CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHI THƯỜNG XUYÊN VÀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH CẤP HUYỆN 1. TỔNG QUAN VỀ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH CẤP HUYỆN 1. Ngân sách cấp huyện và chi ngân sách cấp huyện “Ngân sách Nhà nước hay ngân sách chính phủ ra đời, tồn tại và phát triển cùng với Nhà nước và sự phát triển của nền kinh tế hàng hóa. Ngân sách Nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước” [9, tr.
Ngân sách Nhà nước bao gồm ngân sách trung ương và ngân sách địa phương. “Ngân sách địa phương gồm ngân sách các cấp chính quyền địa phương, trong đó: a) Ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là ngân sách tỉnh), bao gồm ngân sách cấp tỉnh và ngân sách của các huyện, quận, thị xã, thành phố trực thuộc tỉnh; b) Ngân sách huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (gọi chung là ngân sách huyện), bao gồm ngân sách cấp huyện và ngân sách các xã, phường, thị trấn; c) Ngân sách xã, phường, thị trấn (gọi chung là ngân sách cấp xã)” [5]. Ngân sách cấp huyện là một cấp ngân sách trong hệ thống ngân sách nhà nước. Từ đó có thể định nghĩa: “Ngân sách cấp huyện là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và bổ sung thực hiện trong một khoảng SV: Nguyễn Hồng Thủy Tiên 4 Lớp: CQ55/01.04 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp thời gian nhất định do cơ quan cấp huyện có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”.
NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC NGÂN SÁCH NGÂN SÁCH TRUNG ƯƠNG TỈNH Ngân sách cấp tỉnh Ngân sách Ngân cấp huyện sách xã Hình 1.1: Sơ đồ hệ thống Ngân sách Nhà nước Việt Nam Chi ngân sách cấp huyện là quá trình phân phối và sử dụng quỹ ngân sách huyện nhằm đảm bảo thực hiện chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước trên địa bàn cấp huyện. Đó là toàn bộ các khoản chi của ngân sách cấp huyện có trong dự toán được cơ quan có thẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm để đảm bảo các chức năng, nhiệm vụ của chính quyền địa phương cấp huyện và các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện. Chi thường xuyên ngân sách cấp huyện “Theo hình thức biểu hiện, chi thường xuyên NSNN là toàn bộ các khoản chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên hằng năm của Nhà nước. Theo chu SV: Nguyễn Hồng Thủy Tiên 5 Lớp: CQ55/01.04 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp trình NSNN, chi thường xuyên NSNN là quá trình phân bổ và sử dụng các nguồn tài chính tập trung vào quỹ NSNN từ các khoản thu của Nhà nước để đáp ứng các nhu cầu chi thực hiện các nhiệm vụ thường xuyên hằng năm của Nhà nước” [9, tr.
Chi thường xuyên ngân sách cấp huyện là quá trình phân phối và sử dụng nguồn lực tài chính của NSNN cấp huyện để đáp ứng các nhu cầu chi nhằm thực hiện các hoạt động thường xuyên hằng năm thuộc chức năng, nhiệm vụ của bộ máy nhà nước cấp huyện. Đặc điểm về chi thường xuyên ngân sách cấp huyện Chi thường xuyên ngân sách cấp huyện mang đặc điểm chi thường xuyên NSNN, đó là: Thứ nhất, luôn gắn với quyền lực nhà nước, có tính pháp lý cao. Các khoản chi thường xuyên là những khoản bắt buộc để thực hiện chức năng, nhiệm vụ của nhà nước do đó nó mang tính quyền lực nhà nước và được nhà nước đảm bảo thực hiện. Thứ hai, chi thường xuyên mang tính ổn định, có chu kỳ.
Sở dĩ có đặc điểm này vì huyện phải thực hiện chức năng, nhiệm vụ của nhà nước về quản lý hành chính. Đặc biệt, các hoạt động này phải được duy trì một cách thường xuyên, liên tục nhằm bảo đảm cung ứng các hàng hóa công cộng không thể thiếu cho xã hội. Thứ ba, các khoản chi thường xuyên phần lớn nhằm mục đích tiêu dùng xã hội. Chi thường xuyên nhằm trang trải cho các nhu cầu về quản lý hành chính, hoạt động sự nghiệp, an ninh quốc phòng, trật tự an toàn xã hội và các hoạt động xã hội khác.
Các hoạt động này mặc dù không trực tiếp tạo ra lợi nhuận hay sản phẩm vật chất, nhưng những khoản chi thường xuyên này lại có tác dụng quan trọng đối với phát triển kinh tế vì nó tạo ra một hệ thống cơ SV: Nguyễn Hồng Thủy Tiên 6 Lớp: CQ55/01.04 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp sở hạ tầng, môi trường kinh tế ổn định góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống. Thứ tư, chi thường xuyên NSNN cấp huyện gắn liền với cơ cấu tổ chức bộ máy Nhà nước và việc thực hiện các chính sách kinh tế, chính trị, xã hội của Nhà nước trong từng thời kỳ. Phần lớn các khoản chi thường xuyên nhằm duy trì hoạt động, hiệu quả của bộ máy quản lý Nhà nước, việc sử dụng kinh phí thường xuyên phải đúng mục đích, tiết kiệm và có hiệu quả. Chi thường xuyên ngân sách cấp huyện không chỉ có vai trò đảm bảo nguồn tài chính cho mọi hoạt động của cấp huyện, mà còn là thước đo giúp đánh giá hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp huyện.
Nội dung về chi thường xuyên ngân sách cấp huyện Nội dung về chi thường xuyên của các cơ quan, đơn vị ở địa phương bao gồm các khoản chi sau: Chi quản lý nhà nước (quản lý hành chính): đây là khoản chi nhằm đảm bảo sự hoạt động của hệ thống cơ quan quản lý nhà nước, hoạt động của Đảng Cộng sản Việt Nam và hoạt động của các tổ chức chính trị xã hội. Bao gồm: chi lương và phụ cấp lương, chi về nghiệp vụ, chi về văn phòng phí, các khoản chi khác về quản trị nội bộ. Chi an ninh quốc phòng, trật tự an toàn xã hội: chi an ninh là khoản chi nhằm bảo vệ chế độ xã hội, an ninh của dân cư trong nước, chi quốc phòng để phòng thủ và bảo vệ đất nước chống sự xâm lược, tấn công và đe dọa từ nước ngoài. Bao gồm: chi về lương và phụ cấp cho toàn quân và lực lượng công an nhân dân; chi về đào tạo huấn luyện cho bộ máy quốc phòng, an ninh; chi mua sắm trang thiết bị, và các khoản chi khác.
Chi sự nghiệp: đây là các khoản chi cho các dịch vụ và hoạt động xã hội phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao dân trí của dân cư. Bao gồm: chi sự nghiệp kinh tế, chi sự nghiệp nghiên cứu khoa học và bảo vệ SV: Nguyễn Hồng Thủy Tiên 7 Lớp: CQ55/01.04 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp môi trường, sự nghiệp giáo dục đào tạo, sự nghiệp y tế dân số và gia đình, sự nghiệp văn hóa, sự nghiệp thể dục thể thao, sự nghiệp phát thanh truyền hình và sự nghiệp đảm bảo xã hội. Chi khác: đây là các khoản chi theo chế độ Nhà nước quy định để thực hiện hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ được giao của đơn vị. TỔNG QUAN VỀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH CẤP HUYỆN 1.
Khái niệm Quản lý NSNN cấp huyện là hoạt động của các chủ thể quản lý NSNN cấp huyện thông qua việc sử dụng có chủ đích các phương pháp quản lý và các công cụ quản lý để tác động và điều khiển hoạt động của NSNN nhằm đạt được các mục tiêu đã định. Quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp huyện là việc áp dụng các biện pháp thực hiện tốt khâu quản lý định mức, lập dự toán chi thường xuyên cho các đơn vị sử dụng ngân sách cấp huyện và quyết toán chi thường xuyên NSNN cấp huyện hằng năm. Các nguyên tắc quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp huyện Quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp huyện tuân thủ các nguyên tắc quản lý chi NSNN nói chung: Quản lí theo dự toán: Chi thường xuyên ngân sách cấp huyện chỉ được thực hiện theo dự toán chi thường xuyên NSNN được cấp có thẩm quyền giao. Mọi nhiệm vụ chi thường xuyên NSCH phải được dự toán và chỉ được thực hiện theo dự toán đã được cấp có thẩm quyền quyết định.
Đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách: Chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi thường xuyên NSCH là căn cứ pháp lý để quản lý chi thường xuyên NSCH trong tất cả các khâu của chu trình ngân sách nhà nước. SV: Nguyễn Hồng Thủy Tiên 8 Lớp: CQ55/01.04 TIEU LUAN MOI download : skknchat123@gmail.com moi nhat Học viện Tài chính Luận văn tốt nghiệp Niên độ: Quản lý chi thường xuyên NSCH được thực hiện theo từng năm ngân sách. Năm ngân sách có độ dài bằng năm dương lịch. Công khai và minh bạch: Công khai và minh bạch trong quản lý chi thường xuyên NSCH nhằm tăng cường trách nhiệm giải trình, giám sát nội bộ và giám sát từ bên ngoài đối với việc thực hiện các nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước của chính quyền các cấp và các đơn vị dự toán ngân sách; từ đó góp phần chống thất thoát, lãng phí, tham nhũng và bảo đảm kỷ luật tài khóa, hiệu quả phân bổ, hiệu quả hoạt động của chi thường xuyên NSCH.
Quản lý theo kết quả thực hiện nhiệm vụ: Quản lý chi thường xuyên NSCH theo kết quả thực hiện nhiệm vụ nhằm thực hiện mục tiêu hiệu quả phân bổ và hiệu quả hoạt động trong thực hiện các nhiệm vụ chi thường xuyên NSCH. Thanh toán trực tiếp từ KBNN: Tất cả các khoản chi thường xuyên NSCH phải được KBNN kiểm soát và thanh toán trực tiếp từ KBNN; trường hợp chưa thực hiện được việc thanh toán trực tiếp từ KBNN, mới thực hiện thanh toán qua đơn vị sử dụng NSNN. Hạch toán bằng Đồng Việt Nam, đúng mục lục ngân sách nhà nước: Đồng Việt Nam là đơn vị tiền tệ quốc gia của Việt Nam. Vì vậy, đơn vị tiền tệ sử dụng trong hạch toán chi thường xuyên ngân sách cấp huyện là Đồng Việt Nam.
Hạch toán chi thường xuyên NSCH phải thực hiện theo đúng mục lục NSNN nhằm cung cấp đầy đủ thông tin đáp ứng yêu cầu quản lý NSNN. Nội dung quản lý chi thường xuyên ngân sách cấp huyện 1.