Luận văn thạc sĩ xây dựng bản đồ phân vùng chất lượng nước sông lam nghệ an

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích xây dựng bản đồ phân vùng chất lượng nước sông lam nghệ an, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả thi cho thực tiễn.

• Tác giả: Nguyễn Quang Vinh
• Người hướng dẫn: GS.TS Võ Chí Mỹ
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Khoa học môi trường
• Đề tài: Xây dựng bản đồ phân vùng chất lượng nước sông Lam, Nghệ An
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Tổng quan sự phát triển kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu
• 1.2. Đặc điểm tự nhiên sông Lam
• 1.2.1. Vị trí địa lý và diện tích
• 1.2.2. Đặc điểm địa hình
• 1.2.3. Đặc điểm thủy văn
• 1.2.4. Đặc điểm khí hậu
• 1.3. Đặc điểm kinh tế - xã hội khu vực sông Lam
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về luận văn thạc sĩ xây dựng bản đồ phân vùng chất lượng nước sông Lam

Luận văn thạc sĩ về việc xây dựng bản đồ phân vùng chất lượng nước sông Lam, Nghệ An là một nghiên cứu quan trọng nhằm đánh giá và quản lý chất lượng nước tại khu vực này. Sông Lam không chỉ là nguồn nước chính cho sinh hoạt và sản xuất mà còn là một phần không thể thiếu trong hệ sinh thái địa phương. Việc xây dựng bản đồ phân vùng chất lượng nước sẽ giúp các cơ quan chức năng có cái nhìn tổng quan về tình trạng ô nhiễm và từ đó đưa ra các biện pháp quản lý hiệu quả.

1.1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu chất lượng nước sông Lam

Chất lượng nước sông Lam đang bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các hoạt động công nghiệp và sinh hoạt. Việc nghiên cứu và xây dựng bản đồ phân vùng chất lượng nước là cần thiết để bảo vệ nguồn nước và sức khỏe cộng đồng.

1.2. Mục tiêu và nhiệm vụ của luận văn

Mục tiêu chính của luận văn là xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ chất lượng nước sông Lam, từ đó tính toán chỉ số WQI để phục vụ cho công tác quản lý môi trường.

II. Vấn đề ô nhiễm và thách thức trong quản lý chất lượng nước sông Lam

Ô nhiễm nước sông Lam đang trở thành một vấn đề nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe con người và hệ sinh thái. Các nguồn ô nhiễm chủ yếu đến từ chất thải sinh hoạt, công nghiệp và nông nghiệp. Việc quản lý chất lượng nước gặp nhiều thách thức do thiếu dữ liệu và công cụ đánh giá hiệu quả.

2.1. Các nguồn ô nhiễm chính ảnh hưởng đến chất lượng nước

Chất thải từ các khu công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt là những nguồn ô nhiễm chính. Các chất độc hại như kim loại nặng và hóa chất nông nghiệp đang làm giảm chất lượng nước sông Lam.

2.2. Thách thức trong việc quản lý chất lượng nước

Việc thiếu hụt dữ liệu và công cụ đánh giá chất lượng nước là một trong những thách thức lớn trong công tác quản lý. Cần có các giải pháp đồng bộ để cải thiện tình hình này.

III. Phương pháp nghiên cứu và xây dựng bản đồ chất lượng nước sông Lam

Phương pháp nghiên cứu bao gồm việc thu thập dữ liệu, phân tích chất lượng nước và xây dựng bản đồ phân vùng chất lượng nước. Sử dụng công nghệ GIS để tạo ra bản đồ trực quan giúp dễ dàng theo dõi và quản lý chất lượng nước.

3.1. Quy trình thu thập và phân tích dữ liệu

Quy trình này bao gồm việc thu thập mẫu nước, phân tích các chỉ tiêu chất lượng và tính toán chỉ số WQI để đánh giá mức độ ô nhiễm.

3.2. Ứng dụng GIS trong xây dựng bản đồ chất lượng nước

Công nghệ GIS được sử dụng để tạo ra bản đồ chất lượng nước, giúp hiển thị rõ ràng các vùng ô nhiễm và hỗ trợ trong việc ra quyết định quản lý.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn của bản đồ chất lượng nước sông Lam

Kết quả nghiên cứu cho thấy chất lượng nước sông Lam đang ở mức báo động. Bản đồ phân vùng chất lượng nước sẽ là công cụ hữu ích cho các cơ quan quản lý trong việc đưa ra các biện pháp bảo vệ môi trường.

4.1. Hiện trạng chất lượng nước sông Lam

Kết quả phân tích cho thấy nhiều đoạn sông Lam có chỉ số WQI thấp, cho thấy mức độ ô nhiễm nghiêm trọng cần được khắc phục.

4.2. Ứng dụng bản đồ trong quản lý môi trường

Bản đồ chất lượng nước sẽ hỗ trợ các cơ quan chức năng trong việc lập kế hoạch bảo vệ và cải thiện chất lượng nước sông Lam.

V. Kết luận và hướng phát triển tương lai cho chất lượng nước sông Lam

Việc xây dựng bản đồ phân vùng chất lượng nước sông Lam là một bước tiến quan trọng trong công tác quản lý môi trường. Cần có các biện pháp đồng bộ và sự hợp tác giữa các bên liên quan để cải thiện chất lượng nước trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của việc bảo vệ chất lượng nước

Bảo vệ chất lượng nước không chỉ đảm bảo sức khỏe cộng đồng mà còn bảo vệ hệ sinh thái và phát triển bền vững.

5.2. Định hướng nghiên cứu và quản lý trong tương lai

Cần tiếp tục nghiên cứu và cập nhật dữ liệu chất lượng nước, đồng thời áp dụng các công nghệ mới trong quản lý và bảo vệ nguồn nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sông Lam, một trong những dòng sông lớn của Việt Nam với chiều dài khoảng 513 km, trong đó đoạn chảy qua Việt Nam dài khoảng 361 km, có lưu vực rộng 27.200 km², trong đó 17.730 km² thuộc lãnh thổ Việt Nam. Khu vực nghiên cứu tập trung tại tỉnh Nghệ An, nơi sông Lam chảy qua nhiều huyện và thành phố như Hưng Nguyên, thành phố Vinh, Nghi Lộc, Nam Đàn, và đổ ra biển Đông tại cửa Hội. Trong những năm gần đây, sự phát triển công nghiệp hóa, đô thị hóa và tăng dân số đã gây áp lực lớn lên chất lượng nước sông Lam, đặc biệt là khu vực hạ lưu. Các hoạt động như xây dựng khu công nghiệp, nhà máy đóng tàu, dự án du lịch ven sông cùng với các nguồn thải sinh hoạt và công nghiệp đã làm gia tăng ô nhiễm môi trường nước.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ phân vùng chất lượng nước sông Lam dựa trên chỉ số chất lượng nước (WQI) nhằm phục vụ công tác quản lý và bảo vệ môi trường. Nghiên cứu tập trung vào việc thu thập dữ liệu chất lượng nước, áp dụng phương pháp tính WQI theo tiêu chuẩn Việt Nam, và sử dụng công nghệ GIS để xây dựng bản đồ phân vùng chất lượng nước. Thời gian nghiên cứu chủ yếu là giai đoạn 2012-2013 với 10 điểm quan trắc dọc tuyến sông Lam ven Quốc lộ 7.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp công cụ đánh giá hiện trạng chất lượng nước, hỗ trợ quản lý tài nguyên nước và quy hoạch phát triển bền vững khu vực lưu vực sông Lam, góp phần giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ hệ sinh thái nước mặt trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội mạnh mẽ.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính: lý thuyết về chỉ số chất lượng nước (Water Quality Index - WQI) và ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong quản lý môi trường.

1. Chỉ số chất lượng nước (WQI): WQI là chỉ số tổng hợp được tính toán từ nhiều thông số chất lượng nước như DO, BOD5, COD, N-NH4, P-PO4, TSS, độ đục, tổng coliform, pH... nhằm đánh giá tổng thể chất lượng nước mặt. Phương pháp tính WQI theo Quyết định số 879/QĐ-TCMT của Tổng cục Môi trường Việt Nam được áp dụng, bao gồm các bước lựa chọn thông số, chuyển đổi về thang điểm chuẩn, xác định trọng số và tính toán chỉ số cuối cùng. WQI giúp phân vùng chất lượng nước, đánh giá mức độ ô nhiễm và hỗ trợ ra quyết định quản lý.

2. Hệ thống thông tin địa lý (GIS): GIS được sử dụng để xây dựng cơ sở dữ liệu không gian và thuộc tính, quản lý, phân tích và hiển thị dữ liệu môi trường. GIS cho phép tạo bản đồ phân vùng chất lượng nước dựa trên dữ liệu quan trắc thực tế, hỗ trợ trực quan hóa và phân tích không gian các thông số môi trường. Công nghệ GIS được triển khai qua phần mềm ArcGIS, với quy trình chuẩn hóa dữ liệu, nhập liệu, xử lý topology và nội suy dữ liệu.

Các khái niệm chính bao gồm: chỉ số WQI, GIS, phân vùng chất lượng nước, nội suy đa thức, cơ sở dữ liệu không gian, trọng số thông số môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Dữ liệu chính được thu thập từ 10 điểm quan trắc dọc tuyến sông Lam ven Quốc lộ 7 trong hai năm 2012 và 2013, do Trung tâm Quan trắc và Kỹ thuật môi trường Nghệ An thực hiện. Các thông số quan trắc bao gồm DO, BOD5, COD, N-NH4, P-PO4, TSS, độ đục, tổng coliform, pH.

• Phương pháp phân tích: Tính toán chỉ số WQI theo Quyết định số 879/QĐ-TCMT, sử dụng công thức trọng số học có trọng số để tổng hợp các chỉ số phụ của từng thông số. Phân tích diễn biến các thông số theo thời gian và không gian, so sánh mức độ ô nhiễm giữa các năm.

• Xây dựng cơ sở dữ liệu GIS: Thiết kế mô hình dữ liệu không gian và thuộc tính theo chuẩn thông tin địa lý quốc gia, chuẩn hóa dữ liệu, nhập dữ liệu không gian và thuộc tính vào phần mềm ArcGIS. Xử lý lỗi topology và chuẩn hóa dữ liệu.

• Phương pháp xây dựng bản đồ phân vùng chất lượng nước: Áp dụng phương pháp nội suy đa thức (Spline) để phân vùng chất lượng nước trên toàn tuyến sông Lam dựa trên chỉ số WQI tính được tại các điểm quan trắc. Do số điểm quan trắc hạn chế, phương pháp nội suy đa thức được lựa chọn nhằm đảm bảo tính khả thi và độ chính xác tương đối.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý dữ liệu trong năm 2012-2013, xây dựng cơ sở dữ liệu và bản đồ trong giai đoạn tiếp theo, hoàn thiện luận văn năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chất lượng nước sông Lam có xu hướng biến động theo mùa và vị trí: Lượng dòng chảy lớn nhất vào tháng 9 chiếm 21,8% tổng lượng nước năm, ảnh hưởng đến nồng độ các thông số ô nhiễm. Nồng độ DO, BOD5, COD, TSS tại các điểm quan trắc cho thấy sự biến động rõ rệt giữa mùa mưa và mùa khô. Ví dụ, nồng độ BOD5 tại một số điểm trong năm 2013 tăng khoảng 15% so với năm 2012, phản ánh áp lực ô nhiễm gia tăng.

2. Chỉ số WQI phân vùng chất lượng nước: Giá trị WQI tại các điểm lấy mẫu dao động trong khoảng 40-85, cho thấy chất lượng nước từ mức ô nhiễm nặng đến mức sử dụng được cho tưới tiêu và sinh hoạt sau xử lý. Tỉ lệ giá trị WQI thuộc các mức phân loại cho thấy khoảng 30% điểm quan trắc có chất lượng nước ở mức tốt (WQI > 75), trong khi khoảng 40% điểm ở mức trung bình và 30% còn lại ở mức kém hoặc ô nhiễm nặng.

3. Ảnh hưởng của các nguồn thải: Các khu công nghiệp, làng nghề, khu dân cư ven sông như thành phố Vinh, huyện Hưng Nguyên, Nghi Lộc có đóng góp lớn vào ô nhiễm nước. Ví dụ, rác thải sinh hoạt và chất thải công nghiệp chưa được xử lý triệt để tại các xã ven sông làm tăng nồng độ tổng coliform và các chất hữu cơ trong nước.

4. Bản đồ phân vùng chất lượng nước: Sử dụng phương pháp nội suy đa thức trên nền GIS, bản đồ phân vùng cho thấy các đoạn sông gần khu công nghiệp và đô thị có chất lượng nước thấp hơn đáng kể so với các đoạn sông ở vùng thượng nguồn hoặc vùng ít chịu tác động. Sự phân bố không gian của các thông số ô nhiễm được thể hiện rõ qua bản đồ, hỗ trợ trực quan cho công tác quản lý.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của sự biến động chất lượng nước là do tác động của hoạt động kinh tế - xã hội như công nghiệp hóa, đô thị hóa, và phát triển nông nghiệp ven sông. So với các nghiên cứu về các lưu vực sông khác như sông Nhuệ hay sông Thị Vải, mức độ ô nhiễm sông Lam tuy chưa nghiêm trọng bằng nhưng có xu hướng gia tăng nhanh chóng, đặc biệt tại các khu vực đô thị hóa mạnh.

Việc áp dụng chỉ số WQI giúp đơn giản hóa việc đánh giá chất lượng nước, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà quản lý và cộng đồng trong việc theo dõi và ra quyết định. Bản đồ phân vùng chất lượng nước cung cấp cái nhìn tổng thể và chi tiết về phân bố ô nhiễm, giúp xác định các khu vực ưu tiên xử lý.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ diễn biến nồng độ các thông số theo thời gian, bảng tổng hợp giá trị WQI tại các điểm quan trắc, và bản đồ phân vùng chất lượng nước thể hiện sự phân bố không gian của WQI. Các biểu đồ so sánh giữa năm 2012 và 2013 cho thấy xu hướng ô nhiễm gia tăng tại một số điểm, cảnh báo cần có biện pháp kiểm soát kịp thời.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hệ thống quan trắc và cập nhật dữ liệu: Thiết lập mạng lưới quan trắc chất lượng nước dày đặc hơn, mở rộng số điểm lấy mẫu để nâng cao độ chính xác của bản đồ phân vùng. Thực hiện quan trắc định kỳ hàng năm để theo dõi diễn biến chất lượng nước, đảm bảo dữ liệu cập nhật kịp thời.

2. Xây dựng và thực thi các quy định kiểm soát ô nhiễm: Ban hành các chính sách và quy chuẩn kỹ thuật nghiêm ngặt đối với các khu công nghiệp, làng nghề và khu dân cư ven sông nhằm giảm thiểu xả thải trực tiếp vào sông Lam. Tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm và áp dụng công nghệ xử lý nước thải hiện đại.

3. Ứng dụng GIS trong quản lý môi trường: Phát triển hệ thống GIS quản lý môi trường nước sông Lam tích hợp dữ liệu quan trắc, bản đồ phân vùng và các thông tin liên quan để hỗ trợ ra quyết định quản lý, quy hoạch và cảnh báo ô nhiễm. Đào tạo cán bộ kỹ thuật và quản lý sử dụng hiệu quả công nghệ GIS.

4. Nâng cao nhận thức cộng đồng và hợp tác liên ngành: Tổ chức các chương trình tuyên truyền, giáo dục về bảo vệ môi trường nước cho người dân ven sông, doanh nghiệp và các bên liên quan. Thúc đẩy hợp tác giữa các cơ quan quản lý, nhà khoa học và cộng đồng trong việc bảo vệ và cải thiện chất lượng nước.

Các giải pháp trên cần được triển khai trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp của các cấp chính quyền tỉnh Nghệ An, các sở ngành liên quan, cộng đồng dân cư và doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý môi trường và tài nguyên nước: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Nghệ An, các phòng ban quản lý lưu vực sông có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách, quy hoạch và giám sát chất lượng nước.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành khoa học môi trường: Luận văn cung cấp phương pháp luận, dữ liệu thực nghiệm và ứng dụng GIS trong đánh giá chất lượng nước, là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư khu công nghiệp, du lịch ven sông Lam: Hiểu rõ tác động môi trường và các yêu cầu quản lý giúp doanh nghiệp thực hiện đúng quy định, giảm thiểu ô nhiễm và phát triển bền vững.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức phi chính phủ: Nâng cao nhận thức về tình trạng môi trường nước, tham gia giám sát và bảo vệ nguồn nước, góp phần xây dựng môi trường sống lành mạnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Chỉ số WQI là gì và tại sao lại quan trọng?
   WQI là chỉ số tổng hợp đánh giá chất lượng nước dựa trên nhiều thông số môi trường. Nó giúp đơn giản hóa việc đánh giá, dễ dàng so sánh và theo dõi chất lượng nước theo thời gian và không gian, hỗ trợ quản lý hiệu quả.

2. Phương pháp nội suy đa thức được sử dụng trong nghiên cứu có ưu điểm gì?
   Phương pháp nội suy đa thức (Spline) cho phép tạo ra bề mặt mượt mà, phù hợp với dữ liệu phân bố không đều và số điểm quan trắc hạn chế, giúp xây dựng bản đồ phân vùng chất lượng nước có độ chính xác tương đối cao.

3. Tại sao số điểm quan trắc chỉ có 10 điểm lại đủ để xây dựng bản đồ phân vùng?
   Mặc dù số điểm quan trắc hạn chế, nhưng với sự hỗ trợ của GIS và phương pháp nội suy phù hợp, bản đồ phân vùng vẫn phản ánh được xu hướng phân bố chất lượng nước. Tuy nhiên, cần mở rộng mạng lưới quan trắc để nâng cao độ tin cậy.

4. Các yếu tố nào ảnh hưởng lớn nhất đến chất lượng nước sông Lam?
   Hoạt động công nghiệp, đô thị hóa, chất thải sinh hoạt chưa được xử lý, nông nghiệp sử dụng phân bón hóa học và thuốc trừ sâu là những nguyên nhân chính gây ô nhiễm nước sông Lam.

5. Làm thế nào để sử dụng kết quả nghiên cứu trong quản lý thực tiễn?
   Kết quả bản đồ phân vùng chất lượng nước và chỉ số WQI giúp các cơ quan quản lý xác định vùng ô nhiễm, ưu tiên xử lý, giám sát hiệu quả các biện pháp bảo vệ môi trường và lập kế hoạch phát triển bền vững.

Kết luận

• Luận văn đã xây dựng thành công cơ sở dữ liệu GIS và bản đồ phân vùng chất lượng nước sông Lam dựa trên chỉ số WQI, cung cấp công cụ đánh giá hiện trạng môi trường nước hiệu quả.
• Kết quả cho thấy chất lượng nước sông Lam biến động theo mùa và vị trí, với một số đoạn sông bị ô nhiễm nặng do tác động của hoạt động kinh tế - xã hội.
• Phương pháp tính WQI theo tiêu chuẩn Việt Nam và ứng dụng GIS là phù hợp, có thể áp dụng cho các lưu vực sông khác.
• Đề xuất các giải pháp quản lý, kiểm soát ô nhiễm và nâng cao nhận thức cộng đồng nhằm cải thiện chất lượng nước trong vòng 3-5 năm tới.
• Khuyến khích mở rộng mạng lưới quan trắc và ứng dụng công nghệ GIS để nâng cao hiệu quả quản lý môi trường nước sông Lam.

Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục cập nhật và mở rộng dữ liệu để nâng cao chất lượng bản đồ và hiệu quả quản lý tài nguyên nước.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Tổng quan sự phát triển kinh tế - xã hội khu vực nghiên cứu 1.1 Đặc điểm tự nhiên sông Lam 1. Vị trí địa lý và diện tích “Sông Lam” là một danh từ để chỉ dòng sông chảy qua Nghệ An, phần cuối của sông Lam hợp lưu với sông La từ Hà Tĩnh, tạo thành hạ lưu sông và là ranh giới của Nghệ An và Hà Tĩnh, đổ ra biển tại cửa Hội.

Trên lãnh thổ Việt Nam, Sông Lam chảy qua địa phận huyện Kì Sơn, Tương Dương, Con Cuông, Anh Sơn, Đô Lương, Nam Đàn, giữa các huyện Thanh Chương, Hưng Nguyên, thành phố Vinh, Nghi Lộc của tỉnh Nghệ An rồi vào và Đức Thọ, Nghi Xuân, thị xã Hồng Lĩnh của tỉnh Hà Tĩnh trước khi đổ ra biển. Tổng cộng chiều dài của sông theo Bách khoa toàn thư Việt Nam là khoảng 513 km, đoạn chảy trong nội địa Việt Nam khoảng 361 km. Diện tích lưu vực của sông Lam là 27.200 km², trong số đó 17.730 km² nằm trên lãnh thổ Việt Nam [19] Hình 1. Sông Lam, Nghệ An (Đường màu tím than) 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Đặc điểm địa hình Do Nghệ An một mặt là biển và một mặt là núi nên độ dốc của sông Lam là khá lớn, tính trung bình của cả triền sông thì sông Lam nằm ở cao độ 294 m và độ dốc trung bình là 18,3%, khi gần tới biển chảy ngược lên hướng Bắc. Đặc điểm thủy văn Là một con sông lớn của Việt Nam, sông Lam có một hệ thống chi lưu sông ngòi, kênh hồ khá lớn với mật độ sông suối là 0,60 km/km². Từ biên giới Việt-Lào đến Cửa Rào, lòng sông dốc nhiều với hơn 100 ghềnh thác. Từ Cửa Rào trở về xuôi, tàu thuyền nhỏ có thể đi lại được trên sông vào mùa nước.

Tổng lượng nước 21,90 km³ tương ứng với lưu lượng trung bình năm 688 m³/s và môđun dòng chảy năm 25,3 l/s. Lưu lượng trung bình mỗi năm tại Cửa Rào là 236 m³/s, tại Dừa: 430 m³/s. Mùa lũ: xuất hiện trên các dòng chảy chính từ tháng 7-11 nhưng chiếm tới 73,5% lượng dòng chảy hàng năm. Trên dòng chính 3 tháng (8-11) có lượng dòng chảy lớn nhất chiếm tới 55,4% lượng dòng chảy năm.

Tháng có lượng dòng chảy lớn nhất là tháng 9 chiếm 21,8% cả năm. Đặc điểm khí hậu Khu vực sông Lam nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, có 2 mùa rõ rệt và có sự biến động lớn từ mùa này sang mùa khác.[19] + Nhiệt độ và độ ẩm không khí : Nhiệt độ không khí đã được thống kê nhiều năm và lấy giá trị trung bình tại Đài khí tượng thủy văn Bắc Trung Bộ như sau: - Nhiệt độ trung bình 24°C - Nhiệt độ cao tuyệt đối 42.1°C - Nhiệt độ thấp tuyệt đối 4°C - Độ ẩm trung bình 85-90%. Độ ẩm không khí cũng có sự chênh lệch giữa các vùng và theo mùa. Chênh lệch giữa độ ẩm trung bình tháng ẩm nhất và tháng khô nhất tới 18 - 19%.

Số giờ nắng trung bình 1. Năng lượng bức xạ dồi dào, trung bình 12 tỷ Kcal/ha năm, lượng mưa trung bình hàng năm 2.000mm thích hợp cho các loại cây trồng phát triển. 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] + Chế độ mưa: - Nghệ An là tỉnh có lượng mưa trung bình so với các tỉnh khác ở cả 3 miền. Lượng mưa bình quân hàng năm dao động từ 1.000 mm/năm với 123 - 152 ngày mưa, phân bổ cao dần từ Bắc vào Nam và từ Tây sang Đông và chia làm hai mùa rõ rệt: - Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, lượng mưa chỉ chiếm 15 - 20% lượng mưa cả năm, tháng khô hạn nhất là tháng 1, 2; lượng mưa chỉ đạt 7 - 60 mm/tháng.

- Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, lượng mưa tập trung chiếm 80 - 85% lượng mưa cả năm, tháng mưa nhiều nhất là tháng 8, 9 có lượng mưa từ 220 - 540mm/tháng. - Số ngày mưa 15 - 19 ngày/tháng, mùa này thường kèm theo giông bão. + Gió : Khu vực hạ lưu sông Lam chịu ảnh hưởng của hai loại gió chủ yếu: gió mùa Đông Bắc và gió phơn Tây Nam. - Gió mùa Đông Bắc thường xuất hiện vào mùa Đông từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, bình quân mỗi năm có khoảng 30 đợt gió mùa Đông Bắc, mang theo không khí lạnh, khô làm cho nhiệt độ giảm xuống 5 – 100C so với nhiệt độ trung bình năm.

- Gió phơn Tây Nam là một loại hình thời tiết đặc trưng cho mùa hạ của vùng Bắc Trung Bộ. Loại gió này thường xuất hiện ở Nghệ An vào tháng 5 đến tháng 8 hàng năm, số ngày khô nóng trung bình hằng năm là 20 - 70 ngày. Gió Tây Nam gây ra khí hậu khô, nóng và hạn hán, ảnh hưởng không tốt đến sản xuất và đời sống sinh hoạt của nhân dân trên phạm vi toàn tỉnh. Nhìn chung khí hậu trong vùng khá thuận lợi cho phát triển kinh tế, đặc biệt là nông nghiệp và dịch vụ du lịch.

Tuy nhiên, vào tháng 7 đến tháng 9 thường hay có bão kèm theo mưa lớn và gây ngập úng, lụt làm ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp và môi trường. 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Đặc điểm kinh tế - xã hội khu vực sông Lam Hiện nay, sông Lam đang và bắt đầu chịu sự ảnh hưởng mạnh dần lên của các hoạt động kinh tế - xã hội và đặc biệt là các khu công nghiệp, khu khai thác chế biến và các điểm dân cư… Sự ra đời và hoạt động của hàng loạt các khu công nghiệp thuộc các huyện, thành phố, các hoạt động tiểu thủ công nghiệp trong các làng nghề, các xí nghiệp kinh tế quốc phòng cùng với các hoạt động khai thác chế biến thủy sản, khoáng sản canh tác trên hành lang thoát lũ kèm theo dự án du lịch sinh thái ven sông Lam đã làm cho môi trường nói chung và môi trường nước nói riêng của sông Lam biến đổi phức tạp[8]. Sự suy giảm hệ sinh thái dưới nước khu vực sông Lam Những hậu quả do tác động của con nguời đến các hệ sinh thái bao gồm: a.

Các kỹ thuật canh tác, chăm bón, bảo vệ thực vật nhằm tăng sản lượng cây trồng. Việc tăng diện tích canh tác cũng đồng nghĩa với việc giảm đi nơi ở và tiêu diệt hàng loạt động vật hoang dã có ích và tăng lên số lượng các động vật không có ích với con người trong đó có nhiều loài có hại cho sản xuất nông nghiệp. Ngoài khai thác quá mạnh, việc giảm diện tích các đầm lầy cũng là giảm số lượng lớn các động vật đầm lầy, động vật thuỷ sinh. Các vùng đầm lầy có thể xem như nơi tích đọng các chất thải của cả khu vực.

Việc sử dụng quá mức phân đạm nhằm tăng năng suất rau màu của các vùng nông nghiệp ven sông đã tăng quá mức lượng nitrat, nitrit trong rau. Trong super lân chứa một lượng kim loại nặng, chủ yếu là Cd (Cadimi) cũng là một trong những nguồn gây ô nhiễm kim loại nặng[8]. Chất thải sinh hoạt và công nghiệp Quá trình đô thị hoá nhanh các thị xã, thị tứ của các huyện sông Lam chảy qua đã làm tăng một khối lượng lớn chất thải sinh hoạt, chất thải do sản xuất công nghiệp và từ các làng nghề. Lượng chất thải với một số hợp chất độc hại cho sinh vật với nồng độ cao đã tác động mạnh mẽ một số hệ sinh thái trên quy mô bộ phận và có khả năng lan truyền rộng.

8 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Các chất thải đưa ra các thuỷ vực làm thay đổi tính chất vật lý (tăng nhiệt độ, tính dẫn điện.), hoá học của đất, nước dẫn đến thay đổi điều kiện sống, chuỗi thức ăn, khả năng sinh sản, làm giảm số lượng loài, năng suất các loài có ích so với tính đa dạng sinh học tự nhiên của sông Lam, năng suất các loài cá, các loài thuỷ sản trong sông, các thuỷ vực giảm nhanh chóng, nhiều loài dần vắng mặt. Như vậy, trong thời gian phát triển kinh tế rất ngắn đã để lại những hậu quả cho môi trường khá nghiêm trọng cho sông Lam nói chung và khu vực hạ lưu nói riêng. Ô nhiễm đất, ô nhiễm kim loại nặng tại các làng nghề tái chế kim loại và các khu công nghiệp với thiết bị lạc hậu, ô nhiễm chất hữu cơ tại các vùng chế biến thực phẩm và lan rộng ra xung quanh, ven các cụm dân cư lớn. Do lượng nước lấy từ nước ngầm quá lớn trong những năm qua, mực nước ngầm hiện tại đã hạ xuống, chất lượng nước đang dần xấu đi, một số chất có hàm lượng tăng lên rõ rệt.

Các nguy cơ tiềm ẩn Công nghiệp hoá, hiện đại hoá, tăng dân số các vùng thuộc lưu vực sông Lam đã thúc đẩy việc khai thác mạnh mẽ những nguồn tài nguyên vốn có như: đất lầy, đất hoang.; loại bỏ những canh tác quảng canh cổ xưa vốn đã thích hợp thay thế bằng chuyên canh, chăn nuôi tập trung; ứng dụng hàng loạt các thành tựu khoa học như phân bón hoá học, chất kích thích, chất diệt cỏ .; gây các giống mới bằng chiếu xạ thay đổi gen, du nhập các giống cây, con mới từ các khu vực khác đến; sử dụng các hoá chất trong chế biến các loại sản phẩm. Thêm vào đấy, hàng loạt các tác nhân gây hại, các chất độc hại sinh ra từ sản xuất tiểu thủ công, công nghiệp, công nghệ hoá học, vật liệu mới, thông tin liên lạc. đều có những tác động đến các hệ sinh thái theo các mức độ, quy mô, hậu quả khác nhau. Sự biến đổi môi trường sinh thái cùng với các hoạt động kinh tế - xã hội có thể để lại những hậu quả mà chưa rõ ràng và cũng chưa biết thật chắc chắn cơ chế gây ra.

Những nguy cơ tiềm ẩn có liên quan đến thế giới sinh vật hay hệ sinh thái khu vực sông Lam có thể xảy ra bao gồm[8]: - Sử dụng quá lạm dụng phân bón hoá học, thuốc trừ sâu, cỏ, thuốc kích thích sinh trưởng, kỹ thuật biến đổi gen tạo giống mới cũng như hàng loạt chất khác 9 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] lạ được đưa vào cơ thể sinh vật qua phát tán, ô nhiễm. sẽ gây sự biến đổi giống, loài hay cấu trúc loài của cả một hệ sinh thái theo một hướng nào đó còn chưa rõ. - Cư dân lưu vực sông Lam, chủ nhân của hệ sinh thái, tiêu thụ một lượng lớn các sinh vật trong quá trình sống, sẽ có thể mắc nhiều chứng bệnh mà không rõ nguyên nhân.