Giáo trình Công chúng báo chí - Học viện Báo chí và Tuyên truyền (2017)

Giáo trình nội bộ công chúng báo chí giúp người học phát triển kỹ năng thiết yếu trong lĩnh vực truyền thông và báo chí hiện đại, với nội dung cập nhật và thực

• Tác giả: Lê Thu Hà
• Trường học: Học viện Báo chí và Tuyên truyền
• Chuyên ngành: Báo chí
• Đề tài: Công chúng báo chí
• Loại tài liệu: Giáo trình nội bộ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về công chúng báo chí trong giáo trình nội bộ

Công chúng báo chí là đối tượng nghiên cứu trọng tâm trong lĩnh vực báo chí - truyền thông. Giáo trình "Công chúng báo chí" của Học viện Báo chí và Tuyên truyền do TS. Lê Thu Hà chủ biên năm 2017 cung cấp nền tảng kiến thức toàn diện về khái niệm, đặc điểm và vai trò của công chúng trong hệ thống truyền thông đại chúng. Đây là học phần thuộc kiến thức cơ sở ngành, dành cho sinh viên năm thứ ba với hai đơn vị tín chỉ. Giáo trình trình bày các khái niệm cốt lõi về công chúng báo chí, phân loại công chúng theo nhiều tiêu chí và phân tích đặc điểm từng nhóm đối tượng. Nội dung bao gồm lịch sử nghiên cứu công chúng báo chí - truyền thông trên thế giới và tại Việt Nam. Giáo trình cũng đề cập đến các phương pháp nghiên cứu và tiếp cận công chúng trong bối cảnh báo chí hiện đại. Phần kỹ năng tiếp cận công chúng báo chí giúp sinh viên nắm bắt thực tiễn. Chiến lược và giải pháp phát triển công chúng báo chí được trình bày ở cuối giáo trình, kết hợp kinh nghiệm quốc tế với thực trạng Việt Nam.

1.1. Khái niệm công chúng báo chí

Công chúng báo chí là tập hợp những người tiếp nhận thông tin từ các phương tiện truyền thông đại chúng. Khái niệm này bao gồm tất cả đối tượng đọc báo, nghe đài, xem truyền hình và truy cập nền tảng truyền thông số. Giáo trình phân biệt rõ giữa công chúng nói chung và công chúng báo chí - truyền thông. Công chúng báo chí không chỉ đơn thuần là người tiếp nhận thụ động. Họ là chủ thể tích cực tham gia vào quá trình truyền thông. Công chúng có khả năng phản hồi, đánh giá và định hướng nội dung truyền thông. Sự hình thành các nhóm công chúng báo chí trong xã hội hiện đại phản ánh tính đa dạng của hệ thống truyền thông.

1.2. Phân loại công chúng báo chí

Công chúng báo chí được phân loại theo nhiều tiêu chí khác nhau. Theo loại hình truyền thông, có công chúng báo in, công chúng phát thanh, công chúng truyền hình và công chúng truyền thông số. Theo mức độ quan tâm, công chúng được chia thành công chúng tiềm năng, công chúng thực tế và công chúng trung thành. Mỗi loại công chúng có đặc điểm tiếp nhận và hành vi tiêu dùng thông tin riêng biệt. Việc phân loại giúp các nhà báo và nhà quản lý truyền thông xây dựng chiến lược nội dung phù hợp. Công chúng thị trường (CCTT) cũng là một cách phân loại dựa trên mối quan hệ kinh tế giữa cơ quan báo chí và đối tượng tiếp nhận.

II. Phân tích đặc điểm và vai trò của công chúng báo chí

Công chúng báo chí có nhiều đặc điểm riêng biệt so với công chúng nói chung. Họ tiếp nhận thông tin từ các phương tiện truyền thông đại chúng một cách chủ động và có chọn lọc. Đặc điểm quan trọng nhất là khả năng phân tích, đánh giá và phản hồi đối với nội dung truyền thông. Công chúng báo chí đóng vai trò quan trọng trong việc tạo dư luận xã hội và giám sát hoạt động báo chí. Theo giáo trình, công chúng đang từng bước trở thành chủ nhân, đối tác và đồng tác giả với các nhà truyền thông. Đây là xu hướng vận động chính trong mối quan hệ giữa công chúng và các cơ quan báo chí. Vai trò kiểm tra, giám sát, phản biện báo chí giúp hệ thống truyền thông hoạt động hiệu quả hơn. Công chúng cũng định vị giá trị sản phẩm báo chí - truyền thông thông qua phản hồi và sự lựa chọn của mình. Giáo trình nhấn mạnh rằng phản hồi là yếu tố quan trọng nhất của quá trình truyền thông.

2.1. Đặc điểm tiếp nhận của công chúng

Công chúng báo chí có đặc điểm tiếp nhận đa dạng và phức tạp. Họ có xu hướng chọn lọc thông tin phù hợp với quan điểm và nhu cầu cá nhân. Công chúng hiện đại tiếp nhận thông tin từ nhiều nguồn khác nhau và có khả năng so sánh, đối chiếu. Đặc điểm tiếp nhận thay đổi tùy theo loại hình báo chí: báo in, phát thanh, truyền hình hay truyền thông số. Công chúng báo in thường đọc kỹ và phân tích sâu. Công chúng truyền hình tiếp nhận nhanh và dựa nhiều vào hình ảnh. Sự khác biệt này đòi hỏi cơ quan báo chí phải điều chỉnh cách thức sản xuất nội dung phù hợp từng loại hình.

2.2. Vai trò giám sát và phản biện

Công chúng báo chí đóng vai trò giám sát và phản biện quan trọng trong xã hội. Theo tác giả Mai Quỳnh Nam, việc mở rộng khả năng tham gia của công chúng vào hoạt động giao tiếp đại chúng tạo nên diễn đàn thể hiện dư luận xã hội. Công chúng không chỉ đơn thuần là đối tượng tiếp nhận thông điệp. Họ phản ánh các lợi ích và tạo mối quan tâm chung của quần chúng nhân dân. Vai trò này là điều kiện cơ bản nhằm tạo nên các tương tác xã hội tích cực. Công chúng định vị giá trị sản phẩm báo chí thông qua phản hồi, góp phần nâng cao chất lượng truyền thông đại chúng.

III. Phương pháp nghiên cứu và tiếp cận công chúng báo chí

Nghiên cứu công chúng báo chí đòi hỏi nhiều phương pháp đa dạng và khoa học. Giáo trình trình bày các phương pháp từ truyền thống đến hiện đại. Phương pháp định lượng giúp đo lường mức độ tiếp nhận và hành vi tiêu dùng thông tin. Phương pháp định tính giúp hiểu sâu về động cơ và thái độ của công chúng. Các bình diện nghiên cứu bao gồm bình diện xã hội học, báo chí học và tâm lý học. Trong bối cảnh truyền thông số, các phương pháp nghiên cứu cần được cập nhật liên tục. Phân tích dữ liệu lớn, theo dõi hành vi trực tuyến và nghiên cứu mạng xã hội trở thành công cụ quan trọng. Giáo trình cũng đề cập đến kinh nghiệm quốc tế về nghiên cứu chiến lược phát triển công chúng. Việc kết hợp nhiều phương pháp giúp có cái nhìn toàn diện về công chúng báo chí hiện đại. Ba khung lý thuyết nghiên cứu chiến lược được đề xuất trong giáo trình cung cấp cơ sở học thuật vững chắc.

3.1. Các phương pháp nghiên cứu truyền thống

Các phương pháp nghiên cứu công chúng báo chí truyền thống bao gồm nhiều công cụ đa dạng. Khảo sát bằng bảng câu hỏi là phương pháp phổ biến nhất để thu thập dữ liệu định lượng. Phỏng vấn sâu giúp thu thập thông tin chi tiết về hành vi tiếp nhận và thái độ của công chúng. Phân tích nội dung đánh giá tần suất và tính chất thông tin trên phương tiện truyền thông. Quan sát hành vi tiếp nhận trong môi trường tự nhiên cũng là phương pháp hữu ích. Các phương pháp này được áp dụng rộng rãi trong nghiên cứu công chúng báo chí tại Việt Nam và trên thế giới.

3.2. Phương pháp tiếp cận trong nền báo chí hiện đại

Nền báo chí hiện đại đòi hỏi phương pháp tiếp cận công chúng tiên tiến hơn. Phân tích dữ liệu lớn từ nền tảng trực tuyến giúp hiểu rõ hành vi tiếp nhận của công chúng. Theo dõi lượt truy cập, thời gian đọc và tỷ lệ chia sẻ cung cấp thông tin giá trị. Nghiên cứu mạng xã hội揭示 các mẫu hành vi mới của công chúng số. Giáo trình đề xuất kết hợp phương pháp truyền thống với công nghệ mới. Cách tiếp cận đa phương pháp giúp đánh giá toàn diện đặc điểm và nhu cầu của công chúng báo chí trong thời đại kỹ thuật số.

IV. Kết luận và ứng dụng của giáo trình công chúng báo chí

Giáo trình công chúng báo chí cung cấp nền tảng kiến thức quan trọng cho đào tạo báo chí - truyền thông. Nội dung giáo trình giúp người học hiểu rõ khái niệm, đặc điểm, vai trò và phương pháp nghiên cứu công chúng. Đây là kiến thức cơ bản để xây dựng chiến lược truyền thông hiệu quả trong thực tiễn. Giáo trình tổng hợp nghiên cứu trong nước và quốc tế, tạo bức tranh toàn diện về lĩnh vực công chúng báo chí. Phần chiến lược và giải pháp phát triển công chúng báo chí có giá trị ứng dụng cao. Giáo trình cũng đề xuất ba khung lý thuyết nghiên cứu chiến lược, mở ra hướng nghiên cứu mới. Kiến thức từ giáo trình áp dụng được trong nhiều lĩnh vực: sản xuất nội dung, quản lý truyền thông, nghiên cứu thị trường. Đây là tài liệu tham khảo hữu ích cho sinh viên, nhà báo và nhà nghiên cứu báo chí - truyền thông tại Việt Nam.

4.1. Ứng dụng trong sản xuất nội dung báo chí

Kiến thức về công chúng giúp nhà báo xây dựng nội dung phù hợp với đối tượng mục tiêu. Việc hiểu đặc điểm tiếp nhận và nhu cầu thông tin của công chúng giúp cải thiện chất lượng bài viết. Nhà báo có thể điều chỉnh ngôn ngữ, hình thức và cấu trúc nội dung để tăng tính hấp dẫn. Mỗi loại hình báo chí đòi hỏi cách tiếp cận công chúng khác nhau. Báo in cần nội dung phân tích sâu. Truyền hình cần hình ảnh sinh động. Truyền thông số cần tương tác cao. Áp dụng kiến thức công chúng báo chí giúp tăng hiệu quả truyền thông.

4.2. Ứng dụng trong quản lý và phát triển truyền thông

Kiến thức về công chúng báo chí là cơ sở xây dựng chiến lược truyền thông hiệu quả. Nhà quản lý có thể phân khúc thị trường, xác định đối tượng mục tiêu và phát triển nội dung phù hợp. Việc nghiên cứu công chúng giúp đánh giá hiệu quả hoạt động báo chí và điều chỉnh chiến lược kịp thời. Giáo trình đề xuất kinh nghiệm quốc tế về phát triển công chúng báo chí. Các khung lý thuyết nghiên cứu chiến lược giúp hệ thống hóa cách tiếp cận vấn đề. Ứng dụng này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh truyền thông số phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam.

Nội dung chính

Giới thiệu Giáo trình Nội bộ: Công chúng Báo chí – Học viện Báo chí và Tuyên truyền

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình nội bộ Công chúng báo chí là tài liệu giảng dạy và nghiên cứu do Khoa Báo chí thuộc Học viện Báo chí và Tuyên truyền biên soạn năm 2017, dưới dạng đề tài khoa học cấp cơ sở. Đề tài do TS. Lê Thu Hà làm chủ nhiệm, với sự tham gia của nhóm biên soạn gồm PGS.TS. Đỗ Thị Thu Hằng, TS. Nhạc Phan Linh và nhà báo Nguyễn Thị Bích Yến (Đại diện báo Văn nghệ tại Áo).

Về vị trí trong chương trình đào tạo, học phần Công chúng báo chí mang mã số BC02107, thuộc khối kiến thức cơ sở ngành, được thiết kế giảng dạy cho sinh viên năm thứ 3 chuyên ngành Báo chí. Học phần có thời lượng 2 tín chỉ (tương đương 45 tiết quy chuẩn, phân bổ thành 15 tiết lý thuyết, 10 tiết thảo luận nhóm/bài tập và 15 tiết thực hành tác nghiệp).

Mục tiêu đào tạo của giáo trình hướng tới việc trang bị hệ thống chuẩn đầu ra (CĐR) toàn diện cho người học:

• CĐR 1: Nắm vững và phân tích được các khái niệm, phân loại, đặc điểm, vai trò của công chúng báo chí trên các bình diện lý thuyết khác nhau.
• CĐR 2: Phân tích, đánh giá hoạt động tiếp nhận thông tin và đặc thù tiếp nhận theo từng loại hình sản phẩm báo chí (báo in, phát thanh, truyền hình, báo mạng điện tử).
• CĐR 3: Đánh giá hiệu quả, xu hướng tiếp cận công chúng trong môi trường truyền thông số và đa nền tảng.
• CĐR 4: Vận dụng các phương pháp nghiên cứu công chúng định tính và định lượng để thiết kế, tổ chức sản xuất sản phẩm truyền thông và hoạch định chiến lược phát triển công chúng.
• CĐR 5 & 6: Rèn luyện kỹ năng mềm (làm việc nhóm, nghiên cứu độc lập, thuyết trình) và định hình phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, thái độ tôn trọng công chúng.

Giáo trình tiếp cận đối tượng nghiên cứu dựa trên sự giao thoa liên ngành giữa Báo chí học, Xã hội học, Tâm lý học và Kinh tế học truyền thông. Tài liệu phản ánh sự chuyển dịch từ quan niệm công chúng thụ động truyền thống sang công chúng hiện đại – những người tiêu dùng tin tức chủ động, đối tác, đồng tác giả và lực lượng giám sát xã hội.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Cấu trúc giáo trình gồm 2 phần chính với 5 chương logic:

• Chương 1: Khái niệm, đặc điểm, vai trò của công chúng báo chí (trang 9–28): Hệ thống hóa khái niệm công chúng (auditorium), công chúng truyền thông và công chúng báo chí. Phân loại công chúng theo mục tiêu tác động (công chúng mục tiêu, liên quan, ưu tiên), theo loại hình phương tiện (báo in, phát thanh, truyền hình, điện tử, di động, đa màn hình), theo nhân khẩu học và theo góc độ thị trường báo chí - truyền thông.
• Chương 2: Lịch sử nghiên cứu công chúng báo chí (trang 29–...): Khái quát 4 giai đoạn phát triển của lý thuyết nghiên cứu công chúng từ năm 1910 đến nay; phân tích các trào lưu nghiên cứu qua lăng kính của Báo chí học, Tâm lý học và Xã hội học thực nghiệm.
• Chương 3: Nghiên cứu công chúng báo chí: Trình bày các bình diện nghiên cứu (nhu cầu, thị hiếu, hành vi tiếp nhận), các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng, quy trình lập kế hoạch và quản trị hoạt động khảo sát công chúng tại tòa soạn.
• Chương 4: Phương pháp tiếp cận công chúng báo chí (trang 111–...): Phân tích các yếu tố tâm lý - xã hội ảnh hưởng đến cơ chế tiếp nhận; đặc thù tiếp nhận của từng loại hình báo chí và các phương thức tương tác hiện đại.
• Chương 5: Chiến lược và giải pháp phát triển công chúng báo chí (trang 193–205): Phân tích kinh nghiệm quốc tế (như mô hình của tờ Wiener Zeitung - Cộng hòa Áo) và đề xuất ba khung lý thuyết hoạch định chiến lược phát triển công chúng thị trường.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình tổng hợp và đối chiếu hệ thống lý thuyết kinh điển và hiện đại từ các học giả quốc tế và Việt Nam:

1. Lý thuyết tiếp nhận và hiệu quả truyền thông: Mô hình truyền thông cổ điển của Harold Lasswell, lý thuyết "Dòng chảy hai bước" (Two-step flow theory) và "Người định hướng dư luận" (Opinion leaders) của Paul Lazarsfeld, lý thuyết "Sử dụng và hài lòng" (Uses and Gratifications) của Elihu Katz gắn với thang bậc nhu cầu của Abraham Maslow.
2. Lý thuyết truyền thông hiện đại và đô thị truyền thông: Khái niệm "Đô thị truyền thông" (Mediapolis) của Roger Silverstone, lý thuyết "Truyền thông nhân dân" (Media people) và vai trò "Nhà báo công dân" của Jay Rosen, khái niệm "Năng lực truyền thông đại chúng" (Public media literacy) của Thomas A. Bauer dựa trên 4 trụ cột: Kỹ năng (Ability), Tri thức (Capacity), Ý thức (Awareness) và Trách nhiệm (Accountability).
3. Lý thuyết công chúng thị trường: Mô hình hóa các nhóm công chúng theo chu trình kinh tế báo chí: Công chúng mới $\rightarrow$ Công chúng thử nghiệm $\rightarrow$ Công chúng thị trường (vãng lai, ngắn hạn, nhóm, dài hạn/trung thành) $\rightarrow$ Công chúng tương lai.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng nghiên cứu thực nghiệm: Thiết kế bảng hỏi định lượng, thực hiện phỏng vấn sâu (in-depth interview), điều hành thảo luận nhóm tập trung (focus group discussion), kỹ thuật phân tích nội dung (content analysis) và quan sát hành vi tiếp nhận thông tin.
• Kỹ năng định vị và phân khúc công chúng: Ứng dụng các biến số nhân khẩu học, tâm lý học và hành vi để xác định công chúng mục tiêu và công chúng ưu tiên cho từng ấn phẩm, chương trình phát thanh - truyền hình hoặc chuyên mục báo điện tử.
• Kỹ năng xây dựng chiến lược phát triển nội dung: Vận dụng kết quả nghiên cứu phản hồi (feedback) để cải tiến sản phẩm báo chí, thiết lập mô hình tương tác đa kênh và xây dựng mối quan hệ "đồng tác giả" giữa tòa soạn và bạn đọc.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Học phần Công chúng báo chí kết hợp giữa thuyết giảng lý thuyết nền tảng, thảo luận tình huống thực tế và thực hành tác nghiệp.

Hình thức tổ chức dạy học	Số tiết phân bổ	Nội dung trọng tâm
Lý thuyết trên lớp	15 tiết	Cung cấp khung lý thuyết, lịch sử nghiên cứu và phương pháp luận
Thảo luận & Xêmina	10 tiết	Phân tích tình huống báo chí, thảo luận nhóm theo chủ đề
Thực hành tác nghiệp	15 tiết	Thiết kế bảng hỏi, thu thập dữ liệu, phân tích sản phẩm truyền thông
Tự học, tự nghiên cứu	5 tiết	Đọc tài liệu bắt buộc và tài liệu tham khảo theo chỉ dẫn

Phương pháp đánh giá và kiểm tra

Quy trình đánh giá học phần được chuẩn hóa theo tỷ lệ trọng số:

• Đánh giá ý thức và chuyên cần (Trọng số 0,1 - 10%): Căn cứ vào việc tham gia lớp học (tối thiểu 15 tiết lý thuyết), mức độ đóng góp trong 10 tiết thảo luận nhóm, bài kiểm tra ngắn trên lớp.
• Đánh giá định kỳ (Trọng số 0,3 - 30%): Điểm tiểu luận, bài kiểm tra học trình tại lớp hoặc kết quả hoàn thành bài tập thực hành nghiên cứu công chúng.
• Thi kết thúc học phần (Trọng số 0,6 - 60%): Triển khai thông qua hình thức thi viết, vấn đáp, tiểu luận nghiên cứu hoặc thực hiện bài tập lớn/sản phẩm truyền thông gắn với khảo sát thực địa.

Điều kiện và phương tiện hỗ trợ học tập

Học phần yêu cầu điều kiện tiên quyết: Sinh viên phải hoàn thành môn học Lý thuyết truyền thông. Quá trình giảng dạy đòi hỏi các phương tiện vật chất như tài liệu phát tay, biểu mẫu phiếu điều tra xã hội học in sẵn, thiết bị ghi âm phục vụ phỏng vấn sâu, giấy khổ lớn A0 phục vụ thảo luận nhóm và tổ chức tham quan thực tế tại cơ quan báo chí.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Tích hợp góc độ Kinh tế học báo chí và Thị trường truyền thông

Khác với các tài liệu truyền thống chỉ nhìn nhận công chúng thuần túy dưới góc độ đối tượng tuyên truyền một chiều, giáo trình phân tích công chúng dưới góc độ kinh tế học báo chí. Công chúng được định vị là khách hàng chi trả trực tiếp hoặc gián tiếp, là đối tác và là lực lượng phán quyết giá trị thương hiệu của cơ quan báo chí. Khung phân loại công chúng thị trường gồm 4 giai đoạn (Mới - Thử nghiệm - Thị trường - Tương lai) và sự so sánh giữa mô hình công chúng bao cấp và công chúng trả phí gián tiếp/miễn phí mang lại góc nhìn thực tế cho công tác quản trị tòa soạn.

Tiếp cận công chúng trong kỷ nguyên số và Đa nền tảng

Tài liệu cập nhật các khái niệm và đặc tính của công chúng hiện đại trong môi trường truyền thông hội tụ:

Tiêu chí	Công chúng truyền thống	Công chúng hiện đại
Quy mô & Tính chất	Đại chúng, nặc danh, không đồng nhất	Phi đại chúng hóa, đề cao cái tôi cá nhân
Không gian liên kết	Phân tán, tách biệt về mặt không gian	Tập hợp thành cộng đồng trên không gian mạng
Mức độ tương tác	Thụ động tiếp nhận, phản hồi chậm/thấp	Chủ động lựa chọn, phản hồi tức thì, đồng sáng tạo
Hành vi thông tin	Tiếp nhận một chiều	Tiếp nhận, sản xuất, kiểm chứng và phát tán dữ liệu

Giáo trình phân tích các mô hình tương tác mới như báo chí di động (mobile journalism), tiếp nhận thông tin đa màn hình (multi-screening), và vai trò của người dùng mạng xã hội (netizens).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học: Giáo trình phục vụ trực tiếp cho sinh viên năm thứ 3 ngành Báo chí, Truyền thông đại chúng, Xuất bản và Quan hệ công chúng tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền cùng các cơ sở giáo dục đại học khối ngành khoa học xã hội và nhân văn.
• Giảng viên và nghiên cứu viên: Tài liệu cung cấp khung đề cương bài giảng chuẩn, hệ thống bài tập thực hành và nguồn tài liệu tham khảo trong nước và quốc tế để xây dựng chương trình giảng dạy chuyên sâu về xã hội học báo chí, tâm lý học báo chí và quản trị truyền thông.
• Người làm nghề báo chí - truyền thông: Phóng viên, biên tập viên, nhà quản lý tòa soạn và chuyên viên marketing truyền thông có thể sử dụng tài liệu để tham khảo phương pháp đo lường hiệu quả tác phẩm, khảo sát độc giả và xây dựng chiến lược phát triển thương hiệu báo chí.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Học phần này yêu cầu những kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học bắt buộc phải hoàn thành học phần Lý thuyết truyền thông để nắm được các mô hình truyền thông căn bản (Lasswell, Shannon-Weaver, Schramm) và các khái niệm cốt lõi về quá trình trao đổi thông tin xã hội trước khi đi sâu vào nghiên cứu chuyên biệt về công chúng báo chí.

2. Sự khác biệt căn bản giữa quan niệm công chúng truyền thống và công chúng hiện đại trong giáo trình là gì?

Công chúng truyền thống mang tính đại chúng, nặc danh, phân tán và thụ động tiếp nhận thông tin một chiều. Ngược lại, công chúng hiện đại trong môi trường kỹ thuật số mang tính phi đại chúng hóa, chủ động lựa chọn nội dung, có khả năng phản hồi trực tiếp, tham gia đồng sáng tạo nội dung (nhà báo công dân) và giám sát chất lượng sản phẩm báo chí.

3. Giáo trình phân loại công chúng theo những tiêu chí cụ thể nào?

Giáo trình phân loại công chúng theo 5 nhóm tiêu chí chính:

1. Theo mục tiêu tác động: Công chúng mục tiêu, công chúng liên quan, công chúng ưu tiên.
2. Theo loại hình báo chí: Báo in, phát thanh, truyền hình, báo mạng điện tử, báo chí di động, đa nền tảng.
3. Theo nhân khẩu học: Độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp, địa bàn cư trú.
4. Theo sở thích, thị hiếu và chuyên ngành: Kinh tế, văn hóa, thể thao, y học, v.v.
5. Theo thị trường báo chí: Công chúng mới, thử nghiệm, công chúng thị trường (vãng lai, ngắn hạn, nhóm, dài hạn/trung thành) và công chúng tương lai.

4. Giáo trình sử dụng những phương pháp nghiên cứu thực nghiệm nào để đo lường công chúng?

Giáo trình giới thiệu cả phương pháp định lượng và định tính: khảo sát bằng bảng hỏi mẫu lớn (kế thừa phương pháp nghiên cứu công chúng phát thanh của Paul Lazarsfeld), phỏng vấn sâu cá nhân, thảo luận nhóm tập trung, phân tích nội dung văn bản và các kỹ thuật đo lường tương tác hiện đại.

5. Danh mục tài liệu học tập bắt buộc kèm theo giáo trình gồm những tác phẩm nào?

Tài liệu bắt buộc phục vụ học phần gồm có:

• TS. Lê Thu Hà (Chủ biên), Giáo trình nội bộ Công chúng báo chí, Học viện Báo chí và Tuyên truyền, 2017.
• PGS.TS. Đỗ Thị Thu Hằng, Tâm lý học báo chí, NXB Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, 2013.
• TS. Nguyễn Thị Bích Yến, Phát triển công chúng thị trường như thế nào? Kinh nghiệm của báo Wiener Zeitung (Cộng hòa Áo), NXB Thông tin và Truyền thông, Hà Nội, 2012.
• TS. Trần Hữu Quang, Chân dung công chúng truyền thông, TP. Hồ Chí Minh, 2001.

---

Kết luận

Giáo trình nội bộ Công chúng báo chí của Khoa Báo chí – Học viện Báo chí và Tuyên truyền xác lập hệ thống lý luận và phương pháp luận toàn diện về vị trí, đặc điểm và vai trò của công chúng trong hệ sinh thái truyền thông hiện đại. Bằng việc tích hợp các nghiên cứu xã hội học, tâm lý học và kinh tế học báo chí, giáo trình cung cấp quy trình đào tạo gắn kết giữa lý thuyết tiếp nhận thông tin và kỹ năng thực hành khảo sát thị trường, giúp người học làm chủ các công cụ nghiên cứu độc giả và xây dựng chiến lược phát triển công chúng báo chí bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN KHOA BÁO CHÍ ĐỀ TÀI KHOA HỌC CẤP CƠ SỞ NĂM 2017 GIÁO TRÌNH NỘI BỘ CÔNG CHÚNG BÁO CHÍ Ngƣời thực hiện: TS. Lê Thu Hà HÀ NỘI - 2017 NHÓM BIÊN SOẠN 1. Lê Thu Hà – Chủ nhiệm đề tài 2. Đỗ Thị Thu Hằng 3.

Nhạc Phan Linh 4. Nguyễn Thị Bích Yến BẢNG CHỮ VIẾT TẮT B2B Từ doanh nghiệp đến doanh nghiệp (Business to Business) B2C Từ doanh nghiệp đến khách hàng (Business to Customers) B2G Từ doanh nghiệp đến chính phủ (Business to Goverment) BC-TT Báo chí - truyề n thông Đơn vị lƣu trữ dữ liệu máy tính Byte Công chúng CC Công chúng báo chí - truyề n thông CCBC-TT CCTT Công chúng trị trƣờng CNTT Công nghệ thông tin EU Liên minh châu Âu NXB Nhà xuất bản PGS Phó giáo sƣ PTTTĐC Phƣơng tiện truyền thông đại chúng TS Tiến sĩ TTĐC Truyền thông đại chúng VN Việt Nam WZ Wiener Zeitung MỤC LỤC ĐỀ CƢƠNG CHI TIẾT GIÁO TRÌNH. LÝ LUẬN CHUNG VỀ CÔNG CHÚNG BÁO CHÍ. 9 CHƢƠNG 1: KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VAI TRÒ CỦA CÔNG CHÚNG BÁO CHÍ .Khái niệm công chúng báo chí 9 2.

Phân loại công chúng báo chí. Đặc điểm công chúng báo chí. Vai trò công chúng báo chí. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU CÔNG CHÚNG BÁO CHÍ.

Lịch sử nghiên cứu công chúng báo chí – truyền thông trên thế giới. Lịch sử nghiên cứu công chúng báo chí – truyền thông tại Việt Nam .NGHIÊN CỨU CÔNG CHÚNG BÁO CHÍ.Khái niệm, vai trò của hoạt động nghiên cứu công chúng báo chí .Cơ sở lý thuyết nghiên cứu công chúng báo chí .Các bình diện nghiên cứu công chúng báo chí .Các phƣơng pháp nghiên cứu công chúng báo chí. KỸ NĂNG TIẾP CẬN CÔNG CHÚNG BÁO CHÍ. 111 CHƢƠNG 4: PHƢƠNG PHÁP TIẾP CẬN CÔNG CHÚNG BÁO CHÍ.

Các yếu tố ảnh hƣởng đến hoạt động tiếp nhận báo chí của công chúng. Phân tích hoạt động tiếp nhận các sản phẩm báo chí của công chúng. Đặc thù hoạt động tiếp nhận của công chúng với các loại hình báo chí. Phƣơng pháp tiếp cận công chúng báo chí trong nền báo chí hiện đại.

CHIẾN LƢỢC VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN CÔNG CHÚNG BÁO CHÍ. Kinh nghiệm về nghiên cứu chiến lƣợc và giải pháp phát triển công chúng báo chí. Đề xuất ba khung lý thuyết nghiên cứu chiến lƣợc và giải pháp phát triển công chúng. 193 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.

206 1 ĐỀ CƢƠNG CHI TIẾT GIÁO TRÌNH CÔNG CHÚNG BÁO CHÍ 1. Tên học phần: Công chúng báo chí 2. Mã học phần: BC02107 3. Phân loại môn học: Thuộc phần kiến thức cơ sở ngành, cho sinh viên năm thứ 3 4.

Số đơn vị tín chỉ: 2 (lý thuyết: 1; thực hành: 1) = 45 tiết 5. Mục tiêu của học phần: Chuẩn đầu ra (CĐR) 1. Nắm đƣợc, phân tích đƣợc khái niệm, phân loại, đặc điểm, vai trò của công chúng báo chí, trên các bình diện khác nhau: - Khái niệm công chúng và công chúng báo chí. - Sự hình thành các nhóm công chúng báo chí trong xã hội hiện đại.

- Đặc điểm, vai trò của cồng chúng báo chí. - Tổng quan các nghiên cứu công chúng báo chí. - Các hoạt động nghiên cứu công chúng báo chí CĐR 2. Phân tích, đánh giá các hoạt động tiếp nhận của công chúng báo chí: - Phân tích hoạt động tiếp nhận các sản phẩm báo chí của công chúng - Đặc thù trong hoạt động tiếp nhận các loại hình sản phẩm báo chí CĐR 3.

Đánh giá hiệu quả, xu hƣớng tiếp cận công chúng báo chí trong nền báo chí hiện đại - Đánh giá một sản phẩm báo chí dưới góc độ tiếp cận công chúng. - Phân tích tác phẩm báo chí tiếp cận tốt với công chúng - Các phương pháp tiếp cận công chúng báo chí CĐR 4. Vận dụng các phƣơng pháp nghiên cứu công chúng báo chí để thiết kế, tổ chức, sản xuất sản phẩm báo chí – truyền thông mang tính tích cực, xây dựng chiến lƣợc và giải pháp phát triển công chúng. Kỹ năng mềm - Kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, làm việc độc lập - Kỹ năng tự học, tự nghiên cứu - Kỹ năng tư duy hệ thống - Kỹ năng thuyết trình CĐR 6.

Thái độ, phẩm chất đạo đức - Nghiêm túc trong học tập và lao động thực hành nghề - Sẵn sàng đương đầu với khó khăn; kiên trì, chăm chỉ, nhiệt tình, say mê sáng tạo. - Trung thực, chính trực; cảm thông, sẵn sàng giúp đỡ bạn bè; - Tác phong làm việc chuyên nghiệp, chủ động, độc lập; - Truyền bá tri thức môn học 6. Yêu cầu - Về kiến thức: Trang bị cho sinh viên những hiểu biết về công chúng báo chí, hoạt động tiếp nhận sản phẩm/ tác phẩm báo chí của công chúng, công việc nghiên cứu công chúng và tác động của công việc này với báo chí hiện đại. - Về kỹ năng: Rèn luyện các kỹ năng nghiên cứu công chúng (bao hàm cả nghiên cứu ban đầu và nghiên cứu phản hồi), sử dụng các kết quả nghiên cứu công chúng để lập kế hoạch truyền thông, sử dụng các phƣơng tiện truyền thông đại chúng (báo in, phát thanh, truyền hình, báo mạng điện tử) cho hoạt động truyền thông phù hợp với các nhóm công chúng cụ thể.

- Về thái độ: Hình thành thái độ tôn trọng công chúng cho các nhà báo và sinh viên báo chí. Phân bổ thời gian Học phần gồm 45 tiết - 2 tín chỉ (lý thuyết: 1; thực hành: 1)  Lý thuyết : 15 tiết 3  Thảo luận nhóm và làm bài tập: 10 tiết  Thực hành: 15 tiết. Giảng viên tham gia giảng dạy môn học TT Họ và tên Cơ quan công tác Chuyên ngành 1 PGS,TS. Đỗ Thị Thu Học viện Báo chí và Báo chí Hằng Tuyên truyền 2 TS.

Lê Thu Hà Học viện Báo chí và Báo chí Tuyên truyền 3 TS. Nhạc Phan Linh Học viện Báo chí và Xã hội học Tuyên truyền 4. Nguyễn Thị Bích Đại diện báo Báo chí Yến Văn nghệ tại Áo 9. Điều kiện tiên quyết:  Sinh viên đã học môn Lý thuyết truyền thông  Có tài liệu phát tay cho sinh viên và các phƣơng tiên cho thảo luận nhóm và thực hành (trong và ngoài lớp học) nhƣ: bút viết bảng to, giấy khổ lớn, in và phô tô các phiếu hỏi, thiết bị thu thông tin từ các cuộc thảo luận nhóm, phỏng vấn sâu, phỏng vấn đột xuất.

 Tạo điều kiện học và tham quan tại 1 cơ quan báo chí 10. Nội dung của học phần: Bao gồm các phần học cơ bản sau:  Phần I: Lý luận chung về công chúng báo chí. + Chƣơng I: Chƣơng này cung cấp các kiến thức về khái niệm, phân loại, đặc điểm, vai trò công chúng báo chí. 4 + Chƣơng II: Lịch sử nghiên cứu công chúng báo chí trên thế giới và Việt Nam.

+Chƣơng III: Nghiên cứu công chúng báo chí bao gồm các cơ sở lý thuyết tiếp cận, vai trò, nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu công chúng báo chí  Phần II: Kỹ năng tiếp cận công chúng báo chí + Chƣơng IV: Phƣơng pháp tiếp cận công chúng báo chí. Chƣơng này cung cấp các kỹ năng, các yếu tố về cơ chế, thuộc tính, các yếu tố tâm lý xã hội. ảnh hƣởng đến hoạt động tiếp nhận sản phẩm báo chí của công chúng; Phƣơng pháp tiếp cận công chúng báo chí trong nền báo chí hiện đại. Rèn luyện các kỹ năng tiếp cận với công chúng bằng các tác phẩm báo chí và sản phẩm báo chí.

+ Chƣơng V: Chiến lƣợc và giải pháp phát triển công chúng. STT Nội dung Số Các hình thức Ghi tiết Lên Xêmi Thực KT chú lớp na, hành HT thảo luận Phần I: Lý luận chung về 5 4 1 0 công chúng báo chí Chƣơng I: Khái niệm, đặc 1 điểm, vai trò của công chúng báo chí 1. Phân loại CCBC 5 1. Đặc điểm CCBC 1.

Vai trò CCBC Chƣơng 2. Lịch sử nghiên 5 1 4 0 SV 2 cứu công chúng báo chí đọc 2. Trên thế giới tài 2. Tại Việt Nam liệu Chƣơng 3.

Nghiên cứu 14 5 4 5 Bài công chúng báo chí tập 3.Khái niệm, vai trò của thực 3 hoạt động nghiên cứu công hành chúng báo chí 3. Các lý thuyết nghiên cứu 3. Các bình diện nghiên cứu 3. Các phƣơng pháp nghiên cứu công chúng báo chí 3.

Lập kế hoạch, thực hiện và quản lý việc nghiên cứu công chúng tại các cơ quan báo chí. Kỹ năng tiếp cận 11 3 3 5 Lấy 6 công chúng báo chí kết Chƣơng 4. Phƣơng pháp quả 1 tiếp cận công chúng báo chí bài 4. Các yếu tố ảnh hƣởng thực đến hoạt động tiếp nhận báo hành 4 chí của công chúng làm 4.

Phân tích hoạt động tiếp KTHT nhận các sản phẩm báo chí của công chúng 4. Đặc thù trong hoạt động tiếp nhận các loại hình sản phẩm báo chí 4. Phƣơng pháp tiếp cận công chúng báo chí trong nền báo chí hiện đại Chƣơng 5: Chiến lƣợc và 10 2 3 5 giải pháp phát triển CCBC 5 5. Các nhóm chiến lƣợc phát triển CCBC 5.

Giải pháp phát triển CCBC 5. Đề xuất chiến lƣợc phát triển CCBC 11. Phƣơng pháp và hình thức kiểm tra đánh giá - Dự lớp 15 tiết. 7 - Thảo luận nhóm 10 tiết - Hoàn thành các bài tập thực hành - Có 1 bài kiểm tra học trình (làm trên lớp) - Có 1 sản phẩm truyền thông - Bài tập lớn 12.

Tổ chức đánh giá môn học Loại hình Hình thức Trọng số điểm Bài kiểm tra ngắn, bài tập, thảo luận Đánh giá ý thức 0,1 trên lớp… Đánh giá định kỳ Tiểu luận, bài tập, bài kiểm tra… 0,3 Thi hết học phần Viết, vấn đáp, tiểu luận, bài tập lớn… 0,6 13. Phƣơng tiện vật chất đảm bảo - Bảng, phần - Máy chiếu - Micro, loa - Giấy A0, bút viết bảng, thẻ học tập - Sách, báo 14. Tài liệu học tập 14. Tài liệu bắt buộc: - Lê Thu Hà (chủ biên), Giáo trình nội bộ Công chúng báo chí - Đỗ Thị Thu Hằng, Tâm lý học báo chí, NXB Đại học quốc gia TP Hồ Chí Minh, 2013.

- Nguyễn Thị Bích Yến (2012), Phát triển công chúng thị trường như thế nào? Kinh nghiệm của báo Wiener Zeitung (Cộng hòa Áo), Nxb Thông tin và Truyền thông, Hà Nội. 8 - Trần Hữu Quang (2001), Chân dung công chúng truyền thông, TPHCM. Tài liệu tham khảo - Graham Mytton, Sổ tay nghiên cứu khán thính giả phát thanh - truyền hình. Tài liệu dịch (Trung tâm đào tạo Đài truyền hình Việt Nam dịch).

- Eric Fikhtelius, 10 bí quyết kỹ năng nghề báo, Nhà xuất bản Lao động. - Nguyễn Văn Dững, Báo chí và dƣ luận xã hội, NXB Lao động, 2011 - Nguyễn Văn Dững (đồng tác giả 2003), Công chúng phát thanh, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự Thật, Hà Nội.