Luận văn đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Mường Ảng tỉnh Điện Biên

Luận văn thạc sĩ vnua đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Mường Ảnh, tỉnh Điện Biên và đề xuất hướng phát triển bền vững.

• Tác giả: Đinh Thị Thanh Chi
• Người hướng dẫn: Pgs. Phạm Ngọc Thụy
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản Lý Đất Đai
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Và Đề Xuất Hướng Sử Dụng Đất Sản Xuất Nông Nghiệp Trên Địa Bàn Huyện Mường Ảng - Tỉnh Điện Biên
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Danh mục chữ viết tắt
• 1.2. Danh mục bảng
• 1.3. Danh mục hình
• 1.4. Trích yếu luận văn
• 1.5. Thesis abstract
• 1.6. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.7. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.8. Phạm vi nghiên cứu
• 1.9. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Một số vấn đề về đất sản xuất nông nghiệp và sử dụng đất sản xuất nông nghiệp
• 2.1.1. Khái niệm về đất và đất sản xuất nông nghiệp
• 2.1.2. Vai trò và ý nghĩa của đất đai trong sản xuất nông nghiệp
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Mường Ảng

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Mường Ảng là một nhiệm vụ quan trọng nhằm tối ưu hóa nguồn tài nguyên đất đai. Huyện Mường Ảng, với diện tích tự nhiên lớn và tiềm năng nông nghiệp phong phú, cần có những phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất để phát triển bền vững. Việc này không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế địa phương.

1.1. Khái Niệm Về Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp được hiểu là mức độ tối ưu hóa các nguồn lực đất đai trong sản xuất nông nghiệp. Điều này bao gồm việc đánh giá các chỉ tiêu như năng suất cây trồng, hiệu quả kinh tế và tác động đến môi trường.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất giúp xác định các loại hình sử dụng đất phù hợp, từ đó đề xuất các giải pháp cải thiện năng suất và bảo vệ tài nguyên đất đai. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực từ đô thị hóa.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Mường Ảng

Mặc dù huyện Mường Ảng có nhiều tiềm năng về đất nông nghiệp, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức trong việc sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên này. Các vấn đề như suy thoái đất, biến đổi khí hậu và áp lực từ phát triển đô thị đang ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất.

2.1. Suy Thoái Đất Và Tác Động Của Biến Đổi Khí Hậu

Suy thoái đất do việc lạm dụng hóa chất và canh tác không bền vững đã làm giảm chất lượng đất. Biến đổi khí hậu cũng gây ra những tác động tiêu cực đến sản xuất nông nghiệp, làm giảm năng suất và chất lượng sản phẩm.

2.2. Áp Lực Từ Đô Thị Hóa

Quá trình đô thị hóa nhanh chóng đã dẫn đến việc giảm diện tích đất nông nghiệp. Điều này tạo ra áp lực lớn lên các hộ nông dân trong việc duy trì sản xuất và bảo vệ tài nguyên đất.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Mường Ảng, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Việc thu thập dữ liệu từ các hộ nông dân và phân tích các chỉ tiêu kinh tế, xã hội và môi trường là rất cần thiết.

3.1. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu được thu thập từ các nguồn thứ cấp như báo cáo của các cơ quan nhà nước và từ các cuộc khảo sát trực tiếp với nông dân. Việc này giúp có cái nhìn tổng quan về tình hình sử dụng đất.

3.2. Phân Tích Các Chỉ Tiêu Đánh Giá

Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất bao gồm năng suất cây trồng, giá trị sản xuất và tác động đến môi trường. Phân tích các chỉ tiêu này giúp xác định các loại hình sử dụng đất hiệu quả.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Hiệu Quả Sử Dụng Đất Tại Huyện Mường Ảng

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng một số loại hình sử dụng đất tại huyện Mường Ảng đạt hiệu quả cao về kinh tế và môi trường. Việc áp dụng các giống cây trồng mới và kỹ thuật canh tác hiện đại đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

4.1. Các Loại Hình Sử Dụng Đất Hiệu Quả

Trong số các loại hình sử dụng đất, những loại hình như trồng lúa, rau màu và cây ăn quả cho thấy hiệu quả cao về năng suất và giá trị kinh tế. Việc duy trì và phát triển các loại hình này là rất cần thiết.

4.2. Tác Động Tích Cực Đến Kinh Tế Địa Phương

Hiệu quả sử dụng đất không chỉ nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế chung của huyện. Điều này tạo ra động lực cho việc đầu tư vào nông nghiệp và phát triển bền vững.

V. Đề Xuất Giải Pháp Sử Dụng Đất Bền Vững Tại Mường Ảng

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, cần có các giải pháp đồng bộ và bền vững. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng, áp dụng công nghệ mới và chuyển đổi cơ cấu cây trồng là những giải pháp quan trọng.

5.1. Đầu Tư Vào Cơ Sở Hạ Tầng

Cần đầu tư xây dựng hệ thống thủy lợi và cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp. Điều này sẽ giúp nông dân chủ động hơn trong việc tưới tiêu và nâng cao năng suất.

5.2. Chuyển Đổi Cơ Cấu Cây Trồng

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng bền vững, áp dụng các giống cây trồng mới và kỹ thuật canh tác hiện đại sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và bảo vệ môi trường.

VI. Kết Luận Và Tương Lai Của Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Mường Ảng là một nhiệm vụ cần thiết để phát triển bền vững. Tương lai của việc sử dụng đất nông nghiệp phụ thuộc vào việc áp dụng các giải pháp khoa học và công nghệ, cũng như sự hợp tác giữa các bên liên quan.

6.1. Tầm Quan Trọng Của Đánh Giá Liên Tục

Việc đánh giá liên tục hiệu quả sử dụng đất sẽ giúp điều chỉnh các chính sách và giải pháp phù hợp với thực tiễn. Điều này cần sự tham gia của cộng đồng và các cơ quan chức năng.

6.2. Hướng Đến Sự Phát Triển Bền Vững

Hướng đến sự phát triển bền vững trong sử dụng đất nông nghiệp là mục tiêu quan trọng. Cần có các chính sách hỗ trợ nông dân và khuyến khích áp dụng các phương pháp canh tác bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên sở hữu tổng diện tích tự nhiên 44.341,44 ha, trong đó đất sản xuất nông nghiệp chiếm tới 39.731,49 ha, tương đương 89,60% diện tích toàn địa bàn. Với mật độ dân số trung bình 88,6 người/km2 và cơ cấu kinh tế nông - lâm - thủy sản chiếm 56,82% tổng giá trị sản xuất (đạt 842 tỷ đồng trên tổng số 1.482 tỷ đồng năm 2015), đất nông nghiệp đóng vai trò huyết mạch đối với đời sống của đồng bào các dân tộc địa phương. Tuy nhiên, địa hình miền núi hiểm trở với hơn 45% diện tích có độ cao trên 800m và độ dốc lớn hơn 35 độ đã khiến nguy cơ xói mòn, rửa trôi tầng đất mặt diễn ra gay gắt. Bên cạnh đó, phương thức canh tác nương rẫy truyền thống và thiếu quy hoạch luân canh phù hợp đã làm suy giảm độ phì nhiêu, tạo sức ép lớn lên an ninh lương thực và khiến thu nhập bình quân đầu người năm 2015 chỉ đạt 6,5 triệu đồng/người/năm.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm mục tiêu đánh giá toàn diện hiện trạng và hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Mường Ảng giai đoạn 2013 - 2015 trên cả 3 khía cạnh: kinh tế, xã hội và môi trường. Trên cơ sở đó, đề tài xác định các loại hình sử dụng đất thích hợp, đề xuất định hướng không gian và các giải pháp kỹ thuật canh tác bền vững. Không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ 10 đơn vị hành chính gồm 9 xã và 1 thị trấn (Ẳng Cang, Ẳng Nưa, Ẳng Tở, Nậm Lịch, Mường Lạn, Búng Lao, Xuân Lao, Mường Đăng, Ngối Cáy và thị trấn Mường Ảng). Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học thực tiễn giúp địa phương tối ưu hóa 7 loại hình sử dụng đất, phấn đấu nâng độ che phủ thực vật đạt ngưỡng an toàn sinh thái trên 35% và duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế nông nghiệp đạt trên 12,4%/năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng khung đánh giá đất đai tiêu chuẩn của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) kết hợp với Lý thuyết phát triển nông nghiệp bền vững của Festry và các nguyên tắc quản lý đất dốc tại Việt Nam. Khung nghiên cứu thiết lập mô hình đánh giá tích hợp đa chiều xoay quanh 3 trụ cột cơ bản:

• Bền vững kinh tế: Đo lường khả năng sinh lợi, tối đa hóa giá trị sản xuất và giá trị gia tăng trên một đơn vị diện tích canh tác.
• Bền vững xã hội: Đánh giá khả năng thu hút lao động nông nhàn, nâng cao giá trị ngày công, giải quyết việc làm và phù hợp với tập quán văn hóa bản địa.
• Bền vững môi trường: Xem xét mức độ bảo vệ độ phì của đất, hạn chế xói mòn rửa trôi, duy trì tỷ lệ che phủ đất và kiểm soát lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật hóa học.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm cốt lõi: Đất sản xuất nông nghiệp (tư liệu sản xuất đặc biệt gồm đất trồng cây hàng năm và cây lâu năm); Loại hình sử dụng đất (LUT - Land Use Type, phản ánh trạng thái sử dụng đất với những đặc tính công nghệ và điều kiện kinh tế xã hội nhất định); Kiểu sử dụng đất (các công thức luân canh hoặc độc canh cây trồng cụ thể); và Hiệu quả sử dụng đất (mối quan hệ tương quan giữa chi phí đầu vào và kết quả đầu ra về kinh tế, xã hội, sinh thái). Đồng thời, nghiên cứu tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc quy định tại Điều 6 Luật Đất đai năm 2013 về sử dụng đất đúng quy hoạch, tiết kiệm và bảo vệ môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Thống kê huyện Mường Ảng cùng tài liệu kiểm kê đất đai giai đoạn 2013 - 2015. Số liệu sơ cấp được thu thập thông qua điều tra khảo sát trực tiếp tại 90 hộ nông dân sản xuất nông nghiệp.

Phương pháp chọn mẫu áp dụng kỹ thuật phân tầng sinh thái kết hợp bốc thăm ngẫu nhiên. Địa bàn huyện được chia thành 2 tiểu vùng sinh thái đặc trưng:

• Tiểu vùng 1: Vùng đồi núi thấp xen thung lũng hẹp có độ cao dưới 800m (gồm xã Mường Đăng, Ẳng Nưa, Ẳng Cang, Ẳng Tở và thị trấn Mường Ảng), đại diện nghiên cứu là xã Ẳng Cang với diện tích tự nhiên 5.441,02 ha; tiến hành điều tra 45 hộ.
• Tiểu vùng 2: Vùng đồi núi cao có địa hình phức tạp, độ cao trên 800m (gồm xã Mường Lạn, Nậm Lịch, Xuân Lao, Ngối Cáy và Búng Lao), đại diện nghiên cứu là xã Mường Lạn với diện tích tự nhiên 4.060,25 ha; tiến hành điều tra 45 hộ.

Phương pháp phân tích số liệu sử dụng bảng tính chuyên dụng để tính toán các chỉ tiêu tài chính định lượng gồm: Giá trị sản xuất (GTSX), Chi phí trung gian (CPTG), Giá trị gia tăng (GTGT = GTSX - CPTG), Hiệu quả đồng vốn (HQĐV = GTGT/CPTG) và Giá trị ngày công lao động (GTNC). Lý do lựa chọn hệ thống phương pháp này là nhằm chuẩn hóa việc định lượng hiệu quả tài chính của từng kiểu canh tác, kết hợp phân cấp định tính về xã hội và môi trường, tạo bức tranh tổng hợp khách quan, phù hợp với điều kiện thực tế vùng cao Tây Bắc.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, nghiên cứu đã xác định trên địa bàn huyện Mường Ảng có 7 loại hình sử dụng đất (LUT) chính với 14 kiểu sử dụng đất phổ biến, phân bố trên các nhóm thổ nhưỡng chủ lực như đất đỏ vàng trên đá phiến sét chiếm 61,42% (27.236,20 ha) và đất mùn đỏ vàng trên đá sét chiếm 21,79% (9.661,94 ha).

Thứ hai, tại Tiểu vùng 1 (độ cao dưới 800m), trong số 14 kiểu sử dụng đất đang canh tác, có 6 kiểu đạt hiệu quả cao toàn diện ở cả 3 tiêu chí kinh tế, xã hội và môi trường, bao gồm: Lúa xuân - lúa mùa, Chuyên rau, Chuyên sắn, Nhãn - vải, Chuối và Cà phê chè. Nhóm này đạt GTSX vượt trên 70 triệu đồng/ha/năm, GTGT trên 50 triệu đồng/ha và hiệu quả đồng vốn HQĐV trên 2,5 lần. Ngược lại, có 5 kiểu canh tác đạt hiệu quả thấp (GTSX dưới 50 triệu đồng/ha, HQĐV dưới 1,5 lần) gồm: Lạc xuân - khoai tây, Lúa nương, Chuyên ngô, Đậu tương và Lạc.

Thứ ba, tại Tiểu vùng 2 (độ cao trên 800m), trong 11 kiểu sử dụng đất thực tế, chỉ có 3 kiểu đạt hiệu quả cao toàn diện là: Lúa xuân - lúa mùa, Nhãn - vải và Chuối. Có 3 kiểu sử dụng đất kém hiệu quả và tiềm ẩn rủi ro sinh thái cao gồm Lúa nương, Đậu tương và Lạc với giá trị ngày công dưới 50.000 đồng/công và độ che phủ đất trong năm dưới 30%.

Thứ tư, giai đoạn 2013 - 2015 ghi nhận sản lượng lương thực có hạt toàn huyện tăng từ 17.540 tấn lên 18.212 tấn (tăng 675 tấn), song cơ cấu sử dụng đất còn nhiều bất cập khi tỷ lệ che phủ rừng năm 2015 chỉ đạt 23,91%, diện tích đất dốc bị xói mòn do canh tác nương rẫy chiếm tỷ trọng đáng kể.

Thảo luận kết quả

Sự phân hóa rõ nét về hiệu quả sử dụng đất giữa hai tiểu vùng bắt nguồn từ các yếu tố tự nhiên và cơ sở hạ tầng kỹ thuật. Tại Tiểu vùng 1, hệ thống thung lũng bằng phẳng với 821,8 ha đất phù sa ven các dòng suối Nậm Ảng, suối Cô và mạng lưới thủy lợi tương đối hoàn thiện tạo điều kiện thâm canh 2 vụ lúa nước kết hợp trồng cà phê chè, mang lại giá trị gia tăng vượt trội. Ngược lại, Tiểu vùng 2 có địa hình dốc trên 25 độ, thiếu nước tưới trong mùa khô và phụ thuộc hoàn toàn vào nước trời, khiến canh tác nương rẫy cho năng suất thấp, chi phí lao động cao và gây suy thoái đất mặt nghiêm trọng.

So sánh với các nghiên cứu canh tác đất dốc tại vùng Trung du và Miền núi Bắc Bộ, kết quả của luận văn hoàn toàn tương đồng khi chứng minh rằng các mô hình nông lâm kết hợp, trồng cây ăn quả và cây công nghiệp lâu năm có khả năng tăng tỷ lệ che phủ đất lên trên 60%, giảm thiểu đến 70% lượng đất bị rửa trôi so với độc canh cây ngắn ngày trên đất dốc.

Toàn bộ kết quả phân tích có thể được mô tả trực quan qua biểu đồ cơ cấu diện tích 7 loại hình sử dụng đất, đồ thị cột so sánh giá trị gia tăng giữa các kiểu canh tác và bảng ma trận đánh giá tổng hợp đa tiêu chí. Việc biểu diễn dữ liệu bằng bảng và biểu đồ giúp các nhà quản lý dễ dàng nhận diện những điểm nghẽn và đưa ra quyết định chuyển đổi không gian nông nghiệp chính xác.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Quy hoạch chuyển đổi không gian canh tác nông nghiệp: UBND huyện Mường Ảng cùng Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần chỉ đạo giữ nguyên 100% diện tích đất chuyên trồng lúa nước 2 vụ tại các dải thung lũng bằng phẳng; thực hiện chuyển đổi tối thiểu 40% diện tích đất nương rẫy kém hiệu quả sang trồng cây ăn quả (nhãn, vải, chuối) và cây công nghiệp lâu năm (cà phê chè) trước năm 2020. Target metric là nâng giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đất canh tác đạt trên 80 triệu đồng/năm.

2. Đầu tư hoàn thiện hệ thống thủy lợi và hạ tầng sản xuất: Phòng Tài chính - Kế hoạch phối hợp với Ban Quản lý dự án huyện bố trí ngân sách kiên cố hóa 15 công trình kênh mương, đập dâng dọc 4 lưu vực suối chính (Nậm Lịch, Nậm Lạn, Nậm Cô, Nậm Ảng) trong giai đoạn 2016 - 2020. Mục tiêu là bảo đảm nguồn nước tưới chủ động cho trên 85% diện tích lúa nước và vùng chuyên canh cà phê trong mùa khô.

3. Đẩy mạnh chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật và giống mới: Trạm Khuyến nông huyện chủ trì phối hợp với UBND các xã tổ chức định kỳ 20 đến 30 lớp tập huấn mỗi năm cho nông hộ về kỹ thuật làm ruộng bậc thang, canh tác theo đường đồng mức, ủ phân hữu cơ vi sinh và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng danh mục. Phấn đấu giảm 25% lượng hóa chất nông nghiệp tồn dư và nâng độ che phủ thảm thực vật sinh thái toàn huyện lên trên 35% vào năm 2020.

4. Xây dựng chuỗi liên kết giá trị và xúc tiến thương mại: Phòng Kinh tế - Hạ tầng chủ động thu hút doanh nghiệp đầu tư các cơ sở sơ chế, chế biến cà phê và hoa quả tại địa phương; tạo lập hợp đồng bao tiêu sản phẩm ổn định cho nông dân, tạo việc làm thường xuyên cho trên 3.000 lao động nông thôn và nâng thu nhập bình quân đầu người lên trên 15 triệu đồng/người/năm đến năm 2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên quản lý đất đai cấp huyện, tỉnh: Cán bộ thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Điện Biên, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Mường Ảng có thể ứng dụng trực tiếp hệ thống chỉ tiêu và bản đồ phân vùng sinh thái để xây dựng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất kỳ hạn 5 năm và 10 năm sát với thực tiễn.

2. Giảng viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý đất đai: Công trình là tài liệu tham khảo học thuật giá trị về quy trình đánh giá đất đai tích hợp đa chỉ tiêu (Kinh tế - Xã hội - Môi trường), cung cấp phương pháp luận chuẩn xác cho các đề tài nghiên cứu về sử dụng đất bền vững tại vùng đồi núi dốc.

3. Ban quản trị Hợp tác xã và Doanh nghiệp đầu tư nông nghiệp: Nắm bắt chi tiết các thông số kinh tế kỹ thuật, tỷ suất chi phí - lợi nhuận và hiệu quả đồng vốn của 14 kiểu canh tác để lựa chọn hướng đầu tư vùng nguyên liệu cà phê chè, cây ăn quả tập trung và chuỗi cung ứng nông sản an toàn.

4. Cán bộ khuyến nông và các tổ chức phát triển nông thôn: Khai thác các giải pháp kỹ thuật canh tác bảo tồn đất dốc, quản lý mùa vụ và mô hình nông lâm kết hợp để thiết kế các chương trình hỗ trợ sinh kế, xóa đói giảm nghèo bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn phân chia huyện Mường Ảng thành mấy tiểu vùng sinh thái nông nghiệp và dựa trên tiêu chí nào?

Luận văn phân chia địa bàn thành 2 tiểu vùng sinh thái dựa trên đặc điểm địa hình, địa mạo và độ cao tuyệt đối. Tiểu vùng 1 có độ cao dưới 800m gồm các xã đồi thấp, thung lũng bằng phẳng (Ẳng Cang, Ẳng Nưa, Ẳng Tở, Mường Đăng, thị trấn Mường Ảng) chuyên canh lúa và cà phê. Tiểu vùng 2 có độ cao trên 800m gồm các xã núi cao (Mường Lạn, Nậm Lịch, Xuân Lao, Ngối Cáy, Búng Lao) chủ yếu canh tác nương rẫy.

Vì sao kiểu canh tác lúa nương và nương ngô tại Mường Ảng bị đánh giá kém hiệu quả?

Canh tác lúa nương và nương ngô quảng canh cho giá trị sản xuất thấp dưới 50 triệu đồng/ha/năm, hiệu quả đồng vốn dưới 1,5 lần và thu nhập ngày công dưới 50.000 đồng/công. Ngoài ra, độ che phủ đất dưới 30% vào mùa mưa khiến đất dốc bị xói mòn, rửa trôi chất dinh dưỡng nghiêm trọng, gây suy thoái tài nguyên đất lâu dài.

Những kiểu sử dụng đất nào đạt hiệu quả cao toàn diện nhất trên địa bàn huyện?

Tại Mường Ảng, các kiểu sử dụng đất đạt hiệu quả cao cả về kinh tế, xã hội và môi trường gồm: Lúa xuân - lúa mùa, Chuyên rau, Chuyên sắn, Nhãn - vải, Chuối và Cà phê chè. Nhóm này tạo giá trị sản xuất trên 70 triệu đồng/ha/năm, giá trị ngày công trên 70.000 đồng/công và duy trì độ che phủ đất trên 60%.

Cỡ mẫu và phương pháp điều tra số liệu nông hộ được thực hiện như thế nào?

Nghiên cứu tiến hành điều tra thực tế 90 hộ nông dân thông qua phương pháp bốc thăm ngẫu nhiên phân tầng tại 2 xã đại diện: 45 hộ tại xã Ẳng Cang (Tiểu vùng 1) và 45 hộ tại xã Mường Lạn (Tiểu vùng 2). Bộ câu hỏi thu thập dữ liệu chi tiết về diện tích, cơ cấu cây trồng, chi phí trung gian, năng suất và ngày công lao động.

Hướng sử dụng đất lúa nước của huyện Mường Ảng trong giai đoạn tới được định hướng ra sao?

Luận văn đề xuất giữ vững 100% diện tích đất chuyên trồng lúa nước 2 vụ tại các thung lũng của cả hai tiểu vùng nhằm bảo đảm an ninh lương thực. Đồng thời, địa phương cần đầu tư hệ thống kênh mương tưới tiêu chủ động và khuyến khích luân canh 1 vụ lúa kết hợp 1 vụ màu vụ đông để tăng giá trị gia tăng trên cùng thửa đất.

Kết luận

• Luận văn đã hoàn thành đánh giá toàn diện hiện trạng và hiệu quả quản lý, sử dụng 39.731,49 ha đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Mường Ảng giai đoạn 2013 - 2015.
• Xác định và phân loại rõ 7 loại hình sử dụng đất cùng 14 kiểu canh tác cụ thể phân theo 2 tiểu vùng sinh thái có độ cao trên và dưới 800m.
• Khẳng định 6 kiểu sử dụng đất đạt hiệu quả cao toàn diện tại Tiểu vùng 1 và 3 kiểu tại Tiểu vùng 2, đồng thời chỉ rõ các loại hình nương rẫy kém hiệu quả cần chuyển đổi.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đồng bộ từ quy hoạch không gian, kiên cố hóa thủy lợi, chuyển giao kỹ thuật canh tác đất dốc đến liên kết chuỗi giá trị nông sản đến năm 2020.
• Nhấn mạnh tính cấp thiết của việc bảo tồn độ phì đất dốc và nâng tỷ lệ che phủ sinh thái vượt ngưỡng 35% nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương.

Các đơn vị quản lý, nhà nghiên cứu và doanh nghiệp quan tâm có thể khai thác chi tiết các bảng số liệu phân tích và bản đồ chuyên đề trong toàn văn luận văn tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam để triển khai ứng dụng vào công tác thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ĐINH THỊ THANH CHI ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ VÀ ĐỀ XUẤT HƯỚNG SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MƯỜNG ẢNG - TỈNH ĐIỆN BIÊN Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Phạm Ngọc Thụy NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Đinh Thị Thanh Chi i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của nhiều đơn vị và cá nhân.

Tôi xin ghi nhận và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những tập thể, cá nhân đã dành cho tôi sự giúp đỡ quý báu đó. Xuất phát từ sự kính trọng và lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin trân trọng cảm ơn PGS.TS Phạm Ngọc Thụy, người đã hướng dẫn, chỉ bảo tận tình và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài và hoàn chỉnh luận văn của mình. Tôi xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ, đóng góp quý báu của các thầy cô giáo trong bộ môn quản lý đất đai, các thầy cô giáo trong khoa Quản lý đất đai, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, các tập thể và cá nhân đã tạo điều kiện để tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp này. Tôi xin trân trọng cảm ơn lãnh đạo UBND huyện Mường Ảng và tập thể phòng Tài nguyên và Môi trường, phòng Thống kê, phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn, phòng Tài chính – kế hoạch huyện Mường Ảng đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi nghiên cứu đề tài trên địa bàn.

Tôi xin cảm ơn đến gia đình, người thân, các đồng nghiệp, bạn bè, bà con nông dân và các doanh nghiệp đóng trên địa bàn huyện Mường Ảng đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên cứu để hoàn thành luận văn này. Tôi xin chân thành cảm ơn tất cả sự giúp đỡ quý báu đó. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Đinh Thị Thanh Chi ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục .iii Danh mục chữ viết tắt.

v Danh mục bảng. vi Danh mục hình .viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu.

Một số vấn đề về đất sản xuất nông nghiệp và sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Khái niệm về đất và đất sản xuất nông nghiệp. Vai trò và ý nghĩa của đất đai trong sản xuất nông nghiệp. Những yếu tố liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp.

Sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vững. Hiệu quả sử dụng đất. Khái quát về hiệu quả. Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

Hệ thống các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Sự cần thiết phải đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam. Tình hình sử dụng đất nông nghiệp trên Thế Giới.

Tình hình và xu hướng sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam. Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

23 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Mường Ảng.

Đánh giá hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Mường Ảng. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Mường Ảng. Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Mường Ảng. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp. Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu, tài liệu. Phương pháp tính hiệu quả sử dụng đất.

Kết quả và thảo luận. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Mường Áng. Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội.

Thực trạng môi trường. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và môi trường. Đánh giá hiện trạng sử dụng đất của huyện Mường Áng. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp.

Tình hình biến động các loại đất giai đoạn 2013 – 2015. Hiện trạng các loại hình và kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Định hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện. Định hướng phát triển sản xuất nông nghiệp huyện Mường Ảng.

Đề xuất các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp có hiệu quả. Đề xuất các giải pháp thực hiện. Kết luận và kiến nghị. 78 Tài liệu tham khảo.

82 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BTNMT Bộ Tài nguyên Môi trường BVTV Bảo vệ thực vật CLD Công lao động CNLN Công nghiệp lâu năm CNNN Công nghiệp ngắn ngày CPTG Chi phí trung gian ĐVT Đơn vị tính FAO Tổ chức lương thực và nông nghiệp thế giới GD - ĐT Giáo dục – đào tạo GTGT Giá trị gia tăng GTNC Giá trị ngày công GTSX Giá trị sản xuất HĐND Hội đồng nhân dân HQĐV Hiệu quả đồng vốn HQSDĐ Hiệu quả sử dụng đất LUT Loại hình sử dụng đất NTTS Nuôi trồng thủy sản THCS Trung học cơ sở THPT Trung học phổ thông UBND Ủy ban nhân dân v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp các chỉ tiêu về kinh tế. Phân cấp đánh giá mức độ hiệu quả xã hội các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Mường Ảng. Phân cấp đánh giá mức độ hiệu quả môi trường của các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Mường Ảng.

Giá trị SX của huyện giai đoạn 2013-2015. Kết quả ngành chăn nuôi năm 2015 huyện Mường Ảng. Chất lượng ngành giáo dục. Tình hình biến động sử dụng đất đai từ năm 2013 – 2015.

Các loại hình và kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp chính năm 2015 trên địa bàn huyện Mường Ảng. Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 1. Hiệu quả kinh tế các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại tiểu vùng 2. Mức thu hút lao động, giá trị ngày công và hiệu quả đồng vốn của các kiểu sử dụng đất tiểu vùng 1.

Mức thu hút lao động, giá trị ngày công và hiệu quả đồng vốn của các kiểu sử dụng đất tiểu vùng 2. Độ che phủ của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 1. Độ che phủ của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2. Mức sử dụng phân bón của một số cây trồng ở tiểu vùng 1.

Mức sử dụng phân bón của một số cây trồng ở tiểu vùng 2. Mức độ sử dụng phân bón của các loại hình sử dụng đất huyện Mường Ảng. Tình hình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật một số cây trồng tại huyện Mường Ảng. Mức độ sử dụng thuốc BVTV của các loại hình sử dụng đất huyện Mường Ảng.

Hiệu quả môi trường theo: độ che phủ, mức độ sử dụng phân bón và thuốc BVTV của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 1. 67 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Hiệu quả môi trường theo: độ che phủ, mức độ sử dụng phân bón và thuốc BVTV của các loại hình sử dụng đất tiểu vùng 2. Đánh giá tổng hợp hiệu quả của các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tiểu vùng 1.

Đánh giá tổng hợp hiệu quả của các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tiểu vùng 2. Định hướng các loại hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Mường Ảng đến năm 2020. 74 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4. Sơ đồ vị trí địa lý huyện Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Giá trị sản xuất của huyện Mường Ảng giai đoạn 2013 - 2015. Cơ cấu sử dụng đất của huyện Mường Ảng năm 2015. Cơ cấu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Mường Ảng năm 2015. Kiểu sử dụng đất trồng lúa.

Kiểu sử dụng đất trồng sắn. Kiểu sử dụng đất cà phê. 51 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Đinh Thị Thanh Chi Tên Luận văn: “Đánh giá hiệu quả và đề xuất hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Mường Ảng - tỉnh Điện Biên”. Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam Mục đích nghiên cứu - Đánh giá hiện trạng và hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Mường Ảng nhằm lựa chọn các loại hình sử dụng đất phù hợp.

- Định hướng và đề xuất các giải pháp sử dụng đất sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững nhằm sử dụng đất hợp lý, phát huy những tiềm năng và nâng câo hiệuq ảu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu thứ cấp: Thu thập số liệu, tài liệu có sẵn từ các cơ quan Nhà nước như: phòng Tài nguyên và Môi trường, phòng nông nghiệp và phát triển nông thôn, phòng Thống kê. - Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: điều tra, thu thập các số liệu từ các hộ gia đình. - Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu, tài liệu: sử dụng phần mềm Excel để tính toán số liệu đã thu thập được.

- Phương pháp tính hiệu quả sử dụng đất: sử dụng các số liệu đã thu thập và xử lý để tính và đánh giá hiệu quả sử dụng đất.