Chương 1: Cơ sở lý luận về báo điện tử và vấn đề đời sống văn hóa của người lao động Việt Nam 1. Khái niệm báo điện tử và đặc điểm của báo điện tử 1. Khái niệm báo điện tử Sự ra đời của internet đã tác động mạnh mẽ đến mọi mặt của đời sống xã hội. Đặc điểm nổi bật nhất của internet là khả năng lưu giữ, truyền tải và cung cấp một lượng dữ liệu khổng lồ.
Khác với các phương tiện truyền thông đại chúng khác là chỉ phát đi tin tức một chiều đến công chúng, truyền thông internet là quá trình tương tác hai chiều, trong đó các thành viên vừa là người phát tin vừa là người tiếp nhân các thông tin. Xét trên phương diện báo chí thì internet và Word Wide Web đã kéo theo sự ra đời của một loại hình xuất bản điện tử, hay nói cách khác là các loại hình báo chí mới: Báo điện tử và mạng thông tin trực tuyến. Cùng với sự phát triển chóng mặt của các công nghệ kết nối, giúp đẩy nhanh tốc độ truyền tải, số lượng các tờ báo điện tử cũng nở rộ khắp nơi trên thế giới, truyền tải thông tin dưới mọi hình thức mà các loại báo truyền thống cung cấp. Người lướt web không chỉ được cập nhật tin tức dưới dạng chữ viết mà còn có thể nghe rất nhiều kênh phát thanh và xem truyền hình ngay trên website báo chí.
Dựa trên những định nghĩa của một số nhà nghiên cứu cũng như phân tích nhiều quan điểm và các tiêu chí xác định để đi đến một khái niệm tương đối về báo điện tử. Báo điện tử là một loại hình báo chí được xây dựng dưới hình thức của một website và phát hành trên mạng internet. Hay cũng có thể hiểu: Báo điện 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com tử là sản phẩm đặc biệt, được sinh ra từ sự kết hợp của các loại hình báo chí truyền thống. Báo điện tử sử dụng các yếu tố công nghệ cao như là một yếu tố quyết định.
Quy trình sản xuất và truyền tải thông tin dựa trên nền tảng mạng internet toàn cầu. Đặc điểm của báo điện tử Tính tương tác cao của báo điện tử: Phản hồi là một yếu tố rất quan trọng, thể hiện hiệu quả mang lại của quá trình truyền thông và cũng là cơ sở để điều chỉnh nội dung, phương thức truyền thông sao cho phù hợp với nhu cầu người tiếp nhận. Khả năng đa phương tiện: Khả năng này của báo điện tử thể hiện ở sự kết hợp ngôn ngữ viết, âm thanh, hình ảnh, màu sắc, đồ họa… Thông tin được cung cấp trên báo điện tử được sự hỗ trợ của âm thanh, video clip… Với khả năng đa phương tiện này, báo điện tử đã chứng tỏ được tính ưu việt so với các loại hình báo chí truyền thống ở khả năng cung cấp thông tin toàn vẹn, sâu sắc. Tuy nhiên, khi trình độ kỹ thuật – công nghệ chưa phát triển tới mức lý tưởng thì khả năng đa phương tiện này sẽ làm hạn chế, chậm quá tình tải nội dung thông tin.
Tính tức thời và phi định kỳ: Báo điện tử vượt trội so với các loại hình báo chí truyền thống khác ở chỗ: tính thời sự của sự kiện, thông tin đến với độc giả gần như tức thời. Nội dung thông tin của báo điện tử không bị giới hạn, không bị cố định trên mặt giấy và cũng không bị khống chế bởi thời lượng phát sóng nên có thể bổ sung, cập nhật thông tin bất cứ lúc nào và không hạn chế số lượng. Với sức mạnh công nghệ của mạng internet, thì chỉ cần máy tính xách tay, đường truyền internet là phóng viên đã có thể cập nhật tin bài. Và gần như ngay lập tức, độc giả báo điện tử có thể tiếp nhận thông tin cho dù họ ở bất cứ đâu.
10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Khả năng truyền tải thông tin không hạn chế: Internet vốn là một kho lưu giữ thông tin khổng lồ. Báo điện tử không bị hạn chế bởi số trang, thời lượng phát sóng… nên nội dung thông tin có thể phát triển không giới hạn nhờ việc thiết lập các siêu liên kết. Các siêu liên kết tổ chức thông tin thành từng lớp, tạo mối quan hệ giữa thông tin mới nhất với các thông tin tham khảo cùng một chủ đề. Nhờ đó, người đọc có thể dễ dàng tìm kiếm, thu nhận một lượng thông tin khổng lồ, phong phú, toàn diện về mọi vấn đề.
Với những đặc điểm mang tính ưu việt như vậy, báo điện tử có được lợi thế rất lớn khi tiếp cận công chúng. Công chúng được chủ động trong tiếp cận thông tin trên báo điện tử, họ có quyền lựa chọn tần suất và trình tự tiếp nhận chứ không phải tiếp nhận chứ không phải tiếp nhận lần lượt theo định sẵn như phát thanh, truyền hình. Họ có quyền lựa chọn cho mình bất kì nội dung nào mà họ muốn đọc, muốn xem, bất cứ lúc nào chỉ thông qua một cái nhấp chuột chứ không phải chờ đợi hay phải xem những thông tin mà họ không có nhu cầu. Tuy nhiên, công chúng tiếp nhận thông tin báo điện tử qua màn hình máy tính, vì thế họ bị hạn chế bởi độ rộng của màn hình, có những phần bị khuất nên công chúng không thể xác định được dung lượng và bố cục bài viết.
Họ phải vừa đọc vừa kéo thanh trượt dọc mới đọc được hết bài viết nếu bài viết có dung lượng dài và cũng chỉ có thể xem được từng trang bài hiển thị trên màn hình. Hơn nữa, đọc báo điện tử rất nhanh bị mỏi mắt và dễ gây ra mệt mỏi. Khi tiếp nhận thông tin trên báo điện tử, công chúng phải tập trung chú ý vào màn hình và con chuột, theo dõi thông tin theo trình tự di chuột nên nhiều khi bị gián đoạn. Nói chung là độ tập trung phải cao hơn so với việc tiếp nhận thông tin trên báo in, phát thanh và truyền hình.
11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Công chúng muốn tiếp nhận thông tin trên báo điện tử phải là những người có trình độ, ít nhất phải có sự hiểu biết về máy tính và internet và thường công chúng này là những người có độ tuổi trẻ, chủ yếu là sống ở khu vực thành thị, có nhu cầu thông tin cao và quỹ thời gian hạn hẹp. Họ chỉ tranh thủ thời gian lúc nghỉ ngơi để nhấp chuột vào những đường link về một vấn đề hấp dẫn nào đó hoặc một vấn đề họ đang quan tâm. Với những đặc điểm về bản chất cũng như sự tiếp nhận thông tin của công chúng báo điện tử đòi hỏi những người làm báo cần có sự thích ứng để tạo ra những tác phẩm báo chí phù hợp với đặc tính thông tin của loại hình, giúp đạt hiệu quả thông tin cao nhất. Văn hóa và vấn đề xây dựng đời sống văn hóa của người lao động 1.
Khái niệm và đặc trưng của văn hóa Thế giới hiện nay là một thế giới toàn cầu hóa và hội nhập, một thế giới mở cửa, văn hóa được mọi người, mọi quốc gia chú ý. Tiếp cận xã hội ở bất cứ lĩnh vực nào, góc độ nào đều ít nhiều biến động chạm đến văn hóa. Văn hóa là tổng thể các giá trị tình cảm và tri thức, vật chất và tinh thần, là hệ thống giá trị gắn liền với con người, với dân tộc, với lịch sử. Nó là những giá trị vật chất có thể nắm bắt được như đền đài, miếu mạo… và cả những giá trị phi vật chất như nếp sống, lối ứng xử, giao tiếp, hành vi đạo đức… Văn hóa là sự đúc kết qua cuộc sống của nhiều thế hệ trong xã hội nhất định.
Nó vừa là nền tảng xây dựng xã hội mới, vừa là động lực giải quyết các vấn đề xã hội. Nói theo nghĩa rộng, tất cả những giá trị tinh thần và vật chất mà con người đã sáng tạo ra trong quá trình lịch sử của mình, là cái biểu hiện trình độ của xã hội trong một giai đoạn lịch sử nhất định. Đó là trình độ nhận thức tự nhiên, xã hội. Nó bao gồm trong đó tín ngưỡng, phong tục tập quán, nghệ 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thuật… Văn hóa là dòng chảy liên tục kết nối quá khứ, hiện tại và tương lai.
Văn hóa là sự kết tinh những giá trị vật chất và tinh thần của một dân tộc. Cho tới thời điểm hiện tại đã có hàng trăm định nghĩa về văn hóa. Vào cuối thế kỷ XIX, Eduard Bur Tylor, nhà xã hội học về văn hóa người Anh là người đầu tiên cung cấp cho văn hóa một định nghĩa được mọi người chấp nhận rộng rãi: “Văn hóa là một chỉnh thể phức hợp bao gồm tri thức, tín ngưỡng, nghệ thuật, đạo đức, pháp luật, tập tục và bất kỳ năng lực, thói quen nào khác mà con người cần có với tư cách là một thành viên của xã hội”. Và theo sự phát triển của xã hội, hiện nay, văn hóa được bàn đến ở khắp mọi nơi.
UNESCO thừa nhận văn hóa là cội nguồn trực tiếp của phát triển xã hội, có vị trí trung tâm và đóng vai trò điều tiết xã hội. Trong những nước tiên tiến, sự chi tiêu cho văn hóa ngày càng lớn, kinh doanh văn hóa trở thành thành một ngành lớn đem lại thu nhập không kém thu nhập công nghiệp và thương nghiệp. Một số định nghĩa văn hóa thường gặp: + Văn hóa là “trình độ phát triển lịch sử của xã hội và của con người, biểu hiện trong các kiểu và các hình thức tổ chức của đời sống và hành động của con người, cũng như trong các giá trị vật chất và giá trị tinh thần do con người tạo ra. Văn hóa có thể được dùng để chỉ trình độ phát triển về vật chất và tinh thần của những xã hội, dân tộc, bộ tộc cụ thể (thí dụ văn hóa cổ đại, văn hóa Maya, văn hóa Trung Quốc…).
Theo nghĩa hẹp, văn hóa chỉ liên quan tới đời sống tinh thần của con người” (Bách khoa toàn thư Liên Xô). +Văn hóa phản ánh và thể hiện một cách tổng quát sống động mọi mặt của cuộc sống (của mỗi cá nhân và cả cộng đồng) đã diễn ra trong quá khứ cũng như đang diễn ra trong hiện tại, trải qua hàng nhiều thế kỷ, nó đã cấu thành nên một hệ thống các giá trị, truyền thống, thẩm mỹ và lối sống… mà dựa trên đó từng dân tộc khẳng định bản sắc riêng của mình… Văn hóa là thuộc tính bản chất của con người (xã hội) “Con người vốn là quả tim đích 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thực của văn hóa, của một nền văn hóa” (Federico Mayor – Tổng giám đốc UNESCO).