phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, phụ lục và tài liệu tham khảo nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý thiết bị dạy học của trường đại học trong quân đội Chƣơng 2: Thực trạng công tác quản lý thiết bị dạy học tại Học viện Hậu cần. Chƣơng 3: Biện pháp nâng cao hoạt động quản lý thiết bị dạy học tại Học viện Hậu cần trong giai đoạn phát triển hiện nay 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THIẾT BỊ DẠY HỌC CỦA TRƢỜNG ĐẠI HỌC TRONG QUÂN ĐỘI 1. Một số khái niệm cơ bản 1. Khái niệm quản lý Nói về phạm trù này, Các Mác cũng đã từng khẳng định “Quản lý là một chức năng đặc biệt nảy sinh từ bản chất xã hội của quá trình lao động” [17, tr.
Ông mô tả hoạt động quản lý qua cách diễn đạt hình tượng hóa rất sinh động: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng. 400] Vì vậy, khi phân tích phạm trù quản lý, người viết xem xét nó dưới những khía cạnh sau: khái niệm, đặc điểm, bản chất và chức năng của nó trong cộng đồng, xã hội để có cái nhìn cơ bản đầy đủ. Trước tiên, chúng ta phải thừa nhận rằng: quan hệ quản lý là một bộ phận đa dạng, phức tạp của quan hệ xã hội.
Nhìn nhận quản lý dưới từng góc độ khác nhau, chúng ta lại đưa ra được những khái niệm quản lý riêng biệt. Cách hiểu thông thường nhất về quản lý theo từ điển Tiếng Việt: “Quản lý là việc tổ chức, điều khiển các hoạt động theo những yêu cầu nhất định.800] Đồng thời, chúng ta có thể kể đến những định nghĩa tiêu biểu của các nhà khoa học trong và ngoài nước về quản lý như sau: Quan niệm của các tác giả nước ngoài về quản lý 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Theo Afanaxev: “Quản lý con người có nghĩa là tác động đến anh ta, sao cho hành vi, công việc và hoạt động của anh ta đáp ứng những yêu cầu của xã hội, tập thể, để những cái đó có lợi cho cả tập thể và cá nhân, thúc đẩy sự tiến bộ của cả xã hội lẫn cá nhân.” Theo Henry Faybol, Max Webber: “Quản lý là khoa học đồng thời là một nghệ thuật thúc đẩy sự phát triển xã hội.” Theo Harold Koontz và Heinz Weihrich: “Quản lý là hoạt động đảm bảo sự phối hợp giữa nỗ lực của các cá nhân nhằm đảm bảo mục tiêu quản lý trong điều kiện chi phí thời gian, công sức, tài lực, vật lực ít nhất đạt được kết quả cao nhất.” Quan niệm của các nhà khoa học Việt Nam về quản lý GS. Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là những tác động có định hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng bị quản lý trong tổ chức để vận hành tổ chức, nhằm đạt được mục đích nhất định. Đỗ Hoàng Toàn: “Quản lý là sự tác động có tổ chức của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý nhằm đạt được mục tiêu đã đề ra trong điều kiện biến động của môi trường.TS Trần Quốc Thành: “Quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý để chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi và hoạt động của con người nhằm đạt được mục đích, đúng với ý chí nhà quản lý, phù hợp với quy luật khách quan.” Nguyễn Bá Dương: “Hoạt động quản lý là sự tác động qua lại một cách tích cực giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý qua con đường tổ chức, là sự tác động điều khiển, điều chỉnh tâm lý và hành động của các đối tượng quản lý, lãnh đạo cùng hướng hoàn thành những mục tiêu nhất định của tập thể và xã hội.” Giáo trình Quản lý hành chính Nhà nước: “Quản lý là sự tác động có ý thức để chỉ huy, điều hành, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi hoạt 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com động của con người để hướng đến mục đích, đúng ý chí, và phù hợp với quy luật khách quan.61] Có thể nói, các quan niệm về quản lý trên đây, tuy được diễn đạt theo những cách thức khác nhau nhưng chúng đều nhấn mạnh vào ba đặc điểm cơ bản của hoạt động quản lý.
Đó là: Thứ nhất, hoạt động quản lý luôn được tiến hành trong một không gian xác định là tổ chức, luôn phải tính đến môi trường với những hoàn cảnh đặc trưng, xác định của nó. Thứ hai, hoạt động quản lý là tập hợp những tác động có sự phối hợp, nỗ lực của các cá nhân trong tập thể để nhằm thực hiện những mục tiêu của tổ chức. Quan hệ này luôn có sự xuất hiện của hai loại chủ thể là chủ thể quản lý (bên tạo ra những sự tác động có định hướng đến đối tượng trong tổ chức) và đối tượng bị quản lý (bên tiếp nhận sự tác động và thực hiện theo sự tác động để đạt được mục tiêu của tổ chức). Thứ ba, hoạt động quản lý bao giờ cũng hướng tới những mục tiêu xác định và được thực hiện theo một quá trình, quỹ đạo có sự sắp đặt và kế hoạch trước.
Mục tiêu này chính là căn cứ để chủ thể quản lý bằng phương pháp quản lý đã tạo ra những chuỗi tác động cụ thể lên đối tượng bị quản lý và hướng những đối tượng này theo ý muốn. Bởi vậy, tính mục đích luôn là thuộc tính cơ bản, hữu cơ của hoạt động quản lý. Thực chất, suy cho cùng, xét dưới góc độ tổ chức – kỹ thuật, bản chất của quản lý là hoạt động tạo ra sự kết hợp mọi nỗ lực chung của con người trong tổ chức để sử dụng tốt của cải vật chất thuộc phạm vi sở hữu của tổ chức, để vừa đạt tới mục tiêu chung của tổ chức, vừa đảm bảo mục tiêu riêng của từng cá nhân một cách hài hòa nhất. Vì vậy, theo quan điểm người viết, quản lý có thể được định nghĩa như sau: 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “Quản lý là sự tác động có tổ chức, có tính định hướng của chủ thể quản lý lên đối tượng và khách thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các tiềm năng, các cơ hội của tổ chức để hoàn thành những mục tiêu xác định của tập thể.” MÔI TRƢỜNG QUẢN LÝ Công cụ quản lý Chủ thể quản lý Đối tƣợng Mục tiêu quản lý quản lý Phƣơng pháp quản lý Sơ đồ 1.1: Sơ đồ hóa khái niệm quản lý 1.
Các chức năng quản lý Khi nhìn nhận hoạt động quản lý dưới góc độ chức năng hoạt động, một nhà khoa học Pháp đã khẳng định: “Quản lý là hoạt động của việc lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo và kiểm tra hoạt động của các thành viên của một tổ chức để thực hiện những mục tiêu của tổ chức đó. 16-17] Để thực hiện chu trình quản lý hoàn chỉnh, về cơ bản, chức năng quản lý bao gồm bốn hoạt động sau: Kế hoạch hóa là quá trình vạch ra các mục tiêu cho tương lai của tổ chức và quy định cách thức thực hiện để đạt được mục tiêu đó. Có ba nội dung chủ yếu của chức năng kế hoạch hóa: (i) Xác định, định hình mục tiêu (phương hướng) đối với tổ chức; (ii) Xác định và đảm bảo về nguồn lực của tổ chức để đạt được các mục tiêu này; (iii) Quyết định những hoạt động cần thiết để thực hiện mục tiêu đó nhanh nhất, khoa học và hiệu quả nhất. 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tổ chức là quá trình phân công và phân phối các nhiệm vụ, sắp xếp nguồn lực để thực hiện mục tiêu.
Đây chính là quá trình hình thành nên cấu trúc các quan hệ giữa các thành viên, các bộ phận trong một tổ chức nhằm làm thực hiện thành công các kế hoạch và đạt được mục tiêu tổng thể của tổ chức. Chính nhờ việc tổ chức có hiệu quả, người quản lý mới có thể phối hợp, điều hành tốt hơn các nguồn nhân lực và vật lực. Thành công của tổ chức phụ thuộc nhiều vào năng lực của người quản lý trong việc sử dụng các nguồn lực sao cho hợp lý và hiệu quả. Chỉ đạo là quá trình điều khiển tổ chức hoạt động theo đúng kế hoạch đã đề ra.
Kiểm tra là quá trình thanh tra, giám sát hoạt động của tập thể. Chức năng này là hết sức cần thiết để đánh giá hiệu quả hoạt động của tổ chức. Đây là quá trình tự điều chỉnh đối với người quản lý khi diễn ra theo chu trình sau: (i) Người quản lý đặt ra những chuẩn mực thành đạt của hành động; (ii) Người quản lý đối chiếu, đo lường kết quả, sự thành đạt so với những chuẩn mực đã đặt ra; (iii) Người quản lý tiến hành những điều chỉnh sai lệch; (iv) Người quản lý hiệu chỉnh, sửa lại chuẩn mực nếu thấy cần thiết. Những hoạt động này có sự phối hợp với nhau một cách chặt chẽ, biện chứng, không thể tách rời.
Sự phối hợp này được thể hiện qua sơ đồ sau: Kế hoạch hóa Thông tin Kiểm tra Tổ chức quản lý Lãnh đạo Sơ đồ 1.2: Mối quan hệ giữa các chức năng quản lý 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Nói tóm lại, sự ra đời của hoạt động quản lý là tất yếu. Đồng thời, chính bản chất, chức năng của hoạt động quản lý đã cho thấy sự cần thiết của nó trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Nói như các nhà khoa học, đó là: “Việc quản lý là thiết yếu, trong mọi sự hợp tác có tổ chức cũng như ở mọi cấp độ của tổ chức trong một cơ sở. Quản lý nhà trường Nhà trường là một thiết chế xã hội thể hiện chức năng tái tạo nguồn nhân lực phục vụ cho quá trình duy trì, phát triển xã hội.
Trường học là những tế bào quan trọng của hệ thống giáo dục. Những tế bào này có hoạt động tốt, hiệu quả và đúng mục tiêu, kế hoạch thì hệ thống giáo dục mới thực hiện được đúng đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước.