phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, mục lục, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm 3 chƣơng sau đây Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý công tác sinh viên ở trƣờng đại học trong bối cảnh hiện nay Chƣơng 2: Thực trạng về công tác sinh viên và quản lý công tác sinh viên của trƣờng Đại học KHCN Hà Nội trong bối cảnh hiện nay Chƣơng 3: Biện pháp quản lý công tác sinh viên tại trƣờng Đại học KHCN Hà Nội trong bối cảnh hiện nay. 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC SINH VIÊN Ở TRƢỜNG ĐẠI HỌC TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Xuất phát từ tầm quan trọng của công tác sinh viên trong giáo dục và đào tạo trường đại học Bên cạnh công tác giảng dạy và học tập cho nên trong các lĩnh vực khoa học khác nhau nhƣ xã hội học, giáo dục học, tâm lý học, quản lý giáo dục.
đã có nhiều nghiên cứu về vấn đề này. Các nghiên cứu của các nhà khoa học thuộc các lĩnh vực khác nhau trên cả bình diện lý luận và thực tiễn với mục đích cuối cùng là hình thành và phát triển nhân cách theo đúng chuẩn đầu ra của đào tạo. Các sản phẩm khoa học đƣợc công bố dƣới hình thức các luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ, các đề tài nghiên cứu khoa học các cấp, các bài báo khoa học. có thể nêu ra một số nghiên cứu sau: - Viện nghiên cứu quản lý giáo dục thuộc đại học California (Mỹ) đã công bố kết quả nghiên cứu qua khảo sát 22.336 sinh viên về công tác sinh viên đã khẳng định sự cần thiết, tầm quan trọng của công tác hỗ trợ sinh viên, đặc biệt là hỗ trợ học tập cho sinh viên trong nhà trƣờng đại học.
[dẫn theo 25] - Ở các nƣớc phát triển trên thế giới nhƣ Trung Quốc, Nhật bản, Anh, Pháp, Australia,. đều quan tâm nghiên cứu và đầu tƣ cho công tác sinh viên, coi đây là một mặt cơ bản trong công tác đào tạo tại các rƣờng đại học. Nhƣ, tại Nhật bản, các trƣờng đại học cho phép sinh viên đi làm thêm và hỗ trợ tìm việc làm cho sinh viên trong quá trình học tập. Tại Australia, các trƣờng đại học rất quan tâm đến nhu cầu văn hóa và tín ngƣỡng tôn giáo, vì vậy các trƣờng đại học tại nƣớc này có các bộ phận riêng giảng cho sinh viên, đặc biệt là sinh viên nƣớc ngoài mới nhập học tại trƣờng để họ hòa nhập môi trƣờng mới để thích ứng với môi trƣờng và học tập tốt hơn.
[dẫn theo 25] 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tại Việt Nam vấn đề công tác sinh viên với các công việc khác nhau nhƣ hỗ trợ sinh viên, quản lý hành chính, sinh viên, giáo dục sinh viên. cũng đƣợc các trƣờng đại học, các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu, đầu tƣ nhằm nâng cao chất lƣợng công tác sinh viên. Có thể nêu lên một số nghiên cứu ở cấp độ luận văn thạc sĩ chuyên ngành giáo dục học và quản lý giáo dục, nhƣ: Đinh Trọng Nghĩa (2005) [22], “Biện pháp tăng cường quản lý kí túc xá tại trung tâm nội trú sinh viên Đại học quốc gia Hà Nội”; Hà Ngọc Hòa (2005) [15], “Biên pháp quản lý sinh viên ngoại trú trường Đại học Hồng Đức, thành phố Thanh Hóa”; Trần Thị Thúy Ngân (2006) [21], “Biện pháp quản lý sinh viên ngoại trú trường Đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia Hà Nội”; Thân Thị Minh Chung (2009) [11], “Biên pháp quản lý sinh viên tại trường Đại học khoa học tự nhiên giúp sinh viên có cơ hội tìm kiếm việc làm phù hợp sau khi tốt ngiệp”; Đinh Việt Hà (2014) [13], “Quản lý hoạt động tư vấn, hỗ trợ sinh viên tại trường Đại học Ngoại thương”; Lê Thành Thật (2017) [25], “Quản lý hoạt động hỗ trợ sinh viên nội trú tại Đại học quốc gia Hà Nội”. Nhận xét: - Các nghiên cứu trên đi vào một nội dung của công tác sinh viên, tập trung vào hoạt động hỗ trợ tìm việc làm và một số nội dung khác của công tác sinh viên - Các nghiên cứu khoa học trên, đặc biệt là các luận văn thạc sĩ đều trên cơ sở xác định lí luận của đề tài, tổ chức khảo sát thực tiễn trên các địa bàn khác nhau của các trƣờng Đại học trong cả nƣớc và từ đó đƣa ra các biên pháp quản lý nhằm nâng cao chất lƣợng các nội dung của công tác sinh viên đƣợc nghiên cứu.
Nhƣ tác giả Lê Thành Thật (2017) [25], với đề tài “Quản lý hoạt động hỗ trợ sinh viên nội trú tại đại học quốc gia Hà Nội” trên cơ sở Xây dựng cơ sở lí luận về quản lý hoạt động hỗ trợ sinh viên nội trú tại trƣờng tại trƣờng đại học,(thông qua việc làm rõ các khái niệm, nội dung và các yếu tố ảnh hƣởng), khảo sát phát hiện thực trạng hoạt động hỗ trợ sinh viên (mục 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tiêu, nội dung, hình thức, các điều kiện và lực lƣợng tham gia, phát hiện tình trạng quản lý hoạt động hỗ trợ sinh viên (thông qua các chức năng quản lý) đề xuất 07 biện pháp quản lý hoạt động hỗ trợ dinh viên nội trú tại đại học quốc gia Hà Nội. Tổ chức nâng cao nhận thức cho cán bộ, giảng viên về tầm quan trọng của hoạt động hỗ trợ sinh viên nội trú; phân công quản lý theo hƣớng tăng cƣờng tăng quyền tự chủ cho các đơn vị tham gia quản lý hoạt động hỗ trợ sinh viên nội trú, tổ chức hỗ trợ sinh viên theo hƣớng dịch vụ. Tổ chức bồi dƣỡng nghiệp vụ cho cán bộ quản lý hoạt động hỗ trợ sinh viên nội trú. Các công trình nghiên cứu đi trƣớc là tài liệu tham khảo tốt nhất cho tác giả kế thừa, chọn lọc nghiên cứu đề tài của cá nhân “Quản lý Công tác sinh viên tại trường Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội trong bối cảnh hiện nay”.
Xác định các nội dung nghiên cứu của đề tài luận văn - Xác định cơ sở lí luận về quản lý công tác sinh viên tại trƣờng đại học (khái niệm, nội dung công tác sinh viên và quản lý công tác sinh viên tại trƣờng đại học trong bối cảnh hiện nay) và các yếu tố ảnh hƣởng đến quản lý công tác sinh viên trong trƣờng đại học. - Khảo sát và đánh giá đúng thực trạng công tác sinh viên và quản lý công tác sinh viên tại Trƣờng Đại học KHCN Hà Nội trong bối cảnh hiện nay. - Khảo sát và đánh giá mức độ tác động của các yếu tố quản lý công tác sinh viên ở Trƣờng Đại học KHCN Hà Nội trong bối cảnh hiện nay. - Đề xuất các biện pháp quản lý công tác sinh viên tại trƣờng Đại học KHCN Hà Nội trong bối cảnh hiện này.
Các khái niệm cơ bản 1. Quản lý Lịch sử đã chứng minh rằng, để tồn tại và phát triển, ngay từ khi loài ngƣời xuất hiện trên trái đất, con ngƣời đã liên kết với nhau thành nhóm để thực hiện những mục tiêu mà họ không thể đạt đƣợc với tƣ cách là những cá 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com nhân riêng lẻ, nhằm chống lại sự tiêu diệt của thú dữ và thiên nhiên, đồng thời cũng xuất hiện một loạt các mối quan hệ: Quan hệ con ngƣời với con ngƣời, giữa con ngƣời với thiên nhiên, giữa con ngƣời với xã hội và cả con ngƣời với chính bản thân con ngƣời. Trong quá trình đó đã xuất hiện một số ngƣời có năng lực chi phối đƣợc ngƣời khác, cũng nhƣ điều khiển mọi hoạt động của nhóm sao cho phù hợp với mục tiêu chung. Những ngƣời đó đóng vai trò thủ lĩnh để quản lý nhóm, điều đó đã làm nảy sinh nhu cầu về quản lý.
Nhƣ vậy, hoạt động quản lý xuất hiện từ rất sớm nhƣ một yếu tố cần thiết để phối hợp những nỗ lực cá nhân hƣớng tới những mục tiêu chung và nó tồn tại, phát triển cho đến ngày nay. Nói đến hoạt động quản lý, ngƣời ta thƣờng nhắc đến ý tƣởng sâu sắc của C.Mác: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa sự hoạt động của cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của những khí quan độc lập của nó. Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [1]. Harold Koontz “Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực của cá nhân nhằm đạt được mục đích của tổ chức.
Mục đích của mọi nhà quản lý là hình thành môi trường mà trong đó con người có thể đạt được mục đích của tổ chức. Mục đích của mọi nhà quản lý là hình thành môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của mình với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn cá nhân ít nhất” [14]. Nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam, xuất phát từ các góc độ khác nhau cũng đã đƣa ra những khái niệm quản lý: Xuất phát từ các loại hình hoạt động quản lý, các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc cho rằng “Quản lý là quá trình đạt đến mục tiêu 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com của tổ chức bằng cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra” [9]. Một xu hƣớng nghiên cứu phƣơng pháp luận quản lý ở Việt Nam trong cuốn “Khoa học quản lý” của nhiều tác giả: Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Văn Bình, Nguyễn Quốc Chí.
cho rằng: “Hoạt động quản lý nhằm làm cho hệ thống vận động theo mục tiêu đặt ra tính đến trạng thái có chất lượng mới” [3]. Quản lý về bản chất bao gồm quá trình “quản” và quá trình “lý”. “Quản” là coi sóc giữ gìn, duy trì sự ổn định của hệ. “Lý” là sửa sang, sắp xếp, đổi mới, tạo ra sự phát triển của hệ.
Hệ ổn định mà không phát triển tất yếu sẽ suy thoái. Hệ phát triển mà không ổn định tất yếu sẽ dẫn đến rối ren. Quản lý nhằm ngăn chặn mọi sự suy thoái và rối ren. Nếu ngƣời đứng đầu tổ chức chỉ lo việc “quản” tức là chỉ lo việc coi sóc, giữ gìn thì tổ chức dễ trì trệ, tuy nhiên nếu chỉ quan tâm tới việc “lý” tức là chỉ lo việc sắp xếp tổ chức, đổi mới mà không đạt nền tảng của sự ổn định, thì sự phát triển của tổ chức không bền vững.