Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Hàm Thuận Bắc, Tỉnh Bình Thuận

Luận văn thạc sĩ VNUA đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp huyện Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận, cung cấp thông tin và phân tích chi tiết.

• Tác giả: Trần Quang Đạo
• Người hướng dẫn: Ts. Nguyễn Hữu Thành
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Quản Lý Đất Đai
• Đề tài: Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Huyện Hàm Thuận Bắc – Tỉnh Bình Thuận
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận văn
• 1.7. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.8. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.9. Phạm vi nghiên cứu
• 1.10. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1.11. Tổng quan tài liệu
• 1.11.1. Một số vấn đề lý luận cơ bản về sử dụng đất
• 1.11.2. Đất nông nghiệp và sử dụng đất nông nghiệp
• 1.12. Nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 1.12.1. Địa điểm nghiên cứu
• 1.12.2. Đối tượng nghiên cứu
• 1.12.3. Nội dung nghiên cứu
• 1.12.4. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội có liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận
• 1.12.5. Đánh giá thực trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc – tỉnh Bình Thuận
• 1.12.6. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc
• 1.12.7. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc
• 1.12.8. Phương pháp nghiên cứu
• 1.12.8.1. Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp
• 1.12.8.2. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp
• 1.12.8.3. Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất
• 1.12.8.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.13. Kết quả nghiên cứu
• 1.13.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội có liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc – tỉnh Bình Thuận
• 1.13.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.13.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.13.1.3. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Hàm Thuận Bắc
• 1.13.2. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Hàm Thuận Bắc
• 1.13.2.1. Hiện trạng, cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp
• 1.13.2.2. Biến động diện tích đất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc
• 1.13.2.3. Loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Hàm Thuận Bắc
• 1.13.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc
• 1.13.3.1. Hiệu quả kinh tế
• 1.13.3.2. Hiệu quả xã hội
• 1.13.3.3. Đánh giá hiệu quả môi trường
• 1.13.3.4. Đánh giá tổng hợp hiệu quả của các loại sử dụng đất huyện Hàm Thuận Bắc
• 1.13.4. Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc
• 1.13.4.1. Quan điểm sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Hàm Thuận Bắc
• 1.13.4.2. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Hàm Thuận Bắc
• 1.14. Kết luận và kiến nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp Tại Huyện Hàm Thuận Bắc

Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp là một vấn đề quan trọng trong quản lý tài nguyên đất đai. Tại huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận, việc này không chỉ giúp xác định các loại hình sử dụng đất hiệu quả mà còn góp phần vào phát triển bền vững nông nghiệp. Huyện có điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội đặc thù, ảnh hưởng lớn đến hiệu quả sử dụng đất.

1.1. Đặc Điểm Tự Nhiên Và Kinh Tế Xã Hội Của Huyện Hàm Thuận Bắc

Huyện Hàm Thuận Bắc nằm trong khu vực khô hạn, với điều kiện tự nhiên tương đối thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, tình hình khô hạn và biến đổi khí hậu đang ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng cây trồng.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất

Việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp giúp xác định các loại hình sản xuất phù hợp, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

II. Những Thách Thức Trong Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Huyện Hàm Thuận Bắc đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Các yếu tố như biến đổi khí hậu, sự chuyển đổi mục đích sử dụng đất và thiếu thông tin chính xác về đất đai là những vấn đề cần được giải quyết.

2.1. Biến Đổi Khí Hậu Và Ảnh Hưởng Đến Nông Nghiệp

Biến đổi khí hậu đã làm gia tăng tình trạng khô hạn, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp. Điều này đòi hỏi các giải pháp thích ứng kịp thời để bảo vệ sản xuất.

2.2. Sự Chuyển Đổi Mục Đích Sử Dụng Đất

Nhiều diện tích đất nông nghiệp đang bị chuyển đổi sang mục đích phi nông nghiệp, gây áp lực lên nguồn tài nguyên đất và làm giảm diện tích sản xuất nông nghiệp.

III. Phương Pháp Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Để đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Hàm Thuận Bắc, cần áp dụng các phương pháp khoa học và thực tiễn. Các chỉ tiêu đánh giá như giá trị sản xuất, thu nhập hỗn hợp và hiệu quả kinh tế là rất quan trọng.

3.1. Các Chỉ Tiêu Đánh Giá Hiệu Quả Kinh Tế

Các chỉ tiêu như giá trị sản xuất (GTSX) và thu nhập hỗn hợp (TNHH) sẽ được sử dụng để đánh giá hiệu quả kinh tế của các loại hình sử dụng đất khác nhau.

3.2. Phương Pháp Thu Thập Dữ Liệu

Dữ liệu sẽ được thu thập từ các nguồn thứ cấp và sơ cấp, bao gồm điều tra thực địa và số liệu từ các cơ quan chức năng, nhằm đảm bảo tính chính xác và khách quan.

IV. Kết Quả Đánh Giá Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Kết quả đánh giá cho thấy có sự khác biệt rõ rệt về hiệu quả giữa các loại hình sử dụng đất. Một số loại cây trồng như xoài và thanh long cho hiệu quả kinh tế cao, trong khi một số loại khác lại có hiệu quả thấp.

4.1. Hiệu Quả Kinh Tế Của Các Loại Hình Sử Dụng Đất

Các loại hình sử dụng đất như xoài, đậu và thanh long cho thấy hiệu quả kinh tế cao, cần được khuyến khích mở rộng diện tích sản xuất.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Xã Hội Và Môi Trường

Ngoài hiệu quả kinh tế, cần xem xét hiệu quả xã hội và môi trường của các loại hình sử dụng đất, nhằm đảm bảo phát triển bền vững.

V. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Hàm Thuận Bắc, cần áp dụng các giải pháp đồng bộ. Việc áp dụng giống cây trồng mới và tổ chức các lớp tập huấn cho nông dân là rất cần thiết.

5.1. Áp Dụng Giống Cây Trồng Mới

Việc nghiên cứu và áp dụng các giống cây trồng mới phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

5.2. Tổ Chức Lớp Tập Huấn Cho Nông Dân

Tổ chức các lớp tập huấn để hướng dẫn nông dân về kỹ thuật canh tác, bón phân hợp lý và sử dụng chế phẩm sinh học sẽ góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất.

VI. Kết Luận Và Định Hướng Tương Lai Về Sử Dụng Đất Nông Nghiệp

Kết luận từ nghiên cứu cho thấy việc đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Hàm Thuận Bắc là rất cần thiết. Định hướng tương lai cần tập trung vào phát triển bền vững và bảo vệ tài nguyên đất.

6.1. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Cần xây dựng các chính sách và kế hoạch phát triển bền vững, nhằm bảo vệ tài nguyên đất và nâng cao hiệu quả sản xuất nông nghiệp.

6.2. Tăng Cường Quản Lý Tài Nguyên Đất

Tăng cường công tác quản lý đất đai, đảm bảo sử dụng đất hợp lý và hiệu quả, đồng thời bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế xã hội.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Hàm Thuận Bắc thuộc tỉnh Bình Thuận có tổng diện tích tự nhiên đạt 134.451,22 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm tỷ trọng áp đảo với 92,91% diện tích toàn huyện. Mặc dù sở hữu quỹ đất canh tác lớn, địa phương này nằm trong vùng khí hậu bán khô hạn đặc thù của duyên hải Nam Trung Bộ với lượng mưa trung bình năm chỉ dao động từ 800 mm đến 1.500 mm. Mùa khô kéo dài 6 tháng kết hợp với nhiệt độ trung bình năm 26,7 độ C và tổng tích ôn vượt 9.700 độ C gây ra tình trạng thiếu nước nghiêm trọng cho cây trồng. Bên cạnh đó, quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa đang làm giảm diện tích đất canh tác, đồng thời gây suy thoái độ phì nhiêu của thổ nhưỡng.

Trước bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, việc đánh giá toàn diện hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại Hàm Thuận Bắc trở thành nhiệm vụ cấp thiết. Mục tiêu nghiên cứu nhằm xác định cụ thể mức độ hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường của 5 loại sử dụng đất chính và 11 kiểu canh tác điển hình, từ đó tìm ra cơ cấu cây trồng thích hợp cho địa phương. Phạm vi không gian nghiên cứu bao quát 17 xã, thị trấn của huyện với dữ liệu thống kê giai đoạn 2010 - 2018 và khảo sát thực địa từ tháng 3 năm 2017 đến tháng 10 năm 2018. Kết quả nghiên cứu là luận cứ khoa học quan trọng giúp chính quyền địa phương định hướng chuyển đổi 450,2 ha đất lúa kém hiệu quả sang cây trồng cạn có giá trị cao, mở rộng diện tích chủ động tưới vượt mức 75% và nâng cao thu nhập bền vững cho nông dân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên cơ sở khung đánh giá đất bền vững của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO, 1991) với 5 nguyên tắc cốt lõi: duy trì sản lượng, giảm thiểu rủi ro, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên, bảo đảm hiệu quả kinh tế lâu dài và đạt được sự chấp nhận của cộng đồng. Bên cạnh đó, luận văn áp dụng thuyết hệ thống trong nông nghiệp và các quan điểm sử dụng đất theo không gian của các nhà khoa học trong và ngoài nước.

Mô hình nghiên cứu phân tích toàn diện 3 trụ cột phát triển bền vững thông qua hệ thống chỉ tiêu tích hợp:

• Hiệu quả kinh tế: Giá trị sản xuất (GTSX), chi phí trung gian (CPTG), thu nhập hỗn hợp (TNHH), giá trị ngày công (GTNC) và hiệu quả đồng vốn (HQĐV).
• Hiệu quả xã hội: Khả năng giải quyết việc làm (công lao động/ha/năm), mức độ chấp nhận của hộ dân (%) và tỷ lệ bao tiêu sản phẩm (%).
• Hiệu quả môi trường: Mức độ bảo vệ độ phì nhiêu đất qua phân bón, ý thức kiểm soát thuốc bảo vệ thực vật và tỷ lệ che phủ đất hàng năm.

Các khái niệm then chốt được sử dụng bao gồm: Đất sản xuất nông nghiệp (theo Luật Đất đai 2013), Loại sử dụng đất (LUT), Kiểu sử dụng đất (LUP) và Tính bền vững sinh thái đồng ruộng.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ Phòng Tài nguyên và Môi trường, Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, Chi cục Thống kê huyện Hàm Thuận Bắc qua các niên giám và báo cáo quy hoạch giai đoạn 2010 - 2018. Dữ liệu sơ cấp được điều tra trực tiếp thông qua phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (PRA) và phỏng vấn ngẫu nhiên nông hộ theo bảng hỏi cấu trúc.

Quy mô mẫu gồm 120 hộ nông dân, được phân tầng đồng đều tại 2 tiểu vùng sinh thái đặc trưng của huyện:

• Tiểu vùng 1 (khu vực bán sơn địa phía Bắc và Tây): Khảo sát 60 hộ tại các xã vùng cao và miền núi, đại diện cho diện tích 92.257,96 ha (chiếm 68,62% diện tích tự nhiên).
• Tiểu vùng 2 (khu vực đồng bằng phù sa và cồn cát ven biển): Khảo sát 60 hộ tại các xã dọc Quốc lộ 1A và Quốc lộ 28, đại diện cho 42.193,26 ha (chiếm 31,38% diện tích tự nhiên).

Phương pháp phân tổ thống kê và đánh giá đa tiêu chuẩn theo thang điểm (1 đến 3 điểm cho từng cấp chỉ tiêu, tổng điểm kinh tế tối đa 12 điểm, xã hội 9 điểm, môi trường 9 điểm) được lựa chọn vì tính chính xác trong việc lượng hóa các yếu tố định tính lẫn định lượng. Toàn bộ dữ liệu được xử lý thống kê bằng phần mềm Microsoft Excel trong khung thời gian từ tháng 3/2017 đến tháng 10/2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc hiện diện 5 loại sử dụng đất (LUT) chính với 11 kiểu sử dụng đất cụ thể. Kết quả đánh giá đa chiều cho thấy:

Về hiệu quả kinh tế, có 3/11 kiểu canh tác đạt mức cao (tổng điểm từ 10 đến 12 điểm) gồm chuyên canh Xoài, mô hình luân canh Đậu - Dưa và chuyên canh Thanh Long. Các mô hình này đều có GTSX vượt 106 triệu đồng/ha/năm, giá trị ngày công trên 740.000 đồng/công và HQĐV đạt trên 4,8 lần. Có 4/11 kiểu đạt mức trung bình (7 - 9 điểm) và 4/11 kiểu đạt mức thấp (dưới 6 điểm) như Lúa 1 vụ kết hợp Vừng và Vừng thuần.

Về hiệu quả xã hội, có 3/11 kiểu đạt mức xuất sắc (từ 8 đến 9 điểm) gồm Lúa 3 vụ, Xoài và Mía nhờ khả năng giải quyết trên 150 công lao động/ha/năm và mức độ chấp nhận của người dân trên 75%. Mô hình trồng Vừng có hiệu quả xã hội thấp nhất do thị trường tiêu thụ bấp bênh và thu hút dưới 80 công lao động/ha.

Về hiệu quả môi trường, LUT cây lâu năm (Thanh Long, Xoài) dẫn đầu với tỷ lệ che phủ mặt đất trên 75% quanh năm và chế độ bón phân hữu cơ cân đối. Nhóm chuyên lúa đạt mức trung bình, trong khi LUT chuyên màu và cây công nghiệp ngắn ngày có điểm môi trường thấp nhất do lạm dụng phân bón hóa học và thời gian để đất trống cao.

Xét tổng hợp cả 3 khía cạnh, toàn huyện có 3/11 kiểu canh tác đạt hiệu quả cao (trên 23/30 điểm), 6/11 kiểu đạt mức trung bình (15 - 23 điểm) và 2/11 kiểu đạt hiệu quả thấp (dưới 15 điểm) cần được chuyển đổi khẩn cấp.

Thảo luận kết quả

Sự phân hóa hiệu quả giữa các kiểu sử dụng đất xuất phát từ đặc điểm thổ nhưỡng và điều kiện thủy văn. Mạng lưới 103 công trình thủy lợi, tiêu biểu là hồ Sông Quao và kênh Châu Tá, cung cấp nước tưới cho hơn 75% đất nông nghiệp, tạo điều kiện cho các vùng đồng bằng thâm canh lúa và thanh long VietGAP với diện tích đạt 2.635 ha. Ngược lại, tại các vùng đất xám và đất cát có địa hình dốc, lượng mưa thấp và thiếu nước mùa khô (lưu lượng sông Quao hạ xuống 0,48 m3/s) khiến các mô hình độc canh hoa màu kém phát triển.

Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu của Đỗ Văn Nhạ (2016) tại Bắc Ninh và Mai Hạnh Nguyên (2015) tại duyên hải Nam Trung Bộ, khẳng định xu thế cây công nghiệp ngắn ngày đơn lẻ dần bộc lộ nhiều rủi ro sinh thái và kinh tế so với mô hình cây ăn quả thâm canh hoặc luân canh có cây họ đậu. Toàn bộ dữ liệu đánh giá có thể được trực quan hóa qua biểu đồ phân tán 3 chiều và ma trận xếp hạng hiệu quả, giúp nhà quản lý dễ dàng nhận diện vị trí ưu tiên đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực chứng, 4 nhóm giải pháp chiến lược được đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp tại huyện Hàm Thuận Bắc:

Thứ nhất, cơ cấu lại cây trồng thích ứng khô hạn. Ủy ban nhân dân huyện Hàm Thuận Bắc và Phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cần chỉ đạo chuyển đổi từ 450,2 ha đến 1.000 ha đất trồng lúa kém hiệu quả và đất trồng vừng năng suất thấp sang mô hình luân canh Đậu - Dưa hoặc trồng Xoài, Thanh Long trong giai đoạn 2018 - 2025.

Thứ hai, nhân rộng mô hình nông nghiệp an toàn và VietGAP. Trạm Khuyến nông huyện chủ trì hướng dẫn kỹ thuật canh tác bền vững, phấn đấu mở rộng diện tích thanh long đạt chuẩn VietGAP từ 2.635 ha lên trên 4.500 ha trước năm 2023. Đồng thời, 100% các hộ tham gia mô hình phải tuân thủ việc giảm thiểu thuốc bảo vệ thực vật hóa học và tăng cường bón phân hữu cơ vi sinh.

Thứ ba, kiên cố hóa hệ thống thủy lợi nội đồng. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện phối hợp cùng chính quyền các xã bố trí nguồn vốn hàng năm để nạo vét, nâng cấp 35 km kênh mương tiêu thoát lũ và dẫn nước, nâng tỷ lệ diện tích đất sản xuất nông nghiệp chủ động tưới từ 75% lên trên 85% vào năm 2025.

Thứ tư, thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị và tập huấn kỹ thuật. Phòng Kinh tế và Hạ tầng phối hợp với các Hợp tác xã tổ chức ít nhất 20 lớp đào tạo mỗi năm cho 1.500 lượt nông dân về kỹ thuật trồng xen cây họ đậu giữ ẩm đất, kết nối doanh nghiệp bao tiêu nông sản để nâng giá trị ngày công lao động lên trên 740.000 đồng/công.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo giàu giá trị học thuật và thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chính:

Cơ quan quản lý nhà nước và cán bộ địa chính: Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bình Thuận, Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Hàm Thuận Bắc có thể trực tiếp sử dụng bộ tiêu chí đánh giá 30 điểm và dữ liệu điều tra 120 hộ để lập quy hoạch sử dụng đất cấp huyện tầm nhìn đến năm 2030, tối ưu hóa phân bổ 134.451,22 ha quỹ đất tự nhiên.

Cán bộ khuyến nông và nhà hoạch định nông nghiệp: Trạm Khuyến nông và cán bộ nông nghiệp cấp xã sử dụng các số liệu thực chứng về chuyển đổi 450,2 ha đất lúa và kỹ thuật thâm canh 2.635 ha thanh long VietGAP để xây dựng quy trình chuyển giao tiến bộ kỹ thuật thích ứng khô hạn.

Doanh nghiệp, hợp tác xã và chủ trang trại: Các đơn vị kinh doanh nông nghiệp có thể dựa trên phân tích tỷ suất hiệu quả đồng vốn (>4,8 lần) và giá trị sản xuất (>106 triệu đồng/ha) của cây Xoài và Đậu - Dưa để xây dựng phương án đầu tư trang trại quy mô lớn.

Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Quản lý Đất đai: Công trình cung cấp một khung phương pháp luận hoàn chỉnh từ điều tra nông thôn PRA đến xử lý dữ liệu đa chỉ tiêu, làm mẫu hình chuẩn mực cho các đề tài nghiên cứu về sử dụng đất bền vững tại vùng bán khô hạn.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao huyện Hàm Thuận Bắc cần cấp thiết đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp? Hàm Thuận Bắc có quỹ đất nông nghiệp chiếm tới 92,91% diện tích tự nhiên nhưng đang đối mặt với nguy cơ suy giảm do chuyển đổi mục đích sang đất phi nông nghiệp. Hơn nữa, lượng mưa thấp từ 800 đến 1.500 mm/năm cùng mùa khô gay gắt đòi hỏi địa phương phải xác định cơ cấu cây trồng phù hợp để tránh lãng phí tài nguyên đất.

Những kiểu sử dụng đất nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất tại huyện? Có 3 trên 11 kiểu canh tác đạt hiệu quả kinh tế vượt trội gồm chuyên canh Xoài, cây Thanh Long và mô hình luân canh Đậu - Dưa. Các kiểu này đạt giá trị sản xuất trên 106 triệu đồng/ha/năm, giá trị ngày công vượt 740.000 đồng/công và hệ số hiệu quả đồng vốn đạt mức cao trên 4,8 lần.

Mô hình canh tác nào có hiệu quả thấp nhất và cần được chuyển đổi? Hai kiểu sử dụng đất là Vừng thuần và Lúa vụ 1 kết hợp Vừng có hiệu quả tổng hợp thấp nhất (dưới 15 điểm). Giá trị sản xuất của các mô hình này dưới 53 triệu đồng/ha, thu hút lao động kém (dưới 80 công/ha) và khả năng giữ ẩm cho đất thấp, cần được thay thế bằng cây họ đậu hoặc rau màu giá trị cao.

Hạ tầng thủy lợi đóng vai trò như thế nào trong cơ cấu sử dụng đất của địa phương? Với hơn 103 công trình hồ đập thủy lợi và thủy điện, nổi bật là hồ Sông Quao và kênh Châu Tá, huyện đã chủ động cấp nước cho trên 75% diện tích đất sản xuất nông nghiệp. Nhờ đó, sản lượng lương thực năm 2017 đạt 168.496 tấn (trong đó lúa đạt 157.000 tấn), tạo nền tảng vững chắc để chuyển đổi cơ cấu cây trồng thâm canh.

Phương pháp chọn mẫu trong nghiên cứu có đảm bảo tính đại diện cho toàn huyện không? Nghiên cứu sử dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên với 120 phiếu điều tra, chia đều 60 phiếu cho Tiểu vùng 1 bán sơn địa (chiếm 68,62% diện tích) và 60 phiếu cho Tiểu vùng 2 đồng bằng ven biển (chiếm 31,38% diện tích). Cách tiếp cận này phản ánh đầy đủ điều kiện tự nhiên và tập quán canh tác của toàn huyện.

Kết luận

• Huyện Hàm Thuận Bắc sở hữu 134.451,22 ha đất tự nhiên với 92,91% là đất nông nghiệp, chịu tác động mạnh bởi khí hậu bán khô hạn và áp lực chuyển đổi đất đai.
• Nghiên cứu đã phân loại và đánh giá thành công 5 loại sử dụng đất chính cùng 11 kiểu canh tác tại 2 tiểu vùng sinh thái đặc trưng.
• Xác định 3 mô hình mũi nhọn đạt hiệu quả kinh tế cao (Xoài, Thanh Long, Đậu - Dưa) với doanh thu vượt 106 triệu đồng/ha/năm và hiệu quả đồng vốn trên 4,8 lần.
• Chỉ rõ 2 mô hình kém hiệu quả (Vừng thuần và Lúa vụ 1 - Vừng) cần được chuyển đổi cơ cấu cây trồng trong giai đoạn 2018 - 2025.
• Khẳng định vai trò của 103 công trình thủy lợi giúp bảo đảm tưới tiêu cho hơn 75% đất canh tác, tạo tiền đề nâng diện tích VietGAP lên trên 4.500 ha.

Công trình là đóng góp học thuật và thực tiễn quan trọng phục vụ công tác quy hoạch sử dụng đất bền vững tại tỉnh Bình Thuận. Các cấp chính quyền và cơ quan chuyên môn hãy ứng dụng ngay bộ giải pháp và dữ liệu của luận văn vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội địa phương nhằm nâng cao thu nhập cho nông dân và bảo vệ tài nguyên đất đai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN QUANG ĐẠO ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP HUYỆN HÀM THUẬN BẮC – TỈNH BÌNH THUẬN Ngành: Quản Lý Đất Đai Mã số: 8850103 Người hướng dẫn khoa học: TS Nguyễn Hữu Thành NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận văn này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày 8 tháng 9 năm 2018 Tác giả luận văn Trần Quang Đạo i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự giúp đỡ, động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc GS.

Nguyễn Hữu Thành đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Quy hoạch đất đai, Khoa Quản lý đất đai - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ viên chức của Uỷ ban nhân dân huyện Hàm Thuận Bắc, phòng Tài nguyên & Môi trường, phòng Kinh tế, Chi cục Thống kê huyện và Uỷ ban nhân dân các xã đã tạo điều kiện về thời gian và cung cấp số liệu cho đề tài này. Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận văn.

Hà Nội, ngày 8 tháng 9 năm 2018 Tác giả luận văn Trần Quang Đạo ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. v Danh mục bảng.

vi Danh mục hình. vii Trích yếu luận văn. viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tổng quan tài liệu.

Một số vấn đề lý luận cơ bản về sử dụng đất. Đất nông nghiệp và sử dụng đất nông nghiệp. Hiệu quả và phân loại hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp. Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp.

Sử dụng đất bền vững. Các nghiên cứu về sử dụng đất nông nghiệp. Tình hình nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên thế giới. Tình hình nghiên cứu đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp ở Việt Nam.

Nội dung và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội có liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuân Bắc, tỉnh Bình Thuận. Đánh giá thực trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc – tỉnh Bình Thuận. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc. 20 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp.

Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất. Phương pháp xử lý số liệu:. Kết quả nghiên cứu. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội có liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc – tỉnh Bình Thuận.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế - xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Hàm Thuận Bắc. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Hàm Thuận Bắc.

Hiện trạng, cơ cấu sử dụng đất nông nghiệp. Biến động diện tích đất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc. Loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Hàm Thuận Bắc. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc.

Hiệu quả kinh tế. Hiệu quả xã hội. Đánh giá hiệu quả môi trường. Đánh giá tổng hợp hiệu quả của các loại sử dụng đất huyện Hàm Thuận Bắc.

Đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc. Quan điểm sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Hàm Thuận Bắc. Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Hàm Thuận Bắc. Kết luận và kiến nghị.

70 Tài liệu tham khảo. 73 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt BVTV Bảo vệ thực vật CNH-HĐH Công nghiệp hóa – hiện đại hóa CNNN Công nghiệp ngắn ngày CPTG Chi phí trung gian ĐVĐ Đơn vị đất FAO Tổ chức lương thực và nông nghiệp thế giới GTNC Giá trị ngày công GTSX Giá trị sản xuất KH Kế hoạch KHKT Khoa học kỹ thuật KT Kinh tế LUT Loại sử dụng đất MT Môi trường NXB Nhà xuất bản TNHH Thu nhập hỗn hợp TPCG Thành phần cơ giới TV Tiểu vùng UBND Ủy ban nhân dân XH Xã hội v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất. Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả xã hội của các kiểu sử dụng đất.

Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá hiệu quả môi trường của các kiểu sử dụng đất. Biến động diện tích đất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc. Tổng hợp các loại sử dụng đất sản xuất huyện Hàm Thuận Bắc. Hiệu quả kinh tế của các cây trồng ở tiểu vùng 1.

Hiệu quả kinh tế của các loại/kiểu sử dụng đất huyện Hàm Thuận Bắc. Tổng hợp điểm đánh giá hiệu quả kinh tế các loại sử dụng đất. Hiệu quả xã hội các kiểu sử dụng đất huyện Hàm Thuận Bắc. Hiệu quả xã hội các loại sử dụng đất các kiểu sử dụng đất huyện Hàm Thuận Bắc.

So sánh lượng phân bón thực tế của một số cây trồng với lượng phân bón khuyến cáo tại Hàm Thuận Bắc. Tổng hợp hiệu quả môi trường của các loại sử dụng đất huyện Hàm Thuận Bắc. Tổng hợp hiệu quả KT - XH - MT các kiểu sử dụng đất huyện Hàm Thuận Bắc. 64 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 4.

Sơ đồ vị trí huyện Hàm Thuận Bắc. Mương tưới tiêu tại xã Hàm Trí. Cơ cấu sử dụng đất huyện Hàm Thuận Bắc. Cánh đồng lúa tại xã Thuận Minh.

Vườn Thanh Long tại xã Hàm Phú. Cánh đồng Vừng tại xã Thuận Hòa. 45 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Trần Quang Đạo Tên Luận văn: "Đánh giá hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Hàm Thuận Bắc, tỉnh Bình Thuận" Ngành: Quản lý đất đai Mã số: 8850103 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam. Mục đích nghiên cứu - Xác định được hiệu quả và các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của các loại sử dụng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện Hàm Thuận Bắc.

- Định hướng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Hàm Thuân Bắc. Phương pháp nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu: - Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Hàm Thuận Bắc. - Các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của huyện Hàm Thuận Bắc. Nội dung nghiên cứu: - Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội có liên quan đến sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc.

- Đánh giá hiệu quả của các loại sử dụng đất. - Định hướng sử dụng đất nông nghiệp huyện Hàm Thuận Bắc. Phương pháp nghiên cứu: - Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp: thu thập tại các phòng, ban chuyên môn của huyện Hàm Thuận Bắc. - Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: điều tra nhanh nông thôn theo phiếu mẫu điều tra; - Phương pháp đánh giá hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp: theo phương pháp cho điểm dựa vào kết quả tính toán các chỉ tiêu: GTSX, TNHH, HQĐV, GTNC, ….; - Phương pháp thống kê, xử lý số liệu: bằng phần mềm Excel.

Kết quả chính và kết luận Hàm Thuân Bắc có điều kiện tự nhiên tương đối thuận lợi (nhưng diễn biến thất thường), diện tích đất đai rộng lớn; thuận lợi về giao thông; tuy nhiên nguồn tài nguyên viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] khoáng sản không lớn, lực lượng lao động khá dồi dào. Diện tích đất nông nghiệp của huyện lớn, chiếm 92,91% diện tích tự nhiên toàn huyện. Nhưng diện tích đất nông nghiệp của huyện đang có xu hướng giảm do chuyển mục đích sử dụng sang đất phi nông nghiệp.