Luận văn thạc sĩ UEH: Phân tích năng lực cạnh tranh cụm ngành mây tre Tây Ninh

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích năng lực cạnh tranh của cụm ngành mây tre Tây Ninh, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thị trường và chiến lược phát triển.

• Tác giả: Nguyễn Thành Đại
• Người hướng dẫn: TS. Trần Tiến Khai
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Phân Tích Năng Lực Cạnh Tranh Cụm Ngành Mây Tre Tây Ninh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Phương pháp nghiên cứu
• 1.7. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 2. TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN
• 2.1. Các khái niệm, cơ sở lý luận liên quan về cạnh tranh, NLCT và cụm ngành
• 2.1.1. Về cạnh tranh và NLCT
• 2.1.2. Về cụm ngành
• 2.2. Các lý thuyết kinh tế về NLCT và cụm ngành
• 2.2.1. Lý thuyết về NLCT
• 2.2.2. Lý thuyết về cụm ngành
• 2.3. Các nghiên cứu thực nghiệm liên quan
• 2.3.1. Các nghiên cứu liên quan đến làng nghề
• 2.3.2. Các nghiên cứu liên quan đến cụm ngành và NLCT
• 2.4. Đặc trưng của ngành mây tre đan và những nhân tố ảnh hưởng đến NLCT của cụm ngành mây tre đan
• 2.4.1. Đặc trưng của ngành mây tre đan
• 2.4.2. Các nhân tố ảnh hưởng đến NLCT của cụm ngành mây tre đan
• 2.4.2.1. Các nhân tố bên trong
• 2.4.2.2. Các nhân tố bên ngoài
• 2.5. Tổng quan về ngành mây tre đan Tây Ninh
• 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Khung phân tích
• 3.2. Thu thập và xử lý dữ liệu
• 3.2.1. Thông tin và phương pháp thu thập
• 3.2.1.1. Thông tin cần thu thập
• 3.2.1.2. Phương pháp chọn mẫu
• 3.2.2. Nguồn dữ liệu
• 3.2.3. Xử lý dữ liệu
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN
• 4.1. Các yếu tố sẵn có của địa phương
• 4.1.1. Vị trí địa lý
• 4.1.2. Tài nguyên thiên nhiên
• 4.1.3. Quy mô địa phương
• 4.2. NLCT ở cấp độ địa phương
• 4.2.1. Hạ tầng kỹ thuật
• 4.2.2. Hạ tầng xã hội
• 4.2.3. Cơ cấu kinh tế, chính sách tài khóa, tín dụng và đất đai và chiến lược phát triển ngành nghề
• 4.3. NLCT ở cấp độ DN
• 4.3.1. Môi trường kinh doanh
• 4.3.1.1. Các điều kiện nhân tố đầu vào
• 4.3.1.2. Bối cảnh chiến lược và cạnh tranh
• 4.3.1.3. Điều kiện cầu
• 4.3.1.4. Thể chế hỗ trợ và công nghiệp phụ trợ
• 4.3.2. Trình độ phát triển của cụm ngành
• 4.3.3. Hoạt động và chiến lược của DN
• 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. Kết quả nghiên cứu
• 5.2. Những hạn chế, khuyết điểm của đề tài nghiên cứu
• 5.3. Các gợi ý chính sách
• 5.3.1. Nhận dạng các yếu tố quyết định NLCT của ngành mây tre đan Tây Ninh
• 5.3.2. Nhóm giải pháp liên quan
• 5.3.2.1. Nhóm giải pháp về tổ chức sản xuất
• 5.3.2.2. Nhóm giảm pháp về cải tiến mẫu mã, chủng loại
• 5.3.2.3. Nhóm giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm
• 5.3.2.4. Nhóm giải pháp về xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm
• 5.3.2.5. Các giải pháp khác
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ, HỘP PHỎNG VẤN

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực cạnh tranh cụm ngành mây tre Tây Ninh

Ngành mây tre đan tại Tây Ninh đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm qua. Với khoảng 713 làng nghề và hơn 1.700 doanh nghiệp hoạt động, ngành này không chỉ tạo ra việc làm mà còn đóng góp vào giá trị xuất khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên, năng lực cạnh tranh của cụm ngành này vẫn còn nhiều hạn chế. Việc phân tích năng lực cạnh tranh là cần thiết để xác định các yếu tố ảnh hưởng và tìm ra giải pháp phát triển bền vững.

1.1. Đặc điểm của cụm ngành mây tre Tây Ninh

Cụm ngành mây tre Tây Ninh có những đặc điểm riêng biệt như nguồn nguyên liệu phong phú, truyền thống sản xuất lâu đời và sự đa dạng trong sản phẩm. Tuy nhiên, quy mô sản xuất nhỏ lẻ và thiếu sự liên kết giữa các doanh nghiệp là những thách thức lớn.

1.2. Vai trò của ngành mây tre trong phát triển kinh tế địa phương

Ngành mây tre không chỉ tạo ra việc làm cho hàng ngàn lao động mà còn góp phần vào việc nâng cao thu nhập cho hộ gia đình. Sự phát triển của ngành này có thể thúc đẩy các ngành nghề khác và tạo ra sự phát triển kinh tế bền vững cho Tây Ninh.

II. Thách thức đối với năng lực cạnh tranh của cụm ngành mây tre

Mặc dù có nhiều tiềm năng, cụm ngành mây tre Tây Ninh đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Quy mô sản xuất nhỏ, công nghệ lạc hậu và thị trường tiêu thụ hạn chế là những vấn đề cần được giải quyết. Việc thiếu chiến lược phát triển và quảng bá thương hiệu cũng làm giảm khả năng cạnh tranh của ngành.

2.1. Quy mô sản xuất và công nghệ

Nhiều cơ sở sản xuất mây tre vẫn sử dụng phương pháp thủ công, dẫn đến năng suất thấp và chất lượng sản phẩm không đồng đều. Việc áp dụng công nghệ mới là cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất.

2.2. Thị trường tiêu thụ và quảng bá sản phẩm

Thị trường tiêu thụ chủ yếu tập trung vào các thương lái, khiến cho giá cả không ổn định. Việc xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm ra thị trường quốc tế là một thách thức lớn mà ngành mây tre cần vượt qua.

III. Phương pháp phân tích năng lực cạnh tranh cụm ngành mây tre

Để phân tích năng lực cạnh tranh của cụm ngành mây tre Tây Ninh, cần áp dụng các phương pháp như phân tích SWOT và mô hình kim cương của Porter. Những phương pháp này giúp xác định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của ngành.

3.1. Phân tích SWOT cho ngành mây tre

Phân tích SWOT giúp xác định các yếu tố nội tại và ngoại tại ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh. Điểm mạnh có thể là nguồn nguyên liệu phong phú, trong khi điểm yếu có thể là công nghệ sản xuất lạc hậu.

3.2. Mô hình kim cương của Porter

Mô hình kim cương của Porter giúp phân tích các yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của ngành, bao gồm điều kiện yếu tố, điều kiện cầu, ngành liên quan và chiến lược của doanh nghiệp.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng năng lực cạnh tranh của cụm ngành mây tre Tây Ninh còn nhiều hạn chế. Tuy nhiên, với những giải pháp phù hợp, ngành này có thể phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai. Việc nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ là những yếu tố quan trọng.

4.1. Đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh

Năng lực cạnh tranh của ngành mây tre Tây Ninh hiện tại còn thấp do nhiều yếu tố như quy mô sản xuất nhỏ, công nghệ lạc hậu và thị trường tiêu thụ hạn chế. Cần có những biện pháp cụ thể để cải thiện tình hình này.

4.2. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh

Các giải pháp bao gồm cải tiến công nghệ sản xuất, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ. Việc hợp tác giữa các doanh nghiệp trong cụm ngành cũng là một yếu tố quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của ngành mây tre

Ngành mây tre Tây Ninh có tiềm năng phát triển lớn nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức. Việc phân tích năng lực cạnh tranh là cần thiết để tìm ra các giải pháp phù hợp. Tương lai của ngành này phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các doanh nghiệp.

5.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng năng lực cạnh tranh của cụm ngành mây tre Tây Ninh còn nhiều hạn chế, nhưng cũng có nhiều cơ hội để phát triển. Cần có những chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương.

5.2. Triển vọng phát triển ngành mây tre

Với những giải pháp đúng đắn, ngành mây tre Tây Ninh có thể phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trong tương lai. Việc xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường sẽ là những yếu tố quyết định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH Nguyễn Thành Đại PHÂN TÍCH NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỤM NGÀNH MÂY TRE TÂY NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh, năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH Nguyễn Thành Đại PHÂN TÍCH NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỤM NGÀNH MÂY TRE TÂY NINH Chuyên ngành: Chính sách công Mã số: 60340402 LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Trần Tiến Khai Tp. Hồ Chí Minh, năm 2015 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN * Tôi xin cam đoan luận văn này hoàn toàn do tôi thực hiện. Các đoạn trích dẫn và số liệu sử dụng trong luận văn đều được dẫn nguồn và có độ chính xác cao nhất trong phạm vi hiểu biết của tôi. Luận văn này không nhất thiết phản ánh quan điểm của trường Đại học Kinh tế TP.Hồ Chí Minh, ngày 31 tháng 3 năm 2015 Tác giả luận văn Nguyễn Thành Đại LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 MỤC LỤC * Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục các bảng Danh mục các hình vẽ, đồ thị, hộp phỏng vấn MỞ ĐẦU . Câu hỏi nghiên cứu . Mục tiêu nghiên cứu . Đối tượng nghiên cứu . Phạm vi nghiên cứu . Phương pháp nghiên cứu . Ý nghĩa thực tiễn của đề tài . TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VÀ CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN .1 Các khái niệm, cơ sở lý luận về cạnh tranh, NLCT và cụm ngành .1 Về cạnh tranh và NLCT .2 Về cụm ngành .2 Các lý thuyết kinh tế về NLCT và cụm ngành .1 Lý thuyết về NLCT .2 Lý thuyết về cụm ngành.3 Các nghiên cứu thực nghiệm liên quan .1 Các nghiên cứu liên quan đến làng nghề .2 Các nghiên cứu liên quan đến cụm ngành và NLCT .4 Đặc trưng của ngành mây tre đan và những nhân tố ảnh hưởng đến NLCT của cụm ngành mây tre đan .1 Đặc trưng của ngành mây tre đan .2 Các nhân tố ảnh hưởng đến NLCT của cụm ngành mây tre đan .1 Các nhân tố bên trong . Error! Bookmark not defined.2 Các nhân tố bên ngoài . Error! Bookmark not defined.5 Tổng quan về ngành mây tre đan Tây Ninh.18 CHƯƠNG II. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Khung phân tích.2 Thu thập và xử lý dữ liệu .21 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.1 Thông tin và phương pháp thu thập .1 Thông tin cần thu thập .2 Phương pháp chọn mẫu .2 Nguồn dữ liệu .3 Xử lý dữ liệu .22 CHƯƠNG III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN.1 Các yếu tố sẵn có của địa phương .1 Vị trí địa lý .2 Tài nguyên thiên nhiên .3 Quy mô địa phương .2 NLCT ở cấp độ địa phương .1 Hạ tầng kỹ thuật .2 Hạ tầng xã hội .3 Cơ cấu kinh tế, chính sách tài khóa, tín dụng và đất đai và chiến lược phát triển ngành nghề .3 NLCT ở cấp độ DN .1 Môi trường kinh doanh .1 Các điều kiện nhân tố đầu vào .2 Bối cảnh chiến lược và cạnh tranh .3 Điều kiện cầu .4 Thể chế hỗ trợ và công nghiệp phụ trợ.2 Trình độ phát triển của cụm ngành .3 Hoạt động và chiến lược của DN .53 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .1 Kết quả nghiên cứu .2 Những hạn chế, khuyết điểm của đề tài nghiên cứu . Các gợi ý chính sách .1 Nhận dạng các yếu tố quyết định NLCT của ngành mây tre đan Tây Ninh .2 Nhóm giải pháp liên quan .1 Nhóm giải pháp về tổ chức sản xuất .2 Nhóm giảm pháp về cải tiến mẫu mã, chủng loại .3 Nhóm giải pháp nâng cao chất lượng sản phẩm .4 Nhóm giải pháp về xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm .5 Các giải pháp khác .61 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT * BHXH: Bảo hiểm xã hội. BHYT: Bảo hiểm y tế. DN: Doanh nghiệp. EU: European Union (Liên minh Châu Âu). NLCT: Năng lực cạnh tranh.HCM: Thành phố Hồ Chí Minh UBND: Ủy ban nhân dân. US: United States (nước Mỹ). USD: Đồng đô la Mỹ VNPT: Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC BẢNG * Bảng 3.1: Sự suy giảm diện tích đất trồng hoặc quy hoạch trồng mây, tre, tầm vông của Tây Ninh giai đoạn 2000-2013 Bảng 3.2: Hiệu quả kinh tế của đất trồng tầm vông bình quân/năm Bảng 3.3: So sánh hiệu quả kinh tế của đất đối với một số loại cây trồng Bảng 3.4: Chi phí phát sinh từ việc mua tầm vông từ ngoài tỉnh Bảng 3.5: Chi phí nguyên liệu một số sản phẩm từ cây tầm vông Bảng 3.6a: Chi phí và hiệu quả sản xuất sản phẩm cần xé Bảng 3.6b: Chi phí và hiệu quả sản xuất sản phẩm nôi trẻ Bảng 3.6c: Chi phí và hiệu quả sản xuất sản phẩm giường tre PU Bảng 3.7a: Thu nhập của người lao động trong các cơ sở sản xuất mây tre đan Bảng 3.7b: Lợi nhuận của chủ cơ sở sản xuất mây tre đan Bảng 3.8: Kết quả khảo sát thị hiếu người tiêu dùng tại 02 chợ đầu mối của tỉnh (Chợ Long Hoa và Chợ Tây Ninh) Bảng 3.9: Phân tích ma trận SWOT ngành mây tre đan Tây Ninh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ, HỘP PHỎNG VẤN * HÌNH VẼ Hình 1.1: Các nhân tố quyết định NLCT quốc gia.2: Các nhân tố quyết định NLCT của địa phương.3: Mô hình kim cương của Michael Porter Hình 2.1: Cụm ngành mây tre đan Tây Ninh Hình 3.1: Bản đồ hành chính Tây Ninh Hình 3.2: Bản đồ khu vực sản xuất mây tre đan Tây Ninh Hình 3.3: Quy trình sản xuất sản phẩm mây tre đan Tây Ninh Hình 3.4: Đánh giá NLCT của ngành mây tre đan Tây Ninh Hình 3.5: Trình độ phát triển của cụm ngành mây tre đan Tây Ninh ĐỒ THỊ Biểu đồ 3.1: Lực lượng lao động Tây Ninh theo trình độ học vấn năm 2010 Biểu đồ 3.2: Chất lượng lao động Tây Ninh năm 2013 Biểu đồ 3.3: Cơ cấu kinh tế Tây Ninh năm 1976 và năm 2013 Biểu đồ 3. Học vấn trung bình của lao động ngành mây tre đan Tây Ninh LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] HỘP PHỎNG VẤN Hộp 3.1: Khó tiếp cận vốn vay Hộp 3.2: Khan hiếm nguồn nguyên liệu Hộp 3.3: Sự canh tranh thị trường gay gắt từ các nước trong khu vực Hộp 3.4: Thị trường xuất khẩu tiềm năng Hộp 3.5: Thị hiếu người tiêu dùng ngày càng thay đổi Hộp 3.6: Khó khăn trong công tác dạy nghề mây tre đan Hộp 3.7: Chính sách hỗ trợ của tỉnh Hộp 3.8: Thiếu chiến lược kinh doanh, bị cạnh tranh gay gắt LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 MỞ ĐẦU 1. Đặt vấn đề Sản phẩm thủ công, mỹ nghệ được làm từ mây, tre, nứa, trúc, tầm vông (gọi chung là mây tre đan) đang có bước phát triển ngoạn mục trong vài thập niên qua. Hiện có khoảng 713 làng nghề mây tre đan trong tổng số 2.017 làng nghề trên toàn quốc và hơn 1.700 DN có liên quan đến sản xuất kinh doanh mây tre đan. Theo thống kê từ Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương), sản phẩm mây tre đan Việt Nam đã được xuất khẩu tới trên 120 quốc gia. Trong thời kỳ 1999-2013, giá trị kim ngạch xuất khẩu đối với sản phẩm mây tre đan tăng gần 4,6 lần, đưa tổng giá trị xuất khẩu của nhóm hàng này từ 48,21 triệu USD năm 1999 lên hơn 211 triệu USD năm 2007 và đạt gần 225 triệu USD năm 2013 (1). Đối với địa phương Tây Ninh, ngành nghề thủ công có vai trò vô cùng quan trọng trong việc tạo ra việc làm, giải quyết nhu cầu việc làm dư thừa ở nông thôn, tăng thu nhập cho hộ gia đình. Trong cơ cấu hơn 26 loại ngành nghề nông thôn ở Tây Ninh thì mây tre đan là một ngành nghề có giá trị sản xuất cao nhất (chiếm tỷ trọng 11,95%), giải quyết việc làm nông thôn nhiều nhất (tỷ trọng 16,59%) và có số hộ tham gia chiếm tỷ trọng cao nhất (12,85%), có mức thu nhập bình quân tương đối cao (hơn 2,5 triệu đồng/tháng) so với các ngành nghề còn lại (2). Tuy nhiên, kết quả khảo sát sơ bộ tại một số cơ sở sản xuất mây tre đan trên địa bàn cho thấy, ngành mây tre đan Tây Ninh đang đối diện những khó khăn, thách thức không nhỏ. Quy mô sản xuất nhỏ lẻ, khả năng áp dụng máy móc, thiết bị công nghệ, kỹ thuật vào quá trình sản suất còn thấp; sản phẩm đơn điệu về mẫu mã, chủng loại; nguồn cung nguyên liệu trên địa bàn không đáp ứng được nhu cầu sản xuất; giá nguyên liệu liên tục tăng trong khi giá bán thành phẩm không tăng; thị trường tiêu thụ bị giới hạn, chủ yếu bán cho các thương lái từ TP.HCM và một số tỉnh miền Tây; các chính sách hỗ trợ của chính quyền thường chậm và không đáng kể, v. 1 Nguồn: Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương), 2014. Vietbiz Mây tre lá 2014. 2 Nguồn: UBND tỉnh Tây Ninh, 2009. Quy hoạch phát triển làng nghề nông thôn giai đoạn 2009-2015, định hướng đến năm 2020. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Ngoài ra, theo đánh giá của các chuyên gia đầu ngành của Tỉnh thì khó khăn lớn nhất đối với ngành nghề mây tre đan là chưa có một thị trường xuất khẩu vững chắc; công tác xây dựng và quảng bá thương hiệu sản phẩm mây tre đan Tây Ninh còn yếu; việc tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn để đầu tư phát triển sản xuất còn gặp nhiều khó khăn; năng suất thấp, giá thành cao. Chính những điều này dẫn đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm mây tre đan Tây Ninh thấp, quy mô sản xuất ngành không có hướng phát triển, thậm chí còn có dấu hiệu thu hẹp lại. Từ góc độ chính sách, thực trạng này đặt ra nhiều câu hỏi cần trả lời nếu muốn tiếp tục phát triển ngành mây tre đan Tây Ninh. Luận văn nghiên cứu “Phân tích NLCT của cụm ngành mây tre đan Tây Ninh” sẽ là cơ sở để đưa ra những khuyến nghị về giải pháp chính sách cho ngành này. Câu hỏi nghiên cứu (1) Ngành mây tre đan Tây Ninh có NLCT không? (2) Ngành mây tre đan Tây Ninh đã hình thành được cụm ngành chưa? Kết quả hoạt động của nó như thế nào? (3) Những khó khăn, thách thức mà ngành mây tre đan của Tây Ninh đang đối mặt là gì? 3.