Luận Văn Thạc Sĩ Về Mô Hình Công Ty Mẹ - Công Ty Con và Thực Tiễn Tại Tổng Công Ty Chè Việt Nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnu ls pháp luật về mô hình công ty mẹ công ty con và thực tiễn tổng công ty chè việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Tác giả: Lê Anh Linh
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Duy Nghĩa
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội - Khoa Luật
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Pháp Luật Về Mô Hình Công Ty Mẹ - Công Ty Con Và Thực Tiễn Tổng Công Ty Chè Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ luật học
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LÝ VỀ MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON
• 1.1. Khái niệm công ty mẹ - công ty con
• 1.2. Những đặc trưng pháp lý mô hình công ty mẹ - công ty con
• 1.3. Cơ cấu tổ chức của công ty mẹ
• 1.4. Cơ cấu tổ chức của công ty con
• 1.5. Mối quan hệ giữa các công ty trong mô hình công ty mẹ và công ty con
• 1.6. Vai trò của chủ sở hữu nhà nước với các tập đoàn theo mô hình công ty mẹ - công ty con
• 1.7. Thực trạng quy định của pháp luật Việt Nam về mô hình công ty mẹ - công ty con trong đổi mới doanh nghiệp nhà nước
• 1.8. Quy định của pháp luật Việt Nam về mô hình công ty mẹ - công ty con trong đổi mới doanh nghiệp nhà nước
• 1.9. Những điểm mới của Nghị định 111/2007/NĐ-CP về tổ chức quản lý, quản lý Tổng công ty nhà nước và chuyển đổi Tổng công ty nhà nước, công ty nhà nước độc lập, công ty mẹ là công ty nhà nước hoạt động theo hình thức công ty mẹ - công ty con hoạt động theo Luật Doanh nghiệp
• 1.10. Thành công và hạn chế của pháp luật Việt Nam đối với mô hình công ty mẹ - công ty con
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TẾ VIỆC CHUYỂN ĐỔI TỔNG CÔNG TY CHÈ VIỆT NAM THEO MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON
• 2.1. Thực tiễn của việc chuyển đổi sang mô hình công ty mẹ - công ty con
• 2.2. Sự cần thiết phải điều chỉnh cơ cấu của Tổng công ty Chè Việt Nam khi tiến hành cổ phần hóa
• 2.3. Khắc phục tồn tại của công ty mẹ theo mô hình hiện tại
• 2.4. Điều chỉnh cơ cấu tổ chức nhằm phát huy vai trò công ty mẹ trong mô hình công ty mẹ - công ty con
• 2.5. Phương án chuyển Tổng công ty Chè Việt Nam thành Tổng công ty cổ phần
• 2.6. Mục tiêu phát triển đến năm 2015
• 2.7. Mô hình tổ chức của Tổng công ty sau đổi mới
• 2.8. Các vướng mắc, bất cập trong quá trình chuyển Tổng công ty Chè Việt Nam sang mô hình công ty mẹ - công ty con
• 2.9. Vấn đề làm chủ của người lao động
• 2.10. Các chế độ chính sách về cổ phần hóa ban hành chậm và thường xuyên thay đổi
• 2.11. Vị trí của các đơn vị sản xuất thuộc công ty mẹ
• 2.12. Mâu thuẫn trong việc xác định giá trị vườn chè
• 2.13. Giá trị lợi thế về vị trí địa lý
• 2.14. Thủ tục hành chính phức tạp
• 2.15. Chưa có chương trình tổng thể với mục tiêu rõ ràng và lộ trình cho từng giai đoạn, dẫn đến tình trạng "vừa chạy vừa xếp hàng"
• 2.16. Quan hệ giữa mẹ và con còn lỏng lẻo
• 2.17. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn chuyển đổi Tổng công ty Chè Việt Nam sang hoạt động theo mô hình công ty mẹ - công ty con
• 3. CHƯƠNG 3: KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON
• 3.1. Định hướng của Đảng về việc hoàn thiện pháp luật về mô hình công ty mẹ - công ty con
• 3.2. Một số kiến nghị của tác giả về việc hoàn thiện pháp luật về mô hình công ty mẹ - công ty con
• 3.3. Kiến nghị về quan hệ về đầu tư tài chính
• 3.4. Kiến nghị về cách hạch toán và cơ chế tài chính
• 3.5. Kiến nghị về việc xác định giá trị lợi thế vị trí địa lý của doanh nghiệp
• 3.6. Kiến nghị về việc xác định lại giá trị vườn cây từ thực tế chuyển đổi Tổng Công ty Chè Việt Nam sang mô hình công ty mẹ - công ty con
• 3.7. Kiến nghị về việc kiện toàn và đổi mới hoạt động của Tổ công tác liên ngành - Ban Đổi mới doanh nghiệp Trung ương
• 3.8. Kiến nghị về thủ tục hành chính trong vấn đề chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước sang mô hình công ty mẹ - công ty con
• 3.9. Tăng cường sức mạnh của tổ hợp công ty mẹ - công ty con
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về mô hình công ty mẹ công ty con tại Việt Nam

Mô hình công ty mẹ - công ty con đã trở thành một phần quan trọng trong cơ cấu tổ chức doanh nghiệp tại Việt Nam. Mô hình này không chỉ giúp phân định rõ ràng quyền lợi và nghĩa vụ giữa các đơn vị mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý và phát triển các doanh nghiệp. Theo Luật Doanh nghiệp, công ty mẹ là công ty nắm giữ trên 50% vốn của công ty con, từ đó có quyền kiểm soát và điều hành hoạt động của công ty con. Mô hình này đã được áp dụng rộng rãi tại nhiều tổng công ty, trong đó có Tổng Công ty Chè Việt Nam.

1.1. Khái niệm và đặc trưng của công ty mẹ công ty con

Công ty mẹ - công ty con là một mô hình tổ chức doanh nghiệp trong đó công ty mẹ nắm giữ cổ phần chi phối tại công ty con. Đặc trưng của mô hình này bao gồm sự độc lập pháp lý của từng công ty, quyền kiểm soát của công ty mẹ đối với công ty con và mối quan hệ tài chính chặt chẽ giữa các bên. Mô hình này giúp tối ưu hóa hoạt động kinh doanh và quản lý tài sản.

1.2. Lợi ích của mô hình công ty mẹ công ty con

Mô hình công ty mẹ - công ty con mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp, bao gồm khả năng phân bổ rủi ro, tối ưu hóa nguồn lực và tăng cường khả năng cạnh tranh. Việc chuyển đổi sang mô hình này giúp các doanh nghiệp nhà nước như Tổng Công ty Chè Việt Nam có thể hoạt động hiệu quả hơn trong môi trường kinh tế thị trường.

II. Thách thức trong việc áp dụng mô hình công ty mẹ công ty con

Mặc dù mô hình công ty mẹ - công ty con mang lại nhiều lợi ích, nhưng việc áp dụng mô hình này cũng gặp phải không ít thách thức. Các vấn đề pháp lý chưa hoàn thiện, sự thiếu đồng bộ trong quy định và thực tiễn hoạt động là những rào cản lớn. Đặc biệt, việc xác định quyền lợi và nghĩa vụ giữa các bên trong mô hình này vẫn còn nhiều bất cập.

2.1. Những khó khăn trong quy định pháp lý

Các quy định pháp lý hiện hành về mô hình công ty mẹ - công ty con còn thiếu tính đồng bộ và chưa rõ ràng. Điều này dẫn đến khó khăn trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan, gây ra sự không chắc chắn trong hoạt động kinh doanh.

2.2. Vấn đề quản lý và điều hành giữa công ty mẹ và công ty con

Mối quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con thường gặp khó khăn trong việc phối hợp và quản lý. Sự lỏng lẻo trong quản lý có thể dẫn đến xung đột lợi ích và ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động của cả hai bên.

III. Phương pháp chuyển đổi sang mô hình công ty mẹ công ty con

Để chuyển đổi thành công sang mô hình công ty mẹ - công ty con, các doanh nghiệp cần thực hiện một số bước quan trọng. Việc đánh giá hiện trạng, xác định mục tiêu và xây dựng kế hoạch chuyển đổi là rất cần thiết. Tổng Công ty Chè Việt Nam đã áp dụng nhiều phương pháp để thực hiện quá trình này một cách hiệu quả.

3.1. Đánh giá hiện trạng và xác định mục tiêu

Trước khi chuyển đổi, doanh nghiệp cần đánh giá tình hình hiện tại của mình, xác định các vấn đề cần khắc phục và đặt ra mục tiêu cụ thể cho quá trình chuyển đổi. Điều này giúp doanh nghiệp có cái nhìn rõ ràng về hướng đi và các bước cần thực hiện.

3.2. Xây dựng kế hoạch chuyển đổi chi tiết

Kế hoạch chuyển đổi cần được xây dựng một cách chi tiết, bao gồm các bước thực hiện, thời gian và nguồn lực cần thiết. Việc này giúp đảm bảo rằng quá trình chuyển đổi diễn ra suôn sẻ và đạt được kết quả mong muốn.

IV. Ứng dụng thực tiễn tại Tổng Công ty Chè Việt Nam

Tổng Công ty Chè Việt Nam là một trong những đơn vị đi đầu trong việc áp dụng mô hình công ty mẹ - công ty con. Việc chuyển đổi này đã giúp công ty tối ưu hóa hoạt động sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh doanh và mở rộng thị trường. Kết quả đạt được từ quá trình chuyển đổi này là minh chứng cho sự thành công của mô hình.

4.1. Kết quả đạt được sau chuyển đổi

Sau khi chuyển đổi sang mô hình công ty mẹ - công ty con, Tổng Công ty Chè Việt Nam đã ghi nhận sự tăng trưởng đáng kể về doanh thu và lợi nhuận. Mô hình này đã giúp công ty cải thiện khả năng quản lý và tối ưu hóa quy trình sản xuất.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Quá trình chuyển đổi của Tổng Công ty Chè Việt Nam đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng, xác định rõ mục tiêu và xây dựng kế hoạch chi tiết là những yếu tố quyết định đến thành công của mô hình công ty mẹ - công ty con.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của mô hình công ty mẹ công ty con

Mô hình công ty mẹ - công ty con đang ngày càng trở nên phổ biến và được áp dụng rộng rãi tại Việt Nam. Với những lợi ích mà mô hình này mang lại, tương lai của nó hứa hẹn sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, để đạt được điều này, cần có sự hoàn thiện hơn nữa về mặt pháp lý và quản lý.

5.1. Triển vọng phát triển mô hình công ty mẹ công ty con

Mô hình công ty mẹ - công ty con có tiềm năng phát triển lớn trong bối cảnh kinh tế thị trường hiện nay. Sự hỗ trợ từ chính sách và quy định pháp luật sẽ là yếu tố quan trọng giúp mô hình này phát triển bền vững.

5.2. Đề xuất hoàn thiện khung pháp lý

Để mô hình công ty mẹ - công ty con hoạt động hiệu quả, cần có sự hoàn thiện về khung pháp lý. Các quy định cần rõ ràng và đồng bộ hơn để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi và hoạt động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN PHÁP LÝ VỀ MÔ HÌNH CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON 1. KHÁI NIỆM CÔNG TY MẸ - CÔNG TY CON 1. Khái niệm Theo G.SPECK trong cuốn: "Công ty mẹ tại Australia và Niu DiLân (xuất bản lần thứ năm) thì: "Một định nghĩa của thuật ngữ được chấp nhận chung là không có". Xem xét theo nghĩa rộng nhất, nó có thể bao hàm bất kỳ công ty nào nắm giữ cổ phần tại công ty khác.

Nhưng thông thường, thuật ngữ chỉ giới hạn trong phạm vi hẹp những công ty mà tỷ lệ nắm giữ cổ phần đủ để có thể tiến hành hoạt động kiểm soát đối với công ty khác, do đó các công ty nắm giữ cổ phần như các khoản đầu tư không được bao hàm trong định nghĩa này. Cũng có những khía cạnh khác của thuật ngữ liên quan đến những khía cạnh này không có sự nhất trí chung nào. Một số người viết chỉ áp dụng đối với những công ty thực sự tiến hành hoạt động kiểm soát, trong khi những người khác cho rằng "khả năng kiểm soát, chứ không phải chính bản thân hành động kiểm soát là yếu tố quyết định". Từ "kiểm soát" cũng có rất nhiều cách giải thích khác nhau.

Liệu khái niệm này chỉ nên áp dụng với trường hợp tỷ lệ cổ phần nắm giữ đủ để công ty bầu tất cả hay đa số thành viên hội đồng quản trị, hay nên bao hàm cả trường hợp một công ty có ảnh hưởng quan trọng đến chính sách của một công ty khác thông qua tỷ lệ cổ phần nắm giữ "thiểu số có tính chất ảnh hưởng" [25, tr. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo diễn giải của chuẩn mực kế toán quốc tế ISA (International Accounting Standard), công ty mẹ (Parent company) là một thực thể pháp lý có ít nhất một đơn vị trực thuộc - công ty con (Subsidiary). Công ty con là thực thể pháp lý bị kiểm soát bởi công ty mẹ. Kiểm soát ở đây được hiểu là: (1) sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp nhiều hơn 50% số phiếu bầu; hoặc (2) sở hữu 50% số phiếu bầu hoặc ít hơn nhưng nắm quyền đối với hơn 50% số phiếu bầu theo sự thỏa thuận với các cổ đông khác; hoặc nắm quyền lãnh đạo, điều hành liên quan đến các chính sách tài chính hay sản xuất kinh doanh của công ty và được qui định tại điều lệ, theo sự thỏa thuận hay hợp đồng; hoặc có quyền bổ nhiệm hay miễn nhiệm phần lớn các thành viên của Hội đồng quản trị, ban lãnh đạo; hay có quyền quyết định, định hướng đến phần lớn số phiếu bầu tại các cuộc họp Hội đồng quản trị, ban lãnh đạo.

Theo Luật công ty của Anh năm 1985, công ty mẹ được hiểu là công ty nắm cổ phần khống chế (trên 50%) ở công ty khác (công ty con). Tuy nhiên, theo tu chính năm 1989 để phù hợp với "Hướng dẫn chính thức lần thứ 7 về Luật công ty" (Seventh Company Law Directive) của Cộng đồng châu Âu (EC) thì (A) là công ty mẹ của công ty con (B) khi: (1) A là cổ đông nắm giữ đa số phiếu bầu ở B; (2) A là cổ đông và có quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm phần lớn thành viên Hội đồng quản trị của B; (3) A có quyền quyết định về chính sách tài chính và sản xuất kinh doanh của B bằng sự thỏa thuận chính thức, hợp đồng; (4) A là cổ đông của B và có quyền kiểm soát phần lớn phiếu bầu một cách độc lập hay liên kết với các cổ đông khác; hoặc (5) A có quyền lợi tham gia điều hành (participating interest - được hiểu là nắm giữ từ 20% cổ phần) và trên thực tế thực hiện quyền chi phối đối với B hoặc A và B có cùng một cơ chế quản lý thống nhất. 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Theo Luật công ty của Cộng hòa Liên bang Nga năm 1995, một công ty được gọi là công ty con (tiếng Nga gọi là Dotchernie) nếu do một công ty khác - công ty mẹ (Osnovnoe) nắm giữ cổ phần khống chế trong vốn điều lệ hoặc bị công ty khác chi phối các quyết định của mình hoặc bằng một thỏa thuận chính thức hay dưới hình thức nào đó. Luật không qui định một cách cụ thể thế nào là cổ phần khống chế và không nêu cụ thể hình thức hợp đồng, thỏa thuận như thế nào liên quan đến việc chi phối các quyết định của công ty con [17, tr.

Khái niệm về công ty mẹ - công ty con còn có định nghĩa khác. Theo từ điển pháp luật của Black (Back’s Law Dictionary) thì công ty mẹ là: Công ty thường giới hạn các hoạt động của mình trong việc sở hữu cổ phần trong các công ty khác và thực hiện việc giám sát quản lý đối với các công ty này. Công ty mẹ cần phải nắm giữ quyền kiểm soát trong các công ty mà nó có cổ phần. Để được hưởng những quyền về thuế, công ty mẹ phải nắm giữ 80% hoặc hơn số cổ phần biểu quyết của một công ty [25, tr.

Cũng theo từ điển này thì công ty con là: "Công ty bị công ty khác nắm giữ đa số cổ phần và kiểm soát; hoặc là công ty mà hơn 50% cổ phần biểu quyết bị công ty khác (công ty mẹ) nắm giữ" [25, tr. Theo quy định của pháp luật Việt Nam (khoản 15 Điều 4 Luật Doanh nghiệp năm 2005) thì công ty mẹ - công ty được định nghĩa như sau: Một công ty được coi là công ty mẹ của công ty khác nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây: a) Sở hữu trên 50% vốn điều lệ hoặc tổng số cổ phần phổ thông đã phát hành của công ty đó; b) Có quyền trực tiếp hoặc gián tiếp bổ nhiệm đa số hoặc tất cả các thành viên Hội đồng quản trị, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc của công ty đó; 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] c) Có quyền quyết định việc sửa đổi, bổ sung Điều lệ của công ty đó [14]. Những đặc trƣng pháp lý mô hình công ty mẹ - công ty con Tuy cách diễn giải có khác nhau, có thể rút ra những đặc trưng của quan hệ công ty mẹ - công ty con như sau: Thứ nhất, công ty mẹ - công ty con là một tập hợp các công ty, trong đó, mỗi công ty là một pháp nhân độc lập, có tài sản riêng, có bộ máy điều hành quản lý riêng và tự chịu trách nhiệm về các khoản nợ cũng như các nghĩa vụ tài sản của mình. Trong các công ty này, mỗi công ty đều có quyền và nghĩa vụ riêng biệt, hoạt động trước tiên là vì lợi ích của công ty mình nhằm thu lợi nhuận tối đa.

Thứ hai, quan hệ giữa công ty mẹ và công ty con được thiết lập trên cơ sở sở hữu vốn. Theo đó, công ty mẹ đầu tư toàn bộ hoặc đầu tư phần vốn góp chi phối vào công ty con. Tùy theo pháp luật của mỗi nước và điều lệ của từng công ty quy định mà mức chi phối được thể hiện ở tỷ lệ vốn góp. Thông thường, công ty mẹ chiếm từ 50% trở lên vốn góp của công ty con.

Tuy nhiên, có trường hợp vẫn được coi là công ty mẹ mặc dù vốn góp dưới 50% tùy thuộc vào điều lệ công ty. Thứ ba, công ty mẹ là công ty nắm giữ quyền chi phối, kiểm soát công ty con. Việc kiểm soát, chi phối của công ty mẹ đối với công ty con thể hiện ở việc tác động tới các quyết định quan trọng của công ty con thông qua người đại diện phần vốn góp hay người trực tiếp quản lý phần vốn của công ty mẹ tại công ty con (các thành viên Hội đồng quản trị). Các luật của Anh quốc và Niu Dilân quy định rằng "một công ty sẽ được coi là công ty mẹ của một công ty khác nếu, và chỉ nếu khi công ty khác đó là công ty con của công ty mẹ nói trên".

Phụ thuộc vào một số những điều kiện nhất định, những đạo luật này quy định rằng một công ty là công ty con của một công ty khác nếu: 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] (a) Công ty khác đó: (i) Là thành viên của công ty này và kiểm soát thành phần hội đồng quản trị; hoặc (ii) Nắm giữ hơn một nửa giá trị danh nghĩa của vốn cổ phần; hoặc (b) Công ty đề cập đầu tiên là một công ty con của bất kỳ một công ty nào là công ty con của công ty khác đó. Định nghĩa của công ty con trong các đạo luật công ty thống nhất các bang nước Ôxtrâylia quy định rằng công ty A là một công ty con của công ty B nếu: (a) Công ty B- (i) Kiểm soát cơ cấu thành phần của hội đồng quản trị công ty A; (ii) Kiểm soát hơn một nửa quyền biểu quyết của công ty A; hoặc (iii) Nắm giữ hơn một nửa tỷ lệ vốn cổ phần đã phát hành của công ty A (không bao gồm những phần không tạo quyền tham gia vượt quá mức phân phối lợi nhuận hoặc vốn); hoặc (b) Công ty A là công ty con của bất kỳ công ty nào là công ty con của công ty B [25, tr. Thứ tư, mỗi công ty mẹ có thể có nhiều công ty con nhưng mỗi công ty con chỉ có một công ty mẹ. Và các công ty con có thể tiếp tục đầu tư vào các công ty con khác.

Một câu hỏi đặt ra là có trường hợp nào công ty con đầu tư ngược trở lại công ty mẹ và trở thành công ty mẹ hay không? Theo luật pháp của một số nước như Cộng hòa Liên bang Nga thì công ty con không được phép nắm giữ cổ phần của công ty mẹ [28, tr. Ở Việt Nam, pháp luật chưa thấy quy định về vấn đề này và trên thực tế cũng chưa thấy xuất hiện trường hợp công ty con nào đầu tư ngược trở lại công ty mẹ để trở thành công ty mẹ. Thứ năm, công ty mẹ không bị ràng buộc hay phải chịu trách nhiệm liên đới đối với các nghĩa vụ tài sản của công ty con. Các công ty tự chịu 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] trách nhiệm về các khoản nợ cũng như các nghĩa vụ tài chính khác bằng tài sản của mình, không sử dụng tài sản của công ty này để trả nợ cho công ty kia.

Với năm đặc trưng trên đây thì đặc trưng cơ bản nhất của mô hình công ty mẹ - công ty con là đặc trưng về sở hữu vốn của công ty mẹ với công ty con và sự kiểm soát chi phối của công ty mẹ đối với công ty con.