Luận văn thạc sĩ ussh đảng bộ tỉnh quảng ninh lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng cnh hđh từ năm 1996 đến năm 2010

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ussh đảng bộ tỉnh quảng ninh lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng cnh hđh từ năm 1996 đến, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hiền
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Kim Đỉnh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Đảng Bộ Tỉnh Quảng Ninh Lãnh Đạo Chuyển Dịch Cơ Cấu Kinh Tế Theo Hướng Công Nghiệp Hóa, Hiện Đại Hóa Từ Năm 1996 Đến Năm 2010
• Loại tài liệu: Luận văn Thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ, XÃ HỘI CỦA QUẢNG NINH TRƯỚC NĂM 1996
• 1.1. Điều kiện tự nhiên của tỉnh Quảng Ninh
• 1.1.1. Vị trí địa lý, địa hình, khí hậu, sông ngòi và thủy văn
• 1.2. Tài nguyên thiên nhiên
• 1.3. Vài nét về đặc điểm xã hội của tỉnh Quảng Ninh
• 1.3.1. Các đơn vị hành chính
• 1.3.2. Dân cư, lao động
• 1.4. Vài nét về kinh tế Quảng Ninh trước năm 1996
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ QUẢNG NINH LÃNH ĐẠO THỰC HIỆN CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ THEO HƢỚNG CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA TỪ NĂM 1996 ĐẾN NĂM 2010
• 2.1. Chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về chuyển dịch cơ cấu kinh tế 1996 - 2010
• 2.2. Đảng bộ Quảng Ninh lãnh đạo thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ năm 1996 - 2000
• 2.3. Đảng bộ Quảng Ninh lãnh đạo thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ năm 2001 - 2005
• 2.4. Đảng bộ Quảng Ninh đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa từ năm 2006 - 2010
• 2.5. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ CỦA QUÁ TRÌNH ĐẢNG BỘ QUẢNG NINH LÃNH ĐẠO CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ TỪ NĂM 1996 ĐẾN NĂM 2010
• 3.1. Công nghiệp - xây dựng
• 3.2. Du lịch - dịch vụ - thương mại
• 3.3. Nông - lâm - ngư nghiệp
• 3.4. Nguyên nhân thành tựu, một số kinh nghiệm của bước chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ năm 1996 - 2010
• 3.5. Tiểu kết chương 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 1996 2010

Giai đoạn 1996-2010, tỉnh Quảng Ninh đã trải qua một quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế mạnh mẽ. Sự chuyển dịch này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong cơ cấu ngành mà còn thể hiện sự phát triển bền vững của nền kinh tế địa phương. Đảng bộ tỉnh đã lãnh đạo thực hiện nhiều chính sách nhằm thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa, từ đó tạo ra những bước tiến quan trọng trong phát triển kinh tế. Việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã góp phần nâng cao đời sống người dân và cải thiện môi trường đầu tư tại tỉnh.

1.1. Đặc điểm kinh tế xã hội của Quảng Ninh trước năm 1996

Trước năm 1996, Quảng Ninh chủ yếu dựa vào ngành khai thác khoáng sản, đặc biệt là than đá. Kinh tế tỉnh còn nhiều hạn chế, cơ sở hạ tầng yếu kém và chưa có sự phát triển đồng bộ giữa các ngành. Dân cư chủ yếu sống dựa vào nông nghiệp và khai thác tài nguyên thiên nhiên. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế bắt đầu từ đây, với mục tiêu nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững.

1.2. Tầm quan trọng của chuyển dịch cơ cấu kinh tế

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế là yếu tố then chốt để Quảng Ninh phát triển bền vững. Nó không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới. Đặc biệt, việc chuyển dịch này còn giúp tỉnh nâng cao khả năng cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

II. Những thách thức trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Ninh

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, nhưng quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Quảng Ninh vẫn gặp phải nhiều thách thức. Các vấn đề như sự chênh lệch giữa các ngành, sự phụ thuộc vào tài nguyên thiên nhiên và biến đổi khí hậu đã ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của tỉnh. Đặc biệt, việc thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao cũng là một trong những rào cản lớn.

2.1. Sự chênh lệch giữa các ngành kinh tế

Sự phát triển không đồng đều giữa các ngành kinh tế đã tạo ra những khoảng cách lớn trong thu nhập và cơ hội việc làm. Ngành công nghiệp và dịch vụ phát triển nhanh hơn so với nông nghiệp, dẫn đến tình trạng thiếu hụt lao động trong lĩnh vực nông nghiệp.

2.2. Tác động của biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp và khai thác thủy sản. Các hiện tượng thời tiết cực đoan như bão lũ đã gây thiệt hại lớn cho nền kinh tế địa phương, làm giảm năng suất và thu nhập của người dân.

III. Phương pháp chuyển dịch cơ cấu kinh tế hiệu quả tại Quảng Ninh

Để thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế hiệu quả, Quảng Ninh đã áp dụng nhiều phương pháp và chính sách khác nhau. Các chính sách này bao gồm việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng, phát triển nguồn nhân lực và khuyến khích đầu tư từ bên ngoài. Đặc biệt, việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

3.1. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng là một trong những ưu tiên hàng đầu của tỉnh. Các dự án giao thông, điện, nước đã được triển khai mạnh mẽ, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế và thu hút đầu tư.

3.2. Phát triển nguồn nhân lực

Để đáp ứng nhu cầu phát triển, tỉnh đã chú trọng đến việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Các chương trình đào tạo nghề và nâng cao kỹ năng cho lao động đã được triển khai, giúp người dân có cơ hội việc làm tốt hơn.

IV. Kết quả đạt được từ chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Ninh

Quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã mang lại nhiều kết quả tích cực cho tỉnh Quảng Ninh. Tốc độ tăng trưởng kinh tế ổn định, đời sống người dân được cải thiện rõ rệt. Ngành công nghiệp và dịch vụ đã chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế, tạo ra nhiều việc làm và thu nhập cho người dân.

4.1. Tăng trưởng kinh tế bền vững

Tốc độ tăng trưởng kinh tế của Quảng Ninh trong giai đoạn này đạt mức cao, với nhiều ngành kinh tế chủ lực phát triển mạnh mẽ. Điều này đã giúp tỉnh khẳng định vị thế trong khu vực và cả nước.

4.2. Cải thiện đời sống người dân

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân. Các chương trình an sinh xã hội được triển khai hiệu quả, giúp giảm nghèo và nâng cao đời sống.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chuyển dịch cơ cấu kinh tế Quảng Ninh

Kết luận, chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 1996-2010 đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, để tiếp tục phát triển bền vững, tỉnh cần phải giải quyết các thách thức hiện tại và tìm kiếm các giải pháp mới. Triển vọng tương lai của tỉnh phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Quảng Ninh cần tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đồng thời chú trọng đến bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế và nhu cầu phát triển của tỉnh.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế

Hợp tác quốc tế sẽ là một trong những yếu tố quan trọng giúp Quảng Ninh phát triển. Việc thu hút đầu tư nước ngoài và hợp tác với các tổ chức quốc tế sẽ tạo ra nhiều cơ hội mới cho tỉnh trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Quảng Ninh sở hữu vị thế địa kinh tế chiến lược đặc biệt tại vùng Đông Bắc Việt Nam với đường bờ biển dài 250 km, hơn 2.078 hòn đảo lớn nhỏ và trữ lượng than đá anthracite ước tính 3,6 tỷ tấn, chiếm phần lớn sản lượng khai thác của cả nước. Bên cạnh nguồn tài nguyên khoáng sản dồi dào, tỉnh còn có tỷ lệ đô thị hóa thuộc nhóm cao hàng đầu toàn quốc với 50,3% dân số sinh sống tại khu vực thành thị vào năm 2009. Tuy nhiên, trước năm 1996, nền kinh tế của địa phương bộc lộ nhiều điểm nghẽn nghiêm trọng: sự phụ thuộc quá mức vào công nghiệp khai khoáng thô, năng lực sản xuất nông nghiệp chưa bảo đảm an ninh lương thực và ngành dịch vụ - du lịch chưa tương xứng với tiềm năng di sản thiên nhiên thế giới.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm rõ quá trình Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh vận dụng sáng tạo đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam để lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa các chủ trương, phân tích sự thay đổi cơ cấu ngành và nội ngành qua ba thời kỳ kế hoạch năm năm (1996 - 2000, 2001 - 2005 và 2006 - 2010), từ đó đánh giá những thành tựu, hạn chế và đúc kết các bài học kinh nghiệm lịch sử. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên địa bàn 14 đơn vị hành chính của tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 15 năm bản lề (1996 - 2010). Công trình có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi luận giải khoa học về động lực giúp GDP địa phương duy trì tốc độ tăng trưởng liên tục từ 11% đến 13%/năm, đồng thời chuyển dịch tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ đạt trên 85% tổng sản phẩm trên địa bàn.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng thế giới quan và phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về tái sản xuất xã hội, quá trình tích lũy tư bản và quy luật phát triển lực lượng sản xuất trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Khung lý thuyết này được kết hợp chặt chẽ với đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước được khởi xướng từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (năm 1986), bổ sung hoàn thiện qua các kỳ Đại hội VII, VIII, IX và X của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Nghiên cứu tập trung vào 4 khái niệm khoa học then chốt:

1. Cơ cấu kinh tế: Tổng thể các mối quan hệ hữu cơ giữa các ngành kinh tế, vùng lãnh thổ và các thành phần kinh tế trong một chỉnh thể thống nhất.
2. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Quá trình biến đổi cả về số lượng và chất lượng của các ngành sản xuất nhằm thích ứng với tiến bộ khoa học kỹ thuật và cơ chế thị trường.
3. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa: Quá trình chuyển đổi căn bản, toàn diện các hoạt động sản xuất từ sử dụng lao động thủ công sang sử dụng công nghệ tiên tiến, năng suất cao.
4. Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa nhiều thành phần: Mô hình kinh tế vận hành theo quy luật thị trường có sự quản lý của Nhà nước, trong đó kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được thu thập từ các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc (từ khóa VI đến khóa XI), các Nghị quyết chuyên đề của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh (nổi bật là Nghị quyết số 02-NQ/TU năm 1996 về ngành than, Nghị quyết số 04-NQ/TU năm 1997 về phát triển công nghiệp và Nghị quyết số 08-NQ/TU năm 1998 về nông nghiệp - nông thôn), cùng hơn 150 báo cáo thống kê định kỳ từ Cục Thống kê, Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Ninh trong suốt giai đoạn 1996 - 2010.

Phương pháp nghiên cứu chủ đạo bao gồm phương pháp lịch sử và phương pháp logic, kết hợp với các kỹ thuật phân tích số liệu, thống kê so sánh và tổng hợp liên ngành. Cỡ mẫu nghiên cứu bao trùm toàn bộ 14 đơn vị hành chính cấp huyện, thị xã và thành phố thuộc tỉnh Quảng Ninh (bao gồm Hạ Long, Cẩm Phả, Uông Bí, Móng Cái, Đông Triều, Yên Hưng, Hoành Bồ, Tiên Yên, Đầm Hà, Hải Hà, Bình Liêu, Ba Chẽ, Vân Đồn và Cô Tô). Phương pháp chọn mẫu tài liệu là phương pháp chọn mẫu toàn thể theo địa bàn hành chính kết hợp chọn mẫu có chủ đích đối với 3 khu vực kinh tế: Khu vực I (Nông - Lâm - Thủy sản), Khu vực II (Công nghiệp - Xây dựng) và Khu vực III (Dịch vụ - Du lịch - Thương mại). Việc lựa chọn phương pháp này nhằm đảm bảo tính xác thực, tính khách quan lịch sử và bao quát toàn diện các bước chuyển mang tính quy luật của nền kinh tế địa phương trong suốt 15 năm thực hiện công cuộc đổi mới.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, khu vực Công nghiệp - Xây dựng giữ vai trò đầu tàu dẫn dắt tăng trưởng và chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng chiều sâu. Sản lượng than sạch của tỉnh tăng từ 3,8 triệu tấn năm 1991 lên 7,3 triệu tấn năm 1995, sau đó vượt mốc 10 triệu tấn/năm trong giai đoạn 1996 - 2000 và đạt trên 30 triệu tấn vào giai đoạn 2006 - 2010. Ngành sản xuất vật liệu xây dựng bứt phá mạnh mẽ nhờ khai thác mỏ đá vôi Hoành Bồ có trữ lượng gần 1 tỷ tấn, cho ra đời các nhà máy xi măng quy mô lớn từ 1,5 đến 3 triệu tấn/năm và sản lượng gạch ngói đạt 385 triệu viên. Tỷ trọng công nghiệp - xây dựng tăng từ 32,7% năm 1991 lên 40,6% năm 1995 và duy trì ổn định quanh mức 45% - 50% trong cơ cấu GDP của tỉnh suốt thời kỳ 1996 - 2010.

Thứ hai, ngành Dịch vụ - Du lịch phát triển đột phá thành ngành kinh tế mũi nhọn, tận dụng tối đa tiềm năng di sản thiên nhiên thế giới vịnh Hạ Long và thương mại biên mậu. Doanh thu du lịch tăng trưởng bình quân trên 51%/năm, số lượt khách du lịch tăng bình quân 52%/năm, đạt mốc trên 1 triệu lượt khách vào năm 2000, trong đó khách quốc tế chiếm khoảng 50%. Tỷ trọng ngành dịch vụ trong GDP tăng từ 42,8% năm 1991 lên 48,2% năm 1995 và đóng góp xấp xỉ 45% GDP toàn tỉnh trong suốt thập niên 2000. Kinh tế cửa khẩu tại Móng Cái và hệ thống cảng nước sâu Cái Lân đã mở rộng mạng lưới giao thương quốc tế với mức tăng kim ngạch xuất khẩu bình quân 18% - 20%/năm.

Thứ ba, cơ cấu nội bộ ngành Nông - Lâm - Thủy sản có bước chuyển đổi tích cực theo hướng sản xuất hàng hóa giá trị cao, mặc dù tỷ trọng toàn ngành trong GDP giảm từ 24,5% năm 1991 xuống còn 11,14% năm 1995 và dưới 8% vào năm 2010. Trong lâm nghiệp, diện tích rừng trồng tập trung đạt trên 23.400 ha, nâng độ che phủ rừng từ 17% năm 1991 lên 23% năm 1995 và đạt xấp xỉ 40% năm 2000. Trong thủy sản, diện tích nuôi thả mở rộng trên 14.000 ha bãi triều, năng lực khai thác đạt 12.000 - 13.000 tấn hải sản/năm với hơn 4.000 phương tiện đánh bắt, đưa kim ngạch xuất khẩu thủy sản tăng trưởng đều đặn 16%/năm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên những thành tựu trên xuất phát từ sự chỉ đạo quyết liệt, kịp thời của Tỉnh ủy Quảng Ninh thông qua việc ban hành các nghị quyết chuyên đề sát hợp thực tiễn. Việc tái cơ cấu ngành than và giải quyết dứt điểm tình trạng khai thác trái phép thông qua Nghị quyết số 02-NQ/TU đã củng cố nguồn thu ngân sách Nhà nước tăng bình quân 43,6%/năm. So sánh với các tỉnh lân cận thuộc vùng Đồng bằng sông Hồng như Hưng Yên hay Vĩnh Phúc vốn tập trung chủ yếu vào thu hút FDI cho công nghiệp chế biến chế tạo nhẹ, Quảng Ninh đã lựa chọn con đường kết hợp đa cực: duy trì công nghiệp nặng truyền thống, phát triển công nghiệp phụ trợ gắn với kinh tế cảng biển và mở rộng tối đa lĩnh vực du lịch - dịch vụ cao cấp.

Trong luận văn, hệ thống số liệu chuyển dịch này được trực quan hóa sinh động thông qua các biểu đồ cơ cấu GDP tỉnh Quảng Ninh qua các mốc 1996, 2000, 2005, 2010 (như Biểu đồ 3.1, Biểu đồ 3.4 và Biểu đồ 3.6), kết hợp cùng các bảng thống kê chi tiết về giá trị sản xuất lâm nghiệp và sản lượng thủy sản (Bảng 3.1 và Bảng 3.2). Các minh họa dạng biểu đồ cột và đồ thị tỷ trọng trong công trình đã phản ánh rõ nét xu thế giảm dần của kinh tế nông nghiệp tự cấp tự túc để nhường chỗ cho khu vực dịch vụ và công nghiệp hiện đại.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cơ cấu chiều sâu ngành công nghiệp khai khoáng và mở rộng công nghiệp phụ trợ công nghệ cao. Ban Thường vụ Tỉnh ủy và Sở Công Thương cần phối hợp chặt chẽ với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam thực hiện lộ trình khai thác bền vững, gắn sản xuất than sạch với bảo vệ môi trường sinh thái, phấn đấu nâng tỷ trọng công nghiệp chế biến sâu lên mức trên 30% giá trị sản xuất công nghiệp trong giai đoạn 5 năm tiếp theo.

Thứ hai, đầu tư hoàn thiện kết cấu hạ tầng đồng bộ cho kinh tế biển và du lịch nghỉ dưỡng chất lượng cao. Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh cùng Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch cần tập trung nguồn vốn ngân sách và thu hút vốn tư nhân nhằm nâng cấp hệ thống cảng biển nước sâu Cái Lân, phát triển chuỗi đô thị du lịch Hạ Long - Cẩm Phả - Vân Đồn - Móng Cái, đặt mục tiêu thu hút từ 3 đến 5 triệu lượt khách du lịch và nâng tỷ trọng dịch vụ đạt 50% - 52% GDP vào năm 2015.

Thứ ba, chuyển đổi mô hình nông nghiệp sang sản xuất hàng hóa tập trung gắn với công nghệ sinh học và thủy sản xuất khẩu. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cùng chính quyền các huyện Tiên Yên, Đầm Hà, Hải Hà cần quy hoạch mở rộng hơn 20.000 ha vùng nuôi trồng thủy sản an toàn sinh học, đẩy mạnh liên kết giữa hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến, bảo đảm tốc độ tăng trưởng giá trị nông - lâm - thủy sản ổn định ở mức 4,5% - 5%/năm hàng năm đến năm 2015.

Thứ tư, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hiệu lực quản trị kinh tế địa phương. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn triển khai chương trình đào tạo nghề kỹ thuật cao, phấn đấu nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 45% lên trên 60% vào năm 2015, đáp ứng trực tiếp nhu cầu nhân sự cho các khu kinh tế mở và cụm công nghiệp hiện đại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm 1: Cán bộ lãnh đạo, chuyên viên hoạch định chính sách tại các cơ quan Đảng, Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân các cấp. Luận văn cung cấp khung tham chiếu thực tiễn về cách thức xây dựng nghị quyết chuyên đề, kinh nghiệm phân cấp quản lý ngân sách và điều phối cơ cấu kinh tế liên vùng.

Nhóm 2: Giảng viên, nghiên cứu viên chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Kinh tế chính trị và Địa lý kinh tế. Công trình là nguồn tài liệu học thuật giá trị, cung cấp dữ liệu kiểm chứng về sự vận dụng đường lối đổi mới của Trung ương vào một địa bàn biên giới - biển đảo đặc thù.

Nhóm 3: Học viên cao học, nghiên cứu sinh và sinh viên khối ngành Khoa học xã hội và Kinh tế học. Luận văn cung cấp mô hình phương pháp luận nghiên cứu kết hợp giữa lịch sử - logic và kỹ thuật xử lý dữ liệu thống kê kinh tế cấp tỉnh giai đoạn 1996 - 2010.

Nhóm 4: Các nhà đầu tư chiến lược, doanh nghiệp hạ tầng và hiệp hội du lịch tại Quảng Ninh. Tài liệu giúp các nhà đầu tư nắm bắt quy hoạch không gian kinh tế, tiến trình hình thành các vùng nguyên liệu tập trung và định hướng phát triển cảng biển của tỉnh.

Câu hỏi thường gặp

1. Mục tiêu cốt lõi trong đường lối chuyển dịch cơ cấu kinh tế của Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 1996 - 2000 là gì? Mục tiêu cốt lõi là đẩy nhanh công nghiệp hóa, hiện đại hóa với trọng tâm phát triển công nghiệp và du lịch. Địa phương đặt chỉ tiêu tăng trưởng GDP 12% - 13%/năm, đưa tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ đạt 85% - 90% cơ cấu kinh tế, sản lượng than sạch đạt 9 - 10 triệu tấn và đón 1 triệu lượt khách du lịch vào năm 2000.

2. Ngành than có vị trí như thế nào trong tiến trình công nghiệp hóa tại Quảng Ninh? Ngành than đóng vai trò là ngành công nghiệp chủ lực, tạo nguồn thu ngân sách lớn và cung cấp năng lượng cho cả nước. Thông qua Nghị quyết số 02-NQ/TU năm 1996, Tỉnh ủy đã lập lại trật tự khai thác, di chuyển các cảng than ô nhiễm tại trung tâm Hạ Long về Nam Cầu Trắng và nâng sản lượng than sạch từ 3,8 triệu tấn lên hơn 30 triệu tấn vào cuối giai đoạn.

3. Tại sao tỷ trọng ngành nông nghiệp của Quảng Ninh giảm mạnh nhưng giá trị tuyệt đối vẫn tăng? Tỷ trọng nông nghiệp giảm từ 24,5% năm 1991 xuống dưới 10% năm 2010 là kết quả của tốc độ tăng trưởng vượt bậc từ khu vực công nghiệp và dịch vụ. Dù vậy, giá trị sản xuất nông nghiệp vẫn tăng bình quân 4,75%/năm nhờ chuyển đổi giống cây trồng, mở rộng 14.000 ha nuôi trồng thủy sản và đưa độ che phủ rừng từ 17% lên 40%.

4. Luận văn sử dụng phương pháp nào để đảm bảo tính khách quan của các số liệu kinh tế? Tác giả kết hợp phương pháp lịch sử và phương pháp logic với việc phân tích dữ liệu toàn diện trên 14 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh. Nguồn tư liệu gốc được đối chiếu chéo từ văn kiện của Đảng bộ tỉnh qua 5 kỳ Đại hội (khóa IX đến XIII) với các báo cáo thống kê chính thức từ Cục Thống kê và các sở, ngành chuyên môn.

5. Bài học kinh nghiệm nổi bật nhất được đúc kết từ sự lãnh đạo của Đảng bộ Quảng Ninh là gì? Bài học sâu sắc nhất là luôn bám sát tiềm năng tự nhiên và vị trí địa kinh tế của tỉnh để ban hành các nghị quyết mang tính đột phá. Tỉnh đã kết hợp chặt chẽ giữa khai thác khoáng sản với bảo vệ môi trường sinh thái, đồng thời phát huy sức mạnh của kinh tế nhiều thành phần để huy động tối đa nguồn vốn đầu tư toàn xã hội.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện và sâu sắc quá trình Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh vận dụng đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa của Đảng vào điều kiện cụ thể của địa phương từ năm 1996 đến năm 2010.
• Khẳng định bước chuyển biến tích cực trong cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Ninh với tốc độ tăng trưởng GDP đạt 11% - 13%/năm, tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ chiếm trên 85% và sản lượng khai thác than tăng hơn 4 lần sau 15 năm.
• Phân tích rõ nét sự kết hợp hài hòa giữa phát triển công nghiệp nặng truyền thống với việc khai thác bền vững thế mạnh kinh tế biển, du lịch di sản và thương mại cửa khẩu biên giới.
• Rút ra hệ thống bài học kinh nghiệm sâu sắc về công tác lãnh đạo, chỉ đạo chuyển dịch cơ cấu nội ngành, phân cấp quản lý tài chính và gắn phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng - an ninh vùng phên dậu Đông Bắc.
• Đây là công trình tham khảo giá trị cho các nhà hoạch định chính sách, các nhà nghiên cứu lịch sử Đảng và học viên chuyên ngành trong việc hoạch định chiến lược tái cấu trúc nền kinh tế địa phương trong giai đoạn hội nhập quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Điều kiện tự nhiên và đặc điểm kinh tế, xã hội của Quảng Ninh trước năm 1996. Chương 2: Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lãnh đạo thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ năm 1996 đến năm 2010. Chương 3: Kết quả quá trình Đảng bộ Quảng Ninh lãnh đạo chuyển dịch cơ cấu kinh tế từ năm 1996 đến năm 2010. 6 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Chƣơng 1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ ĐẶC ĐIỂM KINH TẾ, XÃ HỘI CỦA QUẢNG NINH TRƢỚC NĂM 1996 1.

Điều kiện tự nhiên của tỉnh Quảng Ninh 1.1 Vị trí địa lý, địa hình, khí hậu, sông ngòi và thủy văn Vị trí địa lý: Quảng Ninh là một tỉnh ở địa đầu phía đông bắc Việt Nam có toạ độ địa lý khoảng 106o26' đến 108o31' kinh độ đông và từ 20o40' đến 21o40' vĩ độ bắc. Điểm cực bắc là dãy núi cao thuộc thôn Mỏ Toòng, xã Hoành Mô, huyện Bình Liêu. Điểm cực nam ở đảo Hạ Mai thuộc xã Ngọc Vừng, huyện Vân Đồn. Điểm cực tây là sông Vàng Chua ở xã Bình Dương và xã Nguyễn Huệ, huyện Đông Triều.

Điểm cực đông trên đất liền là mũi Gót ở đông bắc xã Trà Cổ, thị xã Móng Cái. Phía tây tựa lưng vào núi rừng, phía đông là vịnh Bắc Bộ Quảng Ninh có biên giới quốc gia và hải phận giáp giới nước Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa. Trên đất liền, phía bắc của tỉnh (có các huyện Bình Liêu, Hải Hà và thị xã Móng Cái) giáp huyện Phòng Thành và thị trấn Đông Hưng, tỉnh Quảng Tây với 132,8 km đường biên giới; phía đông là vịnh Bắc Bộ; phía tây giáp các tỉnh Lạng Sơn, Bắc Giang, Hải Dương; phía nam giáp Hải Phòng. Bờ biển dài 250 km.

Diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 611.081,3 ha, trong đó đất nông nghiệp 243.833,2 ha, đất chuyên dùng 36.815,9 ha, đất chưa sử dụng 268. Địa hình: Quảng Ninh là tỉnh miền núi - duyên hải. Hơn 80% đất đai là đồi núi. Hơn hai nghìn hòn đảo nổi trên mặt biển cũng đều là các quả núi.

Vùng núi chia làm hai miền: Vùng núi miền Đông từ Tiên Yên qua Bình Liêu, Hải Hà, Đầm Hà đến Móng Cái. Đây là vùng nối tiếp của vùng núi Thập Vạn Đại Sơn từ Trung Quốc, hướng chủ đạo là đông bắc - tây nam. Có 7 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] hai dãy núi chính: dãy Quảng Nam Châu (1.507 m) và Cao Xiêm (1.330 m) chiếm phần lớn diện tích tự nhiên các huyện Bình Liêu, Hải Hà, Đầm Hà, dãy Ngàn Chi (1.166 m) ở phía bắc huyện Tiên Yên. Vùng núi miền tây từ Tiên Yên qua Ba Chẽ, Hoành Bồ, phía bắc thị xã Uông Bí và thấp dần xuống ở phía bắc huyện Đông Triều.

Vùng núi này là những dãy nối tiếp hơi uốn cong nên thường được gọi là cánh cung núi Đông Triều với đỉnh Yên Tử (1.068 m) trên đất Uông Bí và đỉnh Am Váp (1.094 m) trên đất Hoành Bồ. Vùng trung du và đồng bằng ven biển gồm những dải đồi thấp bị phong hoá và xâm thực tạo nên những cánh đồng từ các chân núi thấp dần xuống các triền sông và bờ biển. Đó là vùng Đông Triều, Uông Bí, bắc Yên Hưng, nam Tiên Yên, Đầm Hà, Hải Hà và một phần Móng Cái. Ở các cửa sông, các vùng bồi lắng phù sa tạo nên những cánh đồng và bãi triều thấp.

Đó là vùng nam Uông Bí, nam Yên Hưng (đảo Hà Nam), đông Yên Hưng, Đồng Rui (Tiên Yên), nam Đầm Hà, đông nam Hải Hà, nam Móng Cái. Tuy có diện tích hẹp và bị chia cắt nhưng vùng trung du và đồng bằng ven biển thuận tiện cho nông nghiệp và giao thông nên đang là những vùng dân cư trù phú của Quảng Ninh. Vùng biển và hải đảo của Quảng Ninh là một vùng rộng lớn với hơn 2.000 hòn đảo, chiếm hơn 2/3 số đảo cả nước (2078/ 2779). Có những đảo rất lớn như đảo Cái Bầu, Bản Sen.

Có hai huyện đảo là Vân Đồn và Cô Tô. Vịnh Hạ Long và Bái Tử Long có hàng ngàn đảo đá vôi nguyên là vùng địa hình kỳ thú. Khí hậu: Quảng Ninh nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới với mùa hạ nóng ẩm, mưa nhiều; mùa đông lạnh, ít mưa và tính nhiệt đới nóng ẩm là bao trùm nhất. Do nằm trong vành đai nhiệt đới nên hàng năm có hai lần mặt trời qua thiên đỉnh, tiềm năng về bức xạ và nhiệt độ rất phong phú.

8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Về nhiệt độ: mùa đông lạnh, nhiệt độ không khí trung bình dưới 20 oC. Mùa nóng có nhiệt độ trung bình trên 25oC. Mùa lạnh bắt đầu từ hạ tuần tháng 11 và kết thúc vào cuối tháng 3 năm sau, mùa nóng bắt đầu từ tháng 5 và kết thúc vào đầu tháng 10. Mùa ít mưa bắt đầu từ tháng 11 cho đến tháng 4 năm sau, mùa mưa nhiều bắt đầu từ tháng 5 và kết thúc vào đầu tháng 10.

Sông ngòi, thủy văn: Quảng Ninh có 30 sông, suối dài trên 10 km, diện tích lưu vực không quá 300 km2 với đặc trưng ngắn, nhỏ, độ dốc lớn. Lưu lượng và lưu tốc rất khác biệt giữa các mùa: mùa khô 1,45m3/s, mùa mưa là 1500 m3/s. Tài nguyên thiên nhiên Tài nguyên khoáng sản Quảng Ninh có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, đa dạng, có nhiều loại đặc thù, trữ lượng lớn, chất lượng cao mà nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước không có được như: than, cao lanh tấn mài, đất sét, cát thủy tinh, đá vôi… Than đá: Có trữ lượng khoảng 3,6 tỷ tấn, hầu hết thuộc dòng antraxít, tỷ lệ cácbon ổn định 80 - 90%; tập trung tại 3 khu vực: Hạ Long, Cẩm Phả và Uông Bí - Đông Triều; mỗi năm cho phép khai thác khoảng 30 - 40 triệu tấn. Các mỏ đá vôi, đất sét, cao lanh: trữ lượng tương đối lớn với đá vôi ở Hoành Bồ, Cẩm Phả; cao lanh ở Hải Hà, Bình Liêu, Ba Chẽ, Tiên Yên, thị xã Móng Cái; đất sét ở Đông Triều, Hoành Bồ và Hạ Long.

Bên cạnh than đá, các loại nguyên liệu là vật liệu xây dựng như đá vôi, sét, gạch ngói. rất phong phú và phân bố rộng khắp trong tỉnh. Mỏ đá vôi Hoành Bồ trữ lượng gần 1 tỷ tấn cho phép sản xuất xi măng vài chục triệu tấn/ năm, đáp ứng nhu cầu xây dựng kết cấu hạ tầng và đô thị hóa. Các khoáng sản khác như cao lanh Tấn Mài, Móng Cái; cát thủy tinh Vân Hải.

đều là các mỏ lớn ở miền Bắc, có chất lượng cao, điều kiện khai thác thuận 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] lợi, là nguồn tài nguyên quan trọng để phát triển công nghiệp phục vụ cho nhu cầu trong tỉnh, cả nước và xuất khẩu. Các mỏ nước khoáng: nước khoáng uống được phân bố ở Quang Hanh (Cẩm Phả), Khe Lạc (Tiên Yên), Đồng Long (Bình Liêu). Nước khoáng không uống được tập trung ở Cẩm Phả có nồng độ khoáng khá cao, nhiệt độ trên 35oC, dùng chữa bệnh. Tài nguyên biển Với bờ biển dài 250km, Quảng Ninh có nhiều ngư trường khai thác hải sản sản lượng cao, ổn định, phân bố gần bờ và quanh các đảo, thuận tiện cho việc khai thác, nuôi và chế biến hải sản xuất khẩu.

Ven biển Quảng Ninh có nhiều khu vực nước sâu, kín gió là lợi thế đặc biệt quan trọng cho việc xây dựng, phát triển hệ thống cảng biển. Theo kết quả điều tra, khả năng khai thác cá biển của Quảng Ninh khoảng 20.000 tấn/năm, vùng nước ven biển và quanh các đảo, cho phép khai thác từ 25. Ngoài ra, Quảng Ninh còn có thể mở rộng khai thác trên 20.000 tấn/năm tại các ngư trường khác thuộc vùng khơi vịnh Bắc Bộ. Biển Quảng Ninh có hơn 1000 loài cá và các loại đặc sản như: tôm, cua, mực, nhuyễn thể.

phong phú, phân bố rộng khắp ở các khu vực. Vùng ven bờ có sò huyết, ngao, hến, sá sùng, bào ngư, hải sâm, mực, tôm he, tôm hùm. Ngọc trai, ngọc điệp tập trung ở đảo Minh Châu, Ngọc Vừng, Quan Lạn. Một số loại hải sản độc đáo của vùng biển Quảng Ninh là các cồn bãi san hô và rong biển.

Quảng Ninh có trên 40.000ha eo vịnh và hàng chục vạn hecta vũng nông ven bờ thuộc vịnh Hạ Long, Bái Tử Long là môi trường thuận tiện để phát triển nuôi tôm, cá và đặc sản xuất khẩu. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Tài nguyên rừng: Quảng Ninh có 243.833,2 ha rừng và đất rừng (chiếm 40% diện tích đất tự nhiên toàn tỉnh), trong đó rừng tự nhiên chiếm khoảng 80%, rừng trồng, rừng đặc sản khoảng 100 ngàn ha, đất chưa thành rừng khoảng 230 ngàn ha. Tài nguyên nước: gồm nước mặt và nước ngầm. Nước mặt: lượng nước các sông khá phong phú, ước tính 8.776 tỷ m3 phát sinh trên toàn lưu vực.

Nước ngầm: Theo kết quả thăm dò, trữ lượng nước ngầm tại vùng Cẩm Phả là 6.107 m3/ngày, vùng Hạ Long là 21. Quảng Ninh đã xây dựng gần 30 hồ đập nước lớn với tổng dung tích 195,53 triệu m3, phục vụ những mục đích kinh tế - xã hội của tỉnh như hồ Yên Lập (dung tích 118 triệu m3), hồ Chúc Bài Sơn (11,5 triệu m3), hồ Quất Đông (10 triệu m3). Tài nguyên đất: Quảng Ninh có quỹ đất dồi dào với 611.081,3 ha, trong đó đất nông nghiệp đang sử dụng là 75,370ha, 146.019 ha đất lâm nghiệp, khoảng gần 20.000 ha có thể trồng cây ăn quả Trong tổng diện tích đất đai toàn tỉnh, đất nông nghiệp chiếm 10%, đất có rừng chiếm 38%, diện tích chưa sử dụng chiếm 43,8% tập trung ở vùng miền núi và ven biển, còn lại là đất chuyên dùng và đất ở. Vài nét về đặc điểm xã hội của tỉnh Quảng Ninh 1.1 Các đơn vị hành chính Quảng Ninh hiện nay có 3 thành phố, 1 thị xã, 10 huyện (có 2 huyện đảo).

Thành phố Hạ Long:Diện tích: 271,5 km2.774 người; Thành phố Hạ Long gồm 20 phường, xã: Hà Khánh, Hà Lầm, Hà Trung, Hà Phong, Hà Tu, Hồng Hải, Cao Thắng, Cao Xanh, Yết Kiêu, Trần 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Hưng Đạo, Bạch Đằng, Hòn Gai, Bãi Cháy, Hồng Hà, Hà Khẩu, Giếng Đáy, Hùng Thắng, Tuần Châu, Việt Hưng, Đại Yên. Hạ Long là trung tâm văn hoá, kinh tế, chính trị của tỉnh Quảng Ninh, nằm hai bên Cửa Lục, phía đông là khu vực phát triển công nghiệp và tập trung hầu hết các cơ quan quản lý của tỉnh. Khu phía tây (Bãi Cháy) là khu du lịch hoạt động sôi động. Thành phố Uông Bí: Diện tích: 243,5 km2; Dân số (2006): 99.985 người; Mật độ dân cư: 411 người/km2.

Uông Bí bao gồm 10 phường, xã: Vàng Danh, Bắc Sơn, Trưng Vương, Quang Trung, Trung Sơn, Nam Khê, Yên Thanh; Thượng Yên Công, Phương Đông, Phương Nam. Địa hình Uông Bí hai phần ba là đồi núi.