HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM BÙI MINH TÚ ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ BẮC GIANG - TỈNH BẮC GIANG Chuyên ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Người hướng dẫn khoa học: GS. Nguyễn Hữu Thành NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Bùi Minh Tú i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình.
Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới GS. Nguyễn Hữu Thành đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Kinh tế, Chi cục Thống kê, UBND thành phố Bắc Giang, Cục Thống kê tỉnh Bắc Giang, cấp ủy, chính quyền và bà con nhân dân các xã, phường thành phố Bắc Giang.
đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2016 Tác giả luận văn Bùi Minh Tú ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.
iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn.
viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tıêu nghıên cứu. Phạm vi nghiên cứu.
Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Đất và vai trò của đất trong sản xuất nông nghiệp. Khái niệm đất và đất nông nghiệp.
Vai trò của đất trong sản xuất nông nghiệp. Hiệu quả sử dụng đất. Khái niệm về hiệu quả sử dụng đất. Sự cần thiết phải đánh giá hiệu quả sử dụng đất.
Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Sử dụng đất theo quan điểm sinh thái và phát triển bền vững. Vấn đề suy thoái đất nông nghiệp.
Quan điểm sử dụng đất bền vững. Sử dụng đất theo quan điểm sinh thái. Những nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới và ở việt nam. Những nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới.
Những nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam. Nghiên cứu hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của tỉnh Bắc Giang. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.
Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Bắc Giang.
Hiện trạng sử dụng đất của thành phố Bắc Giang. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thành phố Bắc Giang. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thành phố Bắc Giang. Phương pháp nghiên cứu.
Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp điều tra thu thập số liệu. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Phương pháp xử lý số liệu.
Kết quả và thảo luận. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thành phố Bắc Giang, tỉnh Bắc Giang. Điều kiện tự nhiên. Thực trạng phát triển kinh tế - xã hội.
Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội. Hiện trạng sử dụng đất thành phố Bắc Giang. Hiện trạng sử dụng các loại đất thành phố Bắc Giang. Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp thành phố Bắc Giang.
Biến động đất nông nghiệp giai đoạn 2011 - 2015 thành phố Bắc Giang. Hiện trạng các loại sử dụng đất trên địa bàn thành phố Bắc Giang. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp thành phố Bắc Giang. Hiệu quả kinh tế.
Hiệu quả xã hội. Hiệu quả môi trường. Đánh giá hiệu quả chung của các LUT. Lựa chọn các LUT có hiệu quả và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất trên địa bàn thành phố Bắc Giang.
Lựa chọn các loại sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả. Đề xuất sử dụng đất nông nghiệp theo các tiểu vùng. Các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Bắc Giang. Kết luận và kiến nghị.
80 Tài liệu tham khảo. 83 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật C Cao CPTG Chi phí trung gian DT Diện tích GTNC Giá trị ngày công GTSX Giá trị sản xuất HQĐV Hiệu quả đồng vốn LĐ Lao động LUT Loại sử dụng đất NTTS Nuôi trồng thủy sản SL Sản lượng STT Số thứ tự T Thấp TB Trung bình TNHH Thu nhập hỗn hợp UBND Uỷ ban nhân dân vi DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế. Phân cấp đánh giá chung các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế.
Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường. Tổng hợp hiệu quả sử dụng đất của LUT/kiểu sử dụng đất. Dân số trung bình phân theo giới tính và phân theo thành thị, nông thôn.
Hiện trạng sử dụng đất năm 2015 thành phố Bắc Giang. Biến động đất nông nghiệp thành phố Bắc Giang giai đoạn 2011 - 2015. Loại sử dụng đất tiểu vùng 1. Loại sử dụng đất tiểu vùng 2.
Hiệu quả kinh tế các loại sử dụng đất tiểu vùng 1. Hiệu quả kinh tế của các loại sử dụng đất tiểu vùng 2. Hiệu quả xã hội các loại sử dụng đất tiểu vùng 1. Đánh giá hiệu quả xã hội các loại sử dụng đất tiểu vùng 2.
So sánh mức đầu tư phân bón thực tế tại tiểu vùng 1 với hướng dẫn. So sánh mức đầu tư phân bón thực tế tại tiểu vùng 2 với hướng dẫn. So sánh tình hình sử dụng thuốc BVTV thực tế tại tiểu vùng 1 với khuyến cáo. So sánh tình hình sử dụng thuốc BVTV thực tế tại tiểu vùng 2 với khuyến cáo.
Tỷ lệ che phủ các loại sử dụng đất thành phố Bắc Giang. Tổng hợp hiệu quả môi trường các LUT/kiểu sử dụng đất thành phố Bắc Giang. Tổng hợp hiệu quả sử dụng đất các LUT/kiểu sử dụng đất thành phố Bắc Giang.71 DANH MỤC HÌNH Hình 4. Sơ đồ hành chính thành phố Bắc Giang.
Cơ cấu sử dụng đất thành phố Bắc Giang năm 2015. 42 vii TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Bùi Minh Tú Tên Luận văn: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp thành phố Bắc Giang - tỉnh Bắc Giang Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 60.03 Tên cơ sở đào tạo: Học viện Nông nghiệp Việt Nam 1. Mục đích nghiên cứu - Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thành phố Bắc Giang. - Lựa chọn các loại sử dụng đất nông nghiệp có hiệu quả của thành phố Bắc Giang.
- Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thành phố Bắc Giang. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp chọn điểm nghiên cứu: Dựa vào sự khác biệt về địa hình, thực trạng phân bố cây trồng của thành phố Bắc Giang để phân chia thành 2 tiểu vùng nghiên cứu. Chọn 2 xã: Song Mai và Dĩnh Trì làm điểm điều tra. - Phương pháp điều tra thu thập số liệu: + Nguồn số liệu thứ cấp: Thu thập tài liệu, số liệu về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội; số liệu về hiện trạng sử dụng đất, biến động sử dụng đất nông nghiệp và một số thông tin, số liệu khác tại các cơ quan, phòng ban chức năng của thành phố Bắc Giang: phòng Tài nguyên và Môi trường, phòng Kinh Tế, Chi cục Thống kê,.
+ Nguồn số liệu sơ cấp: Điều tra trực tiếp, ngẫu nhiên 100 hộ nông dân của 2 xã đại diện (xã Song Mai, xã Dĩnh Trì) thông qua phiếu điều tra bằng bộ câu hỏi có sẵn. Mỗi xã điều tra 50 hộ. - Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp: Đánh giá hiệu quả sử dụng đất dựa vào các tiêu chí đánh giá hiệu quả kinh tế (giá trị sản xuất, thu nhập hỗn hợp, hiệu quả đồng vốn), hiệu quả xã hội (công lao động, giá trị ngày công lao động) và hiệu quả môi trường (mức độ sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và tỷ lệ che phủ đất). Từ đó đánh giá tổng hợp hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn thành phố Bắc Giang.
- Phương pháp xử lý số liệu: Số liệu thu thập được xử lý bằng phần mềm Excel. Kết quả chính và kết luận - Thành phố Bắc Giang là trung tâm của tỉnh Bắc Giang, có tổng diện tích tự nhiên 6.659,24 ha; trong đó diện tích đất nông nghiệp là 3.834,33 ha chiếm 57,58% tổng diện tích tự nhiên. Thành phố Bắc Giang có điều kiện khí hậu, đất đai, hệ thống thủy lợi và mạng lưới giao thông thuận lợi cho việc đa dạng hóa cây trồng và lưu thông hàng hóa. - Thành phố Bắc Giang có 7 loại sử dụng đất: LUT Chuyên lúa; LUT 2 Lúa - 1 màu; LUT Chuyên màu; LUT Hoa, cây cảnh; LUT Cây ăn quả; LUT Cây lâm nghiệp; LUT Nuôi trồng thủy sản.
Tuy nhiên, diện tích LUT Chuyên lúa vẫn là chủ yếu. - Hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp của thành phố Bắc Giang: + Hiệu quả kinh tế: LUT Hoa, cây cảnh cho hiệu quả kinh tế cao nhất. LUT NTTS cho hiệu quả kinh tế cao thứ hai. LUT Chuyên lúa cho hiệu quả kinh tế thấp nhất.
+ Hiệu quả xã hội: LUT NTTS thu hút được nhiều công lao động nhất, LUT Cây lâm nghiệp thu hút ít công lao động nhất. LUT Hoa, cây cảnh có giá trị ngày công cao nhất; LUT Chuyên lúa có giá trị ngày công thấp nhất.