HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN NGỌC TÚ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG CHUỖI GIÁ TRỊ MẬN TẠI HUYỆN MỘC CHÂU, TỈNH SƠN LA Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 60.15 Người hướng dẫn khoa học: GS. Đỗ Kim Chung NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Ngọc Tú ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới thầy GS. Đỗ Kim Chung giáo viên trực tiếp hướng dẫn luận văn tốt nghiệp của tôi đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Kinh tế Nông nghiệp và Chính sách, Khoa Kinh tế và Phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn sâu sắc tới các bác, các cô, các chú trong UBND xã Mộc Châu, các hộ nông dân ở huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La đã tạo điều kiện hết sức, cung cấp các thông tin giúp đỡ tôi trong quá trình thực tập, nghiên cứu và thu thập tài liệu phục vụ luận văn.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Nguyễn Ngọc Tú iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Lời cảm ơn. iii Mục lục.
iv Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục các biểu đồ, sơ đồ .viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract.
Tính cấp thiết. Mục tiêu nghiên cứu. Câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
Đóng góp của luận văn. Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển bền vững chuỗi giá trị mận. Bản chất và khái niệm về phát triển bền vững chuỗi giá trị. Vai trò của việc phân tích chuỗi giá trị bền vững.
Đặc điểm của nội dung nghiên cứu phát triển bền vững chuỗi giá trị. Nội dung nghiên cứu phát triển bền vững chuỗi giá trị Mận. Cơ sở thực tiễn về phát triển bền vững chuỗi giá trị trên thế giới và Việt Nam. Kinh nghiệm phát triển chuỗi giá trị trên thế giới.
Một số kinh nghiệm phát triển bền vững chuỗi giá trị tại Việt Nam. Bài học kinh nghiệm về phát triển bền vững chuỗi giá trị ở Việt Nam. Phương pháp nghiên cứu. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu.
Điều kiện tự nhiên. Đặc điểm kinh tế xã hội. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu.
38 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp tổng hợp/ xử lý số liệu.
Phương pháp phân tích số liệu. Kết quả nghiên cứu và thảo luận. Thực trạng chuỗi giá trị mận Mộc Châu. Các loại chuỗi giá trị mận.
Đặc điểm các tác nhân tham gia chuỗi giá trị Mận Mộc Châu. Sự liên kết giữa các tác nhân theo chuỗi giá trị. Lợi ích các tác nhân. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển bền vững chuỗi giá trị mận.
Các yếu tố thuộc về sản xuất. Các yếu tố thuộc về tính liên kết. Các yếu tố thuộc về thị trường.4 Các yếu tố thuộc về người tiêu dùng. Đề xuất một số giải pháp nâng cao phát triển bền vững chuỗi giá trị mận Mộc Châu, tỉnh Sơn La.
Giải pháp cụ thể cho từng tác nhân. Giải pháp liên kết bền vững trong chuỗi giá trị. Giải pháp đối với thị trường. Giải pháp đối với tiêu thụ sản phẩm.
Kết luận và kiến nghị. 99 Tài liệu tham khảo. 103 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BQ Bình quân BVTV Bảo vệ thực vật BVTV Bảo vệ thực vật CC Cơ cấu CN Công nghiệp DV Dịch vụ ĐVT Đơn vị tính GTGT Giá trị gia tăng GTSX Giá trị sản xuất HTX Hợp tác xã KHKT Khoa học kỹ thuật Lđ Lao động NN Nông nghiệp SL Số lượng TM Thương mại Tr.đồng Triệu đồng TS Thủy sản TSCĐ Tài sản cố định XD Xây dựng vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Tình hình đất đai và sử dụng đất đai Huyện Mộc Châu (2013-2015).
Tình hình dân số, lao động của Huyện Mộc Châu qua 3 năm. Tổng giá trị sản xuất và cơ cấu các ngành kinh tế Huyện Mộc Châu. Nguồn cung cấp thông tin thứ cấp. Số phiếu điều tra các tác nhân tham gia vào chuỗi giá trị Mận tại Mộc Châu.
Đặc điểm cơ bản của hộ sản xuất mận Mộc Châu. Diện tích, năng suất và sản lượng Mận Mộc Châu năm 2015. Chi phí sản xuất thực tế của hộ sản xuất Mận Mộc Châu. Kết quả và hiệu quả sản xuất của các hộ sản xuất Mận Mộc Châu.
Thông tin chung về tác nhân hộ thu gom Mận Mộc Châu. Chi phí hoạt động thực tế của tác nhân hộ thu gom Mận Mộc Châu. Kết quả và hiệu quả tài chính của các hộ thu gom Mận Mộc Châu. Thông tin chung về tác nhân hộ bán buôn Mận Mộc Châu.
Chi phí hoạt động thực tế của tác nhân hộ bán buôn Mận. Kết quả và hiệu quả tài chính của các hộ bán buôn mận Mộc Châu. Đặc điểm chung của tác nhân người bán lẻ Mận Mộc Châu. Chi phí hoạt động thực tế của người bán lẻ mận Mộc Châu.
Kết quả và hiệu quả tài chính của các hộ bán lẻ Mận. Số lượng người điều tra phân theo giới tính và nhóm. So sánh giá trị gia tăng giữa các kênh tiêu thụ Mận xanh. So sánh giá trị gia tăng giữa các kênh tiêu thụ Mận chín.
So sánh giá trị gia tăng giữa các kênh tiêu thụ Mận. Dòng thông tin trao đổi giữa các tác nhân trong chuỗi giá trị Mận. Nhu cầu về chất lượng liên quan đến sở thích của người tiêu dùng. 89 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ Biểu đồ 4.
Số cây/hộ. Tỷ lệ tuổi cây. Biểu đồ thể hiện nguồn vật liệu giống Mận. Hiểu biết chung về các loại mận phổ biến.
Mức độ tiêu dùng Mận. Số lượng mua mận đóng gói. Đánh giá của NTD về chất lượng của mận đóng gói. Đánh giá của NTD về VSATTP.
Mức giá NTD trả khi mua mận chất lượng cao ở các thời điểm. Quá trình hình thành giá bán mận. Hình thành giá giữa thu gom và bán buôn. Thông tin kỹ thuật.
Trình độ văn hóa của người lao động. Thông tin về kỹ thuật. Kỹ thuật canh tác Mận. Các giống mận bán tại chợ Long Biên, Hà Nội.
Biên độ biến động giá cả. Hiểu biết của người tiêu dùng. Sơ đồ chuỗi giá trị. Sơ đồ chuỗi giá trị mận xanh Mộc Châu.
Kênh 1 chuỗi giá trị mận xanh. Kênh 2 chuỗi giá trị mận xanh. Kênh 3 chuỗi giá trị mận xanh. Kênh 4 chuỗi giá trị mận xanh.
Sơ đồ chuỗi giá trị mận chín Mộc Châu. Kênh 1 chuỗi giá trị mận chín. Kênh 2 chuỗi giá trị mận chín. Kênh 3 chuỗi giá trị mận chín.
Kênh 4 chuỗi giá trị mận chín. 49 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com TRÍCH YẾU LUẬN VĂN 1. Tên tác giả: Nguyễn Ngọc Tú 2. Tên luận văn: “ Giải pháp phát triển bền vững chuỗi giá trị mận tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La.
Ngành: Kinh tế nông nghiệp Mã số: 60. Cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Huyện Mộc Châu - vùng cao nguyên diện tích rộng lớn với điều kiện khí hậu mát mẻ, thổ nhưỡng phù hợp cho việc phát triển cây ăn quả ôn đới,. Cây mận - một trong những loại cây ăn quả ôn đới được coi là cây trồng thế mạnh mang lại nguồn thu nhập quan trọng cho huyện Mộc Châu nói riêng cũng như tỉnh Sơn La. Mận Tam hoa Mộc Châu chiếm 50% tổng diện tích cây ăn quả, tỷ trọng thu nhập từ mận Tam Hoa chiếm 40-75% tổng thu nhập của nhiều hộ nông dân.
Tuy nhiên, do sự biến động giá cả và thị trường tiêu thụ thất thường nên cây mận chưa nhận được sự quan tâm của người dân địa phương, dẫn đến năng suất, chất lượng ngày càng giảm. Vì vậy, nhằm cải thiện tình hình đó đòi hỏi tình hình sản xuất và tiêu thụ mận Mộc Châu phải chuyển nhanh theo hướng phát triển nông nghiệp bền vững trên cơ sở kết hợp nhiều kênh hàng. Phân tích, đánh giá thực trạng của chuỗi giá trị mận tại huyện Mộc Châu trong những năm gần đây, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ nhằm phát triển bền vững chuỗi giá trị mận tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Tương ứng với đó là những mục tiêu cụ thể: (1) Hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển bền vững chuỗi giá trị; (2) Đánh giá thực trạng và phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới chuỗi giá trị mận sản xuất tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La; (3) Đề xuất giải pháp và kiến nghị nhằm phát triển bền vững chuỗi giá trị mận tại huyện Mộc Châu trong thời gian tới.
Trong nghiên cứu này chúng tôi sử dụng linh hoạt giữa số liệu thứ cấp và sơ cấp để đưa ra các phân tích nhận định.