đào tạo đại học truyền thống nặng về lý thuyết hàn lâm đang bộc lộ khoảng cách lớn so với đòi hỏi thực tiễn của thị trường lao động, dẫn đến nghịch lý thừa thầy thiếu thợ và năng suất lao động chưa tương xứng với tiềm năng.

Trước thách thức đó, luận văn thạc sĩ chuyên ngành Đo lường và Đánh giá trong giáo dục của tác giả Nhữ Thị Việt Dung tại Viện Đảm bảo chất lượng giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội tập trung giải quyết vấn đề xây dựng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội Việt Nam. Mục tiêu cụ thể của công trình là làm rõ cơ sở lý luận, phân tích mô hình đại học khoa học ứng dụng thành công tại các quốc gia phát triển như Đức, Hà Lan, Phần Lan, đồng thời phân tích thực trạng hệ thống phân tầng giáo dục đại học trong nước giai đoạn 2001 - 2015 nhằm đề xuất mô hình khả thi, đồng bộ từ tổ chức bộ máy, chương trình đào tạo đến cơ chế hợp tác doanh nghiệp.

Ý nghĩa của nghiên cứu gắn liền với việc thực thi Nghị quyết số 14/2005/NQ-CP và Luật Giáo dục đại học năm 2012, hướng đến mục tiêu đạt tỷ lệ 70% đến 80% sinh viên theo học các chương trình nghề nghiệp - ứng dụng trước năm 2020. Trong bối cảnh tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ chiếm khoảng 85% GDP và 99,6% doanh nghiệp trong nước là doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc thiết lập mô hình đại học ứng dụng chuẩn hóa là đòn bẩy quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia khi hội nhập Cộng đồng Kinh tế ASEAN.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hệ thống khung lý thuyết phát triển giáo dục đại học hiện đại, nổi bật là lý thuyết phân kỳ phát triển của Martin Trow với ba giai đoạn: giáo dục tinh hoa khi tỷ lệ nhập học đại học dưới 15%, giáo dục đại chúng khi tỷ lệ đạt 15% đến 50%, và giáo dục phổ cập khi vượt ngưỡng 50%. Việt Nam chính thức bước vào ngưỡng giáo dục đại chúng từ năm học 2004 - 2005, đặt ra yêu cầu tất yếu phải đa dạng hóa mô hình đào tạo thay vì duy trì duy nhất mô hình đại học tinh hoa.

Bên cạnh đó, nghiên cứu đối sánh mô hình đại học nghiên cứu Humboldt xuất hiện từ thế kỷ 19 tại Đức chuyên sâu về nghiên cứu cơ bản với mô hình Đại học Khoa học Ứng dụng ra đời từ thập niên 1960. Tác giả vận dụng các chuẩn mực từ Dự án HAPHE của Hiệp hội Các Cơ sở Giáo dục Đại học Châu Âu và Dự án POHE tại Việt Nam để làm rõ 4 khái niệm trụ cột: trường đại học khoa học ứng dụng, giáo dục định hướng nghề nghiệp ứng dụng, năng lực việc làm tích hợp và mô hình quản trị theo cấu trúc cấp dưới kết hợp chuẩn đầu ra CDIO.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính chuyên sâu kết hợp tổng hợp dữ liệu thứ cấp và phỏng vấn chuyên gia. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo về mạng lưới 449 trường đại học, cao đẳng tính đến năm 2014, cùng các văn kiện chiến lược giáo dục quốc gia và tài liệu đối sánh quốc tế của OECD, Ngân hàng Thế giới.

Cỡ mẫu khảo sát thực chứng gồm 45 chuyên gia đầu ngành, nhà quản lý giáo dục và giảng viên nòng cốt tại các cơ sở đào tạo trọng điểm, tiêu biểu là Trường Đại học Công nghệ Giao thông Vận tải. Phương pháp chọn mẫu định mức kết hợp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm đảm bảo tính am hiểu sâu sắc về giáo dục kỹ thuật thực hành. Tác giả lựa chọn phương pháp phân tích tài liệu và phỏng vấn chuyên sâu vì đây là công cụ tối ưu để mổ xẻ các khía cạnh thể chế, triết lý quản trị và cơ cấu chương trình vốn mang tính trừu tượng cao, giúp chuyển hóa kinh nghiệm quốc tế từ hơn 200 trường ứng dụng tại Đức thành mô hình phù hợp với bối cảnh Việt Nam trong timeline thực hiện từ năm 2013 đến năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đã chỉ ra sự khác biệt bản chất giữa đại học nghiên cứu và đại học ứng dụng thông qua các số liệu đối sánh chuẩn mực. Báo cáo Dự án HAPHE khẳng định có tới 56% chuyên gia đồng thuận rằng trường đại học ứng dụng phải tập trung cao độ vào thực hành nghề nghiệp, 56% nhấn mạnh yêu cầu thực tập bắt buộc tại doanh nghiệp và 40% tập trung vào nghiên cứu ứng dụng thực tế.

Tại Hà Lan, hệ thống 45 trường đại học khoa học ứng dụng thu hút hơn 375.000 sinh viên, chiếm 20% thị trường lao động so với mức chỉ 9% của các đại học nghiên cứu truyền thống. Cấu trúc chương trình tại đây dành 66,7% thời lượng cho xử lý tình huống thực tế và 33,3% cho giải quyết vấn đề theo nhóm.

Trái lại, thực trạng mạng lưới 449 cơ sở giáo dục đại học và cao đẳng tại Việt Nam năm 2014 phân bố mất cân đối nghiêm trọng: Hà Nội tập trung 115 trường chiếm 25,6%, Thành phố Hồ Chí Minh có 74 trường chiếm 16,5%, trong khi khu vực Tây Nguyên chỉ có 13 trường chiếm 2,9%. Toàn bộ hệ thống gần như vận hành theo định hướng hàn lâm lý thuyết, thiếu vắng các trường đại học ứng dụng chuẩn hóa để phục vụ cho 99,6% doanh nghiệp vừa và nhỏ trên toàn quốc.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi của sự bất cập này bắt nguồn từ cơ chế quản lý dàn trải, các trường chạy đua mở ngành đa lĩnh vực để thu hút người học mà thiếu sự điều phối theo nhu cầu thực tế của thế giới việc làm. Giảng viên tại các trường đại học trong nước phần lớn thiếu trải nghiệm sản xuất trực tiếp, khác biệt hoàn toàn với mô hình tại Đức, nơi giảng viên bắt buộc phải có từ 3 đến 5 năm kinh nghiệm làm việc thực tế trong các ngành công nghiệp.

Kết quả nghiên cứu hoàn toàn tương đồng với các luận điểm của Ben Jongbloed (2004) và Phạm Thị Ly (2014) về vai trò trung tâm của trường đại học ứng dụng trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo khu vực. Mô hình dữ liệu có thể được hình dung trực quan qua biểu đồ phân bổ mạng lưới cơ sở giáo dục theo 8 vùng sinh thái kinh tế và bảng ma trận đối sánh 6 tiêu chí cốt lõi: sứ mạng phục vụ đại chúng, chương trình gắn kết doanh nghiệp, đội ngũ giảng viên kép, nguồn tài chính từ công nghiệp, bằng cấp cao nhất là thạc sĩ ứng dụng và vị trí địa lý đặt gần các khu công nghiệp trọng điểm.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu toàn diện, tác giả đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược nhằm định hình và phát triển mô hình trường đại học định hướng ứng dụng tại Việt Nam:

1. Hoàn thiện hành lang pháp lý và tiêu chuẩn phân tầng đại học: Bộ Giáo dục và Đào tạo cần sớm ban hành bộ tiêu chí kiểm định chất lượng riêng biệt cho khối trường ứng dụng, thiết lập cơ chế công nhận văn bằng cử nhân chuyên nghiệp và thạc sĩ ứng dụng, phấn đấu đạt mục tiêu 70% đến 80% sinh viên theo học định hướng này trong giai đoạn 2016 - 2020.
2. Tái cấu trúc chương trình đào tạo theo mô hình CDIO và ECTS: Các trường đại học chuyển đổi cấu trúc môn học, nâng tỷ lệ thời lượng thực hành và dự án thực tế lên mức 40% đến 50% tổng khối lượng kiến thức, đồng thời quy định kỳ thực tập bắt buộc tại doanh nghiệp tối thiểu 1 học kỳ kéo dài từ 5 đến 6 tháng trước khi tốt nghiệp.
3. Kiện toàn tổ chức bộ máy và phát triển đội ngũ giảng viên kép: Hội đồng trường cần bổ sung từ 30% đến 40% thành viên là đại diện các hiệp hội nghề nghiệp và lãnh đạo doanh nghiệp. Đặt ra lộ trình đến năm 2018, 100% giảng viên chuyên ngành phải tích lũy tối thiểu 2 năm kinh nghiệm thực tiễn hoặc hoàn thành các đợt biệt phái tại doanh nghiệp.
4. Mở rộng cơ chế liên kết nghiên cứu và chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp vừa và nhỏ: Các trường phối hợp cùng chính quyền địa phương thành lập các trung tâm chuyển giao công nghệ, đặt mục tiêu giai đoạn 2017 - 2022 có ít nhất 30% kinh phí nghiên cứu khoa học của nhà trường được tài trợ từ các hợp đồng dịch vụ và thương mại hóa sản phẩm với khối doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị thực tiễn và lý luận sâu sắc, cung cấp luận cứ khoa học cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội sử dụng luận văn để cụ thể hóa các thông tư về phân tầng, xếp hạng cơ sở giáo dục đại học, tối ưu hóa quy hoạch mạng lưới 449 trường đại học và cao đẳng trên toàn quốc.
• Ban giám hiệu và nhà quản lý cơ sở giáo dục đại học: Lãnh đạo các trường đại học công lập và ngoài công lập tham khảo mô hình tổ chức bộ máy, Hội đồng tư vấn và chiến lược tự chủ tài chính thông qua dịch vụ kỹ thuật để chuyển đổi mô hình thành công.
• Giảng viên và chuyên gia phát triển chương trình: Cung cấp khung năng lực nghề nghiệp POHE, phương pháp thiết kế bài giảng tích hợp lý thuyết với giải quyết tình huống thực tế và quy trình đánh giá kết quả học tập theo chuẩn đầu ra.
• Lãnh đạo doanh nghiệp và hiệp hội ngành nghề: Giúp khối 99,6% doanh nghiệp vừa và nhỏ nắm bắt cơ chế hợp tác song hành, tham gia sâu vào quy trình đào tạo và đặt hàng các dự án nghiên cứu ứng dụng đúng địa chỉ.

Câu hỏi thường gặp

Trường đại học định hướng ứng dụng khác gì so với trường đại học nghiên cứu? Trường đại học nghiên cứu tập trung vào tri thức hàn lâm, nghiên cứu cơ bản và đào tạo tiến sĩ cho tầng lớp tinh hoa. Ngược lại, trường đại học ứng dụng hướng tới giáo dục đại chúng, đào tạo kỹ năng nghề nghiệp thực tế với 56% khảo sát chuẩn quốc tế khẳng định trọng tâm là thực hành và kỳ thực tập doanh nghiệp kéo dài từ 1 đến 2 học kỳ.

Tỷ lệ thời lượng giữa lý thuyết và thực hành trong mô hình ứng dụng chuẩn là bao nhiêu? Theo chuẩn mực quốc tế từ mô hình Hà Lan và Đức, chương trình ứng dụng phân bổ khoảng 60% đến 70% thời lượng cho thực hành, bài tập dự án nhóm và xử lý tình huống thực tế tại xưởng hoặc doanh nghiệp, trong khi khối lượng lý thuyết nền tảng chỉ chiếm khoảng 30% đến 40% tổng số tín chỉ.

Tại sao Việt Nam cần ưu tiên phát triển mô hình đại học ứng dụng trong giai đoạn hiện nay? Việt Nam đang trong giai đoạn công nghiệp hóa với khu vực công nghiệp và dịch vụ chiếm 85% GDP. Hơn 99,6% doanh nghiệp là quy mô vừa và nhỏ đang rất thiếu nhân lực kỹ thuật tay nghề cao. Việc mở rộng mô hình này giúp nâng cao năng suất lao động và tăng sức cạnh tranh trong thị trường 600 triệu dân của ASEAN.

Văn bằng của trường đại học khoa học ứng dụng có giá trị như đại học truyền thống không? Tại châu Âu, cử nhân chuyên nghiệp và cử nhân học thuật đều xếp ở Mức 6 Khung trình độ chung châu Âu (EQF level 6). Bằng cử nhân và thạc sĩ ứng dụng có giá trị pháp lý tương đương, được các nhà tuyển dụng đánh giá rất cao về năng lực thích ứng ngay với công việc mà không cần đào tạo lại.

Doanh nghiệp đóng vai trò gì trong cơ cấu quản trị của trường đại học ứng dụng? Doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào Hội đồng trường với tỷ lệ từ 30% đến 40%, tham gia phản biện chuẩn đầu ra, tài trợ trang thiết bị thí nghiệm, tiếp nhận sinh viên thực tập từ 5 đến 6 tháng và đặt hàng các đề tài nghiên cứu chuyển giao công nghệ ứng dụng.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về phân tầng giáo dục đại học của Martin Trow và kinh nghiệm thành công của hơn 200 trường đại học khoa học ứng dụng tại Đức và Hà Lan.
• Làm rõ thực trạng bất cập của mạng lưới 449 trường đại học, cao đẳng Việt Nam và khẳng định sự cần thiết phải chuyển dịch mô hình đào tạo theo nhu cầu thế giới việc làm.
• Xây dựng mô hình tổng thể trường đại học khoa học ứng dụng với 6 phân hệ cốt lõi: tổ chức bộ máy, chương trình chuẩn CDIO, phương pháp giảng dạy tích hợp, kiểm tra đánh giá theo năng lực, nghiên cứu ứng dụng và liên kết doanh nghiệp.
• Đóng góp luận cứ khoa học quan trọng phục vụ triển khai Luật Giáo dục đại học năm 2012 và hiện thực hóa mục tiêu 70% đến 80% sinh viên học ứng dụng.
• Đề ra lộ trình hành động chi tiết giai đoạn 2016 - 2020 nhằm thúc đẩy sự hợp tác chặt chẽ giữa nhà trường và 99,6% doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Để hiện thực hóa mô hình này, các cơ sở giáo dục đại học kỹ thuật tại Việt Nam cần chủ động rà soát khung chương trình, tăng cường liên kết công nghiệp và đẩy mạnh tự chủ học thuật ngay từ hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Giáo dục đại học ngày càng đƣợc xem là động lực mạnh mẽ cho phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội. Giáo dục đại học chuẩn bị lực lƣợng lao động trình độ cao , đem la ̣i cho ho ̣ nhƣ̃ ng kiế n thƣ́c và kỹ năng mà thi trƣơ ̣ ̀ ng lao đô ̣ng cầ n đế n để ho ̣ có thể tham gia vào hê ̣ thố ng sản xuấ t , kinh doanh, dịch vụ và làm việc với chất lƣợng tốt nhất ngay sau khi tốt nghiệp (Phạm Thị Ly, 2014). Nhiệm vụ đó của giáo dục đại học đòi hỏi kết quả của giáo dục đại học phải đƣợc chứng minh trong thị trƣờng lao động.

Mục tiêu này khác với mục tiêu của các trƣờng đại học theo mô hình truyề n thố ng , vì vậy, nó đòi hỏi một cách tiếp cận khác. Giáo dục đại học định hƣớng ứng dụng, giáo dục đại học ứng dụng nghề nghiệp (Vocational education hoặc Professional Higher Education) hay giáo dục đại học định hƣớng ứng dụng nghề nghiệp (professional oriented higher education - POHE) là một mô hình giáo dục đại học đáp ứng yêu cầu này. Các Trƣờng Đại học Khoa học Ứng dụng (University of Applied Science - ĐHKHƢD) có vai trò đặc biệt đáp ứng những thay đổi này bằng cách điều chỉnh nguồn cung cấp giáo dục của họ theo yêu cầu và nhu cầu của thế giới việc làm. So với các trƣờng đại học truyền thống thì giáo dục mà các trƣờng ĐHKHƢD mang lại sẽ liên ngành hơn và định hƣớng giải quyết vấn đề thực tế hơn.

Thay vì dạy các môn khoa học và học thuật đơn thuần, ĐHKHƢD nhấn mạnh các kiến thức và kĩ năng định hƣớng ứng dụng nghề nghiệp. Phát triển các năng lực giải quyết vấn đề là một trong những đặc trƣng của các trƣờng này và hiện đang trở thành thƣớc đo chính của giáo dục định hƣớng ứng dụng. Điều này là đặc biệt quan trọng vì sự năng động của xã hội tri thức bao hàm một nhu cầu cho việc cập nhật liên tục và đào tạo lại các lao động tri thức. Các hoạt động chính ở lĩnh vực này là chuyển giao tri thức và ứng dụng tri thức thông qua giáo dục và nghiên cứu.

1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Ngày càng nhiều trƣờng , kể cả các trƣờng đại học nghiên cƣ́u , vâ ̣n dụng nhƣ̃ng ý tƣởng và cách làm của giáo dục định hƣớng ứng dụng nghề nghiệp, khiế n cho ranh giới giƣ̃a nhƣ̃ng chƣơng triǹ h đào ta ̣o “hàn lâm” và chƣơng trin ̀ h “giáo dục định hƣớng ứng dụng nghề nghiệp” đang mờ đi. Chƣơng trình đào tạo giáo dục định hƣớng ứng dụng nghề nghiệp cũng diễn tiến theo hƣớng kết hợp việc rèn luyện kỹ năng chuyên môn với những kỹ năng tổng quát do bản chất của nó là nhằm vào kết quả đầu ra, mà tiêu chuẩn của kết quả đầu ra này đƣợc xây dựng dựa trên hồ sơ năng lực nghề nghiệp trong đó có chứa đựng các kỹ năng tổng quát. Dự án HAPHE (Cách tiếp cận hài hòa với giáo dục đại học ứng dụng nghề nghiệp ở Châu Âu - Harmonising Approaches to Professional Higher Education inEurope) do 11 thành viên đến từ 10 nƣớc Châu Âu thực hiện với mục đích nhằm đƣa ra cách tiếp cận riêng cho loại hình trƣờng đại học này đã xây dựng đƣợc bộ hồ sơ về các trƣờng đại học ứng dụng nghề nghiệp, xác định tiêu chí chất lƣợng và các đặc điểm riêng cho trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng nghề nghiệp. Trong xu hƣớng phát triển chung của giáo dục đại học trên thế giới, Việt Nam đã kịp thời định hƣớng, phân tầng hệ thống giáo dục đại học Việt Nam thành 3 tầng gồm có đại học định hƣớng nghiên cứu; đại học định hƣớng ứng dụng và đại học định hƣớng thực hành.

Hệ thống giáo dục đại học Việt Nam đang mở rộng rất nhanh chóng. Từ năm 2001 đến năm 2011, tỉ lệ sinh viên tăng hàng năm là 9%. Trong giai đoạn này, trung bình mỗi năm có 8 trƣờng đại học và 12 trƣờng cao đẳng mới đƣợc thành lập, và tỉ lệ sinh viên trên 10.000 dân đã tăng từ 162 năm 2001 lên đến 251 năm 2011. Dự đoán là sẽ lên đến 400 SV trên một vạn dân trƣớc năm 2020.

Tính đến năm 2013 cả nƣớc đã có 421 trƣờng Đại học cao đẳng với số sinh viên đào tạo trên 2 triệu ngƣời, đó là sự nỗ lực to lớn của 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] toàn ngành và xã hội. Tuy nhiên Hệ thống giáo dục đại học Việt Nam tƣơng đối phức tạp, có đại học quốc gia, đại học vùng, đại học nghiên cứu, Viện nghiên cứu, các trƣờng đại học tổng hợp, các trƣờng đại học chuyên ngành, các trƣờng cao đẳng kỹ thuật nghề, các trƣờng cao đẳng sƣ phạm, cao đẳng cộng đồng và trung cấp kỹ thuật. Sự khác nhau giữa những kiểu trƣờng này không phải lúc nào cũng hiển nhiên. Trong khi Việt Nam bƣớc vào quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá thì nhiều nƣớc đã vƣợt qua thời đại cách mạng công nghiệp đi vào thời đại cách mạng thông tin, xây dựng nền kinh tế tri thức và xã hội tri thức.

Khoảng cách về trình độ kinh tế, khoa học và công nghệ giữa nƣớc ta với các nƣớc phát triển trên thế giới kể cả một số nƣớc trong khu vực có xu hƣớng ngày càng mở rộng thêm, một trong những nguyên nhân quan trọng là do chất lƣợng trí tuệ, năng lực sáng tạo và kỹ năng chuyên môn còn bất cập của nguồn nhân lực. Đề án Đổi mới giáo dục đại học Việt Nam giai đoạn 2006-2020 ban hành theo Nghị quyết 14/2005/NQ-CP của Chính phủ cũng nêu rõ mục tiêu trƣớc năm 2020 cần đạt đƣợc “70-80% tổng số SV theo học các chương trình nghề nghiệp- ứng dụng”. Luâ ̣t Giáo du ̣c Đa ̣i ho ̣c (GDĐH) ban hành năm 2012 đã xác đinh ̣ rõ hê ̣ thố ng giáo dục đại học Viê ̣t Nam sẽ đƣơ ̣c phân tầ ng theo sƣ́ mạng, bao gồ m các trƣờng nghiên cƣ́u , ứng dụng, và thực hành. Trong Quy hoạch Tổng thể Hệ thống Giáo dục Việt Nam đế n năm 2020 giáo dục đại học Việt Nam đạt khoảng 256 sinh viên/1 vạn dân; khoảng 70% - 80% sinh viên đại học đƣợc đào tạo theo các chƣơng trình nghề nghiệp - ứng dụng và khoảng 30% - 20% sinh viên đƣợc đào tạo theo các chƣơng trình nghiên cứu.

Giáo dục đại học gắn kết chặt chẽ với chiến lƣợc phát triển kinh tế - xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh, nhu cầu nhân lực trình độ cao của đất nƣớc, xu thế phát triển của khoa học, công nghệ và yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đại học Việt Nam đến năm 2020. Để thực hiện mục tiêu này, các 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trƣờng đại học phải gắn kết chặt chẽ hơn với thế giới việc làm (world of work) để tạo ra những sinh viên có năng lực mà thị trƣờng lao động đòi hỏi. Điều này làm xuất hiện nhu cầu cần phải xây dựng mô hình trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng nghề nghiệp phù hợp với điều kiện Việt Nam. Đặc biệt phù hợp với Việt Nam trong giai đoạn hiện tại , là lúc mà nhu cầu cấp bách nhấ t là nâng cao năng suấ t lao đô ̣ng của ngƣời dân.

Với mong muốn nghiên cứu để xác định rõ bản chất và xây dựng mô hình trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng phù hợp điều kiện Việt Nam, tác giả chọn đề tài “Nghiên cứu xây dựng mô hình trường đại học định hướng ứng dụng phù hợp Việt Nam”. Mục đích nghiên cứu Từ hiện trạng cấu trúc hệ thống giáo dục đại học Việt Nam hiện nay, trên cơ sở khoa học và thực tiễn kinh nghiệm xây dựng mô hình trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng thành công trên thế giới, nghiên cứu thực hiện xây dựng và đề xuất mô hình phù hợp cho Việt Nam, làm rõ các sứ mệnh, đặc trƣng, cơ cấu tổ chức, hoạt động và nguồn lực của mô hình trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng nhằm thực hiện sự phân tầng các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam nhƣ quy định tại Luật Giáo dục đại học năm 2012. Ý nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn Đề tài sẽ xây dựng một mô hình tổng thể về trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng, các đặc trƣng riêng của nó để phân biệt nó với các trƣờng đại học nghiên cứu và đại học thực hành phù hợp với điều kiện Việt Nam. Kết quả nghiên cứu sẽ là một nguồn tài liệu tham khảo cho các nhà hoạch định chính sách, các nhà nghiên cứu trong các lĩnh vực liên quan, các nhà quản lý của trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng, các phụ huynh, học sinh tìm hiểu và nghiên cứu để từ đó đƣa ra những quyết định lựa chọn tƣơng lai nghề nghiệp của mình.

4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối tƣợng và khách thể nghiên cứu Đối tƣợng nghiên cứu là mô hình trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng; Khách thể nghiên cứu: các trƣờng đại học theo định hƣớng khoa học ứng dụng ở Việt Nam và trên thế giới; cơ cấu nghề nghiệp trong xã hội Việt Nam hiện nay, các mô tả, đặc trƣng chung nhất về các công việc/nhóm công việc trong xã hội Việt Nam, hồ sơ năng lực nghề nghiệp; định hƣớng, chính sách của chính phủ về giáo dục đại học trong tƣơng lại. Câu hỏi nghiên cứu Mô hình trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng nào phù hợp với Việt Nam? 6. Phƣơng pháp nghiên cứu Trong nghiên cứu này, tác giả sử dụng phƣơng pháp nghiên cứu định tính, chủ yếu là phƣơng pháp đọc, phân tích tài liệu, tổng hợp kinh nghiệm.

Bên cạnh đó, tác giả sẽ sử dụng phƣơng pháp điều tra phỏng vấn lấy ý kiến của các nhà quản lý giáo dục và các chuyên gia giáo dục. Phạm vi nghiên cứu Trong khuôn khổ luận văn thạc sỹ, tác giả chỉ nghiên cứu đặc trƣng các mô hình trƣờng đại học định hƣớng ứng dụng trên thế giới và một số trƣờng đã đƣợc công nhận ở Việt Nam từ đó đề xuất mô hình trƣờng phù hợp với điều kiện Việt Nam. 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 - TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN 1. Tổng quan nghiên cứu 1.

Xu hƣớng phát triển các mô hình trƣờng đại học trên thế giới và ở Việt Nam Mô hình các trƣờng đại học trên thế giới hiện nay là sự kế thừa và phát triển lẫn nhau bắt đầu từ các “cơ sở học tập bậc cao thời cổ đại”, trải qua thời kỳ Trung Cổ, thời Cận đại cho tới ngày nay.