Luận văn: Phát triển và hoàn thiện hệ thống bảo hiểm y tế tại Việt Nam (UEH)

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ueh phát triển và hoàn thiện hệ thống bảo hiểm y tế tại việt nam, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực .

• Tác giả: Nguyễn Thị Tứ
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Nhi Hiếu
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Phát Triển Và Hoàn Thiện Hệ Thống Bảo Hiểm Y Tế Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO HIỂM Y TẾ
• 1.1. Khái niệm, tính chất và sự cần thiết của bảo hiểm y tế
• 1.2. Vai trò của bảo hiểm y tế
• 1.3. Các loại hình bảo hiểm y tế
• 1.4. Bảo hiểm y tế một số nước trên thế giới
• 1.5. Nhận xét và rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH THỰC HIỆN CHẾ ĐỘ BHYT TẠI VIỆT NAM
• 2.1. Sơ lược về BHYT tại Việt Nam
• 2.2. Tình hình triển khai BHYT tại Việt Nam thời gian qua
• 2.3. Thành tựu và khó khăn
• 2.4. Nguyên nhân và tồn tại
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG PHÁT TRIỂN VÀ HOÀN THIỆN BẢO HIỂM Y TẾ Ở VIỆT NAM
• 3.1. Giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa ba nhân tố chủ chốt
• 3.2. Mở rộng phương thức thanh toán chi phí khám chữa bệnh, phương thức tham gia
• 3.3. Điều chỉnh mức phí Bảo hiểm y tế cho phù hợp
• 3.4. Quyền lợi của người tham gia Bảo hiểm y tế phải bình đẳng
• 3.5. Đổi mới cơ chế tài chính bệnh viện
• 3.6. Nâng cao năng lực của hệ thống Bảo hiểm xã hội nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý thực hiện
• 3.7. Các cơ sở khám chữa bệnh không đặt trọng tâm là lợi nhuận
• 3.8. Sớm xây dựng Luật Bảo hiểm y tế
• 3.9. Đổi mới công tác giám định chi
• 3.10. Quản lý giá thuốc
• 3.11. Thực hiện BHYT bắt buộc với học sinh, sinh viên
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát triển hệ thống bảo hiểm y tế tại Việt Nam

Hệ thống bảo hiểm y tế (BHYT) tại Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển. Chính sách BHYT không chỉ là một phần trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội mà còn là một công cụ quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Việc phát triển và hoàn thiện hệ thống BHYT là cần thiết để đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người dân.

1.1. Khái niệm và vai trò của bảo hiểm y tế

BHYT là một hình thức bảo hiểm nhằm chia sẻ rủi ro về sức khỏe giữa các thành viên trong xã hội. Vai trò của BHYT không chỉ dừng lại ở việc bảo vệ sức khỏe mà còn góp phần thực hiện chính sách an sinh xã hội.

1.2. Tình hình thực hiện bảo hiểm y tế tại Việt Nam

Tình hình thực hiện BHYT tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều thách thức cần giải quyết. Việc nâng cao nhận thức của người dân về BHYT là rất quan trọng.

II. Những thách thức trong phát triển hệ thống bảo hiểm y tế

Mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu, hệ thống BHYT tại Việt Nam vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Những vấn đề như sự không đồng đều trong việc tiếp cận dịch vụ y tế, chất lượng dịch vụ và sự thiếu tin tưởng của người dân vào hệ thống BHYT cần được giải quyết.

2.1. Vấn đề tiếp cận dịch vụ y tế

Nhiều người dân vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ y tế do vị trí địa lý và điều kiện kinh tế. Điều này dẫn đến sự chênh lệch trong việc sử dụng dịch vụ y tế giữa các vùng miền.

2.2. Chất lượng dịch vụ y tế

Chất lượng dịch vụ y tế còn hạn chế, ảnh hưởng đến sự hài lòng của người tham gia BHYT. Cần có các biện pháp cải thiện chất lượng dịch vụ để thu hút người dân tham gia.

III. Phương pháp cải thiện hệ thống bảo hiểm y tế tại Việt Nam

Để phát triển và hoàn thiện hệ thống BHYT, cần áp dụng các phương pháp cải thiện hiệu quả. Việc điều chỉnh chính sách, nâng cao năng lực quản lý và cải thiện chất lượng dịch vụ là những yếu tố quan trọng.

3.1. Điều chỉnh chính sách bảo hiểm y tế

Cần điều chỉnh các chính sách BHYT để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của người dân. Việc này sẽ giúp tăng cường sự tham gia của người dân vào hệ thống BHYT.

3.2. Nâng cao năng lực quản lý

Nâng cao năng lực quản lý của các cơ quan bảo hiểm xã hội là cần thiết để đảm bảo việc thực hiện chính sách BHYT hiệu quả và minh bạch.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về bảo hiểm y tế

Nghiên cứu về BHYT đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực trong việc cải thiện sức khỏe cộng đồng. Các mô hình BHYT thành công từ các nước khác cũng có thể được áp dụng tại Việt Nam.

4.1. Mô hình bảo hiểm y tế thành công trên thế giới

Nghiên cứu các mô hình BHYT thành công từ các quốc gia như Canada, Đức có thể giúp Việt Nam rút ra bài học kinh nghiệm quý giá.

4.2. Kết quả nghiên cứu về hiệu quả của bảo hiểm y tế

Các nghiên cứu cho thấy BHYT đã góp phần giảm thiểu gánh nặng tài chính cho người dân khi gặp phải rủi ro về sức khỏe.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho bảo hiểm y tế tại Việt Nam

Việc phát triển và hoàn thiện hệ thống BHYT tại Việt Nam là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Cần có sự đồng bộ trong các chính sách và hành động để đảm bảo mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ y tế tốt nhất.

5.1. Tương lai của bảo hiểm y tế tại Việt Nam

Hướng tới một hệ thống BHYT toàn dân, cần có các giải pháp đồng bộ và hiệu quả để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế.

5.2. Đề xuất giải pháp cho hệ thống bảo hiểm y tế

Cần có các giải pháp cụ thể nhằm cải thiện chất lượng dịch vụ và tăng cường sự tham gia của người dân vào hệ thống BHYT.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chính sách bảo hiểm y tế là một trong những trụ cột an sinh xã hội quan trọng hàng đầu tại Việt Nam, đóng vai trò điều tiết tài chính y tế và bảo vệ sức khỏe cho cộng đồng. Từ giai đoạn thí điểm năm 1992 tại 38 tỉnh thành phố trực thuộc trung ương theo Nghị định 299/HĐBT, hệ thống bảo hiểm y tế Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ, mở rộng quy mô ký hợp đồng khám chữa bệnh tới hơn 1.800 cơ sở y tế vào năm 2006. Tuy nhiên, quá trình thực thi chính sách trong giai đoạn 1992 đến 2006 đã bộc lộ nhiều điểm nghẽn tài chính gay gắt, đặc biệt là nguy cơ mất cân đối quỹ thu chi, tình trạng lạm dụng chỉ định dịch vụ kỹ thuật và áp lực bội chi kéo dài tại các địa phương.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn tập trung vào việc đánh giá toàn diện cơ chế vận hành của bảo hiểm y tế bắt buộc và tự nguyện, từ đó tìm ra nguyên nhân gốc rễ gây thâm hụt tài chính và đề xuất giải pháp hoàn thiện. Mục tiêu cụ thể là làm rõ bản chất kinh tế xã hội của bảo hiểm y tế, phân tích bài học quốc tế, đánh giá thực trạng thu chi và công tác giám định chi tại Việt Nam, nhằm xây dựng mô hình phát triển bền vững hướng tới mục tiêu bảo hiểm y tế toàn dân. Phạm vi nghiên cứu bao quát dữ liệu toàn quốc với trọng tâm phân tích sâu tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ năm 1992 đến năm 2006. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học để tái cấu trúc dòng tài chính y tế, gia tăng tỷ lệ bao phủ dân số từ mức dưới 40% lên 100%, bảo đảm nguyên tắc san sẻ rủi ro tài chính công bằng giữa người khỏe mạnh và người ốm đau.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết an sinh xã hội hiện đại và lý thuyết kinh tế học y tế về phân phối lại và chia sẻ rủi ro tài chính. Trong kinh tế học, bảo hiểm y tế là loại hàng hóa đặc biệt có giá trị sử dụng bảo vệ sức khỏe, vận hành theo nguyên tắc cộng đồng tương trợ nhằm loại trừ mục tiêu lợi nhuận thương mại. Hệ thống lý thuyết phân tích hai mô hình tài chính y tế kinh điển trên thế giới gồm mô hình Beveridge dựa trên nguồn thuế quốc gia và mô hình Bismarck vận hành qua các quỹ bảo hiểm bắt buộc theo tỷ lệ đóng góp tiền lương.

Tại Cộng hòa Liên bang Đức, quỹ bảo hiểm y tế công hoạt động tự quản theo luật với mức đóng dao động quanh mức 10,7% tiền lương và ngưỡng thu nhập 3.900 Euro mỗi tháng vào năm 2005. Tại Thái Lan, việc cải cách tài chính y tế năm 2002 đã tạo ra 3 chương trình bảo hiểm công bao phủ tới 96% dân số. Năm khái niệm cốt lõi được chuẩn hóa trong nghiên cứu gồm: bảo hiểm y tế bắt buộc do pháp luật quy định mức đóng cố định 3% tiền lương; bảo hiểm y tế tự nguyện theo hộ gia đình hoặc học sinh sinh viên; quỹ khám chữa bệnh bảo hiểm y tế; cơ chế đồng chi trả chi phí y tế; và phương thức thanh toán khám chữa bệnh giữa cơ quan bảo hiểm xã hội với cơ sở y tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp duy vật biện chứng kết hợp các công cụ phân tích kinh tế học, thống kê mô tả và so sánh định lượng. Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập chính thức từ Bộ Y tế, Bảo hiểm xã hội Việt Nam và số liệu thống kê khám chữa bệnh tại Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ năm 1992 đến năm 2006.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ hệ thống 64 tỉnh thành trên cả nước, khảo sát chuyên sâu tại hơn 1.800 cơ sở y tế có hợp đồng bảo hiểm y tế và phân tích hồ sơ quản lý của 915 trường học với 1,28 triệu học sinh sinh viên tại Thành phố Hồ Chí Minh. Phương pháp chọn mẫu áp dụng kết hợp giữa phân tầng theo khu vực địa lý gồm thành thị và nông thôn với phân nhóm theo cấp học từ tiểu học đến đại học. Lý do lựa chọn các phương pháp phân tích này xuất phát từ tính chất phức tạp của các luồng tài chính y tế, đòi hỏi phải bóc tách tương quan giữa mức phí đóng góp, chi phí sử dụng dịch vụ và tần suất khám chữa bệnh thực tế. Timeline nghiên cứu được chia làm 3 mốc: giai đoạn thí điểm phân tán 1992-1997, giai đoạn thống nhất quản lý 1998-2002 và giai đoạn đổi mới thể chế theo Nghị định 63/2005/NĐ-CP từ 2003 đến 2006.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, diện bao phủ bảo hiểm y tế bắt buộc mở rộng nhanh chóng nhưng mức độ bền vững tài chính còn thấp. Từ mốc 3.000 đối tượng bắt buộc năm 1993, số người tham gia đã tăng vọt lên 6,06 triệu người vào năm 1998 sau khi ban hành Nghị định 58/1998/NĐ-CP. Việc triển khai Quyết định 139/2002/QĐ-TTg đã giúp cấp thẻ bảo hiểm y tế cho gần 3,3 triệu người nghèo năm 2003 và nâng lên trên 3,5 triệu người năm 2004, tăng hơn 100% so với năm 2002. Tuy nhiên, mức phí bình quân chung lại có xu hướng giảm do tỷ trọng người nghèo đóng phí thấp gia tăng.

Thứ hai, cơ cấu chi phí khám chữa bệnh bị biến dạng nghiêm trọng bởi giá thuốc và chỉ định kỹ thuật quá mức. Chi phí tiền thuốc chiếm tỷ trọng áp đảo từ 60% đến 70% tổng chi khám chữa bệnh bảo hiểm y tế. Khảo sát của Bộ Y tế cho thấy có tới 80% thuốc được kê đơn là thuốc ngoại nhập đắt tiền trong khi thuốc sản xuất nội địa chỉ chiếm 20%. Đồng thời, tình trạng lạm dụng dịch vụ cận lâm sàng diễn ra phổ biến với 100% bệnh nhân nội trú bị chỉ định chụp X-quang, 50% chỉ định siêu âm, trung bình 6,6 xét nghiệm huyết học và 4 xét nghiệm sinh hóa cho mỗi ca bệnh.

Thứ ba, mạng lưới cung ứng dịch vụ phân bổ thiếu cân đối giữa các tuyến. Cả nước có hơn 1.800 cơ sở khám chữa bệnh ký hợp đồng nhưng mới đạt gần 60% trạm y tế xã phường, để lại gần 40% trạm y tế tuyến cơ sở chưa thể phục vụ bệnh nhân bảo hiểm y tế. Hệ quả là xảy ra tình trạng quá tải nghiêm trọng tại tuyến trên, điển hình như Bệnh viện Chợ Rẫy tiếp nhận 30.000 lượt khám ngoại trú và trên 90.000 lượt nội trú mỗi quý.

Thứ tư, quỹ bảo hiểm y tế tự nguyện học sinh sinh viên rơi vào tình trạng thâm hụt tài chính do tỷ lệ tham gia thấp ở khối giáo dục cấp cao. Tại Thành phố Hồ Chí Minh năm học 2005-2006, khối phổ thông đạt tỷ lệ tham gia 61,86% với khối trung học phổ thông đạt 86,86%, trong khi khối đại học cao đẳng chỉ đạt dưới 40%, dẫn đến bội chi quỹ học sinh sinh viên với mức chênh lệch âm hơn 15 tỷ đồng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các bất cập trên bắt nguồn từ việc áp dụng độc tôn phương thức thanh toán theo phí dịch vụ. Phương thức này tạo động cơ trực tiếp cho các cơ sở y tế tăng cường số lượng dịch vụ và kê đơn thuốc biệt dược nhằm tối đa hóa doanh thu, bởi nguồn thu bảo hiểm y tế chiếm trên 30% tổng chi thường xuyên của bệnh viện. Bên cạnh đó, thị trường dược phẩm thiếu cơ chế định giá trần khiến các doanh nghiệp phân phối độc quyền đẩy giá thuốc lên cao. Trong mảng bảo hiểm tự nguyện, hiện tượng lựa chọn ngược diễn ra nặng nề khi chỉ những người có nguy cơ ốm đau cao mới chủ động tham gia.

So sánh với kinh nghiệm quốc tế, các quốc gia như Nhật Bản và Hàn Quốc cũng từng đối mặt với tình trạng bội chi quỹ kéo dài khi duy trì phương thức thanh toán phí dịch vụ. Bài học từ Cộng hòa Liên bang Đức cho thấy việc phân bổ trách nhiệm tài chính công bằng giữa người sử dụng lao động và người lao động kết hợp quản lý quỹ tự quản giúp duy trì mức đóng 10,7% ổn định. Thái Lan đã kiểm soát chi phí thành công khi chuyển sang cơ chế khoán định suất cho ngoại trú và nhóm chẩn đoán cho nội trú.

Về mặt trực quan hóa, các phát hiện này được mô tả sinh động qua biểu đồ cơ cấu chi phí y tế thể hiện tỷ trọng 60-70% tiền thuốc lấn át chi phí giường bệnh và xét nghiệm. Đồng thời, biểu đồ đường so sánh giữa thu và chi quỹ bảo hiểm y tế học sinh sinh viên giai đoạn 2001-2006 phản ánh rõ nét bước ngoặt chuyển từ kết dư sang bội chi, và bảng phân tích ma trận tương quan chỉ ra cấp học càng cao thì tỷ lệ tham gia càng giảm sút.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm khắc phục triệt để các tồn tại và thiết lập hệ thống tài chính y tế bền vững, luận văn đưa ra bốn nhóm giải pháp mang tính chiến lược:

Một là, Quốc hội và Chính phủ cần sớm xây dựng và ban hành Luật Bảo hiểm y tế trong giai đoạn 2008-2009. Luật cần quy định rõ lộ trình chuyển đổi bảo hiểm y tế tự nguyện của học sinh, sinh viên và các thành viên hộ gia đình sang hình thức bắt buộc hoàn toàn, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ bao phủ toàn dân đạt 100% vào năm 2010 nhằm xóa bỏ hiện tượng lựa chọn ngược và mở rộng quỹ chia sẻ rủi ro.

Hai là, Bảo hiểm xã hội Việt Nam phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế cải cách phương thức thanh toán khám chữa bệnh trong giai đoạn 2008-2012. Cơ quan quản lý cần thay thế dần phương thức chi trả theo phí dịch vụ bằng phương thức khoán định suất cho tuyến khám ngoại trú ban đầu và thanh toán theo nhóm chẩn đoán cho điều trị nội trú, phấn đấu cắt giảm tỷ lệ lạm dụng xét nghiệm cận lâm sàng từ 100% xuống dưới 40%.

Ba là, Bộ Y tế cùng Bộ Tài chính thiết lập cơ chế quản lý giá thuốc và tổ chức đấu thầu tập trung quốc gia. Cơ quan chức năng cần ban hành danh mục thuốc thiết yếu, kiểm soát chặt chẽ tình trạng độc quyền phân phối và áp giá trần cho các nhóm biệt dược ngoại nhập, nhằm kéo giảm tỷ trọng chi phí thuốc trong tổng chi khám chữa bệnh từ mức 60-70% hiện tại xuống dưới 45% trước năm 2010.

Bốn là, Ủy ban nhân dân các tỉnh thành phố và Bảo hiểm xã hội Việt Nam đầu tư nâng cấp hạ tầng y tế cơ sở và hiện đại hóa công tác giám định chi. Mục tiêu cụ thể là nâng tỷ lệ trạm y tế xã phường đủ điều kiện ký hợp đồng bảo hiểm y tế từ gần 60% lên trên 90% vào năm 2011, đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin tự động hóa quy trình giám định để hỗ trợ đội ngũ 77 bác sĩ giám định viên tại đô thị lớn kiểm soát hiệu quả chi phí ngay tại khoa dược và phòng thanh toán.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn mang lại giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc cho bốn nhóm đối tượng chuyên môn chính:

Nhóm thứ nhất là các nhà hoạch định chính sách tại Bộ Y tế, Bộ Tài chính và Bảo hiểm xã hội Việt Nam. Nhóm này có thể sử dụng kết quả phân tích thu chi và các bài học lập pháp quốc tế để phục vụ công tác soạn thảo Luật Bảo hiểm y tế, điều chỉnh mức đóng 3% tiền lương và thiết kế các gói quyền lợi an sinh xã hội phù hợp cho hơn 64 tỉnh thành.

Nhóm thứ hai là ban giám đốc và các nhà quản lý tài chính tại hơn 1.800 cơ sở khám chữa bệnh công lập và tư nhân trên toàn quốc. Luận văn cung cấp luận cứ để các bệnh viện tái cơ cấu chi phí thường xuyên, tối ưu hóa quy trình tiếp nhận phân loại bệnh nhân, quản lý kho dược và chuẩn bị năng lực chuyển đổi sang cơ chế khoán định suất.

Nhóm thứ ba là giảng viên, nghiên cứu viên và học viên cao học thuộc các chuyên ngành Kinh tế tài chính, Ngân hàng, Kinh tế y tế và Quản lý công. Đây là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận đánh giá chính sách công, mô hình hóa dữ liệu an sinh và đo lường rủi ro thâm hụt quỹ bảo hiểm.

Nhóm thứ tư là các doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm sức khỏe thương mại. Các phân tích thị trường giúp doanh nghiệp nắm bắt điểm nghẽn của bảo hiểm y tế công, từ đó phát triển các gói sản phẩm bảo hiểm sức khỏe tự nguyện bổ sung đáp ứng phân khúc khách hàng có thu nhập cao tại các đô thị.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao phương thức thanh toán theo phí dịch vụ lại dẫn tới nguy cơ bội chi quỹ bảo hiểm y tế? Phương thức này hoạt động theo nguyên tắc thị trường tự do, nơi bác sĩ vừa là người cung ứng vừa là người quyết định nhu cầu điều trị. Việc cơ quan bảo hiểm hoàn trả toàn bộ chi phí phát sinh khiến bệnh viện có xu hướng lạm dụng chỉ định kỹ thuật cao với 100% chụp X-quang và kê đơn 80% thuốc ngoại, gây thâm hụt nghiêm trọng quỹ bảo hiểm xã hội.

Chi phí tiền thuốc chiếm 60% đến 70% tổng chi khám chữa bệnh phản ánh vấn đề gì trong quản lý? Tỷ trọng này chứng minh sự thiếu vắng khung pháp lý kiểm soát giá trần dược phẩm và tình trạng độc quyền phân phối của các công ty nước ngoài. Bác sĩ kê đơn thiên về biệt dược đắt tiền để hưởng hoa hồng, kết hợp với việc thiếu hụt danh mục thuốc chuẩn hóa tại gần 40% trạm y tế xã, khiến chi phí thuốc trở thành gánh nặng tài chính lớn nhất.

Hiện tượng lựa chọn ngược trong bảo hiểm y tế tự nguyện gây ra những hậu quả nào? Khi tham gia tự nguyện, phần lớn những người có nguy cơ ốm đau cao hoặc mắc bệnh mãn tính mới mua thẻ bảo hiểm, trong khi người khỏe mạnh và thanh niên lại bỏ qua. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ sinh viên đại học tham gia dưới 40% đã làm suy giảm khả năng san sẻ rủi ro, đẩy quỹ bảo hiểm học sinh sinh viên vào tình trạng thâm hụt hơn 15 tỷ đồng.

Bài học quản lý từ Cộng hòa Liên bang Đức và Thái Lan có thể áp dụng ra sao tại Việt Nam? Kinh nghiệm của Đức cho thấy sự cần thiết của một đạo luật chuẩn mực quy định mức đóng cố định 10,7% lương và cơ chế quỹ tự quản cân đối thu chi. Thái Lan cung cấp mô hình thành công trong việc mở rộng bảo hiểm toàn dân đạt 96% dân số thông qua chuyển đổi sang phương thức khoán trần định suất và kiểm soát chặt chẽ hệ thống chuyển tuyến y tế.

Vì sao việc bắt buộc hóa bảo hiểm y tế đối với học sinh sinh viên là giải pháp mang tính đột phá? Học sinh sinh viên là nhóm dân số trẻ, có tần suất mắc bệnh thấp và quy mô lớn với hơn 1,28 triệu người tại riêng Thành phố Hồ Chí Minh. Chuyển từ tự nguyện sang bắt buộc 100% sẽ ngay lập tức khắc phục triệt để hiện tượng lựa chọn ngược, tạo nguồn quỹ dự phòng ổn định và bảo đảm công bằng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu tại học đường.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về bản chất kinh tế xã hội của bảo hiểm y tế, đồng thời đúc kết các bài học kinh nghiệm quốc tế quý báu từ Đức, Thái Lan, Anh và Canada để ứng dụng vào thực tiễn Việt Nam.
• Công trình đã phân tích sâu sắc bức tranh thực trạng triển khai chính sách giai đoạn 1992-2006, chỉ rõ hai điểm nghẽn nghiêm trọng nhất là phương thức thanh toán theo phí dịch vụ và chi phí tiền thuốc chiếm tỷ trọng tới 60-70%.
• Tác giả đã chứng minh tính cấp thiết của việc luật hóa hệ thống bảo hiểm y tế và đưa ra lộ trình tái cấu trúc tài chính y tế toàn diện trong giai đoạn 2008-2012.
• Nghiên cứu đề xuất hệ thống bốn giải pháp đột phá, tập trung vào khoán định suất, đấu thầu thuốc tập trung quốc gia, bắt buộc hóa bảo hiểm học sinh sinh viên và mở rộng độ bao phủ tại hơn 90% trạm y tế xã.
• Kêu gọi các cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở y tế và toàn xã hội nhanh chóng chung tay hành động để sớm ban hành Luật Bảo hiểm y tế, hướng tới mục tiêu hiện thực hóa bảo hiểm y tế toàn dân công bằng, chất lượng và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO HIỂM Y TẾ 1. Khaùi nieäm, tính chaát, söï caàn thieát cuûa BHYT: 1.1 Khaùi nieäm: Baûo hieåm vaø BHYT ñaõ hình thaønh töø raát sôùm trong lòch söû phaùt trieån cuûa xaõ hoäi loaøi ngöôøi vaø ñaõ ñöôïc nhieàu nhaø khoa hoïc nghieân cöùu saâu saéc döôùi nhieàu goùc ñoä vaø khía caïnh khaùc nhau. Tuy nhieân cho ñeán nay, chöa coù moät ñònh nghóa thoáng nhaát veà BHYT. Bôûi leõ, BHYT laø ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa nhieàu moân khoa hoïc khaùc nhau nhö kinh teá, xaõ hoäi, phaùp lyù, …Do ñoù, hieän nay coøn toàn taïi nhieàu quan nieäm khaùc nhau veà BHYT, tuøy thuoäc vaøo goùc ñoä nghieân cöùu cuûa caùc nhaø khoa hoïc.

Theo töø ñieån Baùch khoa Vieät Nam 1 xuaát baûn naêm 1995: “BHYT: loaïi baûo hieåm do Nhaø nöôùc toå chöùc, quaûn lyù nhaèm huy ñoäng söï ñoùng goùp cuûa caù nhaân, taäp theå vaø coäng ñoàng xaõ hoäi ñeå chaêm lo söùc khoûe, khaùm beänh vaø chöõa beänh cho nhaân daân” Caùc nöôùc coâng nghieäp phaùt trieån: BHYT tröôùc heát laø moät toå chöùc coäng ñoàng ñoaøn keát, töông trôï laãn nhau, noù coù nhieäm vuï giöõ gìn söùc khoûe, khoâi phuïc laïi söùc khoûe hoaëc caûi thieän tình traïng söùc khoûe cuûa ngöôøi tham gia BHYT” Neáu nhìn nhaän döôùi giaùc ñoä kinh teá thì BHYT tröôùc heát laø ñöôïc hieåu laø söï hôïp nhaát kinh teá cuûa soá löôïng lôùn nhöõng ngöôøi tröôùc cuøng moät loaïi hieåm nguy do beänh taät gaây neân maø trong töøng tröôøng hôïp caù bieät khoâng theå tính toaùn tröôùc vaø lo lieäu ñöôïc. Baûo hieåm y teá toaøn daân ñöôïc hieåu laø toaøn boä moïi ngöôøi daân cuûa moät quoác gia ñeàu ñöôïc tham gia vaøo heä thoáng Baûo hieåm xaõ hoäi veà y teá cuûa moät quoác gia ñoù hoaëc laø maïng löôùi BHYT quoác gia bao truøm toaøn boä daân cö cuûa quoác gia. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trang 10 Theo Baûo hiểm xaõ hoäi Vieät Nam: BHYT laø moät loaïi hình baûo hieåm maø cô quan baûo hieåm chi traû caùc chi phí y teá do caùc nguyeân nhaân hoaëc tai naïn ñaõ ñöôïc baûo hieåm cho ngöôøi ñöôïc BHYT khi ngöôøi ñöôïc BHYT bò oám ñau.2 Tính chaát: BHYT ra đời trên cơ sở chia sẻ rủi ro. Do vậy, tính chất cộng đồng xã hội tương ái tương thân, đùm bọc lẫn nhau được đặt lên hàng đầu.

Ngoài ra để phát triển hệ thống y tế, chia bớt gánh nặng về bệnh tật của bản thân mỗi người và xã hội thì sự ra đời của chính sách BHYT là bức thiết. Nhưng nhìn từ góc độ sản phẩm BHYT thì BHYT có những tính chất sau: + BHYT là một loại hàng hóa: dưới góc độ kinh tế học thì BHYT là một loại hàng hóa có giá trị sử dụng giúp con người bảo vệ sức khỏe, giảm gánh nặng tài chính. Mặt khác BHYT cũng có tính cạnh tranh + Về mặt kinh tế, xã hội: các quốc gia trên thế giới phải công nhận rằng sự nghèo khổ của người dân do ốm đau, tai nạn rủi ro,…gây ra không chỉ là trách nhiệm của bản thân cá nhân, gia đình của họ mà còn là trách nhiệm của Nhà nước, của cộng đồng xã hội. Vì vậy, BHYT là công cụ quan trọng để quản lý xã hội và là kênh phân phối thu nhập hiệu quả nếu xét trên phương diện kinh tế.3 Söï caàn thieát: Trong quaù trình sinh toàn vaø tröôûng thaønh cuûa moãi con ngöôøi, nhaèm thoûa maõn nhöõng nhu caàu thieát yeáu nhaát laø aên, ôû, maëc, sinh hoaït…, con ngöôøi phaûi lao ñoäng ñeå laøm ra nhöõng cuûa caûi, vaät chaát caàn thieát.

Nhöng trong thöïc teá, khoâng phaûi luùc naøo con ngöôøi cuõng gaëp may maén, thuaän lôïi, coù ñaày ñuû thu nhaäp vaø moïi ñieàu kieän sinh soáng bình thöôøng. Traùi laïi, coù raát nhieàu tröôøng hôïp khoù khaên , traéc trôû, ruûi ro xaûy ra do ñieàu kieän töï nhieân, moâi tröôøng soáng, hoaëc ñieàu kieän xaõ hoäi laøm con ngöôøi bò giaûm hoaëc maát thu nhaäp hoaëc caùc ñieàu kieän soáng khaùc nhau nhö oám ñau, tai naïn, maát vieäc laøm, maát ngöôøi nuoâi döôõng, giaø yeáu, töû vong…Khi rôi vaøo caùc tröôøng hôïp naøy , caùc nhu caàu caàn thieát cuûa cuoäc soáng khoâng nhöõng khoâng giaûm ñi maø coøn taêng theâm, thaäm chí coøn phaùt sinh nhu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trang 11 caàu môùi nhö thuoác men, chöõa trò…Vì vaäy, ñeå vöôït qua nhöõng khoù khaên, ñeå toàn taïi vaø phaùt trieån con ngöôøi ñaõ tìm ra nhieàu caùch giaûi quyeát khaùc nhau. Töø xa xöa, con ngöôøi ñaõ coù yù thöùc san seû, cöu mang ñuøm boïc laãn nhau trong hoï haøng, trong coäng ñoàng laøng xoùm, thoân, baûn… theo tinh thaàn töông thaân töông aùi, “nhöôøng côm seû aùo”, “laù laønh ñuøm laù raùch”, “tích coác phoøng cô, tích y phoøng haøn”. Söï töông trôï coäng ñoàng daàn daàn ñöôïc môû roäng vaø phaùt trieån döôùi nhieàu hình thöùc khaùc nhau nhö vieäc laäp quyõ töông teá, caùc hoäi ñoaøn baèng tieàn hoaëc baèng hieän vaät ñeå trôï giuùp laãn nhau.

Nhöõng hình thöùc trôï giuùp töï nguyeän cuûa cá nhaân, cuûa coäng ñoàng ñaõ goùp phaàn ñaûm baûo nguoàn vaät chaát caàn thieát cho nhöõng ngöôøi hoaïn naïn vöôït qua khoù khaên, thieáu thoán. Ñaây chính laø hình thöùc manh nha cuûa baûo hieåm, nhöng söï töông hoã naøy vaãn chæ mang tính töï phaùt vaø chæ ñöôïc thöïc hieän trong coäng ñoàng nhoû. Söï trôï giuùp naøy laø thuï ñoäng, cuïc boä, khoâng oån ñònh vaø khoâng chaéc chaén. Vì vaäy, ñoøi hoûi phaûi coù söï trôï giuùp coù toå chöùc, coù quan heä raøng buoäc.

Nhu caàu naøy laø böùc baùch, ñaëc bieät sau cuoäc caùch maïng coâng nghieäp. Quaù trình coâng nghieäp hoùa ôû caùc nöôùc coâng nghieäp phaùt trieån ñaõ laøm ñoäi nguõ laøm coâng aên löông taêng nhanh, cuoäc soáng cuûa hoï phuï thuoäc chuû yeáu töø thu nhaäp do lao ñoäng laøm thueâ mang laïi. Söï haãng huït veà tieàn löông do bò oám ñau,giaø yeáu,. luoân ñe doïa nhöõng ngöôøi khoâng coù thu nhaäp naøo khaùc ngoaøi löông.

Cuoäc ñaáu tranh cuûa nhöõng ngöôøi lao ñoäng ñoøi giaûm giôø laøm, taêng löông, trôï caáp khi bò oám ñau,… dieãn ra ngaøy caøng gay gaét aûnh höôûng ñeán vieäc saûn xuaát kinh doanh, traät töï vaø an toaøn xaõ hoäi. Tröôùc nhöõng nhu caàu cuûa ngöôøi lao ñoäng (giôùi laøm coâng) veà caùc khoaûn trôï caáp khi oám ñau, giaø yeáu,…vaø söï haø khaéc veà löông, thöôûng cuûa giôùi chuû ñaõ xaûy ra nhöõng maâu thuaãn. Vaø ñaáu tranh laø keát quaû taát yeáu. Nhöõng cuoäc ñaáu tranh naøy caøng lan roäng nhieàu nôi vaø aûnh höôûng raát lôùn ñeán tình hình kinh teá cuûa moät quoác gia.

Do ñoù, Nhaø nöôùc ñaõ ñöùng ra can thieäp vaø ñieàu hoøa maâu LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trang 12 thuaãn. Soá tieàn caû ngöôøi lao ñoäng vaø ngöôøi chuû söû duïng lao ñoäng cuøng ñoùng goùp taïo neân moät quyõ tieàn teä taäp trung coù phaïm vi toaøn quoác gia. Quyõ naøy coøn ñöôïc boå sung töø Ngaân saùch Nhaø nöôùc khi caàn thieát nhaèm ñaûm baûo cuoäc soáng cho ngöôøi lao ñoäng khi gaëp nhöõng bieán coá baát lôïi nhö beänh taät, oám ñau,…Chính nhôø nhöõng moái quan heä ñaõ ñöôïc caûi thieän ñoù maø cuoäc soáng cuûa ngöôøi lao ñoäng vaø gia ñình hoï ñöôïc caûi thieän, nhöõng baát traéc veà beänh taät xaûy ra cuõng ñaõ ñöôïc chia seû. Coøn ngöôøi söû duïng lao ñoäng ñaõ khoâng coøn gaëp nhöõng cuoäc ñình coâng, oån ñònh ñöôïc löïc löôïng lao ñoäng ñeå phaùt trieån saûn xuaát, traùnh nhöõng xaùo troän.

Vì vaäy, nguoàn quyõ tieàn teä taäp trung ñöôïc thieát laäp ngaøy caøng lôùn vaø nhanh choùng. Khaû naêng giaûi quyeát phaùt sinh lôùn cuûa quyõ ngaøy caøng ñaûm baûo. Toaøn boä nhöùng hoaït ñoäng vaø moái quan heä chaët cheõ ñöôïc theá giôùi quan nieäm laø BHYT ñoái vôùi ngöôøi lao ñoäng. Nhö vaäy, BHYT ra ñôøi vaø phaùt trieån laø moät taát yeáu khaùch quan vaø ngaøy caøng phaùt trieån cuøng söï phaùt trieån cuûa moãi quoác gia, moïi thaønh vieân trong xaõ hoäi ñeàu thaáy söï caàn thieát phaûi tham gia BHYT vì nhu caàu vaø quyeàn lôïi cuûa baûn thaân noùi rieâng vaø söï oån ñònh cuûa ñaát nöôùc noùi chung.2 Vai troø cuûa BHYT: BHYT laø moät phaïm truø kinh teá taát yeáu cuûa xaõ hoäi phaùt trieån ñoùng vai troø quan troïng khoâng nhöõng ñoái vôùi ngöôøi tham gia baûo hieåm, caùc cô sôû y teá maø coøn laø thaønh toá quan troïng trong vieäc thöïc hieän chuû tröông xaõ hoäi hoùa coâng taùc y teá nhaèm huy ñoäng nguoàn taøi chính oån ñònh, phaùt trieån ña daïng caùc thaønh phaàn tham gia khaùm, chöõa beänh cho nhaân daân.1 Phuïc vuï xaõ hoäi: Với mục tiêu là chính sách an sinh xã hội nên thiết yếu là phục vụ xã hội, phục vụ người dân trong cả nước, những người có hoàn cảnh khó khăn, tương thân tương ái lẫn nhau, chia sẻ ,… LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Baûo veä söùc khoûe coäng ñoàng: BHYT laø moät chính saùch an sinh xaõ hoäi, goùp phaàn baûo veä söùc khoûe cho nhaân daân: BHYT seõ ñaûm baûo cho nhöõng ngöôøi tham gia BHYT vaø caùc thaønh vieân gia ñình hoï nhöõng khaû naêng ñeå ñeà phoøng, ngaên ngöøa beänh taät, phaùt hieän sôùm beänh taät ñeå chöõa trò vaø khoâi phuïc laïi söùc khoûe sau beänh taät.

Vì khi laâm beänh ngöôøi beänh buoäc phaûi ñeán caùc cô sôû y teá ñeå khaùm chöõa beänh. Töø nhöõng beänh chöa nghieâm troïng ñeán nhöõng beänh taät kinh nieân, maõn tính hoaëc beänh hieåm ngheøo ñaõ daãn ñeán caùc khoaûn chi phí khaùm chöõa beänh cöïc kyø lôùn. Coù nhöõng ngöôøi beänh ñöôïc söû duïng caùc coâng ngheä kyõ thuaät cao trong vieäc chaån ñoaùn vaø chöõa trò beänh, söû duïng loaïi thuoác ñaét tieàn vaø löu truù daøi ngaøy taïi beänh vieän. Nhöõng khoaûn chi phí naøy khoâng phaûi ai cuõng coù theå töï lo lieäu ñöôïc.

Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi beänh coù hoaøn caûnh ngheøo tuùng thì phaûi vay möôïn ñeå chöõa beänh vaø sau ñoù traû nôï; nhöng beân caïnh ñoù cuõng coù nhöõng ngöôøi khoâng coù khaû naêng vay möôïn ñeå tieáp tuïc chöõa trò. Nhöõng ngöôøi coù ñieàu kieän kinh teá khaù hôn hoaëc caän ngheøo thì sau nhöõng ñôït beänh cuõng coù theå bò ñaåy vaøo tình caûnh ngheøo khoù. Ñoàng thôøi, beänh taät cuõng keùo theo söï maát maùt veà thu nhaäp do ngöôøi beänh khoâng ñuû söùc khoûe ñeå laøm vieäc. Töø ñoù ñe doïa ñeán cô sôû kinh teá vaø söï toàn taïi cuûa ngöôøi lao ñoäng, keá ñeán laø caùc thaønh vieân aên theo trong gia ñình; cuoái cuøng laø aûnh höôûng ñeán söï oån ñònh cuûa xaõ hoäi.

Do vaäy, ngöôøi ta phaûi caàn ñeán BHYT. BHYT phaûi chi traû toaøn boä hoaëc töøng phaàn nhöõng chi phí khaùm chöõa beänh khoång loà noùi treân, giuùp ngöôøi beänh vöôït qua côn hoaïn naïn veà beänh taät, sôùm phuïc hoài söùc khoûe vaø oån ñònh cuoäc soáng.3 Goùp phaàn thöïc hieän chính saùch an sinh: Khi ñeà ra chính saùch naøo ñoù Nhaø nöôùc seõ thoâng qua noù ñeå thöïc hieän nhöõng muïc ñích chính trò tuøy theo ñieàu kieän töøng quoác gia.