Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VẤN ĐỀ BÁO CHÍ TUYÊN TRUYỀN XÂY DỰNG NÔNG THÔN MÓI 1. Cơ sở lí luận về vấn đề tuyên truyền xây dựng nông thôn mới 1. Tuyên truyền “Tuyên” là nói, “truyền” là loang ra. Theo Từ điển Tiếng Việt thì tuyên truyền là phổ biến, giải thích rộng rãi để thuyết phục mọi người tán thành, ủng hộ, làm theo.
Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: "Tuyên truyền là đem một việc gỉ đó nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm. Nếu không đạt được mục đích đó, là tuyên truyền bị thất bại" [41, tr. Theo nghĩa rộng tuyên truyền là hoạt động có mục đích của chủ thể nhằm truyền bá những tri thức, giá trị tinh thần, tư tưởng đến đối tượng, biến những kiến thức, giá trị tinh thần đó thành nhận thức, niềm tin, tình cảm của đối tượng hành động theo những định hướng, những mục tiêu do chủ thể tuyên truyền đặt ra. Tuyên truyền là một bộ phận cấu thành của công tác tư tưởng.
Khi xem xét công tác tư tưởng như một quá trình liên tục. I Lênin khẳng định công tác tư tưởng có 3 hình thái: công tác lí luận, công tác tuyên truyền và công tác cổ động. Ba hình thái đó tương ứng với các quá trình tư tưởng gồm: sản xuất ra hệ tư tưởng, phổ biến, truyền bá hệ tư tưởng; cổ vũ, động viên quần chúng thực hiện. Công tác tuyên truyền là hoạt động tiếp nối công tác lí luận, nhằm phổ biến, truyền bá các nguyên lý lí luận, đường lối, chủ trương, chính sách và quần chúng.
Mục đích cao nhất của tuyên truyền là làm cho hệ tư tưởng chiếm địa vị thống trị trong xã hội. Nội dung chủ yếu của công tác tuyên truyền: 30 Tuyên truyền chính trị: Tuyên truyền chính trị là nội dung chủ yếu của công tác tuyên truyền. Tuyên truyền chính trị tập trung vào việc phổ biến, truyền bá hệ tư tưởng của Đảng, bao gồm: tuyên truyền chủ nghĩa Mac-Lênin, tư tưởng HCM; tuyên truyền về quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tuyên truyền về truyền thống lịch sử, văn hóa dân tộc, của Đảng qua các hoạt động kỉ niệm, các đợt vận động chính trị lớn của đất nước và địa phương. Tuyên truyền về kinh tế.
Tuyên truyền kinh tế nhằm thực hiện đường lối phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hiện nay. Nội dung chủ yếu của tuyên truyền kinh tế là: tuyên truyền về đường lối phát triển kinh tế của Đảng, các chính sách, kế hoạch, chương trình kinh tế lớn của Nhà nước; tuyên truyền về những thành tựu KT-XH, tiềm năng phát triển của đất nước, địa phương, những thuận lợi và khó khăn, những bài học kinh nghiệm trong việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ của địa phương từng thời kỳ. Tuyên truyền văn hóa: Nhằm xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bẳn săc dân tộc, làm nên tang tinh thân của xã hội găn chặt với nhiệm vụ kinh tế và xây dựng Đảng. Tuyên truyền quốc phòng an ninh: Tuyên truyền quốc phòng, an ninh là trực tiếp tham gia thực hiện nhiệm vụ xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân, xây dựng Quân đội nhân dân và Công an nhân dân chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, góp phần thực hiện nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc.
Nội dung chủ yếu là: Tuyên truyền về đường lối, quan điểm xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân bảo vệ Tổ quốc của Đảng ta trong giai đoạn hiện nay; tuyên truyền về những truyền thống đấu tranh anh dũng của dân tộc, tự hào về những chiến công hiển hách trong đấu tranh giành và bảo vệ nền độc lập; tuyên truyền về những chủ trương, giải pháp xây dựng Quân đội nhân dân và Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại; tuyên truyên vê các văn bản pháp luật của Nhà nước về các nghĩa vụ 31 của công dân tham gia quân đội, quân đội tự vệ, giáo dục quốc phòng. Tuyên truyền đối ngoại. Trong thời gian toàn cầu hóa, thực hiện đường lối đối ngoại rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, tuyên truyền đối ngoại có vai trò quan trọng. Đấu tranh chống các quan điểm, luận điểm sai trái: Trong điều kiện phong trào cách mạng thế giới tạm lâm vào tình trạng thoái trào, tuyên truyền để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng càng trở nên quan trọng và cần thiết.
Hồ Chí Minh xác định công tác tuyên truyền là công cụ quan trọng để tạo ra lực lượng hùng mạnh cho cách mạng nên Người rất quan tâm đến việc làm tốt công tác tuyên truyền. Theo Người, muốn phát huy được sức mạnh tổng hợp của toàn dân thì công tác tuyên truyền cần chú trọng đối tượng tuyên truyền. Định nghĩa về tuyên tuyền, Người cho rằng: “Tuyên truyền là đem một việc gì đó nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm. Nếu không đạt được mục đích đó, là tuyên truyền thất bại”.
Trong tuyên truyền cán bộ tuyên truyền cần xác định rõ ràng nội dung, đối tượng, mục đích và phương pháp như: “Tuyên truyền cái gì? Tuyên truyền cho ai? Tuyên truyền để làm gì? Tuyên truyền cách thế nào?”. Trong công tác tuyên truyền việc nắm vững đối tượng được tuyên truyền là rất quan trọng, bởi vì tùy theo từng đối tượng, trình độ mà chọn phương pháp tuyên truyền khác nhau. Tuyên truyền cho đồng bào người Kinh khác, người dân tộc khác. Đối với mỗi đối tượng, Người yêu cầu cán bộ tuyên truyền phải có phương thức tuyên truyền thích hợp và phải chú trọng ưu tiên cho đối tượng có trình độ nhận thức, trình độ văn hóa thấp vì đồng bào có trình độ thấp đã hiểu thì các đối tượng khác đều nắm bắt được, nội dung ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ làm theo “một là gì, hai là gì, rồi ba, bốn, năm là gì? Làm như thế nào” và “.
nào là khách quan, chủ quan, nào là tích cực và tiêu cực, không đâu vào đâu cả”. Nông nghiệp, nông dân, nông thôn Theo Từ điển Bách khoa toàn thư, Đại từ điển Việt Nam, Từ điển Tiếng Việt có đưa ra một số khái niệm cơ bản như sau: Nông nghiệp. Là ngành sản xuất vật chất cơ bản của xã hội, sử dụng đất đai để trồng trọt và chăn nuôi, khai thác cây trồng và vật nuôi làm tư liệu và nguyên liệu lao động chủ yếu để tạo ra lương thực, thực phẩm và một số nguyên liệu cho công nghiệp. Nông nghiệp là một ngành sản xuất lớn, bao gồm nhiều chuyên ngành: trồng trọt, chăn nuôi, sơ chế nông sản; theo nghĩa rộng, còn bao gồm cả lâm nghiệp, thủy sản.
Nông dân: Là những người lao động cư trú ở nông thôn, tham gia sản xuất nông nghiệp. Nông dân sống chủ yếu bằng ruộng vườn, sau đó đến các ngành nghề mà tư liệu sản xuất chính là đất đai. Tùy từng quốc gia, từng thời kỳ lịch sử, người nông dân có quyền sở hữu khác nhau về ruộng đất. Họ hình thành nên giai cấp nông dân, có vị trí, vai trò nhất định trong xã hội.
Nông thôn: Theo thông tư số 54 ngày 21/08/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn ghi rõ: “Nông thôn là phần lãnh thô không thuộc nội thành, nội thị các thành phổ, thị xã, thị trấn được quản lí bởi cấp hành chinh cơ sở là ủy ban nhân dân xã. Trong quả trình đôi mới, khoảng cách giữa thành thị và nông thôn ngày càng xa nhau, do chưa có chiến lược đôi mới hiện đại” [63, tr. Nông thôn còn là một hệ thống xã hội, một cộng đồng xã hội có những đặc trưng riêng biệt như một xã hội thu nhỏ, trong đó có đủ các yếu tố, các vân đê xã hội và các thiêt chê xã hội. Nông thôn được xem xét như một cơ cấu xã hội, trong đó có hàng loạt các yếu tố, các lĩnh vực nằm trong mối quan hệ chặt chẽ với nhau.
Nông thôn mới Đã có một số diễn giải và phân tích khái niệm thế nào là NTM. NTM trước hết là nông thôn chứ không phải là thị tứ; là NTM chứ không phải nông thôn truyền thống. Neu so sánh giữa NTM và nông thôn truyền thống, thì NTM phải bao hàm cơ cấu và chức năng mới. Ngày 04/06/2010 Thủ Tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 800/QĐ-TTg về phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng NTM mới giai đoạn 2010-2020.
Tại quyết định này, mục tiêu chung của Chương trình được xác định: Xây dựng NTM có kết hạ tầng KT-XH từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lí, gắn nâng nghiệp với phát triền nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy hoạch; dân trí được nâng cao, môi trường sinh thải được bảo vệ, an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng XHCN” [54, tr. Như vậy, NTM có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, cơ cấu kinh tế và các hình thức tố chức sản xuất hợp lý, xã hội dân chủ, ổn định, giàu bản sắc dân tộc, đời sống vật chất, tinh thần được nâng cao, môi trường sinh thái được bảo vệ, an ninh trật tự được giữ vững. Nông thôn mới là nông thôn mà trong đó đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao, giảm dần sự cách biệt giữa nông thôn và thành thị. Nông dân được đào tạo, tiếp thu các tiến bộ kỹ thuật tiên tiến, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đóng vai trò làm chủ NTM.
Xây dựng nông thôn mới Hội nghị Trung ương lần thứ 7 (khóa X) ra Nghị quyết số 26-NQ/TW, ngày 05/08/2008 đã nêu ra một cách toàn diện quan điểm của Đảng ta về NTM. Xây dựng NTM là tiến trình chuyển đổi từ nông thôn hiện tại đến văn minh tiến bộ và từng bước hiện đại có kết cấu hạ tầng KT-XH đồng bộ và từng bước hiện đại ở nông thôn; xây dựng cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lí, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ, đô thị theo quy 34 hoạch; xây dựng giai cấp nông dân, củng cố liên minh công nhân - nông dân - tri thức vững mạnh; không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của dân cư nông thôn, hài hòa giữa các vùng, tạo sự chuyển biến nhanh hơn ở các vùng còn nhiều khó khăn, nông dân được đào tạo có trình độ sản xuất ngang bằng với các nước tiên tiến trong khu vực và đủ bản lĩnh chính trị, đóng vai trò làm chủ NTM.