Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYÊN TRUYỀN “CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI” 1.1 Một số khái niệm : 1.1 Tuyên truyền và công tác tuyên truyền 1.1 Tuyên truyền Tuyên truyền là thuật ngữ quen thuộc được sử dụng khá nhiều trong cuộc sống hàng ngày, đặc biệt là trong quá trình hoạt động nghiệp vụ của nhà báo. Thuật ngữ tuyên truyền được nhiều nhà khoa học giải thích khác nhau. Theo Đại từ điển Tiếng Việt, tuyên truyền là giải thích rộng rãi để thuyết phục, vận động mọi người làm theo. Với cuốn “Đại bách khoa toàn thư Liên Xô”, thuật ngữ tuyên truyền được hiểu theo hai nghĩa: Theo nghĩa rộng, tuyên truyền là sự truyền bá những quan điểm, tư tưởng về chính trị, triết học, khoa học, nghệ thuật.
nhằm biến quan điểm, tư tưởng ấy thành ý thức xã hội, thành hành động cụ thể của quần chúng. Theo nghĩa hẹp, tuyên truyền là sự truyền bá những quan điểm lý luận nhằm xây dựng cho quần chúng thế giới quan nhất định, phù hợp với lợi ích thế giới quan ấy. Với cách hiểu này, tuyên truyền theo nghĩa hẹp là tuyên truyền chính trị, tuyên truyền tư tưởng mà mục đích của nó là hình thành ở đối tượng được tuyên truyền một thế giới quan nhất định, một kiểu ý thức xã hội nhất định và cổ vũ tích cực xã hội của con người. Tuyên truyền là một dạng hoạt động đặc biệt, có tính lịch sử cụ thể và mang bản chất giai cấp.
Bởi lẽ, hoạt động tuyên truyền nhằm giải thích, phổ biến, vận dụng những giá trị mà lý luận đã đúc kết và khái quát từ hoạt động thực tiễn và thông qua hoạt động thực tiễn. Theo “Cơ sở lý luận báo chí” thì: “Tuyên truyền là hoạt động, nhằm truyền bá trong quần chúng nhân dân những tư tưởng nền tảng, những quan điểm chính yếu của hệ tư tưởng, của chế độ, nhằm hình thành một bức tranh đặc trưng về thế giới và lịch sử vận động của xã hội” [47, tr. TS Nguyễn Quốc Bảo, tác giả cuốn “Học tập phương pháp tuyên truyền cách mạng Hồ Chí Minh” có cách lý giải khác về thuật ngữ tuyên truyền như sau: 15 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com “Tuyên truyền là phổ biến, giải thích một tư tưởng, một học thuyết, một quan điểm nào đó, nhằm hình thành hoặc củng cố ở đối tượng tuyên truyền một thế giới quan, nhân sinh quan, một lý tưởng, một lối sống. thông qua đó mà ảnh hưởng tới thái độ và tính tích cực của con người trong thực tiễn xã hội”.15] Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Tuyên truyền là đem một việc gì nói cho dân hiểu, dân nhớ, dân theo, dân làm.
Nếu không đạt được mục tiêu đó, là tuyên truyền thất bại” [27, tr. Người cũng đã nhiều lần nhắc nhở những người làm báo “Nhiệm vụ của tờ báo là tuyên truyền, cổ động, huấn luyện, giáo dục và tổ chức dân chúng để đưa dân chúng đến mục đích chung”. [28, tr 99] Trong Sổ tay báo cáo viên 1999-2000 của Ban Tư tưởng – Văn hóa Trung ương có viết: “Tuyên truyền là truyền bá, giáo dục, giải thích nhằm chuyển biến và nâng cao về nhận thức; bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, xây dựng thành niềm tin; thúc đẩy mọi người hành động một cách tự giác, nhằm thực hiện thắng lợi những mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra”.110-111] Tuyên truyền có nhiều cách hiểu và cách phân chia, tùy theo góc độ nghiên cứu. Nếu theo tính chất hệ tư tưởng thì có tuyên truyền tư sản và tuyên truyền vô sản.
Nếu phân theo nội dung thì có tuyên truyền kinh tế, tuyên truyền chính trị, tuyên truyền văn hóa. Nếu phân theo phạm vi tác động đến đối tượng thì có tuyên truyền cá biệt (cho một người), tuyên truyền nhóm và tuyên truyền đại chúng (cho nhiều người). Nếu phân theo phương thức tác động thì có tuyên truyền miệng, tuyên truyền trực quan, tuyên truyền qua các phương tiện thông tin đại chúng hay tuyên truyền trực tiếp và tuyên truyền gián tiếp. Ngoài ra, chúng ta có thể phân tuyên truyền thành tuyên truyền đối nội và tuyên truyền đối ngoại.
Tuy có những cách giải thích khác nhau về thuật ngữ tuyên truyền, nhưng các khái niệm của các nhà khoa học, các nhà triết học, các nhà tư tưởng đã nêu lên những đặc điểm chung, đó là: Tuyên truyền là hoạt động truyền bá, giáo dục, giải thích nhằm chuyển biến và nâng cao nhận thức của đối tượng tuyên truyền. Tuyên truyền là bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, từ đó xây dựng thành niềm tin cho đối tượng tuyên truyền. 16 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Những kết quả của hai nội dung trên sẽ thúc đẩy mọi người (đối tượng tuyên truyền) hành động một cách tự giác, nhằm thực hiện thắng lợi mọi mục tiêu, nhiệm vụ mà hoạt động tuyên truyền đặt ra. Tóm lại, hoạt động tuyên truyền là quá trình nhóm người này thông báo cho nhóm người kia một số thông tin, một số kiến thức về các luận điểm lý luận, đường lối, chính sách kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội trong nước và trên thế giới.
Đó là quá trình tác động nhằm cho đối tượng hiểu, nắm vững thông tin, trên cơ sở đó có thái độ rõ ràng, có niềm tin và đi đến hành động phù hợp với mục đích của chủ thể tuyên truyền. Trên cơ sở nghiên cứu, kế thừa quan điểm của các nhà khoa học đã trình bày như trên, tác giả mạnh dạn nêu quan điểm của mình về thuật ngữ tuyên truyền như sau: “Tuyên truyền là hoạt động truyền bá có hệ thống, có chủ ý tác động đến cảm xúc, thái độ, ý thức và hành động của đối tượng, làm chuyển biến nâng cao nhận thức, bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, thúc đẩy họ làm theo một cách tự giác nhằm thực hiện thắng lợi mục tiêu đã đề ra”.2 Công tác tuyên truyền Trong cuốn “Về công tác tư tưởng của Đảng cộng sản Việt Nam”, PGS. TS Đào Duy Quát cho rằng công tác tuyên truyền (trước ta thường gọi là công tác huấn học) là hoạt động truyền bá hệ tư tưởng, cương lĩnh, đường lối của Đảng trong cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân. Cụ thể: “Công tác tuyên truyền là hoạt động truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, cương lĩnh, đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, làm cho cán bộ, đảng viên và quần chúng nhận thức có cơ sở khoa học thực tiễn quy luật xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, xây dựng thế giới quan, nhân sinh quan cộng sản, niềm tin vững chắc vào sự đổi mới toàn diện của đất nước theo định hướng Xã hội chủ nghĩa, hành động tự giác, sáng tạo trong sự nghiệp bảo vệ độc lập, chủ quyền lãnh thổ quốc gia, đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa, thực hiện thắng lợi mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh, vững bước lên xã hội chủ nghĩa”.
[43, tr 21] Trong công tác tuyên truyền phải mang tính đại chúng, tính nghệ thuật và diễn đạt ngắn gọn nhưng sâu sắc, giản dị, dễ hiểu. Đối với công tác tuyên truyền 17 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com trên mặt trận báo chí, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thể hiện rõ quan điểm tư tưởng của mình. Đó là cách viết: Vì ai mà viết? Mục đích viết để làm gì? Viết cho ai? Viết cái gì? Cách viết như thế nào? [27, tr 1094-1095]. Chủ thể của công tác tuyên truyền là những cá nhân, tổ chức đại diện cho Đảng phái chính trị, nhà nước, giai cấp, đoàn thể, các nhóm xã hội mà lợi ích của họ gắn liền với mục đích của tuyên truyền.
Dưới Chủ nghĩa xã hội, chủ thể tuyên truyền là toàn Đảng, toàn thể cán bộ, đảng viên, tổ chức nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội khác trong hệ thống chính trị. Đối tượng của công tác tuyên truyền là những cá nhân, tập thể, tầng lớp, giai cấp, nhóm xã hội, những cộng đồng người (ở trong và ngoài nước). Nội dung của công tác tuyên truyền là nội dung các loại hoạt động mà chủ thể tuyên truyền đã xác định để chuyển tải đến đối tượng nhằm thực hiện mục đích đề ra. Nội dung tuyên truyền được quy định bởi mục đích, đối tượng, điều kiện tiến hành tuyên truyền cụ thể của mỗi giai đoạn cách mạng.
Nội dung tuyên truyền phải toàn diện, có cơ cấu hợp lý, cân đối, tập trung ở những trọng tâm, trọng điểm nhằm đạt được mục đích xác định. Nội dung tuyên truyền có mối quan hệ biện chứng với hình thức và phương pháp tuyên truyền. Nội dung quyết định hình thức; hình thức, phương pháp bảo đảm chuyển tải nội dung tuyên truyền đã xác định đến đối tượng. Công tác tuyên truyền có vai trò quan trọng trong sự nghiệp cách mạng cũng như tiến trình phát triển của xã hội loài người.
Nó truyền bá, phổ biến hệ tư tưởng cách mạng trong xã hội mà trước hết là trong các lực lượng tiên tiến, khơi dậy tính sáng tạo của quần chúng, động viên quần chúng tham gia vào sự nghiệp cách mạng, góp phần tổ chức các phong trào cách mạng, chuẩn bị về mặt tư tưởng và con người cho các cuộc cách mạng. Công tác tuyên truyền là công tác cách mạng đầu tiên của bất kỳ giai cấp cách mạng, tổ chức cách mạng nào. Tư tưởng cách mạng chỉ trở thành sức mạnh cải tạo xã hội khi quần chúng lĩnh hội được nó, chuyển hóa nó thành những yếu tố của ý thức quần chúng, quyết định lập trường sống và thế giới quan của họ. Trên cơ sở nghiên cứu, kế thừa quan điểm của các nhà khoa học nghiên cứu về vấn đề này, có thể hiểu công tác tuyên truyền là hoạt động có mục đích của 18 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Đảng, Nhà nước, đoàn thể, tổ chức xã hội.
nhằm truyền bá chủ nghĩa Mac - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến đối tượng tuyên truyền. Từ đó, hình thành cho đối tượng tuyên truyền có niềm tin vững chắc vào sự nghiệp cách mạng và tự giác, sáng tạo trong thực tiễn, nhằm góp phần đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đưa đất nước tiến lên Chủ nghĩa xã hội.2 Xây dựng nông thôn mới 1.1 Nông thôn: Theo cách hiểu chung nhất, nông thôn là một hệ thống xã hội, một cộng đồng xã hội có những đặc trưng riêng biệt như một xã hội thu nhỏ, trong đó có đủ các yếu tố, các vấn đề xã hội và các thiết chế xã hội. Nông thôn được xem xét như một cơ cấu xã hội, trong đó có hàng loạt các yếu tố, các lĩnh vực nằm trong mối quan hệ chặt chẽ với nhau.