Luận án về Hồi giáo: Liên kết và sự đồng cảm trong tiểu thuyết Nam Á đương đại

Khám phá mối liên kết và sự đồng cảm trong tiểu thuyết Nam Á, nhìn nhận Hồi giáo qua lăng kính văn học. Tìm hiểu cách các tác phẩm phản ánh đời sống, văn hóa

• Tác giả: Madeline Amelia Clements
• Trường học: University of East London
• Chuyên ngành: South Asian Fiction
• Đề tài: Orienting Muslims: Mapping Global Spheres of Affiliation and Affinity in Contemporary South Asian Fiction
• Loại tài liệu: Doctor of Philosophy
• Năm xuất bản: 2013

Tóm tắt

I. Tổng quan về mối liên kết Hồi giáo trong tiểu thuyết Nam Á

Hồi giáo đóng vai trò trung tâm trong văn hóa và xã hội Nam Á, đặc biệt trong tiểu thuyết đương đại. Sau sự kiện 11/9, các tác giả Nam Á gốc Hồi giáo phải đối mặt áp lực giải thích mối liên kết tôn giáo của mình trước dư luận toàn cầu. Tiểu thuyết gia như Salman Rushdie, Mohsin Hamid, Nadeem Aslam và Kamila Shamsie đã phản ánh những thách thức này thông qua tác phẩm. Họ khám phá cách nhân vật Hồi giáo tìm kiếm sự đồng cảm giữa đa dạng dòng Hồi giáo và cộng đồng phi Hồi giáo. Những tác phẩm này không chỉ tái hiện niềm tin tôn giáo mà còn thể hiện sự đa dạng văn hóa trong cộng đồng Hồi giáo Nam Á. Việc sử dụng ngôn ngữ Anh và cấu trúc toàn cầu giúp lan tỏa thông điệp về sự kết nối vượt biên giới.

1.1. Tiểu thuyết Nam Á hậu 11 9 Thay đổi quan điểm tôn giáo

Sau vụ tấn công 11/9, tiểu thuyết gia Nam Á gốc Hồi giáo phải đối diện với kỳ vọng giải thích quan điểm tôn giáo trước công chúng phương Tây. Rushdie, Hamid và các tác giả khác đã chuyển hướng từ chủ nghĩa hiện đại sang phản ánh đa dạng trong Hồi giáo. Họ nhấn mạnh vào sự đa dạng văn hóa và tôn giáo thay vì hình ảnh thống nhất. Những tác phẩm này thách thức quan niệm sai lầm về Hồi giáo như một khối đồng nhất. Đồng thời, họ thể hiện sự phức tạp của cộng đồng Hồi giáo trong bối cảnh toàn cầu hóa.

1.2. Ảnh hưởng của toàn cầu hóa đến tiểu thuyết Hồi giáo

Toàn cầu hóa đã thay đổi cách tiểu thuyết gia Nam Á trình bày mối liên kết Hồi giáo. Những tác phẩm như của Hamid trong The Reluctant Fundamentalist thể hiện sự căng thẳng giữa bản sắc địa phương và ảnh hưởng toàn cầu. Tác giả sử dụng cấu trúc phi tuyến tính và đa giọng điệu để thể hiện sự đa dạng trong cộng đồng Hồi giáo. Những câu chuyện này không chỉ là văn học mà còn là công cụ phản biện xã hội. Chúng thách thức quan niệm về Hồi giáo như một thực thể thuần nhất, thay vào đó là sự đa dạng phong phú.

II. Phân tích sự đồng cảm trong tiểu thuyết Hồi giáo Nam Á

Sự đồng cảm trong tiểu thuyết Hồi giáo Nam Á thể hiện qua cách nhân vật vượt qua rào cản tôn giáo và văn hóa. Các tác giả khám phá mối liên kết giữa nhân vật Hồi giáo và phi Hồi giáo thông qua trải nghiệm chung. Rushdie trong Shalimar the Clown thể hiện sự đồng cảm thông qua mối tình giữa hai cộng đồng. Aslam trong The Wasted Vigil khai thác sự đồng cảm thông qua những nhân vật bị mất mát chung. Những câu chuyện này không chỉ là tiểu thuyết mà còn là cầu nối giữa các cộng đồng. Chúng nhấn mạnh vào sự tương đồng hơn là khác biệt, thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau.

2.1. Nhân vật Hồi giáo trong tiểu thuyết đương đại

Nhân vật Hồi giáo trong tiểu thuyết Nam Á thường mang nét phức tạp, không chỉ đơn thuần là đại diện cho tôn giáo. Họ là những cá nhân có ước mơ, khát vọng và xung đột nội tâm. Trong tác phẩm của Kamila Shamsie, nhân vật như trong Burnt Shadows thể hiện sự đấu tranh giữa bản sắc cá nhân và cộng đồng. Những nhân vật này không bị giới hạn bởi tôn giáo mà còn bị ảnh hưởng bởi lịch sử, chính trị và xã hội. Sự đa dạng này giúp độc giả nhìn nhận Hồi giáo không chỉ như một tôn giáo mà còn như một nền văn hóa sống động.

2.2. Sự tương tác giữa Hồi giáo và phi Hồi giáo

Tiểu thuyết Nam Á hậu 11/9 thể hiện sự tương tác phức tạp giữa cộng đồng Hồi giáo và phi Hồi giáo. Những tác phẩm như The Reluctant Fundamentalist của Mohsin Hamid khám phá cách nhân vật phi Hồi giáo nhìn nhận Hồi giáo sau sự kiện 11/9. Tác giả sử dụng đối thoại và độc thoại để thể hiện sự hiểu lầm và nỗ lực vượt qua rào cản. Những câu chuyện này không chỉ phản ánh thực tế xã hội mà còn thúc đẩy đối thoại giữa các cộng đồng. Chúng nhấn mạnh vào sự tương đồng hơn là khác biệt, từ đó xây dựng sự đồng cảm.

III. Giải pháp thấu hiểu Hồi giáo qua tiểu thuyết Nam Á

Tiểu thuyết Nam Á cung cấp giải pháp thấu hiểu Hồi giáo thông qua việc xây dựng nhân vật đa chiều và cốt truyện phức tạp. Các tác giả sử dụng nghệ thuật kể chuyện để phá vỡ định kiến về Hồi giáo. Rushdie và Shamsie thể hiện sự đa dạng trong cộng đồng Hồi giáo thông qua những nhân vật không tuân theo khuôn mẫu. Những tác phẩm này không chỉ giải trí mà còn giáo dục độc giả về sự phong phú của Hồi giáo. Chúng thúc đẩy sự thấu hiểu thông qua việc khám phá những trải nghiệm chung giữa các cộng đồng.

3.1. Nghệ thuật kể chuyện như công cụ phản biện xã hội

Nghệ thuật kể chuyện trong tiểu thuyết Hồi giáo Nam Á đóng vai trò quan trọng trong việc phản biện những định kiến xã hội. Những tác phẩm như Midnight’s Children của Rushdie thể hiện sự đa dạng văn hóa và tôn giáo thông qua cấu trúc phi tuyến tính. Tác giả sử dụng phép ẩn dụ và biểu tượng để thể hiện sự phức tạp của cộng đồng Hồi giáo. Những câu chuyện này không chỉ là tiểu thuyết mà còn là công cụ giáo dục, giúp độc giả hiểu rõ hơn về Hồi giáo. Chúng thách thức những quan niệm đơn giản về tôn giáo và văn hóa.

3.2. Tiểu thuyết như cầu nối giữa các cộng đồng

Tiểu thuyết Nam Á đóng vai trò như cầu nối giữa cộng đồng Hồi giáo và phi Hồi giáo thông qua việc chia sẻ những trải nghiệm chung. Những tác phẩm như The Wasted Vigil của Aslam thể hiện sự mất mát và hy vọng chung giữa các cộng đồng. Tác giả sử dụng ngôn ngữ thơ mộng và hình ảnh giàu cảm xúc để thúc đẩy sự đồng cảm. Những câu chuyện này không chỉ giải trí mà còn thúc đẩy đối thoại giữa các cộng đồng. Chúng nhấn mạnh vào sự kết nối hơn là chia rẽ, từ đó xây dựng nền tảng cho sự hiểu biết lẫn nhau.

IV. Kết luận và ứng dụng trong nghiên cứu Hồi giáo

Tiểu thuyết Hồi giáo Nam Á hậu 11/9 đã mở ra hướng nghiên cứu mới về mối liên kết tôn giáo và sự đồng cảm. Những tác phẩm này không chỉ là văn học mà còn là tài liệu phản ánh xã hội. Chúng thách thức những quan niệm đơn giản về Hồi giáo và thúc đẩy sự đa dạng trong cách hiểu về tôn giáo. Các nhà nghiên cứu có thể sử dụng những tác phẩm này để phân tích sự tiến hóa của Hồi giáo trong bối cảnh toàn cầu. Những câu chuyện này cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách con người tìm kiếm sự kết nối vượt qua biên giới tôn giáo và văn hóa.

4.1. Tầm quan trọng của tiểu thuyết trong nghiên cứu tôn giáo

Tiểu thuyết đóng vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu tôn giáo bằng cách cung cấp những cái nhìn sâu sắc từ góc độ cá nhân. Những tác phẩm như của Rushdie và Shamsie thể hiện sự đa dạng trong cộng đồng Hồi giáo thông qua những trải nghiệm cá nhân. Những câu chuyện này không chỉ là tiểu thuyết mà còn là tài liệu phản ánh xã hội. Chúng giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về cách con người tìm kiếm sự kết nối trong bối cảnh tôn giáo phức tạp.

4.2. Hướng nghiên cứu tương lai về Hồi giáo trong văn học

Nghiên cứu tương lai về Hồi giáo trong văn học Nam Á có thể tập trung vào cách tiểu thuyết phản ánh những thay đổi xã hội. Những tác phẩm đương đại có thể cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách cộng đồng Hồi giáo thích nghi với toàn cầu hóa. Các nhà nghiên cứu có thể phân tích cách những câu chuyện này thách thức những định kiến và thúc đẩy sự đa dạng. Những nghiên cứu này không chỉ giới hạn trong lĩnh vực văn học mà còn có thể mở rộng sang nghiên cứu xã hội học và nhân học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ORIENTING MUSLIMS: MAPPING GLOBAL SPHERES OF AFFILIATION AND AFFINITY IN CONTEMPORARY SOUTH ASIAN FICTION M. 2013 ORIENTING MUSLIMS: MAPPING GLOBAL SPHERES OF AFFILIATION AND AFFINITY IN CONTEMPORARY SOUTH ASIAN FICTION MADELINE AMELIA CLEMENTS A thesis submitted in partial fulfilment of the requirements of the University of East London for the degree of Doctor of Philosophy December 2013 i Abstract This thesis asks how four South Asian Muslim novelists have responded to the challenge of writing about Islamic faith ties in the aftermath of the 11 September 2001 attacks on New York’s World Trade Centre and the ensuing “war on terror”. This is a period when Muslim writers and commentators have come under increasing pressure to “explain” Islamic affiliations and affinities, and – as Pnina Werbner (2002: 1) has put it – to ‘disclose where. the centres of their subjective universe lie’.

Focussing on the international novels of Nadeem Aslam, Mohsin Hamid, Salman Rushdie, and Kamila Shamsie, this thesis explores the hypothesis that they can be read as part of a post-9/11 attempt to revise modern “knowledge” of the Islamic world, using globally-disseminated literature to reframe Muslims’ potential to connect with others, whether Muslims who subscribe to other versions of Islam, or non-Muslims. It considers how the “world literature” these authors create and shape maps spheres of Islamic affiliation and affinity, questioning where their subjects turn in seeking a sense of connection or identification, and why. It provides a detailed examination of the inter-cultural and intra-cultural affiliations and affinities the characters pursue in these texts, asking what aesthetic, historical, political and spiritual identifications or commitments could influence such connective attempts. It also analyses popular discourses and critical discussions surrounding the novels, offering a critical examination of the explanations offered by their authors in their non- fiction writing and commentary for privileging, problematising or prohibiting one (Islamic) affiliation or affinity instead of another, and scrutinising how the writers are appropriated as authentic and hence authoritative spokespeople by dominant political and cultural forces.

Finally, it explores how, as authors of ii Indian and Pakistani origin, Aslam, Hamid, Rushdie and Shamsie negotiate their identities and the tensions of being seen to act as Muslim spokespeople in (conscious) relation to the complex international and geopolitical context in which they write. iii Contents Chapter 1. Writing, Islam and Faith in Anglophone South Asian Fiction after 9/11 1 Introduction 1 After 9/11: Muslims in the Frame 4 Global Orientations in South Asian Muslim Fiction 13 Points of Reference 27 Emerging Visions 36 Authors, Texts and Terminology 40 Globally-Oriented Texts as Discrete Textual Entities 54 Chapter 2. Enchanted Realms, Sceptical Perspectives – Salman Rushdie’s Post-9/11 Fiction 62 Introduction 62 Rushdie Today: Writer and Pundit 63 The Post-9/11 Fictions: 69 Shalimar the Clown 69 The Enchantress of Florence 89 Areas Left Unmapped 101 Chapter 3.

‘A Devilishly Difficult Ball to Play’ – Mohsin Hamid’s The Reluctant Fundamentalist 103 Introduction 103 Hamid’s Ambiguous Personal Affiliations 104 Moth Smoke and The Reluctant Fundamentalist: Contemporary Readings 114 Changez as Psychological Case Study 129 Dead Ends? Hamid’s Recent Short Fiction 134 Conclusion 139 Chapter 4. Re-culturing Islam in Nadeem Aslam’s Mausoleum Fiction – Maps for Lost Lovers and The Wasted Vigil 141 Introduction 141 ‘All the Colours?’ Aslam’s Islamic Spectrum and Commitment to Realism 145 Aslam’s Post-9/11 Fiction: 156 Maps: Prescribed Affiliations, Elective Affinities and the Solace of “Sufism” 156 The Wasted Vigil: Re-culturing Islam – Salvaging Art 169 Conclusions: Archived Hopes 191 Chapter 5. Stranger Intimacies: Global Un-knowing and the Suspension of Judgement in Kamila Shamsie’s Kartography, Broken Verses and Burnt Shadows 194 Prologue: ‘Do Not Feel Safe. The Poet Remembers’ 194 Introduction 196 The Author, Kamila Shamsie 196 iv Knowing: Shamsie’s Take on the Exotic and its Expectations 200 Questioning: Shamsie’s Complex Affiliations 211 Un-knowing: Shamsie’s Global, Decentring Perspectives 223 Conclusion: Rendering Forgiveness Redundant 239 Chapter 6.

Conclusion: Orientations toward a Coherent Narrative? 241 Bibliography 248 List of Illustrations 268 Acknowledgements 269 Dedication 271 v Chapter 1. Writing, Islam and Faith in Anglophone South Asian Fiction after 9/11 Introduction In the introduction to the revised edition of Covering Islam: How the Media and the Experts Determine How We See the Rest of the World, first published in 1981, Edward Said (1997: xii) expressed increased concern that ‘malicious generalisations about Islam have become the last acceptable form of denigration of foreign culture in the West’. He went on to describe his disturbance on being asked, Untitled Sajid Khan (2012) presumably because of Middle Eastern [Figure 1] – and mistaken Muslim – identity, to provide the media with an insider’s insight into the bomb attack in Oklahoma City in April 1995: I must have received twenty-five phonecalls. The entirely facetious connection between Arabs, Muslims, and terrorism was never more forcefully made evident to me; the sense of guilty involvement which, despite myself, I was made to feel struck me (xiv).1 1 The perpetrator of the Oklahoma City bombings was in fact Timothy McVeigh, an American Gulf War veteran and agnostic, whose protest was anti- government.

1 These late twentieth-century observations point to a totalising trend in Anglo- American discussions of Islam, and highlight its potentially unsettling impact on those actual and assumed Muslim writers who might be called upon to comment in the western public sphere. They provide a means of entry into this study, which asks how four South Asian Muslim authors have responded to the challenge of writing about Islamic faith ties in the aftermath of the attacks on New York of 11 September 2001, which replaced the Oklahoma City bombings as the most destructive on US soil to date. This thesis explores the hypothesis that the international novels of Nadeem Aslam, Mohsin Hamid, Salman Rushdie and Kamila Shamsie can be read as part of a post-9/11 attempt to revise modern “knowledge” of the Islamic world, using globally-disseminated literature to reframe Muslims’ potential to connect with others, whether Muslims who subscribe to other versions of Islam, or non- Muslims. It considers how the “world literature” they create and shape maps spheres of Islamic affiliation and affinity, questioning where their subjects turn in seeking a sense of connection or identification, and why.

It provides a detailed examination of the inter-cultural and intra-cultural affiliations and affinities the characters pursue in these texts, asking what aesthetic, historical, political and spiritual identifications or commitments could influence such connective attempts. It also analyses popular discourses and critical discussions surrounding these texts, offering a critical examination of the explanations offered by the authors in their non-fiction writing and commentary for privileging, problematising or prohibiting one (Islamic) affiliation or affinity instead of another, and scrutinising how the writers are appropriated as authentic and hence authoritative spokespeople by dominant political and cultural forces. Finally, it explores how, as authors of Indian and Pakistani origin, Aslam, 2 Hamid, Rushdie and Shamsie negotiate their identities and the tensions of being seen to act as Muslim spokespeople in (conscious) relation to the complex international and geopolitical context in which they write. For the purposes of this study, I use ‘affiliation’ to describe more active and selective of the modes of Islamic connection which may be traced in the novels.

According to the OED Online (2013a, ‘affiliate, v.’) the would-be ‘affiliate’, an adoptive son, seeks to attach himself to an institution, organisation, political group, or society, expressing in his choice a desire to belong. In Edward Said’s (1983: 18-19) conception, this may constitute what he describes as a ‘turn’ from a lost or outmoded natural familial ‘filiation’ to a critically created and ‘compensatory’ cultural and societal system of ‘affiliation’. Further, it may demonstrate an individual’s desire to become an ‘agent’ or ‘bearer’ of a particular notion of ‘civilisation’ or ‘culture’ (Gilroy 2004: 65). The term ‘affinity’, in contrast, variously defined in the OED (2013b, ‘affinity’, n.’) ‘by position’ as a ‘relationship of kinship generally between individuals or races’, and ‘by inclination’ as a ‘voluntary social.

companionship [or] alliance’ and ‘psychical or spiritual attraction’, may point to a more natural, unplanned or even involuntary sense of being drawn to a particular community grouping, geographical area or imaginative realm. Nederveen Pieterse (2007: 186-8) uses the term to describe the ‘multiple circuits of [cultural] identification and integration’ within which migrant communities participate in a global multicultural context. However, the term need not be confined solely to this usage. ‘Affinitive’ may also refer, for example, to the kind of feelings ignited between Muslims of radically different social, educational and doctrinal backgrounds when engaging in Islamic rituals or contemplating a common heritage or culture in their South and Central Asian homelands.

3 In drawing attention to different ways in which contemporary Muslim connections are established and experienced, the South Asian literature I examine begins to take leave of the colourful, hybrid, and darkly comic multicultural visions offered in the popular postcolonial writing of the 1980s and 1990s. This was a period bookended in the UK by Salman Rushdie’s Midnight’s Children (1981) and Zadie Smith’s White Teeth (2000), which perhaps did more to juxtapose the religious and secular than to explore their interrelationship. Yet the twenty-first century fictions I consider remain in dialogue with these novels, with works of world literature like Michael Ondaatje’s The English Patient (1992), and such colonial antecedents as Joseph Conrad’s Heart of Darkness (1902), E. Forster’s A Passage to India (1924), Ahmed Ali’s Twilight in Delhi (1940), and Graham Greene’s The Quiet American (1955).

After 9/11: Muslims in the Frame The “terror” attacks of 9/11 and, later, 7/7, brought a militant “jihadist” Islam sharply into world view. Racing to decode the ‘message’ of 11 September 2001, commentators and critics in the British press such as Martin Amis (2008: 3) interpreted the launching in Afghanistan of this ‘Intercontinental Ballistic Missile’ as an alien culture’s wake-up call to the innocent, unassuming West.2 As Amis put it, ‘America, it is time you learned how implacably you are hated’ (3). Social anthropologist Pnina Werbner (2002: 1) would later observe that it seemed to parties on both sides of the proposed ideological divide ‘that the clash of 2 This quotation is taken from ‘The Second Plane’, an article first published in The Guardian on 18 September 2001 and subsequently collected in The Second Plane (2008). 4 civilizations predicted by Huntington.

between Islam and the West had finally materialised’. The language used to narrate the violent historical events of 9/11 and defend the invasion of Muslim nation states in the weeks and months following the collapse of New York’s twin towers, both reflects and sustains this assumption. The ‘rhetoric of “evil”’ deployed by George W Bush in his State of the Union Address in January 2002 (Kellner 2002: 344), and the ‘moral’ pronouncements of British Prime Minister Tony Blair in anticipation of the renewed war with Afghanistan (Gilroy 2004: 67-8), are typical. For, as Werbner (2002: 2) went on to note, in the immediate aftermath of 9/11, it seemed the civilisational ‘ “clash” – or its denial – had become the jargon of politicians and the media’: an evolving ‘newspeak’ (Hobsbawm 2007: 163) of ‘ideological shortcuts’ (Nederveen Pieterse 2007: 179) that could potentially be manipulated in the interests of revised geopolitical agendas, and ultimately therefore in support of the ensuing “war on terror”.

Since that time, this discourse has continued to penetrate discussions of globalisation and culture in America and in Europe (179), tending to separate individuals of different faiths into opposing categories of “us” and “them”; position Muslims and Arabs as pre-modern or, as Salaita (2008) puts it, ‘uncultured’ in relation to the West; and perhaps even, as Bayoumi (2008: 4-5) proposes, to ‘degrade the language’ to such an extent that it ‘structure[s] the thinking [of American citizens] about the Muslims living among [them]’.