Đánh Giá Đặc Điểm Nông Sinh Học Của Một Số Dòng Giống Chè Mới Có Triển Vọng Tại Phú Thọ

Luận văn thạc sĩ vnua đánh giá đặc điểm nông sinh học của các dòng giống chè mới tại Phú Thọ, góp phần phát triển ngành chè Việt Nam.

• Tác giả: Đặng Tiến Long
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Minh Phương
• Trường học: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa Học Cây Trồng
• Đề tài: Đánh Giá Đặc Điểm Nông Sinh Học Của Một Số Dòng/Giống Chè Mới Có Triển Vọng Tại Phú Thọ
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CÁM ƠN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ
• TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 2. MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1. Mục đích
• 2.2. Yêu cầu
• 3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 4. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 4.1. Ý nghĩa khoa học
• 4.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 5. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 5.1. CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU
• 5.1.1. Cơ sở khoa học của đề tài

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Đặc Điểm Nông Sinh Học Của Các Dòng Giống Chè Mới Tại Phú Thọ

Cây chè (Camellia sinensis) là một trong những cây công nghiệp quan trọng tại Việt Nam, đặc biệt là ở tỉnh Phú Thọ. Nghiên cứu về đặc điểm nông sinh học của các dòng giống chè mới không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn cải thiện chất lượng sản phẩm. Các dòng chè mới được phát triển từ phương pháp lai hữu tính và nhập nội giống, nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường và điều kiện sinh thái tại địa phương.

1.1. Đặc Điểm Hình Thái Của Các Dòng Giống Chè Mới

Các dòng giống chè mới có hình thái lá xanh đậm, búp nhỏ đến trung bình. Dòng số 10 và số 13 có diện tích lá lớn nhất, trong khi dòng VN1 có diện tích lá nhỏ nhất. Điều này ảnh hưởng đến khả năng quang hợp và năng suất của cây chè.

1.2. Khả Năng Sinh Trưởng Của Các Dòng Giống Chè

Khả năng sinh trưởng của các dòng chè mới được đánh giá qua các chỉ tiêu như chiều cao cây, số lượng lá và thời gian sinh trưởng. Dòng số 13 và số 14 cho thấy khả năng sinh trưởng vượt trội so với các dòng chè khác.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Việc Đánh Giá Giống Chè Mới

Mặc dù có nhiều tiềm năng, việc đánh giá giống chè mới tại Phú Thọ vẫn gặp phải một số thách thức. Các vấn đề như sâu bệnh, điều kiện khí hậu và chất lượng đất đai cần được xem xét kỹ lưỡng để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.1. Các Vấn Đề Về Sâu Bệnh

Sâu bệnh là một trong những yếu tố ảnh hưởng lớn đến năng suất chè. Các dòng chè như Kim Tuyên và VN2 thường gặp nhiều sâu bệnh hơn so với các dòng khác, điều này cần có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

2.2. Ảnh Hưởng Của Điều Kiện Khí Hậu

Điều kiện khí hậu tại Phú Thọ có sự biến đổi lớn, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây chè. Việc nghiên cứu và chọn giống phù hợp với điều kiện khí hậu là rất cần thiết.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Nông Sinh Học Của Giống Chè

Để đánh giá đặc điểm nông sinh học của các dòng giống chè mới, nhiều phương pháp nghiên cứu đã được áp dụng. Các thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh, giúp thu thập dữ liệu chính xác và đáng tin cậy.

3.1. Phương Pháp Thí Nghiệm

Các thí nghiệm được thực hiện để đánh giá hình thái, khả năng sinh trưởng và năng suất của các dòng chè. Mỗi thí nghiệm bao gồm nhiều chỉ tiêu theo dõi khác nhau để đảm bảo tính chính xác.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê hiện đại, giúp đưa ra kết luận chính xác về khả năng sinh trưởng và chất lượng của các dòng chè.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Về Năng Suất Và Chất Lượng Chè

Kết quả nghiên cứu cho thấy các dòng chè mới có năng suất và chất lượng tốt hơn so với giống đối chứng. Dòng số 13 đạt năng suất thực thu cao nhất, lên tới 14,82 tấn/ha, trong khi chất lượng chè cũng được cải thiện rõ rệt.

4.1. Năng Suất Của Các Dòng Giống Chè

Năng suất của các dòng chè mới được đánh giá dựa trên các yếu tố như khối lượng búp, số lượng búp trên cây. Dòng số 13 và số 14 cho thấy năng suất cao hơn hẳn so với các dòng chè nhập nội.

4.2. Chất Lượng Chè Nguyên Liệu

Chất lượng chè nguyên liệu được đánh giá qua các chỉ tiêu như hàm lượng axit amin, đường và tanin. Dòng số 10 và số 14 có chất lượng chè xanh tốt nhất, đáp ứng yêu cầu của thị trường.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Giống Chè Tại Phú Thọ

Nghiên cứu về đặc điểm nông sinh học của các dòng giống chè mới tại Phú Thọ đã chỉ ra rằng việc chọn tạo giống chè có năng suất cao và chất lượng tốt là khả thi. Tương lai của ngành chè tại Phú Thọ phụ thuộc vào việc tiếp tục nghiên cứu và phát triển giống chè mới.

5.1. Định Hướng Phát Triển Giống Chè

Định hướng phát triển giống chè trong tương lai cần tập trung vào việc cải thiện chất lượng và năng suất, đồng thời ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất.

5.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Liên Tục

Nghiên cứu liên tục về giống chè mới sẽ giúp nâng cao giá trị sản phẩm chè, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong và ngoài nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành chè Việt Nam giữ vị trí thứ 5 trên thế giới về diện tích và sản lượng xuất khẩu với tổng diện tích đạt 132,6 nghìn ha và sản lượng đạt 962,5 nghìn tấn chè búp tươi vào năm 2014. Tuy nhiên, giá bán bình quân chè xuất khẩu của Việt Nam chỉ đạt khoảng 1.635 USD/tấn, thấp hơn đáng kể so với mức giá bình quân 2.200 USD/tấn trên thị trường thế giới. Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ cơ cấu giống chè phục vụ chế biến chè xanh chất lượng cao và chè Ôlong còn thiếu hụt nghiêm trọng, trong khi nhiều giống nhập nội sinh trưởng yếu và mẫn cảm với sâu bệnh tại các vùng sinh thái trong nước.

Đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện đặc điểm hình thái thực vật, khả năng sinh trưởng, năng suất, chất lượng sinh hóa, khả năng chống chịu sâu bệnh và hiệu quả nhân giống vô tính bằng phương pháp giâm cành của 6 dòng chè mới có triển vọng. Vật liệu nghiên cứu gồm 3 dòng chè lai hữu tính (Dòng số 10, Dòng số 13, Dòng số 14) và 3 dòng chè nhập nội từ Trung Quốc (VN1, VN2, VN3), so sánh với giống đối chứng Kim Tuyên (nhập nội từ Đài Loan, công nhận giống Quốc gia năm 2008).

Toàn bộ quá trình theo dõi, quan trắc được tiến hành trong giai đoạn 2015 - 2016 tại vùng đất đồi Phú Hộ, thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ trên các nương chè ở tuổi 7 thuộc giai đoạn kinh doanh ổn định. Nghiên cứu mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc khi cung cấp hệ thống dữ liệu định lượng chuẩn xác về các dòng chè lai ưu tú, xác định được dòng chè đạt năng suất vượt trội 14,82 tấn/ha, hàm lượng axit amin cao trên 2,5% và tỷ lệ cây giống xuất vườn đạt 89,8%, tạo tiền đề bổ sung nguồn gen quý vào cơ cấu giống chè Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng lý thuyết phát triển cá thể cây chè của Nguyễn Ngọc Kính (1979), chia chu kỳ lớn của cây chè thành 5 giai đoạn: phôi thai, cây con, cây non, chè lớn và chè già cỗi. Các dòng chè nghiên cứu ở độ tuổi 7 thuộc giai đoạn chè lớn, thời kỳ cơ năng sinh lý phát triển hoàn thiện nhất, phản ánh trung thực tiềm năng năng suất, chất lượng búp và tính chống chịu sinh thái. Chu kỳ phát triển hàng năm tại vùng sinh thái Phú Hộ kéo dài từ tháng 2 đến tháng 11, bước vào giai đoạn ngừng sinh trưởng sinh dưỡng từ tháng 12 đến tháng 1 năm sau.

Hệ thống phân loại thực vật của Cohen Stuart (1916) được áp dụng để đối chiếu 4 thứ chè chính (Camellia sinensis var. bohea, macrophylla, shan, và assamica). Bên cạnh đó, mô hình tương quan sinh hóa của Bacutrava khẳng định hàm lượng tanin, đường khử và axit amin quyết định hương vị đặc trưng của sản phẩm chế biến. Đối với chè xanh và chè Ôlong, sự kết hợp giữa hàm lượng axit amin trên 2,5% và đường hòa tan trên 3,0% dưới tác động nhiệt độ cao sẽ hình thành các phức hợp hương thơm cao cấp. Lý thuyết quang hợp của Bakhtadze xác định góc độ lá tối ưu 45° giúp tán cây hấp thụ bức xạ mặt trời hiệu quả nhất, hỗ trợ mật độ búp gia tăng đóng góp tới 89% vào tổng sản lượng chè theo mô hình của Mondal.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thực nghiệm thu thập trực tiếp tại Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp miền núi phía Bắc. Thí nghiệm 1 khảo sát đặc điểm nông sinh học gồm 7 công thức (VN1, VN2, VN3, Dòng số 10, Dòng số 13, Dòng số 14 và đối chứng Kim Tuyên), bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) với 3 lần nhắc lại, diện tích mỗi ô thí nghiệm 45 m2, mật độ trồng 22.000 cây/ha. Phương pháp chọn mẫu cố định 30 cây/công thức được sử dụng để đo đếm kích thước lá, thân tán và thu ngẫu nhiên 100 búp đủ tiêu chuẩn 1 tôm 2 lá nhằm xác định khối lượng búp chính xác.

Thí nghiệm 2 nghiên cứu khả năng nhân giống vô tính bằng giâm cành, bố trí theo khối ngẫu nhiên hoàn toàn gồm 7 công thức, 3 lần nhắc lại với quy mô 200 hom/lần nhắc (tổng số 600 hom/công thức). Các chỉ tiêu hình thái tuân thủ Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia QCVN 01-124:2013/BNNPTNT; điều tra sâu bệnh theo QCVN 01-118:2012/BNNPTNT; phân tích tanin theo phương pháp LeWenthal, đường khử theo Betrand, chất tan theo Vanronxop và cảm quan sản phẩm theo TCVN 3218-1993. Lý do lựa chọn các phương pháp này nhằm đảm bảo tính chuẩn hóa, khách quan và khả năng so sánh quốc tế. Toàn bộ số liệu thực nghiệm được phân tích phương sai và xử lý thống kê bằng phần mềm chuyên dụng IRRIST 4.0 trong các vụ xuân, hè và thu năm 2015.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả thực nghiệm cho thấy sự phân hóa rõ nét về đặc điểm nông sinh học giữa các dòng chè lai hữu tính và dòng chè nhập nội:

• Đặc điểm hình thái và cấu trúc tán: Tất cả các dòng chè đều có lá màu xanh đậm. Dòng số 10 sở hữu diện tích lá lớn nhất đạt 34,61 cm2 (chiều dài 10,26 cm, chiều rộng 4,82 cm), trong khi dòng nhập nội VN1 có diện tích lá nhỏ nhất 13,91 cm2. Hầu hết các dòng chè lai có góc độ lá lý tưởng từ 42° đến 50°, tạo điều kiện quang hợp tối ưu so với giống đối chứng Kim Tuyên chỉ đạt 35°. Dòng số 13 phát triển khung tán vượt trội với chiều cao cây 130,0 cm, đường kính tán rộng 135,8 cm và đường kính gốc 3,78 cm.
• Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất: Dòng lai số 13 đạt năng suất thực thu cao nhất với 14,82 tấn/ha, kế tiếp là Dòng số 14 đạt 12,05 tấn/ha. Hai dòng này vượt trội hoàn toàn so với các dòng nhập nội và giống đối chứng Kim Tuyên. Dòng VN3 có tổng thời gian sinh trưởng dài nhất với 283 ngày và tốc độ hoàn thành búp 1 tôm 5 lá nhanh nhất (25,6 ngày), trong khi dòng VN2 đạt khối lượng búp 1 tôm 2 lá cao nhất với 0,68 g/búp.
• Chất lượng sinh hóa và cảm quan: Dòng số 10 và Dòng số 14 đạt chất lượng chè xanh tốt nhất. Đặc biệt, Dòng số 10 thể hiện phẩm chất chè Ôlong xuất sắc nhờ tích lũy hàm lượng axit amin cao trên 2,5%, hàm lượng đường hòa tan đạt từ 3,0% trở lên và hàm lượng tanin duy trì ở mức thấp dưới 30%.
• Khả năng nhân giống vô tính: Dòng số 13 thể hiện sức sống vượt trội trong vườn ươm với tỷ lệ ra mô sẹo, ra rễ nhanh, tỷ lệ sống đạt 91,2%, chiều cao cây con sau 8 tháng đạt trên 29 cm, số lá thật trung bình 8,57 lá và tỷ lệ xuất vườn cao nhất đạt 89,8%.

Thảo luận kết quả

Sức sinh trưởng mạnh mẽ và năng suất vượt trội của Dòng số 13 (lai giữa Shan Ba Vì và Trung Du) cùng Dòng số 14 (lai giữa Saemidori và Cù Dề Phùng) chứng minh rõ nét hiệu quả của ưu thế lai. Việc kết hợp giữa nguồn gen bản địa có khả năng thích nghi cao, tán rộng với các giống nhập nội chất lượng cao đã khắc phục triệt để nhược điểm sinh trưởng yếu của các dòng thuần nhập nội. Điều này hoàn toàn phù hợp với các kết luận của Nguyễn Văn Toàn và Đỗ Văn Ngọc về mối tương quan thuận giữa kích thước tán, mật độ búp và sản lượng thu hoạch.

Về mặt dữ liệu, các kết quả nông sinh học có thể được biểu diễn trực quan qua đồ thị đường biểu diễn động thái tăng trưởng chiều dài búp vụ xuân 2015, biểu đồ cột so sánh năng suất thực thu giữa 7 công thức và biểu đồ mạng nhện (radar chart) phân tích 4 tiêu chí thử nếm cảm quan (ngoại hình, màu nước, mùi hương, vị chè). Về khả năng chống chịu, Dòng số 13 và VN3 thể hiện tính kháng tự nhiên cao nhất trước các đối tượng dịch hại nguy hiểm như rầy xanh, bọ cánh tơ và bọ xít muỗi, tạo điều kiện thuận lợi để giảm thiểu số lần phun thuốc bảo vệ thực vật trong thực tiễn canh tác.

Đề xuất và khuyến nghị

• Phát triển và khảo nghiệm mở rộng Dòng chè số 13: Đề nghị Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp miền núi phía Bắc phối hợp cùng Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Phú Thọ xây dựng mô hình sản xuất thử nghiệm quy mô 50 - 100 ha trong giai đoạn 2026 - 2027, hướng đến mục tiêu đạt năng suất ổn định 14 - 15 tấn/ha tại vùng đồi Trung du Bắc Bộ.
• Quy hoạch vùng nguyên liệu chè chất lượng cao từ Dòng số 10 và Dòng số 14: Khuyến khích các doanh nghiệp và hợp tác xã chè tại Phú Thọ, Thái Nguyên chuyển đổi cơ cấu cây trồng sang Dòng số 10 và số 14 trong lộ trình 2026 - 2028 nhằm sản xuất chè Ôlong và chè xanh đặc sản, duy trì tiêu chuẩn hàm lượng axit amin trên 2,5% và nâng cao giá trị thương phẩm thêm 25 - 30%.
• Chuẩn hóa quy trình kỹ thuật giâm cành cho Dòng số 13: Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Chè cần ban hành hướng dẫn kỹ thuật nhân giống vô tính với tiêu chuẩn cành hom dài 3,5 - 4,5 cm, đường kính 2,5 - 3,5 mm, thời vụ cắm hom vụ thu (tháng 8) hoặc đông xuân (tháng 11 - 12), đảm bảo tỷ lệ cây xuất vườn đạt trên 88% sau 8 tháng chăm sóc.
• Áp dụng quy trình quản lý cây trồng tổng hợp (ICM) và dịch hại (IPM): Các nông hộ sản xuất chè cần tuân thủ chế độ bón lót định kỳ 20 tấn phân chuồng hoai mục/ha theo chu kỳ 2 năm một lần, kết hợp bón thúc N:P:K theo tỷ lệ cân đối 3:1:1 với định mức 30 kg N/tấn sản phẩm, kết hợp kiểm tra đồng ruộng 7 ngày/lần để kiểm soát bệnh phồng lá và rầy xanh.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Nhà khoa học và chuyên gia chọn tạo giống: Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu di truyền học thực nghiệm về tổ hợp lai giữa nguồn gen chè bản địa (Shan Ba Vì, Cù Dề Phùng, Trung Du) với giống nhập nội (Kim Tuyên, Saemidori), hỗ trợ định hướng các chương trình lai tạo giống chè mới.
• Kỹ sư nông nghiệp và cán bộ khuyến nông: Sử dụng các chỉ tiêu kỹ thuật về mật độ trồng 22.000 cây/ha, định mức phân bón, phương pháp cắt tỉa đốn hái và phòng trừ sâu bệnh hại theo tiêu chuẩn ngành để tập huấn chuyển giao kỹ thuật cho nông dân.
• Doanh nghiệp chế biến, hợp tác xã sản xuất chè: Nắm bắt chính xác các thông số sinh hóa (axit amin, tanin, đường khử) của Dòng số 10 và Dòng số 14 để tối ưu hóa dây chuyền công nghệ chế biến chè xanh cao cấp và chè Ôlong xuất khẩu.
• Giảng viên, học viên cao học và sinh viên ngành Nông học, Khoa học cây trồng: Luận văn là tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng RCBD, kỹ thuật phân tích nông sinh học và xử lý số liệu thống kê sinh học bằng phần mềm IRRIST.

Câu hỏi thường gặp

• Tại sao Dòng chè lai số 13 lại đạt năng suất thực thu cao nhất (14,82 tấn/ha)?
  Dòng số 13 thừa hưởng ưu thế lai từ cặp bố mẹ Shan Ba Vì và Trung Du, hình thành bộ khung tán lớn với chiều cao 130,0 cm, độ rộng tán 135,8 cm và đường kính gốc 3,78 cm. Tán chè rộng kết hợp mật độ búp dày và diện tích lá 26,77 cm2 giúp cây tối ưu hóa quang hợp, tạo sinh khối búp tươi vượt trội so với các giống chè thuần.
• Dòng chè số 10 có những đặc tính sinh hóa nào phù hợp cho chế biến chè Ôlong?
  Dòng số 10 tích lũy hàm lượng axit amin cao trên 2,5%, hàm lượng đường hòa tan đạt trên 3,0% và hàm lượng tanin duy trì dưới mức 30%. Khi chế biến ở nhiệt độ cao, sự tương tác giữa đường và axit amin tạo nên các hợp chất thơm bền vững, mang lại hương vị đậm đà và nước chè sánh vàng đặc trưng cho chè Ôlong.
• Hiệu quả nhân giống vô tính của Dòng số 13 được chứng minh qua những số liệu nào?
  Qua theo dõi thí nghiệm giâm cành 600 hom, Dòng số 13 đạt tỷ lệ sống 91,2%, tỷ lệ ra rễ cao nhất và tỷ lệ xuất vườn đạt 89,8% sau 8 tháng. Cây giống đạt chuẩn sinh trưởng khỏe với chiều cao trên 29 cm và 8,57 lá thật, giúp giảm chi phí sản xuất cây giống từ 3,2% đến 8,1%.
• Nghiên cứu áp dụng quy chuẩn nào để đánh giá tính thích ứng và sâu bệnh hại?
  Đề tài tuân thủ nghiêm ngặt Quy chuẩn kỹ thuật Quốc gia QCVN 01-124:2013/BNNPTNT về khảo nghiệm giống chè và QCVN 01-118:2012/BNNPTNT về phương pháp điều tra phát hiện sâu bệnh. Số liệu quan trắc định kỳ rầy xanh, bọ cánh tơ, bọ xít muỗi cho thấy Dòng 13 và VN3 có mức độ nhiễm sâu bệnh thấp nhất trong 7 công thức.
• Tại sao việc đánh giá giống ở độ tuổi 7 lại mang ý nghĩa quyết định?
  Theo quy luật sinh trưởng của cây chè, tuổi 7 là giai đoạn chè bước vào thời kỳ kinh doanh thành thục, các đặc tính di truyền về hình thái, năng suất, phẩm chất sinh hóa và tính chống chịu ngoại cảnh bộc lộ rõ nét và ổn định nhất, phản ánh trung thực tiềm năng khai thác lâu dài từ 20 đến 30 năm.

Kết luận

• Nghiên cứu đã hoàn thành đánh giá toàn diện 7 công thức giống chè ở tuổi 7 tại vùng sinh thái Phú Thọ theo chuẩn mực khoa học cây trồng.
• Xác định Dòng số 13 là giống có năng suất thực thu cao nhất (14,82 tấn/ha), sinh trưởng thân tán khỏe nhất và tỷ lệ xuất vườn giâm cành đạt 89,8%.
• Tuyển chọn Dòng số 10 và Dòng số 14 là nguồn nguyên liệu chất lượng cao cho chế biến chè xanh và chè Ôlong với hàm lượng axit amin trên 2,5% và đường hòa tan trên 3,0%.
• Chứng minh Dòng số 13 và dòng nhập nội VN3 có tính chống chịu sâu bệnh vượt trội, thích ứng tốt với điều kiện khí hậu nóng ẩm vùng Trung du.
• Đóng góp nguồn vật liệu khởi đầu có giá trị di truyền cao cho chiến lược phát triển bền vững ngành chè Việt Nam giai đoạn 2026 - 2030.

Các cơ quan quản lý nông nghiệp, viện nghiên cứu và doanh nghiệp sản xuất chè cần nhanh chóng đẩy mạnh công tác khảo nghiệm sản xuất thử Dòng số 13 và xây dựng vùng nguyên liệu đặc sản từ Dòng số 10, góp phần nâng cao giá trị và sức cạnh tranh cho thương hiệu chè Việt Nam trên thị trường quốc tế.