Mở đầu - Diễn biến - Kết thúc 42 Ill - Luyện tap 1. Truyện cổ tích Cây khế bao gồm các sự việc chính sau đây : a) Chim chở người em bay ra đảo lấy vàng, nhờ thế người em trở nên giàu có. b) Cha mẹ chết, người anh chia gia tài, người em chỉ được cây khế. c) Người anh biết chuyện, đổi gia tài của mình lấy cây khế, người em bang lòng.
d) Cây khế có quả, chim đến ăn, người em phàn nàn và chim hẹn trả ơn bằng vàng. e) Chim lại đến ăn, mọi chuyện diễn ra như cũ, nhưng người anh may túi quá to và lấy quá nhiều vàng. g) Người anh bị rơi xuống biển và chết. Hãy sắp xếp các sự việc trên thành cốt truyện.
Dựa vào cốt truyện trên, kế lại truyện Cây khế.UYEN TƯ VÀ GÂU ———————___————— Luyện tập về từ ghép và từ láy 1. So sánh hai từ ghép sau đây : Bánh trái (chỉ chung các loại bánh). a) Từ ghép nào có nghĩa tổng hợp (bao quát chung) ? b) Từ ghép nào có nghĩa phân loại (chỉ một loại nhỏ thuộc phạm vi nghĩa của tiếng thứ nhất) ? 43 2. Viết các từ ghép (được ¡in đậm) trong những câu dưới đây vào ô thích hợp trong bảng phân loại từ ghép : a) Từ ngoài vọng vào tiếng chuông xe điện lẫn tiếng chuông xe đạp lanh canh không ngớt, tiéng cdi tau hod thét lên, tiếng bánh xe đập trên đường ray và tiếng máy bay gam rit trén bầu trời.
Theo TÔ NGỌC HIẾN b) Dưới ô cửa máy bay hiện ra ruộng đồng, làng xóm, núi non. Những gò đống, bãi bờ với những mảng màu xanh, nâu, vàng, trắng và nhiều hình dạng khác nhau gợi những bức tranh giàu màu sắc. Theo TRAN LE VAN Từ ghép có nghĩa tổng hợp M : ruộng đồng Từ ghép có nghĩa phân loại I: đường ray 3. Xếp các từ láy trong đoạn văn sau vào nhóm thích hợp : Cây nhút nhát Gió rào rào nổi lên.
Có một tiếng động gì lạ lắm. Những chiếc lá khô lạt xạt lướt trên cỏ. Cây xấu hổ co rúm mình lại. Nó bỗng thấy xung quanh lao xao.
He hé mắt nhìn : không có gì lạ cả. Lúc bấy giờ nó mới mở bừng những con mắt lá và quả nhiên không có gì lạ thật. Theo TRẤN HOÀI DƯƠNG a) Từ láy có hai tiếng giống nhau ở âm đầu. b) Từ láy có hai tiếng giống nhau ở vần.
c) Từ láy có hai tiếng giống nhau ở cả âm đầu và vần. —TẠP LAM VAN Luyện tập xây dựng cốt truyện Đề bài Hãy tưởng tượng và kể lại vắn tắt một câu chuyện có ba nhân vật : bà mẹ ốm, người con bằng tuổi em và một bà tiên. Câu chuyện với ba nhân vật như trên có thể là một câu chuyện về sự hiếu thảo. Muốn kể về người con hiếu thảo, em cần tưởng tượng : - Bà mẹ ốm như thế nào ? - Người con chăm sóc mẹ như thế nào ? - Để chữa khỏi bệnh cho mẹ, người con gặp khó khăn gì ? M: Phải tìm một loại thuốc rất hiếm.
- Bà tiên giúp hai mẹ con như thế nào ? M: + Cách 1 : Cảm động về tình mẹ con, bà tiên bỗng hiện ra giúp. + Cách 2 : Người con vượt qua rất nhiều khó khăn đi tìm bà tiên. Câu chuyện với ba nhân vật như trên cũng có thể là một câu chuyện về tính trung thực. Những điều em cần tưởng tượng là : - Bà mẹ ốm như thế nào ? - Người con chăm sóc mẹ như thế nào ? - Để chữa khỏi bệnh cho mẹ, người con gặp khó khăn gì ? M : Nhà rất nghèo, không có tiền mua thuốc.
- Bà tiên làm cách nào để biết người con là người trung thực ? - Bà tiên giúp đỡ người con trung thực như thế nào ? 45 Tuần 5 TAP DOC Những hạt thóc giống Ngày xưa có một ông vua cao tuổi muốn tìm người nối ngôi. Vua ra lệnh phát cho mỗi người dân một thúng thóc về gieo trồng và giao hẹn : ai thu được nhiều thóc nhất sẽ được truyền ngôi, ai không có thóc nộp sẽ bị trừng phạt. Có chú bé mồ côi tên là Chôm nhận thóc về, dốc công chăm sóc mà thóc vẫn chẳng nảy mầm. Đến vụ thu hoạch, mọi người nô nức chở thóc về kinh thành nộp cho.
Chôm lo lắng đến trước vua, quỷ tâu : - Tâu Bệ hạ ! Con không làm sao cho thóc nảy mầm được. 46 Mọi người đều sững sờ vì lời thú tội của Chôm. Nhưng nhà vua đã đỡ chú bé đứng dậy. Ngài hỏi còn ai để chết thóc giống không.
Không ai trả lới. Lúc ấy, nhà vua mới ôn tồn nói : - Trước khi phát thóc giống, ta đã cho luộc kĩ rồi. Lẽ nào thóc ấy còn mọc được ? Những xe thóc đầy ắp kia đâu phải thu được từ thóc giống của ta ! Rồi vua dõng dạc nói tiếp : - Trung thực là đức tính quý nhất của con người. Ta sẽ truyền ngôi cho chú bé trung thực và dũng cảm này.
Chôm được truyền ngôi và trở thành ông vua hiển minh. TRUYỆN DÀN GIAN KHMER - Bệ hạ : từ gọi vua với ý tôn kính. - Sững sờ : lặng người đi vì kinh ngạc hoặc quá xúc động. - Đõng đạc : (nói) to, rõ ràng, dứt khoát.
- Hiền minh : có đức độ và sáng suốt. Nhà vua chọn người như thế nào để truyền ngôi ? 2. Nhà vua làm cách nào để tìm được người như thế? 3. Hành động của chú bé Chôm có gì khác mọi người ? 4.
Theo em, vì sao người trung thục là người đáng quý ? —— CHINH TẢ 1. Nghe - viết : Những hạt thóc giống (tù Lúc ấy. đến ông vua hiền minh. Tìm những chữ bị bỏ trống để hoàn chỉnh các đoạn văn dưới đây.
Biết rằng : a) Những chữ bị bỏ trống bắt đầu bằng ƒ hoặc n. Hưng vẫn hí hoáy tự tìm giải cho bài toán mặc dù em có thể nhìn bài của bạn Dũng ngồi ngay bên cạnh. Ba tiếng trống báo hiệu hết giờ, Hung bài cho cô giáo. Em buồn, vì bài kiểm tra lần - cóthể em mất danh hiệu học sinh tiên tiến mà nay em vẫn giữ vững.
Nhưng em thấy thanh thản vì đã trung thực, tự trọng khi bài. 47 b) Những chữ bị bỏ trống có vần en hoặc eng. Ngày hội, người người chân. Lan qua đám đông để về nhà.
Tiếng xe điện --. Lan lên xe, thấy ngay một chiếc ví nhỏ màu nâu rơi ra từ chiếc túi của một bà cụ mặc áo ấm, choàng khăn nhung màu. Cụ già không hề hay biết. Lan nhặt ví đưa cho cụ.
Cụ mừng rỡ cầm ví, '“' em ngoan. Giải những câu đố sau : a) Tên con vật chứa tiếng bắt đầu bằng / hay n. Mẹ thì sống ở trên bờ Con sinh ra lại sống nhờ dưới ao. Có đuôi bơi lội lao xao Mất đuôi tức khắc nhảy nhao lên bờ.
(La con gi ?) b) Tên con vật chứa tiếng có vần en hoặc eng. Chim gì liệng tựa con thoi Báo mùa xuân đẹp giữa trời say sưa. (Là con gi ?) — LUYEN TU VA CAU Mở rộng vốn từ : Trung thực - Tự trọng 1. Tìm những từ cùng nghĩa và những từ trái nghĩa với trung thực.
M: - Từ cùng nghĩa : thật thà. - Từ trái nghĩa : gian dối. Đặt câu với một từ cùng nghĩa với trung thực hoặc một từ trái nghĩa với trung thực. Dòng nào dưới đây nêu đúng nghĩa của từ tự trọng ? a) Tin vào bản thân mình.
b) Quyết định lấy công việc của mình. c) Coi trọng và giữ gìn phẩm giá của mình. d) Đánh giá mình quá cao và coi thường người khác. Có thể dùng những thành ngữ, tục ngữ nào dưới đây để nói về tính trung thực hoặc về lòng tự trọng ? a) Thang như ruột ngựa.
b) Giấy rách phải giữ lấy lề. c) Thuốc đắng dã tật. d) Cây ngay không sợ chết đứng. e) Đói cho sạch, rách cho thơm.
— KE CHUYỆN Kể chuyện đã nghe, đã dọc Đề bài Kể một câu chuyện mà em đã được nghe, được đọc về tính trung thực. Nêu một số biểu hiện của tính trung thục : - Không vì của cải hay tình cảm riêng tư mà làm trái lẽ công bằng (như ông Tô Hiến Thành trong truyện Một người chính trực - Tiếng Việt 4, tập một, trang 36). - Dám nói ra sự thật, dám nhận lỗi (như chú bé Chôm trong truyện Những hạt thóc giống - Tiếng Việt 4, tập một, trang 46). - Không làm những việc gian dối (như hai chị em trong truyện Chị em tôi - Tiếng Việt 4, tập một, trang 59).
- Không tham của người khác (như chàng tiểu phu trong truyện Ba chiếc ru - Tiếng Việt 4, tập một, trang 64). Tìm truyện về tính trung thực ở đâu ? - Truyện cổ, truyện ngụ ngôn, truyện vui,. - Truyện về gương người tốt. - Sách Truyện đọc lớp 4.
Kể chuyện : - Giới thiệu câu chuyện : + Nêu tên câu chuyện. + Cho biết em đã đọc hoặc đã nghe câu chuyện này ở đâu và vào dịp nào. - Kể thành lời : + Mở đầu câu chuyện. + Diễn biến câu chuyện.
+ Kết thúc câu chuyện. Trao đổi với các bạn về ý nghĩa câu chuyện. ——TAP ĐỌC Gà Trống và Cáo Nhác trông vắt vẻo trên cành Anh chàng Gà Trống tinh nhanh lõi đời, Cáo kia đon đả ngỏ lời : "Kìa anh bạn quý, xin mời xuống đây Để nghe cho rõ tin này Muôn loài mạnh yếu từ rày kết thân Lòng tôi sung sướng muôn phần Báo cho bạn hữu xa gần đều hay Xin đừng e ngại, xuống đây Cho tôi hôn bạn, tỏ bày tình thân." 50 - Nghe lời Cáo dụ thiệt hơn Gà rằng : "Xin được ghi ơn trong lòng Hoà bình gà cáo sống chung Mừng này còn có tin mừng nào hơn Kìa, tôi thấy cặp chó săn Từ xa chạy lại, chắc loan tin này." Cáo nghe, hồn lạc phách bay Quấp đuôi, co cẳng chạy ngay tức thì. Gà ta khoái chí cười phì : "Rõ phường gian dối, làm gì được ai." LA PHÔNG - TEN (Nguyễn Minh !ược dịch) - Đon đả : có cử chỉ, thái độ nhanh nhảu, vui vẻ khi gập gỡ.
- Dụ (dụ dỗ): nói khéo để người khác hám lợi mà làm theo. - Loan tin : truyền tin rộng. - Hồn lạc phách bay : vỏ cùng sợ hãi, hốt hoảng. Cáo đã làm gì để dụ Gà Trống xuống đất ? @Xổ, 2.
Vì sao Gà không nghe lời Cáo ? 3. Gà tung tin có cặp chó săn đang chạy đến để làm gì ? 4. Theo em, tác giả viết bài thơ này nhằm mục đích gì ? a) Kể chuyện Cáo gian ngoan mắc mưu Gà Trống.
