Luận Văn Thạc Sỹ Kinh Tế Về Hiệu Quả Tín Dụng Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa Tại TP.Hồ Chí Minh

Tài liệu nghiên cứu Microsoft word luan van ntq chau 11b1, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về ., phục vụ nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

• Tác giả: Nguyễn Thị Quỳnh Châu
• Người hướng dẫn: PGS. Đoàn Thanh Hà
• Trường học: Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh tế tài chính, ngân hàng
• Đề tài: Hiệu quả hoạt động tín dụng DN vừa và nhỏ tại các ngân hàng thương mại trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• MỤC LỤC NỘI DUNG
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV CỦA CÁC NHTM
• 1.1. Tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.1.1. Khái niệm và đặc điểm tín dụng ngân hàng đối với DNNVV
• 1.1.2. Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với sự phát triển của DNNVV
• 1.2. Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2.1. Khái niệm Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.2.2. Đặc điểm của DNNVV
• 1.2.3. Vai trò của DNNVV đối với nền kinh tế
• 1.3. Hiệu quả tín dụng ngân hàng của các NHTM
• 1.3.1. Khái niệm hiệu quả tín dụng
• 1.3.2. Vai trò của nâng cao hiệu quả tín dụng của các NHTM
• 1.3.3. Các chỉ tiêu đo lường hiệu quả tín dụng của NHTM
• 1.3.4. Kinh nghiệm nâng cao hiệu quả tín dụng NHTM đối với DNNVV ở một số nước trên thế giới
• 1.3.4.1. Kinh nghiệm ở một số nước trên thế giới
• 1.3.4.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 1.4. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN TPHCM
• 2.1. Hoạt động tín dụng ngân hàng đối với DNNVV của các NHTM trên địa bàn TPHCM
• 2.1.1. Hoạt động huy động vốn đối với DNNVV tại các NHTM trên địa bàn TPHCM
• 2.1.2. Hoạt động cho vay đối với DNNVV tại các NHTM trên địa bàn TPHCM
• 2.2. Thực trạng hiệu quả tín dụng đối với DNNVV của các NHTM trên địa bàn TPHCM
• 2.2.1. Phân tích hiệu quả tín dụng đối với DNNVV
• 2.2.2. Đánh giá hiệu quả tín dụng đối với DNNVV
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DNNVV TẠI CÁC NHTM TRÊN ĐỊA BÀN TPHCM
• 3.1. Quan điểm nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng đối với DNNVV của các NHTM trên địa bàn TPHCM
• 3.1.1. Quan điểm phát triển tín dụng đối với DNNVV của các NHTM
• 3.1.2. Quan điểm nâng cao hiệu quả tín dụng đối với DNNVV của các NHTM
• 3.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng đối với DNNVV tại các NHTM trên địa bàn TPHCM
• 3.2.1. Nhóm giải pháp đối với NHTM
• 3.2.2. Nhóm giải pháp đối với DNNVV
• 3.2.2.1. Đối với Chính phủ, các bộ ngành có liên quan
• 3.2.2.2. Đối với Ủy ban nhân dân Tp.Hồ Chí Minh
• 3.2.2.3. Đối với Ngân hàng Nhà nước
• 3.2.2.4. Đối với Hiệp hội DNNVV
• 3.3. Kết luận chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Hiệu Quả Tín Dụng Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ Và Vừa

Hiệu quả tín dụng đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) tại TP.Hồ Chí Minh là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh phát triển kinh tế hiện nay. Tín dụng ngân hàng đóng vai trò thiết yếu trong việc cung cấp nguồn vốn cho DNNVV, giúp họ duy trì hoạt động sản xuất kinh doanh và phát triển bền vững. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả tín dụng và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả này.

1.1. Khái Niệm Về Tín Dụng Ngân Hàng Đối Với DNNVV

Tín dụng ngân hàng là hoạt động cho vay vốn từ ngân hàng đến các DNNVV. Đặc điểm của tín dụng đối với DNNVV là quy trình cho vay thường đơn giản hơn so với các doanh nghiệp lớn. Tuy nhiên, DNNVV thường gặp khó khăn trong việc cung cấp thông tin tài chính đầy đủ và minh bạch.

1.2. Vai Trò Của Tín Dụng Đối Với Sự Phát Triển Của DNNVV

Tín dụng ngân hàng không chỉ giúp DNNVV duy trì hoạt động mà còn tạo điều kiện cho họ mở rộng quy mô sản xuất. Việc tiếp cận vốn tín dụng dễ dàng sẽ giúp DNNVV nâng cao khả năng cạnh tranh và đóng góp vào sự phát triển kinh tế của TP.Hồ Chí Minh.

II. Thực Trạng Hiệu Quả Tín Dụng Đối Với DNNVV Tại TP

Thực trạng tín dụng đối với DNNVV tại TP.Hồ Chí Minh cho thấy nhiều thách thức và cơ hội. Mặc dù có nhiều ngân hàng thương mại hoạt động, nhưng DNNVV vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn. Lãi suất cho vay cao và yêu cầu tài sản đảm bảo lớn là những rào cản chính.

2.1. Tình Hình Huy Động Vốn Đối Với DNNVV

Huy động vốn từ ngân hàng đối với DNNVV tại TP.Hồ Chí Minh đang gặp nhiều khó khăn. Các ngân hàng thường yêu cầu tài sản đảm bảo lớn, trong khi DNNVV thường thiếu hụt tài sản này. Điều này dẫn đến việc nhiều DNNVV không thể tiếp cận được nguồn vốn cần thiết.

2.2. Đánh Giá Hiệu Quả Tín Dụng Đối Với DNNVV

Đánh giá hiệu quả tín dụng đối với DNNVV cho thấy rằng mặc dù có sự gia tăng trong số lượng khoản vay, nhưng tỷ lệ nợ xấu cũng đang gia tăng. Điều này cho thấy cần có các biện pháp cải thiện quy trình cho vay và quản lý rủi ro tín dụng.

III. Các Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Tín Dụng Đối Với DNNVV

Để nâng cao hiệu quả tín dụng đối với DNNVV, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía ngân hàng và chính phủ. Các ngân hàng cần cải thiện quy trình thẩm định và giảm lãi suất cho vay. Chính phủ cũng cần có các chính sách hỗ trợ DNNVV tiếp cận vốn.

3.1. Giải Pháp Từ Ngân Hàng Thương Mại

Ngân hàng cần đơn giản hóa thủ tục cho vay và giảm yêu cầu tài sản đảm bảo. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quy trình thẩm định sẽ giúp ngân hàng đánh giá chính xác hơn về khả năng trả nợ của DNNVV.

3.2. Giải Pháp Từ Chính Phủ

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ DNNVV như giảm thuế, cung cấp bảo lãnh tín dụng và tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV tiếp cận thông tin về tín dụng. Điều này sẽ giúp DNNVV phát triển bền vững hơn.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Tín Dụng Đối Với DNNVV

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hiệu quả tín dụng đối với DNNVV tại TP.Hồ Chí Minh còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, nếu có các giải pháp hợp lý, hiệu quả tín dụng có thể được nâng cao, từ đó thúc đẩy sự phát triển của DNNVV.

4.1. Phân Tích Kết Quả Nghiên Cứu

Phân tích cho thấy rằng các DNNVV có khả năng tiếp cận tín dụng cao hơn khi có báo cáo tài chính minh bạch và có kế hoạch kinh doanh rõ ràng. Ngân hàng cũng cần xem xét các yếu tố này khi cho vay.

4.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Cải Thiện

Đề xuất các giải pháp cải thiện bao gồm việc tăng cường đào tạo cho DNNVV về quản lý tài chính và lập kế hoạch kinh doanh. Ngân hàng cũng cần có các chương trình hỗ trợ tư vấn cho DNNVV.

V. Kết Luận Về Hiệu Quả Tín Dụng Đối Với DNNVV Tại TP

Kết luận cho thấy rằng hiệu quả tín dụng đối với DNNVV tại TP.Hồ Chí Minh có thể được nâng cao thông qua các giải pháp đồng bộ từ ngân hàng và chính phủ. Việc cải thiện khả năng tiếp cận vốn sẽ giúp DNNVV phát triển bền vững hơn trong tương lai.

5.1. Tương Lai Của Tín Dụng Đối Với DNNVV

Tương lai của tín dụng đối với DNNVV tại TP.Hồ Chí Minh sẽ phụ thuộc vào sự cải thiện trong quy trình cho vay và chính sách hỗ trợ từ chính phủ. Các ngân hàng cần tiếp tục đổi mới và sáng tạo trong các sản phẩm tín dụng.

5.2. Đề Xuất Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo

Đề xuất nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào việc đánh giá tác động của các chính sách hỗ trợ đến hiệu quả tín dụng đối với DNNVV. Nghiên cứu này sẽ giúp cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNNVV) chiếm hơn 97% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam và giữ vai trò hạt nhân trong việc duy trì ổn định kinh tế - xã hội. Riêng tại Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), các DNNVV chiếm khoảng 25% tổng số lượng doanh nghiệp cả nước và đóng góp tạo ra gần 70% việc làm phi nông nghiệp trong năm 2011. Tuy nhiên, rào cản tiếp cận vốn tín dụng ngân hàng luôn là bài toán nan giải đối với khu vực này. Giai đoạn 2008 - 2012 chứng kiến những biến động kinh tế vĩ mô phức tạp, khi lãi suất cho vay thương mại có thời điểm tăng vọt lên mức 25%/năm vào năm 2008 và duy trì quanh ngưỡng cao 16% - 17%/năm vào đầu năm 2012, đẩy nhiều doanh nghiệp vào tình trạng đình trệ sản xuất.

Mục tiêu nghiên cứu trọng tâm của luận văn là phân tích, đánh giá toàn diện thực trạng hiệu quả hoạt động tín dụng dành cho DNNVV tại các Ngân hàng Thương mại (NHTM) trên địa bàn TP.HCM. Luận văn nhận diện các điểm nghẽn cốt lõi trong quy trình cấp tín dụng, thẩm định rủi ro và huy động vốn. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào không gian kinh tế TP.HCM trong khung thời gian từ năm 2008 đến ngày 30/06/2012.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện qua việc cung cấp hệ thống luận cứ vững chắc nhằm tối ưu hóa các chỉ số tài chính vi mô: nâng cao hiệu suất sử dụng vốn, kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới ngưỡng an toàn 2% theo chuẩn mực của Ngân hàng Nhà nước, đồng thời duy trì tỷ suất sinh lời trên tổng dư nợ tín dụng DNNVV đạt trên 7,8% trong điều kiện thị trường nhiều thách thức.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết trung gian tài chính và lý thuyết bất cân xứng thông tin (Asymmetric Information Theory). Trong hoạt động cấp tín dụng cho DNNVV, hiện tượng thông tin bất cân xứng dẫn đến hai hệ quả rủi ro lớn là lựa chọn đối nghịch (Adverse Selection) trước khi cho vay và rủi ro đạo đức (Moral Hazard) sau khi giải ngân. Khung lý thuyết được cụ thể hóa thông qua Luật Các Tổ chức Tín dụng năm 2010 (Luật số 47/2010/QH12) và tiêu chí phân loại doanh nghiệp theo Nghị định số 56/2009/NĐ-CP (chia thành siêu nhỏ, nhỏ và vừa dựa trên quy mô tổng nguồn vốn dưới 20 tỷ đồng đến 100 tỷ đồng hoặc lao động bình quân năm dưới 10 người đến 300 người).

Hiệu quả tín dụng ngân hàng được xác định là một phạm trù kinh tế tổng hợp, kết hợp hài hòa giữa hai yếu tố: mức độ an toàn vốn và khả năng sinh lời. Hệ thống 5 nhóm chỉ tiêu định lượng cốt lõi được áp dụng gồm:

• Hiệu suất sử dụng vốn vay (tỷ lệ tổng dư nợ trên tổng vốn huy động theo quy định trần an toàn 80% tại Thông tư số 13/2010/TT-NHNN).
• Vòng quay vốn tín dụng (doanh số thu nợ trên dư nợ bình quân).
• Tỷ lệ nợ quá hạn (giới hạn tối đa 5% theo chuẩn Ngân hàng Nhà nước).
• Tỷ lệ nợ xấu (tập hợp nợ nhóm 3, nhóm 4, nhóm 5 theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN với tỷ lệ trích lập dự phòng rủi ro tương ứng từ 25%, 50% đến 100%; mục tiêu kiểm soát dưới 2% theo Quyết định số 06/2008/QĐ-NHNN).
• Tỷ lệ lợi nhuận từ hoạt động tín dụng trên tổng dư nợ cho vay DNNVV.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp của luận văn được thu thập minh bạch và tổng hợp từ các báo cáo định kỳ của Ngân hàng Nhà nước - Chi nhánh TP.HCM, Cục Thống kê TP.HCM, Viện Chiến lược Ngân hàng và báo cáo tài chính công khai của các NHTM trên địa bàn. Cỡ mẫu nghiên cứu bao quát toàn diện mạng lưới các NHTM Nhà nước và NHTM Cổ phần đang hoạt động tại TP.HCM với tổng quy mô dư nợ đạt 779.000 tỷ đồng và tổng vốn huy động đạt 940.000 tỷ đồng tính đến ngày 30/06/2012.

Phương pháp chọn mẫu phi xác suất có chủ đích (purposive sampling) được lựa chọn nhằm bảo đảm tính đại diện cao nhất cho toàn bộ thị trường tiền tệ thành phố. Luận văn sử dụng kết hợp phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, phân tích tỷ số tài chính và so sánh chuỗi thời gian (time-series comparative analysis) xuyên suốt giai đoạn 2008 đến giữa năm 2012. Lý do lựa chọn phương pháp này nhằm làm rõ tác động đa chiều của các biến số vĩ mô (như chỉ số lạm phát CPI biến động từ đỉnh điểm 18,65% năm 2008 xuống 2,1% vào tháng 06/2012) lên chất lượng tín dụng và khả năng sinh lời thực tế của hệ thống ngân hàng thương mại.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, quy mô dư nợ tín dụng dành cho DNNVV tại TP.HCM duy trì tốc độ tăng trưởng liên tục. Dư nợ cho vay tăng từ mức 187.090 tỷ đồng (chiếm 38,18% tổng dư nợ toàn địa bàn) năm 2008 lên 269.990 tỷ đồng năm 2010 và đạt 330.350 tỷ đồng (chiếm tỷ trọng 42,41% trong tổng dư nợ 779.000 tỷ đồng) vào ngày 30/06/2012. Điều này phản ánh nỗ lực chuyển dịch dòng vốn của các ngân hàng vào khu vực kinh tế tư nhân năng động.

Thứ hai, cơ cấu kỳ hạn tín dụng cho thấy sự mất cân đối rõ rệt. Dư nợ cho vay ngắn hạn luôn chiếm ưu thế vượt trội, tăng từ 110.200 tỷ đồng (2008) lên 182.150 tỷ đồng (chiếm 55,14% tổng dư nợ DNNVV) vào giữa năm 2012. Ngược lại, dư nợ trung và dài hạn tăng chậm hơn, đạt 148.200 tỷ đồng vào tháng 06/2012. Nguyên nhân do hơn 60% tiền gửi huy động của hệ thống NHTM là nguồn vốn ngắn hạn, buộc các ngân hàng phải hạn chế cho vay dài hạn để phòng ngừa rủi ro thanh khoản.

Thứ ba, hiệu suất sử dụng vốn của phân khúc DNNVV vượt xa mức an toàn thông thường. Tỷ lệ giữa tổng dư nợ cho vay trên tổng vốn huy động từ DNNVV tăng liên tục từ 166,15% (2008) lên 188,59% (2009), 191,19% (2011) và chạm mức 205,15% vào ngày 30/06/2012 (dư nợ 330.350 tỷ đồng so với số vốn huy động từ DNNVV là 161.030 tỷ đồng). Điều này chứng minh các NHTM phải sử dụng nguồn vốn điều chuyển từ các khu vực kinh tế khác để tài trợ cho DNNVV. Vòng quay vốn tín dụng biến động giảm nhẹ từ 1,25 vòng (2010) xuống 1,18 vòng (2012).

Thứ tư, chất lượng tín dụng chịu sức ép gia tăng rủi ro. Tỷ lệ nợ quá hạn của DNNVV tăng dần từ 4,06% (7.590 tỷ đồng) năm 2008 lên 4,87% (15.680 tỷ đồng) năm 2011 và chạm mức 4,99% (16.480 tỷ đồng) vào ngày 30/06/2012, tiệm cận ngưỡng trần 5% của Ngân hàng Nhà nước. Tỷ lệ nợ xấu cũng tăng từ 1,27% (2.370 tỷ đồng) năm 2008 lên 1,99% (6.570 tỷ đồng) năm 2012. Dù vậy, tỷ suất lợi nhuận từ hoạt động tín dụng DNNVV trên dư nợ vẫn tăng trưởng khả quan từ 5,53% (10.340 tỷ đồng) năm 2008 lên 7,86% (25.980 tỷ đồng) vào tháng 06/2012.

Thảo luận kết quả

Thực trạng nợ quá hạn và nợ xấu gia tăng bắt nguồn từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Về mặt khách quan, tác động từ khủng hoảng kinh tế toàn cầu và áp lực lạm phát cao trong nước làm gia tăng chi phí nguyên vật liệu đầu vào, thu hẹp thị trường đầu ra của doanh nghiệp. Về mặt chủ quan, sự thiếu minh bạch tài chính của DNNVV, việc thiếu báo cáo tài chính kiểm toán và thiếu tài sản thế chấp đạt chuẩn đã cản trở công tác thẩm định.

Dữ liệu nghiên cứu cho thấy các mối tương quan có thể được trực quan hóa rất rõ nét thông qua biểu đồ kết hợp hai trục tung (thể hiện quy mô tăng trưởng dư nợ gắn liền với xu hướng gia tăng nợ xấu) và bảng ma trận đối chiếu kỳ hạn huy động - cho vay. Khi đối chiếu với kinh nghiệm quốc tế, các mô hình thành công như chương trình bảo lãnh SBA của Mỹ, Quỹ bảo lãnh tín dụng công nghệ KODIT của Hàn Quốc, hay mô hình bao thanh toán trực tuyến NAFIN tại Mexico chứng minh rằng: việc phát triển các công cụ bảo lãnh và chiết khấu khoản phải thu là chìa khóa tháo gỡ điểm nghẽn thiếu tài sản bảo đảm, giúp các ngân hàng giảm thiểu áp lực nợ xấu khi mở rộng tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động tín dụng đối với DNNVV tại TP.HCM, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp hành động cụ thể:

• Tái cấu trúc quy trình thẩm định và mở rộng sản phẩm tín dụng phi tài sản bảo đảm: Các NHTM cần chuyển đổi phương thức thẩm định truyền thống dựa trên tài sản sang thẩm định dòng tiền thực tế và phương án kinh doanh khả thi. Đẩy mạnh phát triển dịch vụ bao thanh toán ngược (reverse factoring) và cho vay theo chuỗi cung ứng. Mục tiêu định lượng: Rút ngắn 30% thời gian xử lý hồ sơ vay, đưa tỷ lệ nợ xấu khối DNNVV về dưới 1,5% trong vòng 12 đến 18 tháng. Chủ thể thực hiện: Khối NHTM trên địa bàn.
• Hoàn thiện chính sách lãi suất và tăng cường tái cấp vốn trung - dài hạn: Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục thực thi hiệu quả trần lãi suất cho vay từ 12% đến 14%/năm cho các lĩnh vực ưu tiên theo Chỉ thị số 02/CT-NHNN. Mở rộng hạn mức tái cấp vốn ưu đãi với kỳ hạn từ 1 đến 3 năm cho các NHTM có tỷ trọng cấp tín dụng DNNVV cao. Mục tiêu định lượng: Đảm bảo tốc độ tăng trưởng tín dụng DNNVV đạt từ 12% đến 15%/năm trong giai đoạn 2013 - 2015. Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước và Chi nhánh TP.HCM.
• Mở rộng quy mô và nâng cao hiệu lực của Quỹ Bảo lãnh Tín dụng: Ủy ban nhân dân TP.HCM phối hợp cùng Bộ Tài chính tăng cường nguồn vốn điều lệ cho Quỹ Bảo lãnh Tín dụng TP.HCM lên quy mô tối thiểu 500 đến 1.000 tỷ đồng. Thiết lập cơ chế bảo lãnh tín chấp linh hoạt, nâng tỷ lệ bảo lãnh lên tối đa 70% - 80% giá trị khoản vay cho các doanh nghiệp đổi mới công nghệ. Mục tiêu: Triển khai hoàn thiện cơ chế trong lộ trình 2 năm. Chủ thể thực hiện: UBND TP.HCM và các sở ban ngành liên quan.
• Minh bạch hóa quản trị và chuẩn hóa báo cáo tài chính doanh nghiệp: Bản thân các DNNVV cần chủ động áp dụng chế độ kế toán chuẩn mực, thực hiện kiểm toán độc lập định kỳ và nâng cao năng lực lập dự toán ngân sách. Mục tiêu định lượng: Tăng tỷ lệ DNNVV đủ điều kiện tiếp cận vốn vay ngân hàng từ mức ước tính 30% lên trên 60% vào cuối năm 2014. Chủ thể thực hiện: Hiệp hội Doanh nghiệp và cộng đồng DNNVV.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Ban điều hành và cán bộ quản lý tín dụng tại các NHTM: Sử dụng luận văn như cẩm nang phân tích chuyên sâu để nhận diện rủi ro tín dụng theo ngành nghề, xây dựng khung chấm điểm nội bộ phù hợp với đặc thù DNNVV và thiết kế các gói sản phẩm tài trợ thương mại chuyên biệt.
• Lãnh đạo doanh nghiệp và Giám đốc Tài chính (CFO) của DNNVV: Hiểu rõ quy trình xét duyệt hồ sơ, các tiêu chuẩn an toàn vốn của ngân hàng, từ đó chủ động cơ cấu lại tỷ lệ đòn bẩy tài chính và chuẩn bị hồ sơ vay vốn tối ưu nhằm tiếp cận các mức lãi suất ưu đãi dưới 14%/năm.
• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách (Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính, UBND TP.HCM): Khai thác nguồn số liệu thực chứng giai đoạn 2008 - 2012 để đánh giá tác động của chính sách tiền tệ, từ đó hoàn thiện khung pháp lý về bảo lãnh tín dụng và điều tiết dòng vốn vào khu vực sản xuất.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng: Tham khảo khung phân tích định lượng toàn diện gồm 5 chỉ tiêu đo lường hiệu quả tín dụng, phương pháp tiếp cận kinh tế vĩ mô kết hợp vi mô tại đô thị kinh tế lớn nhất cả nước.

Câu hỏi thường gặp

Hiệu suất sử dụng vốn tín dụng của DNNVV tại TP.HCM trong giai đoạn 2008 - 2012 biến động như thế nào?
Tỷ lệ tổng vốn cho vay trên tổng vốn huy động của DNNVV luôn ở mức rất cao, tăng từ 166,15% năm 2008 lên 205,15% vào ngày 30/06/2012. Thực tế này phản ánh tình trạng các NHTM phải sử dụng nguồn vốn huy động từ khu vực dân cư và các tổ chức kinh tế lớn khác để bù đắp sự thiếu hụt vốn, đáp ứng nhu cầu vay ngày càng lớn của khối DNNVV.

Tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu của DNNVV tại TP.HCM giai đoạn này có vượt trần an toàn không?
Nợ quá hạn của DNNVV tăng từ 4,06% (7.590 tỷ đồng) năm 2008 lên 4,99% (16.480 tỷ đồng) vào tháng 06/2012, tiệm cận ngưỡng trần kiểm soát 5% của Ngân hàng Nhà nước. Tỷ lệ nợ xấu cũng tăng từ 1,27% (2.370 tỷ đồng) lên 1,99% (6.570 tỷ đồng). Dù nợ xấu vẫn nằm trong giới hạn cho phép dưới 2% theo Quyết định số 06/2008/QĐ-NHNN, đây là mức cảnh báo rủi ro cao.

Rào cản lớn nhất khiến các NHTM dè dặt cấp tín dụng trung và dài hạn cho DNNVV là gì?
Rào cản chính là áp lực mất cân đối kỳ hạn khi hơn 60% tiền gửi tại các NHTM là ngắn hạn, gây rủi ro thanh khoản nếu cho vay dài hạn. Hơn nữa, các DNNVV thường thiếu tài sản thế chấp có giá trị lớn và không có báo cáo tài chính kiểm toán tin cậy, khiến dư nợ trung và dài hạn chỉ đạt 148.200 tỷ đồng vào tháng 06/2012.

Kinh nghiệm quốc tế nào được luận văn đề xuất để giải quyết tình trạng thiếu tài sản thế chấp?
Luận văn khuyến nghị mô hình bao thanh toán ngược trực tuyến NAFIN của Mexico và Quỹ bảo lãnh tín dụng công nghệ KODIT của Hàn Quốc. Các mô hình này cho phép doanh nghiệp nhỏ dùng các khoản phải thu từ khách hàng uy tín làm căn cứ cấp vốn hoặc nhận bảo lãnh từ cơ quan chính phủ mà không bắt buộc phải có bất động sản bảo đảm.

Chính sách điều hành trần lãi suất năm 2012 của Ngân hàng Nhà nước đã tác động thế nào đến DNNVV?
Chính sách áp trần lãi suất cho vay từ 12% đến 15%/năm đối với các lĩnh vực ưu tiên theo Chỉ thị số 02/CT-NHNN đã giúp hạ nhiệt áp lực chi phí tài chính cho doanh nghiệp sau thời kỳ lãi suất tăng vọt trên 20%/năm. Nhờ đó, dư nợ tín dụng DNNVV tại TP.HCM duy trì được đà tăng trưởng, đạt 330.350 tỷ đồng tính đến ngày 30/06/2012.

Kết luận

• Dư nợ tín dụng DNNVV tại TP.HCM tăng trưởng bền bỉ từ 187.090 tỷ đồng năm 2008 lên 330.350 tỷ đồng vào ngày 30/06/2012, nâng tỷ trọng chiếm 42,41% tổng dư nợ toàn thành phố.
• Hiệu suất sử dụng vốn ở mức cao kỷ lục 205,15%, khẳng định khối DNNVV là động lực hấp thụ vốn chủ lực nhưng đặt ra yêu cầu tái cân đối nguồn vốn ngắn hạn và trung hạn.
• Tỷ lệ nợ quá hạn (4,99%) và nợ xấu (1,99%) tiệm cận ngưỡng an toàn, phản ánh rõ nét sức ép từ môi trường kinh tế vĩ mô và hạn chế quản trị nội tại của doanh nghiệp.
• Thiết lập hệ thống đánh giá khoa học dựa trên 5 chỉ tiêu tài chính định lượng kết hợp kinh nghiệm quốc tế thực tiễn từ Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Mexico.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ gắn kết chặt chẽ giữa cải cách thủ tục tại NHTM, chính sách hỗ trợ của NHNN, quỹ bảo lãnh của chính quyền thành phố và nỗ lực chuẩn hóa của DNNVV.

Luận văn đã đóng góp một công trình nghiên cứu hệ thống, cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn sâu sắc cho bài toán nâng cao hiệu quả tín dụng ngân hàng đối với DNNVV. Trong giai đoạn tiếp theo từ năm 2013 đến 2015, các NHTM và cộng đồng doanh nghiệp cần khẩn trương phối hợp hành động, đẩy mạnh áp dụng chuẩn mực kế toán minh bạch và nhân rộng mô hình bảo lãnh tín chấp để tạo nền tảng phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA CỦA CÁC NHTM 1. TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ĐỐI VỚI DNNVV 1. Khái niệm và đặc điểm tín dụng ngân hàng đối với DNNVV 1. Khái niệm tín dụng ngân hàng Tín dụng ngân hàng là hoạt động tín dụng của ngân hàng với các chủ thể trong nền kinh tế.

Như vậy, tín dụng ngân hàng bao gồm cả hoạt động ngân hàng với tư cách người được cấp tín dụng lẫn với tư cách người cấp tín dụng. Song do tính phức tạp và quan trọng của nó mà khi nói tới tín dụng ngân hàng người ta muốn đề cập tới hoạt động ngân hàng với tư cách người cấp tín dụng. Do đó, đứng trên góc độ xem xét tín dụng như một chức năng cơ bản của ngân hàng thì tín dụng là một giao dịch về tài sản (tiền hoặc là hàng hoá) giữa bên cho vay (là ngân hàng hoặc các định chế tài chính) và bên đi vay (là các DN, các cá nhân hoặc các chủ thể khác); trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên đi vay sử dụng trong một thời hạn nhất định theo sự thỏa thuận của hai bên đồng thời bên đi vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi vay cho bên cho vay khi đến hạn thanh toán. Căn cứ Luật Các Tổ Chức Tín dụng năm 2010 số 47/2010/QH12 do Quốc Hội ban hành thì Cấp Tín dụng là việc thỏa thuận để tổ chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bảo lãnh ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác.

Tín dụng ngân hàng bao gồm ba nội dung sau: - Có sự chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ người sở hữu sang cho người sử dụng. - Sự chuyển nhượng này chỉ mang tính tạm thời, trong một thời gian nhất định được ghi rõ trong hợp đồng tín dụng. Sự chuyển nhượng này có kèm chi phí, thể hiện ở lãi mà người vay vốn phải trả và các loại phí khác (nếu có). LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Bản chất của tín dụng ngân hàng Tín dụng là quá trình vận động vốn từ chủ thể này sang chủ thể khác, sau một thời gian nhất định nó trở về nơi xuất phát với giá trị lớn hơn. Để hiểu rõ bản chất tín dụng cần xem xét mối liên hệ kinh tế trong quá trình vận động của vốn tín dụng, quá trình này trải qua 3 giai đoạn: - Giai đoạn phân phối vốn tín dụng: tương ứng với giai đoạn cho vay, vốn tiền tệ hoặc giá trị hàng hóa được tạm thời chuyển giao từ chủ thể cho vay sang chủ thể đi vay trên cơ sở chủ thể cho vay tin tưởng rằng chủ thể đi vay sẽ thực hiện đúng cam kết của mình. - Giai đoạn sử dụng vốn tín dụng: ở giai đoạn này sau khi nhận được vốn tín dụng chuyển giao, chủ thể đi vay được quyền sử dụng giá trị vốn tín dụng đúng mục đích thỏa thuận và có hiệu quả. Việc sử dụng vốn vay đúng mục đích và có hiệu quả có ý nghĩa rất quan trọng và quyết định đối với việc thực hiện giai đoạn tiếp theo trong quá trình vận động tín dụng.

- Giai đoạn hoàn trả vốn tín dụng: đây là giai đoạn kết thúc một vòng tuần hoàn của tín dụng. Ở giai đoạn này, chủ thể đi vay phải có nghĩa vụ thanh toán cho chủ thể cho vay toàn bộ giá trị vốn tín dụng và phần giá trị tăng thêm gọi là lợi tức tín dụng. Như vậy, bản chất của tín dụng ngân hàng là một giao dịch về tài sản trên cơ sở hoàn trả và có đặc trưng sau: - Quan hệ tín dụng trên cơ sở tin tưởng, tín nhiệm giữa ngân hàng và khách hàng vay: ngân hàng sau khi chuyển giao tài sản cho khách hàng vay sử dụng phải có cơ sở để tin rằng người đi vay sẽ trả đúng hạn. Nhân viên tín dụng khi xét duyệt cho vay phải dựa trên cơ sở đánh giá mức độ tín nhiệm về ngân hàng vay: như dựa vào sự trung thực, khả năng hoạt động nghề nghiệp và quyết tâm trả nợ của người vay.

chứ không phải chỉ chú trọng đến giá trị tài sản đảm bảo. Các đảm bảo chỉ đóng vai trò thứ yếu. Tín nhiệm giữa ngân hàng và khách hàng vay chính là yếu tố cần để thiết lập quan hệ tín dụng. - Quan hệ tín dụng theo nguyên tắc hoàn trả vốn gốc và lãi vay: lượng vốn ngân hàng giao cho khách hàng vay sử dụng phải được hoàn trả sau một thời gian nhất định, giá trị hoàn trả phải đúng thời hạn và lớn hơn giá trị ban đầu.

Sự chênh lệch này là lãi suất hay giá cả mua quyền sử dụng lược vốn trên. Để đảm bảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 nguyên tắc này trong điều kiện nền kinh tế có lạm phát thì lãi suất danh nghĩa phải lớn hơn tỷ lệ lạm phát, hay nói cách khác phải xác định lãi suất thực dương (Lãi suất thực = Lãi suất danh nghĩa – Tỷ lệ lạm phát). Đặc điểm tín dụng của ngân hàng đối với DNNVV - Do hoạt động của DNNVV diễn ra trên quy mô nhỏ nên dễ nắm bắt và bao quát được, vì vậy công tác thẩm định đòi hỏi ít thời gian và ít kỹ năng hơn so với thẩm định một DN lớn; quy trình và thủ tục cho vay cũng đơn giản hơn. - Nhân viên tín dụng thường ít gặp trở ngại trong việc tiếp xúc với DN, trong việc yêu cầu được thẩm tra số liệu tài chính của DN.

Tuy nhiên khó khăn trong việc thẩm định cho vay đối với các DNNVV chính là ở chỗ khả năng cung cấp các số liệu kế toán và khả năng lập dự toán và phương án SXKD của các DN này thường rất hạn chế. Báo cáo tài chính của các DNNVV thường không thể hiện đầy đủ hoạt động SXKD của DN, thiếu trung thực và không được kiểm toán. Đa số DNNVV không lập được dự toán và kế hoạch dài hạn cho hoạt động SXKD của mình; thậm chí phương án SXKD cụ thể trong mỗi hồ sơ vay cũng không chặt chẽ, còn nhiều điểm chưa hợp lý. - Các ngân hàng thường có tâm lý thận trọng hơn khi cho vay các DNNVV, rủi ro tín dụng là cao hơn nhiều so với khi cho vay các DN lớn vì những lý do sau: + Các DN dễ khởi sự và cũng dễ kết thúc, trình độ quản lý SXKD của chủ DN thường không cao nên dễ bị thua lỗ hơn.

+ Thông tin về các DNNVV trên thị trường rất hạn chế, không phổ biến như thông tin về các DN lớn. + Tình trạng không minh bạch về tài chính. + Vốn tự có thấp. + Thiếu tài sản thế chấp.

+ Khả năng chống đỡ rủi ro còn thấp. - Các DNNVV thường có nhu cầu vay vốn ngân hàng để bổ sung vốn lưu động, đầu tư vào các dự án có quy mô nhỏ, vì tiềm lực tài chính cũng như khả năng quản lý chưa thực sự đủ mạnh để đảm nhiệm các dự án có quy mô lớn. - Lãi suất cho vay cao, nhờ đó có thể bù đắp được phần nào rủi ro cao ở loại cho vay này. Đối với các DN lớn, SXKD có hiệu quả, uy tín thì giữa các ngân hàng thường có sự cạnh tranh gay gắt để giữ khách hàng; mà công cụ cạnh tranh phổ biến LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 và dễ thực hiện nhất chính là lãi suất, do vậy lãi suất áp dụng đối với các DN lớn này thường thấp.

Trong khi đó, rất ít khi các NH sử dụng công cụ lãi suất để cạnh tranh trong cho vay các DNNVV, mà công cụ được sử dụng chủ yếu trong trường hợp này thường là: đơn giản hóa thủ tục, tăng số tiền cho vay, giảm tỷ lệ đảm bảo bằng tài sản. - Nhân tố chủ yếu tác động lên quan hệ giữa các DNNVV và các NH nằm ở khối lượng của rủi ro. Rủi ro của các DNNVV được phân thành hai loại: + Rủi ro kinh doanh: là sự nhạy cảm của các hoạt động DN trước những thay đổi đột ngột của môi trường, và sự thiếu khả năng của DN trong việc cung ứng các sản phẩm có chi phí thấp hơn. Gồm có ba loại: rủi ro thương mại, rủi ro quản lý và rủi ro công nghệ/ sản xuất.

+ Rủi ro về tài chính: các NH xác định rủi ro tài chính của một DN thông qua việc phân tích cấu trúc tài chính của nó, để nhận diện khả năng thực hiện các cam kết cho các nghĩa vụ nợ trong tương lai. Như khi phân tích các hồ sơ đề nghị vay vốn, các NH quan tâm chủ yếu đến bản chất và số lượng của các khoản nợ thể hiện trên các tài liệu kế toán, nhằm mục đích xác định mức độ mà các NH có thể tài trợ do giữa khối lượng nợ của DN và rủi ro tài chính của DN đó có quan hệ với nhau. Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với sự phát triển của DNNVV Trong nền kinh tế thị trường sự tồn tại và phát triển của các DNNVV là một tất yếu khách quan và cũng như các loại hình DN khác trong quá trình hoạt động SXKD, các DN này cũng sử dụng vốn tín dụng ngân hàng để đáp ứng nhu cầu thiếu hụt vốn cũng như để tối ưu hoá hiệu quả sử dụng vốn của mình. Vốn tín dụng ngân hàng đầu tư cho các DNNVV đóng vai trò rất quan trọng, nó chẳng những thúc đẩy sự phát triển khu vực kinh tế này mà thông qua đó tác động trở lại thúc đẩy hệ thống ngân hàng, đổi mới chính sách tiền tệ hoàn thiện các cơ chế chính sách về tín dụng, thanh toán ngoại hối… Để thấy được vai trò của tín dụng ngân hàng trong việc phát triển DNNVV, ta xét một số vai trò sau: - Tín dụng ngân hàng góp phần đảm bảo cho hoạt động của các DNNVV được liên tục.

Trong nền kinh tế thị trường đòi hỏi các DN luôn cần phải cải tiến kỹ thuật thay đổi mẫu mã mặt hàng, đổi mới công nghệ máy móc thiết bị để tồn tại đứng vững và phát triển trong cạnh tranh. Trên thực tế không một DN nào có thể đảm bảo LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 đủ 100% vốn cho nhu cầu SXKD. Vốn tín dụng của ngân hàng đã tạo điều kiện cho các DN đầu tư xây dựng cơ bản, mua sắm máy móc thiết bị cải tiến phương thức kinh doanh.