Nghiên Cứu Về Miễn Trách Nhiệm Do Vi Phạm Hợp Đồng Trong Lĩnh Vực Thương Mại

Nghiên cứu hệ thống Miễn Trách Nhiệm Hợp Đồng Trong Thương Mại: Nghiên Cứu Luật Học, phương pháp định lượng kết hợp định tính, góp phần phát triển

• Tác giả: Hà Văn Dương
• Người hướng dẫn: TS. Bùi Ngọc Cường
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Học
• Đề tài: Pháp Luật Về Miễn Trách Nhiệm Do Vi Phạm Hợp Đồng Trong Lĩnh Vực Thương Mại
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM BOAN
• LỜI CẢM ON
• DANH MỤC TU VIET TAT
• MO DAU
• 1. Tính cấp thiết cia việc nghiên cứu dé tài
• 2. Tinh hinh nghién cứuđề Tai
• 3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu của luận văn
• 4. Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
• 5. Phương pháp nghiên cứu
• 6. Ý nghĩa khoa học và thực tién của luậnvăn
• 7. Bốcục của luậnvăn
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VAN DE LÝ LUẬN CHUNG VE MIỄN TRÁCH NHIEM DO VIPHẠM HỢP BONG TRONG LÍNH VỰC THƯƠNG MẠI 'VÀ PHÁP LUẬT VE MIỄN TRÁCH NHIỆM DO VI PHAM HOP DONG. TRONG LĨNH VỰC THƯƠNG MẠI nd
• 1.1. Khái quát về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong lĩnh vục thương mại
• 1.1.1. Vipham hop đồng và trách nhiệm đo vi phạm hợp đồng
• 1.1.2. Miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong lĩnh vực thương
• 1.2. Khái quát vềpháp luật về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng. trong lĩnh vực thương mại
• 1.2.1. Khái niệm pháp lật về mién trách nhiệm do vi phạm hop đồng rong lĩnh vực thacong mại
• 1.2.2. Câu trúc của pháp lật về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong lĩnh vực thương ma
• KET LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUAT VA THUC TIEN ÁP DỤNG PHAP LUẬT VE MIỄN TRÁCH NHIỆM DO VI PHAM HỢP BONG TRONG LĨNH VỰC THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM HIEN NAY
• 2.1. Pháp luật Việt Nam hiện hành về miễn trách nhiệm do vi phạm. hop đồng trong lĩnh vực thương mai
• 2.2. Quy định về mu trách nhiệm ảo lành vi vi phạm của một bên 'hoàn toàn do lỗi của bên con lại
• 2.3. Quy địnhvê miễn trách nhiệ ï phạm của một bên: ụ n quyết định của cơ quan quản lý nhà nước có thâm quyén mà các bên không thé biết được vào thời diém giao kết hợp dong
• 2.4. Thực tiễn áp dụng pháp luật về miễn trách nhiệm do vi phạm hop đồng trong lĩnh vực thương mại ở Việt Nam hiện nay
• 2.4.1. Thực tiễn áp dụng quy định về ‘ign bất khả kháng
• 2.4.2. Thực tién áp dung ng định về mién trách nhiệm do hành vi ‘Pham của một bên hoàn toàn do
• 2.4.3. Thực tién áp dung ng định: Pham của một bên do thực hiện quyết định của cơ quan quản lý nhà. ước có thâm quyên mà các bên không thé biết được vào thời điểm giao kết hợp đông
• 2.5. Áp dung quy định về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng rong lĩnh vực thương mai trong bỗi cảnh đại địch Covid-19
• KET LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: YEU CAU, GIẢI PHAP HOÀN THIEN PHÁP LUẬT VA NANG CAO HIỆU QUA THUC HIỆN PHÁP LUAT VE MIỄN TRÁCH NHIEM DO VIPHẠM HỢP ĐỎNG TRONG LÍNH VỰC THƯƠNG MẠI
• 3.1. Yêu cầu của việc hoàn thiện pháp luật về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong lĩnh vực thương mại
• 3.1.1. Hoànthiệnpháp trong lĩnh vực thong mại phải đáp ứng yêu cầu bảo vệ quyén, lợi ich hop pháp của các bén tham gia hap dđông
• 3.1.2. Hoànthiệnpháp ôr trong nh vực thương mại phải đâm bio tính đồng bộ, théng nit của các văn bin pháp luật có liên quan
• 3.1.3. Hoàn thiện pháp lật! rong lĩnh vực thương mại phải tong thich với các điều tước quốc 16 mà: Việt Nam đã tham gia
• 3.2. Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong lĩnh vực thương mại
• 3.2.1. Hoan thiện quy định về mign trách nhiệm do xây ra trường hợp trách nhiệm mà các bên thỏa thuén
• 3.2.2. của một bên do thực hiện quyét dink của cơ quan quân ý nhà nước có thâm quyên mà các bên không thé biết được vào thời diém giao kết hop đông
• 3.3. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về miễn. trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong lĩnh vực thương mai
• KET LUẬN CHƯƠNG 3
• KET LUẬN CHUNG
• DANH MUC TAILIEU THAM KHAO

Tóm tắt

I. Khái niệm và cơ sở pháp lý về miễn trách nhiệm hợp đồng trong thương mại

Miễn trách nhiệm hợp đồng trong thương mại là một khái niệm quan trọng, liên quan đến việc xác định trách nhiệm của các bên trong trường hợp vi phạm hợp đồng. Theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015, các bên có thể thỏa thuận về việc miễn trách nhiệm hoặc áp dụng các quy định của pháp luật về miễn trách nhiệm trong các trường hợp nhất định. Nguyên tắc này không chỉ bảo vệ quyền lợi của các bên mà còn tạo ra sự công bằng trong giao dịch thương mại. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thương mại quốc tế, nơi mà các quy định như CISG cũng đề cập đến vấn đề này. Các loại hợp đồng thương mại thường gặp như hợp đồng mua bán hàng hóa, hợp đồng thuê mặt bằng, hay hợp đồng xây dựng đều có thể áp dụng quy định về miễn trách nhiệm. Theo đó, các bên cần làm rõ các điều kiện và căn cứ để miễn trách nhiệm nhằm tránh tranh chấp pháp lý không đáng có.

1.1. Các loại hợp đồng và nguyên tắc miễn trách nhiệm

Trong thương mại, có nhiều loại hợp đồng khác nhau và mỗi loại hợp đồng đều có nguyên tắc riêng về miễn trách nhiệm. Hợp đồng mua bán hàng hóa, hợp đồng dịch vụ, và hợp đồng xây dựng đều có thể quy định cụ thể về việc miễn trách nhiệm trong trường hợp vi phạm. Nguyên tắc miễn trách nhiệm thường được áp dụng khi có sự kiện bất khả kháng hoặc khi một bên vi phạm do lỗi của bên còn lại. Theo quy định của pháp luật, các bên có thể thỏa thuận về việc miễn trách nhiệm trong trường hợp có sự kiện không thể lường trước được, như thiên tai hoặc dịch bệnh. Điều này giúp các bên có thể bảo vệ quyền lợi của mình trong các tình huống không mong muốn.

II. Thực trạng pháp luật và thực tiễn áp dụng miễn trách nhiệm trong thương mại

Pháp luật hiện hành về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong lĩnh vực thương mại ở Việt Nam đã có những quy định rõ ràng, tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều bất cập trong thực tiễn áp dụng. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nắm rõ các quy định về miễn trách nhiệm, dẫn đến việc không thể bảo vệ quyền lợi của mình trong các tranh chấp hợp đồng. Thực tế cho thấy, trong bối cảnh đại dịch Covid-19, nhiều hợp đồng đã không thể thực hiện do các biện pháp giãn cách xã hội, và việc xác định các căn cứ miễn trách nhiệm trở nên phức tạp. Các bên thường phải chứng minh rằng sự vi phạm hợp đồng không phải do lỗi của họ mà là do các yếu tố khách quan. Điều này đã dẫn đến nhiều tranh chấp và kiện tụng không đáng có, ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh.

2.1. Vướng mắc trong thực tiễn áp dụng

Một trong những vướng mắc lớn nhất trong thực tiễn áp dụng quy định về miễn trách nhiệm là việc xác định sự kiện bất khả kháng. Nhiều doanh nghiệp chưa hiểu rõ các tiêu chí để xác định một sự kiện có được coi là bất khả kháng hay không. Ví dụ, trong trường hợp dịch bệnh, việc chứng minh rằng dịch bệnh đã ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện hợp đồng là điều không dễ dàng. Hơn nữa, các quy định hiện hành chưa có sự đồng bộ và rõ ràng, dẫn đến việc các bên có thể hiểu khác nhau về quyền và nghĩa vụ của mình. Điều này đòi hỏi cần có sự hoàn thiện hơn nữa trong hệ thống pháp luật để bảo vệ quyền lợi của các bên tham gia hợp đồng.

III. Đề xuất hoàn thiện pháp luật về miễn trách nhiệm hợp đồng

Để nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong thương mại, cần thiết phải hoàn thiện các quy định hiện hành. Một số đề xuất bao gồm việc bổ sung các quy định rõ ràng về sự kiện bất khả kháng và các điều kiện miễn trách nhiệm trong hợp đồng. Ngoài ra, cần có các hướng dẫn cụ thể cho doanh nghiệp trong việc áp dụng quy định về miễn trách nhiệm, đặc biệt là trong bối cảnh các tình huống bất thường như dịch bệnh. Việc tăng cường công tác đào tạo, tuyên truyền về pháp luật cho các doanh nghiệp cũng là một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao nhận thức và khả năng áp dụng quy định pháp luật. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp mà còn tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng.

3.1. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện

Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về miễn trách nhiệm cần được triển khai đồng bộ từ cấp quản lý nhà nước đến các doanh nghiệp. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong việc xây dựng và hoàn thiện các quy định pháp luật. Đồng thời, các doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu và áp dụng các quy định về miễn trách nhiệm trong hợp đồng của mình. Việc tạo ra các diễn đàn, hội thảo về pháp luật thương mại cũng sẽ giúp các doanh nghiệp có cơ hội trao đổi, học hỏi và nâng cao kiến thức pháp luật của mình.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 kéo dài từ năm 2020 đến 2022, hoạt động thương mại toàn cầu và tại Việt Nam chịu ảnh hưởng nghiêm trọng, dẫn đến nhiều hợp đồng thương mại không thể thực hiện đúng hoặc bị chậm trễ. Theo ước tính, khoảng 80% giao dịch thương mại quốc tế liên quan đến các bên là thành viên của Công ước Liên Hợp Quốc về Hợp đồng Mua bán Hàng hóa Quốc tế (CISG), trong đó Việt Nam là thành viên tích cực. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam hiện hành về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong lĩnh vực thương mại còn nhiều điểm chưa thống nhất và chưa bao quát hết các tình huống thực tế, đặc biệt là trong các trường hợp bất khả kháng như đại dịch Covid-19.

Luận văn tập trung nghiên cứu chuyên sâu về pháp luật miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong lĩnh vực thương mại tại Việt Nam, với mục tiêu phân tích các quy định hiện hành, đánh giá thực tiễn áp dụng và đề xuất giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quy định của Bộ luật Dân sự 2015, Luật Thương mại 2005 và các văn bản pháp luật chuyên ngành liên quan, tập trung vào giai đoạn từ năm 2015 đến 2022 tại Việt Nam. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở pháp lý vững chắc cho việc giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại, góp phần nâng cao môi trường đầu tư, kinh doanh lành mạnh và phù hợp với xu hướng hội nhập quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về trách nhiệm dân sự do vi phạm hợp đồng và lý thuyết về miễn trách nhiệm trong hợp đồng thương mại. Lý thuyết trách nhiệm dân sự nhấn mạnh các căn cứ xác định trách nhiệm gồm hành vi vi phạm, thiệt hại thực tế, mối quan hệ nhân quả và lỗi của bên vi phạm. Lý thuyết miễn trách nhiệm tập trung vào các trường hợp bên vi phạm không phải chịu trách nhiệm do các nguyên nhân khách quan như sự kiện bất khả kháng hoặc thỏa thuận giữa các bên.

Ba khái niệm trọng tâm được làm rõ gồm: hợp đồng thương mại (là sự thỏa thuận giữa các bên, trong đó ít nhất một bên là thương nhân nhằm mục đích sinh lợi), vi phạm hợp đồng (không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ theo thỏa thuận), và miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng (trường hợp bên vi phạm không phải chịu hậu quả pháp lý do vi phạm).

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử để phân tích các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng. Phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh được áp dụng để đánh giá sự phù hợp giữa pháp luật Việt Nam với các điều ước quốc tế như CISG và pháp luật các quốc gia khác. Phương pháp khảo sát thực tiễn được thực hiện thông qua thu thập dữ liệu từ các vụ tranh chấp hợp đồng thương mại tại các cơ quan giải quyết tranh chấp trong giai đoạn 2015-2022.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm hơn 50 vụ việc tranh chấp hợp đồng thương mại có liên quan đến miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng, được chọn mẫu theo phương pháp chọn mẫu phi xác suất nhằm đảm bảo tính đại diện cho các trường hợp phổ biến. Phân tích dữ liệu được thực hiện bằng phương pháp định tính kết hợp với thống kê mô tả để làm rõ các xu hướng và vấn đề tồn tại.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy định pháp luật chưa thống nhất và thiếu rõ ràng: Khoảng 70% các quy định liên quan đến miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong Luật Thương mại 2005 và Bộ luật Dân sự 2015 có sự chồng chéo hoặc mâu thuẫn về thuật ngữ và phạm vi áp dụng, gây khó khăn cho việc áp dụng thống nhất.

2. Thực tiễn áp dụng còn hạn chế: Trong số các vụ tranh chấp được khảo sát, chỉ khoảng 40% trường hợp bên vi phạm hợp đồng được miễn trách nhiệm dựa trên căn cứ sự kiện bất khả kháng, phần lớn do thiếu chứng minh đầy đủ các yếu tố theo quy định pháp luật.

3. Ảnh hưởng của đại dịch Covid-19: Đại dịch được xem là sự kiện bất khả kháng trong khoảng 60% vụ việc liên quan, tuy nhiên vẫn có tranh cãi về việc liệu đại dịch có tự động là căn cứ miễn trách nhiệm hay bên vi phạm phải chứng minh các yếu tố cấu thành sự kiện bất khả kháng.

4. Ý chí thỏa thuận của các bên: Khoảng 30% hợp đồng thương mại có điều khoản miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng được các bên thỏa thuận trước, tuy nhiên các điều khoản này thường không được soạn thảo rõ ràng, dẫn đến tranh chấp về hiệu lực pháp lý.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các vấn đề trên xuất phát từ sự thiếu đồng bộ giữa các văn bản pháp luật và sự chưa rõ ràng trong quy định về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng. So với các quốc gia có hệ thống pháp luật phát triển, Việt Nam còn thiếu các tiêu chí cụ thể để xác định sự kiện bất khả kháng và điều kiện áp dụng miễn trách nhiệm. Ví dụ, pháp luật Anh và Đức quy định rõ ràng về giá trị pháp lý của thỏa thuận miễn trách nhiệm, trong khi CISG không trực tiếp điều chỉnh nhưng có các quy định liên quan đến trách nhiệm của bên bán.

Việc áp dụng các quy định hiện hành trong thực tế còn gặp khó khăn do yêu cầu chứng minh các yếu tố cấu thành sự kiện bất khả kháng là khá cao, trong khi các bên thường thiếu tài liệu chứng minh hoặc không kịp thời thông báo cho bên kia. Điều này dẫn đến việc miễn trách nhiệm không được áp dụng rộng rãi, gây bất lợi cho các bên vi phạm không do lỗi.

Ngoài ra, việc các bên thỏa thuận miễn trách nhiệm trong hợp đồng thương mại là cần thiết để phân bổ rủi ro, tuy nhiên cần có hướng dẫn pháp lý rõ ràng để tránh việc lạm dụng điều khoản này nhằm trốn tránh trách nhiệm. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ các trường hợp miễn trách nhiệm theo từng căn cứ pháp lý và bảng so sánh quy định pháp luật Việt Nam với các quốc gia khác.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về miễn trách nhiệm: Cần sửa đổi, bổ sung Bộ luật Dân sự và Luật Thương mại để làm rõ các thuật ngữ, tiêu chí xác định sự kiện bất khả kháng và điều kiện áp dụng miễn trách nhiệm, đảm bảo tính thống nhất và đồng bộ. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ Tư pháp phối hợp Bộ Công Thương.

2. Xây dựng hướng dẫn áp dụng pháp luật: Ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết về thủ tục chứng minh sự kiện bất khả kháng, trách nhiệm thông báo và các điều kiện miễn trách nhiệm nhằm hỗ trợ các cơ quan giải quyết tranh chấp và các bên trong hợp đồng. Thời gian: 6-12 tháng; Chủ thể: Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp.

3. Tăng cường đào tạo, phổ biến pháp luật: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo cho doanh nghiệp, luật sư và cán bộ pháp lý về các quy định mới và thực tiễn áp dụng miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong thương mại. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Trường Đại học Luật Hà Nội, các tổ chức nghề nghiệp.

4. Khuyến khích thỏa thuận minh bạch trong hợp đồng: Hướng dẫn các bên soạn thảo điều khoản miễn trách nhiệm rõ ràng, cụ thể, tránh các điều khoản mơ hồ, đồng thời khuyến khích sử dụng các mẫu hợp đồng chuẩn có điều khoản phù hợp. Thời gian: 1 năm; Chủ thể: Hiệp hội Doanh nghiệp, Bộ Công Thương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Luật sư và chuyên gia pháp lý: Luận văn cung cấp phân tích sâu sắc về các quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng, giúp họ tư vấn chính xác và hiệu quả cho khách hàng trong các vụ tranh chấp hợp đồng thương mại.

2. Doanh nghiệp và thương nhân: Các chủ thể tham gia giao dịch thương mại có thể hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ, đặc biệt là các trường hợp miễn trách nhiệm, từ đó xây dựng hợp đồng phù hợp và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

3. Cơ quan giải quyết tranh chấp: Tòa án, trọng tài thương mại và các cơ quan liên quan có thể sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để áp dụng pháp luật thống nhất và công bằng trong giải quyết tranh chấp.

4. Nhà nghiên cứu và giảng viên: Luận văn là nguồn tài liệu quý giá cho việc nghiên cứu, giảng dạy về luật hợp đồng thương mại và trách nhiệm pháp lý, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

1. Miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng là gì?
   Miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng là trường hợp bên vi phạm không phải chịu hậu quả pháp lý do vi phạm hợp đồng khi có căn cứ khách quan hoặc thỏa thuận giữa các bên, ví dụ như sự kiện bất khả kháng.

2. Sự kiện bất khả kháng được hiểu như thế nào theo pháp luật Việt Nam?
   Là sự kiện xảy ra khách quan, không thể lường trước và không thể khắc phục được dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết, ví dụ thiên tai, dịch bệnh, chiến tranh.

3. Đại dịch Covid-19 có được xem là sự kiện bất khả kháng không?
   Theo thực tiễn và quy định hiện hành, đại dịch Covid-19 được xem là sự kiện bất khả kháng trong nhiều trường hợp, nhưng bên vi phạm phải chứng minh đầy đủ các yếu tố cấu thành để được miễn trách nhiệm.

4. Các bên có thể thỏa thuận miễn trách nhiệm trong hợp đồng không?
   Có, pháp luật cho phép các bên tự do thỏa thuận các trường hợp miễn trách nhiệm, tuy nhiên thỏa thuận này không được vi phạm điều cấm của luật và phải rõ ràng, minh bạch để tránh tranh chấp.

5. Bên vi phạm có nghĩa vụ gì khi muốn được miễn trách nhiệm?
   Bên vi phạm phải thông báo kịp thời cho bên kia về sự kiện miễn trách nhiệm và chứng minh được các yếu tố cấu thành sự kiện đó theo quy định pháp luật.

Kết luận

• Luận văn làm rõ các khái niệm cơ bản về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng trong lĩnh vực thương mại, đồng thời phân tích chi tiết các quy định pháp luật Việt Nam hiện hành.
• Đã chỉ ra những hạn chế, mâu thuẫn trong quy định và thực tiễn áp dụng, đặc biệt trong bối cảnh đại dịch Covid-19.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi nhằm bảo vệ quyền lợi các bên và ổn định môi trường kinh doanh.
• Khuyến nghị tăng cường đào tạo, phổ biến pháp luật và xây dựng hướng dẫn áp dụng cụ thể.
• Kêu gọi các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và chuyên gia pháp lý cùng phối hợp để hoàn thiện hệ thống pháp luật về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đồng, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.

Hành động tiếp theo là triển khai các đề xuất hoàn thiện pháp luật trong vòng 1-2 năm tới, đồng thời tổ chức các chương trình đào tạo và phổ biến pháp luật cho các bên liên quan. Để biết thêm chi tiết và cập nhật mới nhất, độc giả và các bên quan tâm nên liên hệ với Trường Đại học Luật Hà Nội hoặc các cơ quan pháp lý có thẩm quyền.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1. NHUNG VAN BE LY LUẬN CHUNG VE MIỄN TRÁCH NHIEM DO VI PHAM HỢP BONG TRONG LĨNH VỰC THƯƠNG MẠI VÀ PHÁP LUẬT VE MIỄN TRÁCH NHIEM DO VIPHAM HỢP BONG TRONG LÍNH VỰC THUONG MẠI 141. Khái quát về miễn trách nhiệm do vi phạm hợp đông trong lĩnh vec thương mại 1. Vi phạm hop đẳng và trách nhiệm do vi phạm hợp đẳng.1 Khải niệm hợp đồng trong lĩnh vực thương mại “Hop đồng” là một thuật ngữ được str dụng rét phổ biển trong đời sing xã hội khi các cơ quan, tổ chức, cá nhân muốn chuyển giao cho nhau những lợi ích vật chất, lợi ích tính thân nhất định nhằm đáp ứng các nhủ câu trong cuộc sống hang ngày.

Tuy nhiên, nhiều người vẫn còn nhằm lẫn hợp đông với hình. thức bằng văn bản của hợp đẳng. Ho nghĩ ring, hop đồng là "tờ giấy” viết hoặc đánh máy những nồi dung mã ho đã thỏa thuân với người khác. Dưới góc độ pháp Lý, khái niệm "hợp đồng" đã được quy định tại Điều 385 BLDS 2015, theo đó “hop đồng la swethéa thud giãa các bên vỗ việc xác lập, thay đỗi hoặc chẩm đứt quyền, nghĩa vụ dén sự”.

Điêu 119 BLDS 2015 cũng quy đính ring, trừ trường hop pháp luật có quy định hợp đồng bắt buộc phải được xác lập bang văn ban thì các bến trong hợp đồng có quyển tự do lựa chọn hình thức của hop đồng (bằng lời nói, bằng văn ban hoặc bằng hành vì nhất định) So với BLDS 1995 va BLDS 2005, Điền 385 BLDS 2015 đã lược bỏ cum từ "dân sự" sau cụm từ "hợp ding”. Chính sự lược bé này đã tạo nên tinh khải quất cao của quy định nay, đó là dù có là hợp đẳng theo pháp luật chuyên. ngành thi hợp đồng đó cũng phải là sự tha thuận giữa các bên trong hop đồng vé việc xác lập, thay đổi hoặc châm đứt quyền, nghĩa vụ. Điều 385 BLDS 2015 có thể được xem la một trong những cơ sở pháp lý cho việc áp dụng các quy.

10 định về hợp đồng trong BLDS 2015 để diéu chỉnh HĐTM va hợp đồng theo pháp luật chuyên ngành trong trường hợp LTM 2005 va pháp luật chuyên ngành không có quy định 2 Sur phân biết giữa hợp đồng dân sự thuần tủy và HĐTM chủ yéu tén tại ở một số quốc gia thuộc dòng họ pháp luật Civil law mà điển hinh là Pháp va Đức. Tuy nhiên, khái niêm “hop đồng trong lĩnh vực thương mai” và các khái niêm tương đương như "hợp đồng trong hoạt động thương mai”, “hop đồng thương mai” không được quy định trong các văn bản quy phạm pháp luật và pháp luật của các quốc gia này déu thừa nhân HDTM là một dang đặc thủ cia hợp đồng dân sự 3 Trên thực tế, việc xác định một hợp đồng là hợp đồng dân sự thuần tủy hay là HTM có ý nghĩa quan trong trong việc lựa chon va áp dụng chính sác văn bản quy phạm pháp luật điêu chỉnh * Mặc dù được xép vào dòng họ pháp luật xã hội chủ nghĩa nhưng về cơ bản, hé thống pháp luật Việt Nam chịu sự ảnh hưởng vả có nhiễu nét tương đồng với hệ thông pháp luật của các quốc gia thuộc dòng ho pháp luật Civil law. Có lẽ mà vì thể, bén canh BLDS (trước đó lả Pháp lệnh về Hop đẳng dân sư năm 1991), Quốc hội còn ban hành LTM 1997 được thay thé bai LTM 2005 và trước đó là Pháp lệnh Hop đồng kinh tế năm 1989 của Hội đồng nhà nước, LTM 1997 có nhắc đến cum từ "hợp dang trong hoạt động thương mai” và cum từ "hợp đồng thương mai” nhưng không đính nghĩa vả cả hai cụm từ “5 cồncó một số quy định kiếc vềkiê nng ấp dụng aLos 2015 để điều chỉnh hợp đồn theo pháp n ean như Ou vẽ phạm viđu linh, Ou 4 về áp đụng ộ fat Dan sy. Theo các qui định tố và quan bệ kinhdoant- quan bề đânsự thuần ng lao gomc “hương mại.Do đó, (0 2015 cũng sẽ được ấp dung để đều chinh HOTM và hợp đồng theo pháp rệt chuyển ngành trong trường hợp LTM 205 ã phấp hột chuyên ngành Kxine có quy định hoặc có quy định nhưng tráitốïcắc nguyn tc cơ bà fans được quy định ti Đầu 38105 2015 Trưởng Đại hoe Liệt Hồ Hội 2012, cidtình kiệt sổ hop đông đốc thừ ong hoạt động thương mal và kỹ ring đầm phân, soon tho, NXBCông an nbn dane tội tr 1033.

Te gã cho ng các những người có tìnhđộ hiểu b cao hơn, [nh vực mi họ hoat động cũng cónhều có "hột chơi rng cho họ, tron đố để cao hơn quyền “định oat cia ci thương nhàn mà biểuhiện vây đựn các quý định đưới dang quy định từ nghĩ C thể thế, phần Wn cc quy định của LTM 2005 quy định ty nghỉ. u nay đều không được nhắc lại trong LTM 2005. Điều nay dẫn đến không có sự. thống nhất trong việc gọi tên cho loại hợp đồng nay va trên thực tế, có nhiều thương nhân gọi tên các hop đồng mã ho tham gia lả hợp đồng kinh tế do khái niệm này đã từng được quy định tại Biéu 1 Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế năm 1989.

Tuy nhiên, thuật ngữ “hơp đồng kinh tế" không còn được ghi nhân tại LTM 1997 và LTM 2005. Tác giả cho rằng, việc gọi tên loại hop đồng mà các "bên trong hợp đồng là thương nhân chỉ mang tinh quy tước nhằm phục vụ cho muc đích nghiên cứu và không khó để có thể xác định được loại hợp đồng nay trên thực tế Tuy nhiên, LTM 2005 lại nhắc dén thuật ngữ “hoat đông thương mai” và đưa ra định ngiĩa tại khoản 1 Điển 3, theo đó hoạt động thương mại bao gồm tất cả các hoạt đông nhằm muc dich sinh lợi. Ngoài ra, LTM 2005 còn nhắn mạnh tại khoản 1 Điều 6 rng, thương nhên (bao gém doanh nghiệp, hop tác zã, hộ kinh doanh) là chủ thể chủ yếu thực hiện các hoạt đông thương mại. Trên thực té, các cơ quan gii quyết tranh chap thường căn cứ vào chủ thể của hợp đồng có phải là thương nhân không và có thực hiện hoạt động mục đích sinh lợi không là hai dâu hiệu cơ bản để nhân điện HĐTM.

Trên cơ sé khái niệm "hợp đồng" được quy định tại Điển 385 BLDS 2015, tác giả đưa ra khái niệm “hợp đẳng trong lĩnh vực thương mai” như sau: Hop đồng trong lĩnh vực thương mat là sự thỏa thuận giữa các (trong đỗ có it nhất một bên là thương nhân) về việc xác lập, thay đỗi hoặc chẩm đứt các quyền, nghĩa vụ trong việc thực hiện hoạt động thương mat ai iu sir dụng thuật ngữ "hợp đồng trong hoạt động thương nạ” như Go tỉnh H trong hot động thương tai k ming đảm phần soan thio cia Trường Dai học Luật Hà 5ð tu We siz dụng thuật ng “hợp đồng thương mại nhưcuốn sách Php kậtvề hợp đồng Cát vấn đề pháp cơ bản ca Trương Nhật Quang fey Tác giã cho rằng, chi cân yêu câu một bên trong HDTM là thương nhân Bai lẽ, khoăn 3 Điều 1 vả khoản 3 Điều 2 LTM 2005 đã mỡ ra khả năng bên con lại trong hợp đông với thương nhân có thé là chủ thé không phải la thương. nhân như cả nhên tiêu dùng hoặc cá nhân hoạt đồng thương mai một cách độc lập, thưởng xuyên nhưng không phải đăng ký kinh doanh (bán buôn, bán chuyên .112 Khái niệm vi phạm hợp đồng Da số hệ thống pháp luật của các quốc gia trên thé giới déu có nguồn gốc hoặc chịu ãnh hưởng của Luật La Mã về nguyên tắc "pacta sunt servanda” (hop đẳng phải được tuần thủ) cho nên tính rang buộc của hợp ding đều được hệ thống pháp luật của các quốc gia trên thể giới thừa nhận và buộc các bên trong hợp đồng phải thực hiện day đủ và đúng các nội dung đã thỏa thuên 5 Theo quy định của pháp luật Viet Nam, hop đồng được giao kết hợp pháp thì có hiệu lực và trở thành “luật điểu chỉnh” quyền, nghĩa vu của các bên trong hợp đông cho nên các bên bất buộc phải thực hiện hop đồng mét cách thiên trí, trung thực (khoăn 3 Điều 3BLDS 2015). Do đó, việc không thực hiện đúng va đây đũ nổi dung của hợp đẳng mà các bên đã tự nguyên théa thuận hoặc theo quy định cia pháp luật bi xem la hành vi vi pham. Theo từ điển Tiếng Việt, thuật ngữ "vi pham” có nghĩa là “Kông tuân theo hoặc làm trái lai những điền quy định ”_” Co thé thay, việc it nhất một bén trong hợp đồng không không tuân theo hoặc lam trái lại những nội dung cia hợp đồng mà các bên đã thöa thuận thì được xc định là vi phạm hợp đồng BLDS 2015 có nhắc đến thuật ngữ "vi pham hợp đảng" nhưng không định ngiữa.

Tuy nhiên BLDS 2015 có quy định về khái niệm “vi phạm nghĩa vụ" tại khoản 1 Điều 351, theo đó “vi pham nghita vu là việc bên có nghĩa vu "hap lapphap.vn/ rages tint /tinc htt aspx "tint it=208002 Bùi Thị Thanh Hãng (2017), “rách nhiém damsu,ché tả hay bm gháp khắc phục đối ới hành vi phạm, hợp đồng”, Tapeh iện tử Nghễn cứu lập áp, 330). Viện hgồn ng học 3003, Tử điến Ting Vit, N8 Đà Nẵng, tr 3113 B không thục hiện nghĩa vu đúng thời hạn, thực hiện không đây ai nghĩ vụ hoặc Thực hiện Riông đúng nôi ching của nghia vụ (tac giả gach chân đễ nhẫn manh) và theo khoản 1 Điểu 419 BLDS 2015 thi dưỡng như các nhà soạn thao BLDS 2015 có sự đồng nhất thuật ngữ “vi pham hop đẳng” (phân tiêu đổ) va thuật ngữ "vi phạm nghĩa vụ” (phan nội dung): Điều 419. Thiét hai được bôi thường do vi pham hợp đông. Thiệt hat được bôi thường do vì phạm nghia vụ theo hợp đẳng được xác định theo quy dinh tại khoản 2 Điều này, Điều 13 và Điều 360 của Bộ iuật này (tac giã gạch chân để nhân mạnh).

Trong khi đó, LTM 2005 có quy đính vé khái niêm “vi pham hop đồng” tại khoăn 12 Điều 3, theo dé: “vi phươm hợp đồng là việc một bên không thực hiện, thực hiện không đây đi hoặc tiưec hiện không ding ng]ữa vu theo thỏa thuận giữa các bên hoặc theo quy định của Luật này ” (tac giã gach chân đễ nhân mạnh). Có lẽ, các nha soạn thỏa L.TM 2005 cũng đẳng nhất vi pham hợp đẳng chính là vi pham ngiữa va Có thể thấy, nội ham của khái niêm “vi phạm hợp đồng” theo BLDS 2015 (bao gồm cả vi phạm về thời hạn) rộng hơn LTM 2005. Một điểm đáng. ưu ý lã theo quy định tại khoản 12 Điều 3 LTM 2005 thi vi phạm quy định cũa LTM 2005 cũng được xem là vi phạm hợp đồng.