Nghiên Cứu Mô Hình Phát Triển Kinh Tế - Xã Hội Bền Vững Tại Huyện Đảo Lý Sơn, Quảng Ngãi

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu hay nghiên cứu cơ sở khoa học phục vụ đề xuất mô hình phát triển kinh tế xã hội bền vững huyện đảo, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Nguyễn Quang Thành
• Người hướng dẫn: PGS. Phan Thị Thanh Hằng
• Trường học: Trường đại học khoa học - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên và môi trường
• Đề tài: Nghiên cứu cơ sở khoa học phục vụ đề xuất mô hình phát triển kinh tế - xã hội bền vững huyện đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở thực tiễn
• 1.2. Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan
• 1.3. Khái quát khu vực nghiên cứu
• 1.3.1. Khái quát đặc điểm tài nguyên thiên nhiên huyện đảo Lý Sơn
• 1.3.2. Hiện trạng môi trường huyện đảo Lý Sơn
• 1.3.3. Hiện trạng phát triển kinh tế - xã hội huyện đảo Lý Sơn
• 1.3.4. Văn hóa – Giáo dục – Y tế
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Đánh giá tiềm năng kinh tế - xã hội huyện đảo Lý Sơn
• 3.2. Thương mại - dịch vụ
• 3.3. Đánh giá hiện trạng tài nguyên thiên nhiên và môi trường huyện đảo Lý Sơn
• 3.4. Đề xuất mô hình phát triển kinh tế - xã hội bền vững huyện đảo Lý Sơn
• 3.4.1. Cơ sở chính sách chiến lược định hướng phát triển KT-XH bền vững huyện Lý Sơn
• 3.4.2. Cơ sở nguồn lực tự nhiên và xã hội để định hướng mô hình phát triển KT – XH bền vững huyện đảo Lý Sơn
• 3.4.3. Định hướng mô hình phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho huyện đảo Lý Sơn
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Mô Hình Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Bền Vững Huyện Đảo Lý Sơn

Mô hình phát triển kinh tế xã hội bền vững huyện đảo Lý Sơn là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Huyện đảo Lý Sơn, với vị trí địa lý đặc biệt và tài nguyên thiên nhiên phong phú, có tiềm năng lớn để phát triển kinh tế. Tuy nhiên, việc phát triển này cần phải gắn liền với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Mô hình này không chỉ giúp nâng cao đời sống người dân mà còn bảo tồn các giá trị văn hóa và sinh thái của huyện đảo.

1.1. Khái Niệm Về Phát Triển Bền Vững Tại Huyện Đảo Lý Sơn

Phát triển bền vững tại huyện đảo Lý Sơn được hiểu là sự phát triển kinh tế đi đôi với bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống. Điều này bao gồm việc sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, phát triển du lịch bền vững và bảo tồn hệ sinh thái.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Mô Hình Phát Triển Kinh Tế Xã Hội

Mô hình phát triển kinh tế xã hội bền vững không chỉ giúp cải thiện đời sống người dân mà còn tạo ra các cơ hội việc làm mới. Đồng thời, nó cũng góp phần bảo vệ môi trường và duy trì sự đa dạng sinh học tại huyện đảo Lý Sơn.

II. Những Thách Thức Trong Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Bền Vững Huyện Đảo Lý Sơn

Huyện đảo Lý Sơn đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển kinh tế xã hội bền vững. Sự gia tăng dân số, khai thác tài nguyên không bền vững và ô nhiễm môi trường là những vấn đề cần được giải quyết. Đặc biệt, việc bảo vệ môi trường biển và hệ sinh thái là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển lâu dài.

2.1. Tình Trạng Khai Thác Tài Nguyên Thiên Nhiên

Khai thác tài nguyên thiên nhiên tại huyện đảo Lý Sơn hiện nay đang diễn ra một cách không bền vững. Việc đánh bắt hải sản bằng phương pháp hủy diệt đã dẫn đến sự suy giảm nghiêm trọng về nguồn lợi thủy sản.

2.2. Ô Nhiễm Môi Trường Và Ảnh Hưởng Đến Đời Sống

Ô nhiễm môi trường do rác thải và nước thải từ hoạt động du lịch và sinh hoạt đang ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng và chất lượng cuộc sống của người dân trên đảo.

III. Phương Pháp Đề Xuất Mô Hình Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Bền Vững

Để phát triển bền vững huyện đảo Lý Sơn, cần áp dụng các phương pháp quản lý tài nguyên hiệu quả. Việc kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường là rất cần thiết. Các chính sách phát triển cần được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn.

3.1. Chính Sách Quản Lý Tài Nguyên Bền Vững

Cần xây dựng các chính sách quản lý tài nguyên thiên nhiên bền vững, bao gồm việc kiểm soát khai thác tài nguyên và bảo vệ môi trường. Điều này sẽ giúp duy trì sự cân bằng giữa phát triển kinh tế và bảo vệ hệ sinh thái.

3.2. Phát Triển Du Lịch Bền Vững

Du lịch bền vững là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển kinh tế huyện đảo Lý Sơn. Cần phát triển các sản phẩm du lịch thân thiện với môi trường và bảo tồn văn hóa địa phương.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Mô Hình Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Bền Vững

Mô hình phát triển kinh tế xã hội bền vững đã được áp dụng tại một số địa phương trên huyện đảo Lý Sơn. Các dự án phát triển du lịch sinh thái và bảo vệ môi trường đã mang lại nhiều lợi ích cho cộng đồng. Những kết quả này cần được nhân rộng và phát triển hơn nữa.

4.1. Dự Án Du Lịch Sinh Thái Tại Lý Sơn

Các dự án du lịch sinh thái đã giúp nâng cao nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường. Đồng thời, chúng cũng tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho cộng đồng địa phương.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tài Nguyên Thiên Nhiên

Nghiên cứu về tài nguyên thiên nhiên tại huyện đảo Lý Sơn đã chỉ ra rằng việc bảo tồn và phát triển bền vững là khả thi nếu có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan.

V. Kết Luận Về Mô Hình Phát Triển Kinh Tế Xã Hội Bền Vững Huyện Đảo Lý Sơn

Mô hình phát triển kinh tế xã hội bền vững huyện đảo Lý Sơn là một hướng đi cần thiết trong bối cảnh hiện nay. Việc kết hợp giữa phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường sẽ giúp huyện đảo phát triển bền vững trong tương lai. Cần có sự đồng lòng của cả cộng đồng và chính quyền để thực hiện thành công mô hình này.

5.1. Tương Lai Của Mô Hình Phát Triển

Tương lai của mô hình phát triển kinh tế xã hội bền vững tại huyện đảo Lý Sơn phụ thuộc vào sự cam kết của chính quyền và cộng đồng trong việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường.

5.2. Đề Xuất Chính Sách Hỗ Trợ

Cần có các chính sách hỗ trợ từ chính phủ để khuyến khích các hoạt động phát triển bền vững, bao gồm việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng và giáo dục cộng đồng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận - Khái niệm về phát triển bền vững Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Khái niệm “phát triển bền vững” xuất hiện trong phong trào BVMT từ những năm đầu của thập niên 70 của thế kỷ XX, từ đó đến nay đã có nhiều định nghĩa về phát triển bền vững được đưa ra, như: - Phát triển bền vững là sự phát triển kinh tế - xã hội lành mạnh, dựa trên việc sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên và BVMT, nhằm đáp ứng nhu cầu hiện tại nhưng không làm ảnh hưởng bất lợi cho các thế hệ mai sau. - Phát triển bền vững là sự phát triển kinh tế - xã hội với tốc độ tăng trưởng cao, liên tục trong thời gian dài dựa trên việc sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên mà vẫn bảo vệ được môi trường sinh thái. Phát triển kinh tế nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội hiện tại, song không làm cạn kiệt tài nguyên, để lại hậu quả về môi trường cho thế hệ tương lai.

- Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng các nhu cầu hiện tại mà không làm thương tổn đến khả năng của các thế hệ tương lai đáp ứng nhu cầu của họ. - Phát triển bền vững là một phương thức phát triển kinh tế - xã hội nhằm giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội và BVMT với mục tiêu đáp ứng tốt hơn các nhu cầu của thế hệ hiện tại đồng thời không gây trở ngại cho việc đáp ứng nhu cầu của các thế hệ mai sau. Hay nói cách khác: đó là sự phát triển hài hoà cả về kinh tế, văn hoá, xã hội, môi trường ở các thế hệ nhằm không ngừng nâng cao chất lượng sống của con người. Định nghĩa này có thể mở rộng với ba cấu thành cơ bản về sự phát triển bền vững: - Về mặt kinh tế: Một hệ thống bền vững về kinh tế phải có thể tạo ra hàng hoá và dịch vụ một cách liên tục, với mức độ có thể kiểm soát của chính phủ và nợ nước ngoài, tránh sự mất cân đối giữa các khu vực làm tổn hại đến sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ.

- Về mặt xã hội: Một hệ thống bền vững về mặt xã hội phải đạt được sự công bằng trong phân phối, cung cấp đầy đủ các dịch vụ xã hội bao gồm y tế, giáo dục, bình đẳng giới, sự tham gia và trách nhiệm chính trị của mọi công dân. - Về môi trường: Một hệ thống bền vững về môi trường phải duy trì nền tảng nguồn lực ổn định, tránh khai thác quá mức các hệ thống nguồn lực tái sinh hay những vận động tiềm ẩn của môi trường và việc khai thác các nguồn lực không tái tạo không vượt quá mức độ đầu tư cho sự thay thế một cách đầy đủ. Điều này bao gồm việc duy Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trì sự đa dạng sinh học, sự ổn định khí quyển và các hoạt động sinh thái khác mà thường không được coi như các nguồn lực kinh tế. Phát triển bền vững có thể được minh hoạ theo các mô hình sau đây: Hình 1.

Mối quan hệ giữa phát triển kinh tế - xã hội và môi trường 1. Cơ sở thực tiễn Phát triển bền vững là một chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước ta và là vấn đề thu hút sự quan tâm của xã hội. Đặc biệt phát triển bền vững gắn với phát triển kinh tế, môi trường trong thời gian qua đã có nhiều cơ chế, chính sách được ban hành và triển khai, bước đầu mang lại những chuyển biến tích cực. Chính phủ đã ban hành Chương trình nghị sự 21 của Việt Nam (2004), Chiến lược phát triển bền vững Việt Nam giai đoạn 2011 - 2020 (2012) và gần đây nhất là Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện Chương trình nghị sự 2030 vì sự phát triển bền vững với 17 mục tiêu phát triển bền vững và 115 mục tiêu cụ thể đặt ra cho Việt Nam trong giai đoạn từ nay đến năm 2030 trên tất cả các lĩnh vực kinh tế - xã hội - môi trường.

Quan điểm phát triển bền vững đã được Chính phủ lồng ghép xuyên suốt trong Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2020, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 - 2015 và giai đoạn 2016 - 2020. Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu về phát triển bền vững trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội và môi trường như: Tốc độ tăng trưởng GDP, giảm nghèo bền vững, phổ cập giáo dục, tiếp cận các dịch vụ y tế, chăm sóc sức khỏe… Tuy nhiên, nhận thức về phát triển bền vững của không ít cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và nhiều người dân còn chưa đầy đủ, thiếu thống nhất; các chính sách kinh tế - xã hội còn thiên về tăng trưởng nhanh về kinh tế và ổn định xã hội mà chưa quan tâm Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đầy đủ, đúng mức đến tính bền vững khi khai thác, sử dụng tài nguyên thiên nhiên, gắn với bảo vệ môi trường… Để khắc phục những tồn tại, hạn chế trên, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện thành công các mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam đến năm 2030, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và các bên liên quan tổ chức triển khai có hiệu quả các nhiệm vụ được giao trong Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện Chương trình nghị sự 2030. Trong năm 2019, Bộ Kế hoạch và Đầu tư xây dựng và ban hành Hướng dẫn lồng ghép các mục tiêu phát triển bền vững vào Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và Hướng dẫn thực hiện giám sát, đánh giá các mục tiêu phát triển bền vững; Theo dõi, đánh giá, tổng hợp báo cáo kết quả thực hiện Kế hoạch hành động quốc gia thực hiện Chương trình nghị sự 2030 và các mục tiêu phát triển bền vững trình Chính phủ, Quốc hội hằng năm. Cụ thể hóa chủ trương chính sách của Nhà nước, tỉnh Quảng Ngãi đã ra quyết định số: 316/QĐ ngày 24 tháng 9 năm 2015 Phê duyệt Đề án Xây dựng huyện đảo Lý Sơn mạnh về kinh tế, vững chắc về quốc phòng, an ninh đến năm 2020 trên quan điểm và mục tiêu: - Huy động nguồn lực để đầu tư phát triển các ngành, lĩnh vực mà huyện có tiềm năng, thế mạnh là thủy sản và du lịch; ứng dụng mô hình canh tác tiên tiến, nâng cao chất lượng, năng suất cho trồng trọt và chăn nuôi, nhất là đối với cây hành, tỏi.

- Tiếp tục đầu tư nâng cấp hoàn thiện và từng bước hiện đại hóa hệ thống kết cấu hạ tầng thiết yếu; ưu tiên đầu tư cho cấp điện, nước sạch, cầu cảng, hạ tầng giao thông (đường thủy, đường bộ, đường hàng không), hệ thống thông tin liên lạc và hạ tầng xã hội; gắn phát triển kinh tế - xã hội của huyện Lý Sơn với Khu kinh tế Dung Quất, vùng ven biển của tỉnh và các tỉnh ven biển duyên hải miền Trung. - Phát triển kinh tế nhanh và bền vững; tạo việc làm, đẩy nhanh giảm nghèo, cải thiện điều kiện vật chất và tinh thần cho nhân dân; gắn phát triển kinh tế với giải quyết các vấn đề xã hội. Đào tạo, thu hút đội ngũ nhân lực, đội ngũ lao động có trình độ, chất lượng cao; chăm lo phát triển sự nghiệp văn hóa, giáo dục, đào tạo, khoa học công nghệ; nâng cao năng lực quản lý nhà nước. - Gắn phát triển kinh tế với đảm bảo quốc phòng, an ninh; xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh toàn diện; xây dựng huyện đảo trở thành tuyến phòng thủ vững chắc, tích cực tham gia bảo vệ chủ quyền, quyền chủ quyền quốc gia vùng biển, đảo của Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tổ quốc.

Đảm bảo thế trận an ninh nhân dân và quốc phòng toàn dân; giữ gìn trật tự an toàn xã hội; có biện pháp quản lý, bảo vệ ngư dân hành nghề trên biển. - Định hướng phát triển Lý Sơn thành một đảo xanh. Phát triển kinh tế kết hợp chặt chẽ với khai thác tài nguyên thiên nhiên hợp lý, khôi phục và bảo vệ môi trường sinh thái, đảm bảo phát triển bền vững. Phát triển huyện đảo Lý Sơn theo hướng trở thành đô thị biển xanh, sạch, đẹp, văn minh, môi trường bền vững, phù hợp với khả năng của tỉnh, trên cơ sở tận dụng nguồn lực từ ngân sách, thu hút các nhà đầu tư trong, ngoài nước và lấy nội lực làm động lực trọng tâm của sự phát triển; kết hợp phát triển kinh tế biển, du lịch sinh thái biển với đầu tư xây dựng khu vực phòng thủ, đảm bảo vững chắc về quốc phòng, an ninh.

Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan 1. Các công trình tiêu biểu trong nước nghiên cứu liên quan đến phát triển KT - XH tại khu vực đã thực hiện trước đây: - Đánh giá điều kiện tự nhiên, tài nguyên thiên nhiên, kinh tế xã hội hệ thống đảo ven bờ Việt Nam trong chiến lược phát triển KT - XH biển (Lê Đức An và nnk (1995)). - Đánh giá tổng hợp tiềm năng tự nhiên, kinh tế, xã hội, thiết lập các giải pháp PTBV KT - XH bền vững cho một số huyện đảo (Phạm Hoàng Hải và cộng sự (2005)). - Nghiên cứu đề xuất các mô hình phát triển KT-XH bền vững cho một số khu vực biển và đảo ven bờ Việt Nam (Phạm Hoàng Hải và cộng sự (2005)).

- Điều tra đánh giá hiện trạng các hệ sinh thái, xây dựng luận cứ khoa học đề xuất dự án Khu bảo tồn thiên nhiên biển phục vụ du lịch ở vùng biển ven bờ huyện Lý Sơn (Viện Nghiên cứu quản lý biển và hải đảo, Tổng cục biển và hải đảo Việt Nam (2011)). - Một số định hướng về quản lý theo hướng bền vững tài nguyên thiên nhiên vùng ven biển Nam Trung Bộ thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH (Nguyễn Ngọc Khánh và cộng sự (2014)). Kết quả của các nghiên cứu trên chủ yếu đánh giá tiềm năng và hiện trạng tài nguyên thiên, cảnh quan sinh thái, môi trường và kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu.